Padma Purana · Chapter 6.204

śivaśarmovāca-
viṣṇuśarmaṃstato vaiśyaḥ śarabhaḥ saha bhāryayā /
nītvā pūjopakaraṇaṃ yayau śrīcaṃḍikālayam

tatra tauvidhivatsnātvā sumano dhūpadīpakaiḥ /
ānarcaturbhaktiyuktau caṃḍikāṃ putrakāmyayā

śraddhayā pūjitā tābhyāṃ dinaiḥ saptabhiraṃbikā /
uvāca vācā pratyakṣaṃ bhūtvā viśadamānasā

pārvatyuvāca-
bho bho vaiśya prasannāsmi bhaktyā sudṛḍhayā tava /
dadāmi putraṃ te sādho yadarthe yatnavānasi

gaccha tvaṃ mā vilaṃbasva vanamaidraṃ ca khāṃḍavam /
tatra tīrthaṃ mahāpuṇyamiṃdraprasthākhyamuttamam

nigamodbodhakaṃ tatra tīrthaṃ nikhilakāmadam /
bṛhaspatikṛtaṃ tatra snāhi tvaṃ sutavāṃchayā

bhaviṣyati sutastāta tava snānena tatra hi /
tatra snātvā mayāpyaṃga labdhaḥ skaṃdaḥ surārihā

śivaśarmovāca-
ityākarṇya vaco devyāḥ pitā mama sahastriyā /
atrājagāma sattīrthe sasnau ca sutavāṃchayā

upaskaravatīrdhenūrdvijebhyaḥ pradadau śatam /
devānpitṝṃśca saṃtarpya yathāvidhyatra buddhimān

saptarātramuṣitvā tu daṃpatī yatamānasau /
jagmatuḥ svagṛhāniṣṭalābhotphullamukhāṃbujau

tasminnevābhavadgarbho māsi māturmamānvaham /
vyatīte navame māsi jāto'haṃ daśame śubhe

viṣṇuśarmanyaduktaṃ te purāvṛttamidaṃ mayā /
daśābdadvayamevaitacchrutaṃ sarvaṃ piturmukhāt

ekadā kṣamamālokya gṛhakarmaṇi māṃ pitā /
gṛhaṃ māmarpayāmāsa viśvādvairāgyamāpnuvan

māṃ covāca sa dharmātmā goviṃdāsaktamānasaḥ /
viniṃdanviṣayāsaktiṃ viṣṇubhaktiṃ stuvanmuhuḥ

pitovāca-
sumate vārddhakaṃ prāptaṃ palitāścikurā mama /
goviṃdacaraṇāṃbhojaṃ seviṣye sādhusevitam

tatsaivayā bhavetsvacchaṃ mano yasya ca susthiram /
sa pumānātmasaṃtuṣṭo na kiṃcidabhivāṃchati

niṣkāmaḥ sukhaduḥkhābhyāṃ bhuṃjansukṛtaduṣkṛte /
prākṛte tatsamāptau ca tyajandehaṃ bhavatyajaḥ

tāṃ vaddravyaṃ guṇasukhaṃ yāvatprāptaṃ na citsukham /
tatprāptau tadbhavettucchaṃ sudhāyā iva takrakam

harermāyābalavatīyaṃ mohayati dehinam /
hitāni taṃ na jānāti sa yathā madirāmadaḥ

pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca vidyayāvidyayā ca saḥ /
karoti svecchayā kāle bālalīlo hi sa prabhuḥ

vedoditaṃ yadā karma kriyate phalamicchatā /
pravṛttiṃ sā parā tāta teṣāmarpaṇamīśvare

yathā nirdagdhābījāni na prarohaṃti yatnataḥ /
yathā karmāṇi viśveśe niḥkāmenārpitāni tu

karmaṇāṃ ca layo mokṣaḥ sukhaduḥkhapradāyinām /
tadutpattistu baṃdhaḥ syādityasau śāstranirṇayaḥ

ato'haṃ karmavedoktaṃ kurvannābhilaṣanphalam /
paryaṭiṣyāmi tīrtheṣu hṛdi bhakti dadhaddhareḥ

evaṃ prārabdhakarmāṇi bhuṃjannānyānyatarjayan/
haniṣyāmi jagadrogaṃ pītvā satsaṃgamauṣadham

śivaśarmovāca-
evamākarṇya vacanaṃ tasyāhaṃ piturātmanaḥ /
avadaṃ viṣṇuśarmastvaṃ tanniśāmaya tatvataḥ

vaiśyaputra uvāca-
ayaṃ jano durārādhyaḥ kathayiṣyati no yaśaḥ /
duṣṭakuṭuṃbādudvijya niḥsṛtya gata ityayam

iyaṃ viṣṇupadī tāta bhuvanatrayapāvanī /
smṛtā haratyaghaṃ dūrātkasmādenāṃ vimuṃcasi

pāpakārī janastāta mriyate magadhe tu yaḥ /
sopyastapāpo gaṃgāyāṃ svaryāti tyajamāśubham

putrāḥ ṣaṣṭisahasrāṇi sagarasya mahātmanaḥ /
kapilakrodhanirdagdhā gatāyatsparśanāddivam

tāmimāṃ tridivaśreṇīṃ mukterapi vidhāyinīm /
mumukṣusevitāṃ tāta muktvā mānyatra gamyatām

māvajānīhi sāmīpye gaṃgā tridaśamānitām /
yadicchasi mahābhāga sevitaiṣā pradāsyati

tiryaṃco'pi vinā jñānājjale cetsyurgatāsavaḥ /
bhaveyustarhi te brahma sā kathaṃ tyajyate tvayā

śivaśarmovāca-
niśamyaitadvacastātastato mama ṛtapriyaḥ /
uvāsa sadane sarvaviṣayebhyaḥ parāṅmukhaḥ

triṣu kāleṣuṃ gagāyāṃ pratyahaṃ snānamācaran /
purāṇaṃ syādgṛhe yatra tatra yāti sa nityaśaḥ

ekadākarṇayandhīro yamunātīrthagauravam /
tatra śuśrāva māhātmyamasyatīrthasya putra saḥ

avimukta haridvāra prayāgebhyaśca puṣkarāt /
ayodhyādvārikā kāṃcī mathurābhyastathānyataḥ

sarvatīrthamayasyāsya puṇyaṃ śataguṇādhikam /
kathitaṃ tena viduṣā sutenākarṇyamatpitā

tyaktvā gṛhamagādatra tīrthe sarvairalakṣitaḥ /
āvāmiva mahābhāgo goviṃdapadasevakaḥ

atrāgatya mahābhāgo matpitā mokṣavāṃchayā /
nigamodbodhake tīrthe trikālaṃ snānamācaran

uvāsa katicinmāsānatra tīrthottame hi saḥ

kurvannijakriyāṃ dhīmānnispṛhopyajaveśmani /
ekadā sahasā tasya jvaro'bhūdatidāruṇaḥ

mahatyā pīḍayā tasya mumoha gatacetanaḥ /
muhūrtaṃ sa pitā muhyaṃ tadavastho vyatiṣṭhita

paścātsamāgataprāṇo viciṃtya yadidaṃ tadā /
aho me kaṣṭamāpannaṃ dūre putraḥ sa dhārmikaḥ

yo māṃ jvaravitaptāṃgamāśvāsayati buddhimān /
agamyāgamanaṃ pāpaṃ kṛtaṃ yanme sudāruṇam

prāyaścittaṃ na tasyāpi kṛtaṃ kāme gatirbhavet /
āgamiṣyati putro me tasmai dāsyāmi vasviti

yanmayā gopitaṃ gehe na dṛṣṭaṃ ca tadapyaham /
śivaśarmovāca-
iti ciṃtayatastasya pāntho varṣeṇa pīḍitaḥ

śītārtaḥ kaṃpitavapuruṭajaṃ prāviśattadā /
sa taṃ saṃviṣṭamālokya bhūyo gatvā tadaṃtike

munireṣa iti jñātvā vavaṃde śirasādhvagaḥ /
ūce ca kasmātsuptosi mune saṃdhyā samāgatā

ravirastaṃ prayātyeṣa na supteḥ kāla eṣa te /
ityuktamātre vacasi pathikena pitā mama

śarabho jvarataptāṃgastamāha kathamapyaho /
śarabha uvāca-
śrūyatāṃ vacanaṃ pāṃtha yadvadāmi purastava

śrutvā madbhāgyayātena tvayā sādho vidhīyatām /
vaiśyo'haṃ śarabho nāmnā kānyakubje gṛhaṃ mama

atrāgato niṣiddhopi jāyāmitrasutairaham /
asya tīrthasya māhātmyaṃ śrutvā sūnumukheritam

māsāstu katicitsādho vyatītā mayi cāgate /
dinatrayamatikrāṃtaṃ jvaritasya mamādhunā

prāṇā me vigatā āsannadyabhūyaḥ samāgatāḥ /
kiyānapyāyuṣaḥ śeṣaḥ sādho me khalu tiṣṭhati

śamanasya gṛhaṃ dṛṣṭvā yadahaṃ punarāgataḥ /
bhāgyodayena kenāpi mamātra tvaṃ samāgataḥ

naya māṃ madgṛhaṃ mitra dravyaṃ bahu dadāmi te /
dāsyāmyapi gṛhaṃ gatvā kṛpāṃ kuru kṛpānidhe

iha bhūbhāga utkhāya gṛhyatāṃ māmakaṃ dhanam /
śivaśarmovāca-
ityākarṇya sa durbuddhirgrāmyo viṣayalaṃpaṭaḥ

uvāca dhanalubdhastaṃ tvaduktaṃ sādhayāmyaham /
ityuktvā dhanamutkhāya tasmādbhūbhāgatastadā

agrataḥ sthāpayāmāsa śarabhasyāha cādhvagaḥ /
adhvaga uvāca-
dhanametadviśāṃnātha tava bhūbhāgato mayā

niṣkāsitaṃ prayacchāśu śibikānayanāya me /
yāmāropya jvarārtaṃ tvāṃ nayāmi tava ketanam

śivaśarmovāca-
ityuktastena sa tadā dadau svarṇapalatrayam /
sopi nītvā piturdravyaṃ yayau lavaṇapattanam

uṣitvā rātrimekāṃ tu śibikāṃ saparicchadām /
savāhāmānayatputra dattvā svarṇapaladvayam

palaṃ dvayaṃ gṛhītaṃ tattenaivādharmabuddhinā /
āropya śibikāṃ taṃ tu śarabhaṃ vaiśyasattamam

pāṃthaḥ sa calito vāhāṃstvarayankānyakubjakam /
asya tīrthavarasyātha kamaṃḍalujalaṃ dhṛtam

pāyayannalpamalpaṃ taṃ tṛṣārtaṃ sodhvago yayau /
atha te sarasastīre uttīrṇā bhoktumadhvani

snātvā bhuktvā punastasmātsthānāccelustvarānvitāḥ /
kiyaṃti bhūmimullaṃghya tṛṣārtāṃste kamaṃḍaloḥ

jalaṃ pītvā tṛṣārtaṃ taṃ śarabhaṃ cāpyapāyayat /
atha kaścinmahābhīmo vikaṭo nāma rākṣasaḥ

vicarannirjane'raṇye gacchatastānavaikṣata /
tāndṛṣṭvā sa kṣudhākrāṃto vegavānvivṛtānanaḥ

abhidudrāva caraṇāghātenākaṃpayanmahīm /
āgatya tarasā pārśve tānvāhānpathikaṃ ca tam

sakośeṣu samādāya bhrāmayāmāsa khecaraḥ /
gatāsūnbhrāmaṇenaiva bhūtale tānapothayat

cakhāda piśitaṃ teṣāṃ papau kośācca śoṇitam /
kutra yāsyati rogārto naro'yaṃ purato mama

enaṃ tu bhakṣayiṣyāmi paścādaṃbu pibāmyaham /
iti kṛtvā matirvāritīrthasyāsya kamaṃḍaloḥ

mukhe cikṣepa sa tadā rajanīcarapuṃgavaḥ /
kṣiptamātre jale tasya pūrvajanmabhavā smṛtiḥ

jātā sa tu vadhāttasya śarabhasya nyavartata /
pūrvajanmakṛtaṃ pāpaṃ tadapi smṛtimāgamat

yena rākṣasabhāvastu bhūto viprodbhavādapi /
smṛtvā pāpamupetyāśu samīpe śarabhasya tu /
uvāca jñānamāpanno rākṣasaḥ pitaraṃ mama

rākṣasa uvāca-
bho bho manuṣyaśārdūla kastvaṃ ke ca janā amī /
bhakṣitā ye mayā ghora rūpeṇādhamarakṣasā

kasya tīrthavarasyedaṃ jalaṃ yasya prabhāvataḥ /
pāpino'pi smṛtirjātā pūrvajanmabhavā mama

vaiśya uvāca-
vaiśyo'haṃ rākṣasaśreṣṭha kānyakubje gṛhaṃ mama /
tīrthāni paryaṭanniṃdraprasthe'haṃ samupāgataḥ

tatrāhamabhavaṃ duḥkhī jvareṇa vidhiyogataḥ /
tato me buddhirutpannā gaṃtuṃ gṛhamasatpatha /
tatra kaścitsamāyātaḥ pāṃtho varṣeṇa pīḍitaḥ

prārthitaḥ sa mayānīya śibikāṃ māṃ gṛhaṃ naya /
sa cāyaṃ śibikāṃ pāṃthaḥ samupānīya satvaraḥ

māmāropya ca tāṃ dhīraścalito madgṛhaṃ prati /
sa pāṃthaste ca śibikāvāhāḥ saṃprati bhakṣitāḥ

tvayā jalamidaṃ yasya tīrthasyāpi ca tacchṛṇu /
iṃdrasya khāṃḍavavane yamunāsti saridvarā

tattīre'sti hariprasthaṃ tīrthaṃ tīrthottamottamam /
surācāryasya tatrāsti tīrthaṃ sarvārthasādhakam

nigamodbodhakaṃ jātā smṛtiste yajjalāśanāt /
etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃmiha tvayā

pṛcchāmi tvāmahaṃ kiṃcittadvadāśu niśācara /
pūrvajanmakṛtaṃ karma smarasi tvamihādhunā /
vada kiṃ te kṛtaṃ pāpaṃ yena jāto'si rākṣasaḥ

rākṣasa uvāca-
purāhamabhavaṃ vipraḥ puṇye vedavidāṃ kule /
durācāro hyadharmātmā śṛṇu sarvaṃ vadāmi te

krīḍatā hi mayā nityaṃ dyūtena saha tadvidaiḥ /
hāritaṃ draviṇaṃ bhūri svakīyaṃ pitureva ca

pitrā nivedya bhūpāya māmakaṃ karma tajjanaiḥ /
purānniḥsārito niḥsvo gato'haṃ grāmamaṃtike

tatrāsīnme sakhā nāma devako brāhmaṇottamaḥ /
tenā'haṃ rakṣito gehe kurvatā ciramādaram

vastuṃ tatra sukhenāhaṃ tadbhāryāṃ rūpaśālinīm /
kāmāturo'hamabhajaṃ balānmitre gate kvacit

sā mṛtā tatkṣaṇātsādhvī bhakṣayitvā mahāviṣam /
tāṃ dṛṣṭvā tamasāyukte niśīthe'haṃ palāyitaḥ

palāyamānastarasā dhṛto'haṃ rājakiṃkaraiḥ /
cauro'yamiti khaṅgena cicchiduste śiro mama

mṛtaṃ māṃ yātanādehamāveśya yamakiṃkarāḥ /
raurave nirayaghore cikṣipuryamaśāsanāt

ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi tatrā'haṃ tīvrayātanām /
bhuktvā tenaiva pāpena rākṣasatvamupāgataḥ

śatavarṣāṇyatītāni rākṣasatve viśāṃpate /
vadāmi tamupāyaṃ me yenāsmānmuktimāpnuyām

puṇyaṃ tadarpite sādho vadāmi śṛṇu sādaram /
yena tīrthavarasyedaṃ jalaṃ mama mukhe gatam

tatraiva janmani mayā kṛtvā haridine vratam /
saṃsargānnecchayā vaiśya rātrau jāgaraṇaṃ kṛtam

dvādaśyāmatha saṃsnātvā bhoktuṃmapi samudyate /
madgṛhe kaścidāyāto vaiṣṇavo viṣṇurūpadhṛk

kupito'haṃ tamālokya durvaco vadamagrataḥ /
kva gacchasi durācāra dāṃbhikastrījanāṃtare

ityuktaṃ sa mayā dhīrastulyo mānāpamānayoḥ /
tūṣṇīmeva niketānme nirgatya calito yadā

tadābhimukhamāyāṃtī patnī mama pativratā /
patitvā pādayostasya taṃ sādhuṃ gṛhamānayat

mayāpamānitasyāpi na krodho'bhūnmahātmanaḥ /
tayādṛtasyāpyānaṃdo yataḥ sori suhṛtsamaḥ

tamarcayitvā vidhivadviṣṭare copaveśya sā /
bhojyaṃ bhojaya jīveśa jayatādbhuvanatrayam

ityukto'haṃ tayā sādhvyā nyagadaṃ taṃ mahāśayam /
mlānavaktraḥ prasannāsyamuttiṣṭha śamaya kṣudhām

ityuktvā tasya caraṇau noditastanumadhyamā /
prākṣālayaṃ punastaṃ tu niveśyāsanamuttamam

adadāṃ pātramannena pūrṇaṃ tasmai vivekine /
jalaṃ ca tatkare sādhvyā prerito'haṃ tayā muhuḥ

upabhujya sa dharmātmā svairaṃ vigatavikriyaḥ /
harerāma harekṛṣṇa japanniti jagāma ha

kṛtaṃ puṇyamidaṃ vaiśya noditena mayā striyā /
pūrvajanmani yenedaṃ prāpitaṃ tīrthavāri me

śivaśarmovāca-
viṣṇuśarmannidaṃ vākyamuktvā tiṣṭhati rākṣase /
pathikaḥ sa ca te vāhāḥ prāhuḥ khe divyadehinaḥ

pathikavāhā ūcuḥ
bho bho viśāṃpate sādho prāptā apyapamṛtyutām /
tvatprasādādidaṃ vāri pītvā devatvamāgatāḥ

tvatsaṃge dhanalobhena viṭpate calitā yataḥ /
vigatā na dhanākāṃkṣā maraṇāvasarepyataḥ

tīrtharājajalasyāsya tiṣṭhato jaṭhare hi naḥ /
maraṇe hyanubhāvāttu maitrī prāptā dhaneśituḥ

namāmastvāṃ vayaṃ yāmo dhaneśa nagarīṃ prabho /
vimānaistadgaṇānītairnānāmaṇivibhūṣitaiḥ

prayāhi mā vilaṃbasva tīrthe nigamabodhake /
tvamanenasamaṃ sādho tārayainamapi drutam

śivaśarmovāca-
ityuktvā te gatāstāta diśyudīcyāṃ samaṃtataḥ /
vimānakiṃkiṇīnādairnādayaṃto'tha rodasī

atha vaiśyo mama pitā tamāha rajanīcaram /
śarabha uvāca-
uttiṣṭha naya māmāśu tīrthe nigamabodhake

jvarārttena mayā padbhyāṃ tatra gaṃtuṃ na śakyate /
yo māṃ nayati tattīrthaṃ tvadanyo nāsti kaścana

śivaśarmovāca-
tatheti tamathāśvāsya vaiśyaṃ sa rajanīcaraḥ /
skaṃdhamāropya vegena tattīrthaṃ pāvanaṃ yayau

ūṣatustāvubhau tatra viśpatiḥ sa ca rākṣasaḥ /
kurvaṃtau snānamātraṃ tu sarvatīrthottamottame

athā'haṃ piturākarṇya mahatīṃ guruvedanām /
taṃ prati prerito mātrā calito nijasadmataḥ

atrāgatya mayā dṛṣṭaḥ sa mahājvarapīḍitaḥ /
mūrdhnā ca vaṃditastena dattāśīrme'bhyabhāṣi ca

śarabha uvāca-
kimarthamiha bho tāta dūramārge samāgataḥ /
dināni katicittiṣṭhankurvannatra nijakriyām

vikaṭo nāma me mitraḥ rākṣasaḥ samupaiti vai /
uttiṣṭha vapuṣāmuṣya daṃḍavatpata pādayoḥ

na bhetavyaṃ tvayāmuṣmāttyaktahiṃsādi karmaṇaḥ /
adhunā tīrthamāsādya sannidhau mama tiṣṭhati

śivaśarmovāca-
ityukto'haṃ tadā pitrā śarabheṇa mahātmanā /
utthāya patitastasya pādayordaṃḍavadbhuvi

dorbhyāmutthāpya māṃ so'tha gāḍhamāliṃgya rākṣasaḥ /
svāgataṃ mitraputreti jagādāśiṣamīrayan

rākṣasa uvāca-
bhāgyavānasi bho tāta yattvamatra samāgataḥ /
piturdharmātmanaḥ śrutvā jvarapīḍāṃ sudāruṇām

piturāṇyamāpnoṣi tīrthe kṛtvā tilodakam /
snātvā kuru kriyāṃ svīyāḥ pūrvajanmasmariṣyasi

śivaśarmovāca-
evamuktastadā tena snātuṃ tīrthe varāṃbhasi /
praviṣṭo'haṃ smaraṃstāta pūrvajanmaśubhāśubham

snātvā vidhivadatraiva pituraṃtikamāgataḥ /
apṛcchaṃ rakṣaso vṛttaṃ kuto'yaṃ dharmadhīriti

pitroktaṃ rakṣaso vṛttaṃ vāhānāṃ pathikasya ca /
śrutvā'haṃ tīrtharājasya stutimasya cakāra vai

pitā me roganirmukto bhaviṣyati yadā tadā /
yāsyāmi gṛhamityatra daśoṣitamahāni me

daśāhābhyaṃtare tāta tātasya maraṇaṃ mama /
abhūdardhajale hyasya tīrtharājasya paśyataḥ

atho garuḍamāruhya vakṣaso dhārayanśriyam /
ājagāma svayaṃ viṣṇurnavīna ghanavigrahaḥ

pītavāsā caturbāhuḥ paṃkajāruṇalocanaḥ /
brahmeṃdrādibhirādivyaiḥ sanāthairaṃdhakāriṇā

sevyamāno guṇagrāmāngāyadbhiḥ kinnaraiḥ saha /
hāhāhūhūprabhṛtibhiḥ stūyamānaśca sarvataḥ

dattvā svakīya sārūpyamāropya garuḍaṃ tadā /
pitaraṃ mama brahmādyairvṛto vaikuṃṭhamāruhat

pituḥ sārūpyamālokya viṣṇorahamaciṃtayam /
iti citte tadālokya jātatatvodaye tadā

na hi varṇayituṃ śakyo hyasya tīrthaśiromaṇeḥ /
mahimā yajjalārddhe syānmṛto jaṃtuścaturbhujaḥ

na mayā sarvathā tyājyaṃ tīrtharājamidaṃ nanu /
aṃjasā dṛḍhamāhātmyaṃ dhanarogāditṛṣṇyā

pituratroṭaje tāvatsthātavyaṃ hi mayā mama /
yāvattu karmaṇāṃ bhuktaḥ prārabdhānāṃ mahītale

evaṃ viciṃtayitvā ca pituḥ kṛtvā tu satkriyām /
rakṣasā tena sahitaḥ sthito'haṃ mokṣavāṃchayā

iti śrīpādmemahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe kāliṃdīmāhātmye caturadhikadviśatatamo'dhyāyaḥ