Padma Purana · Chapter 6.196
sūta uvāca-
atha vaiṣṇavacitteṣu dṛṣṭvā bhaktimalaukikīm /
nijalokaṃ parityajya bhuvamabhyagamaddhariḥ
vanamālī ghanaśyāmaḥ pītavāsāḥ kirīṭadhṛk /
kāṃcīkalāpaparyasto lasanmakarakuṃḍalaḥ
tribhaṃgalalitaścāru kaustubhena virājitaḥ /
koṭimanmatha lāvaṇyo haricaṃdana carcitaḥ
paramānaṃda cinmūrtirmadhuro muralīdharaḥ /
āviveśa svabhaktānāṃ hṛdayānyamalāni ca
vaikuṃṭhavāsino ye ca vaiṣṇavāḥ śāṃtamānasāḥ /
gūḍharūpāḥ samāyātāḥ śravaṇāya hareḥ kathāḥ
tadā jayajayetyuccaiḥ śabdo'bhūtkaṃbuśabdayuk /
yenāmaṃgalamatyugraṃ kalijaṃ pralayaṃ gatam
tatrasthānāṃ janānāṃ ca dṛṣṭvā gehātmavismṛtim /
nārado'dhyātmatatvajñaḥ kumārānpratyuvāca ha
nārada uvāca-
alaukiko'yaṃ mahimā munīśvarāḥ saptāhajanyodya vilokito mayā
mūḍhāḥ śaṭhā ye paśupakṣiṇo'pi tepi prayāṃtyeva gatiṃ parākhyāt /
ato nṛlokena tu śāstramanyaccittasya śudhyai vihitaṃ pavitram
aghaughavidhvaṃsi kṛtārthatāvahaṃ kalau yuge doṣanidhau kumārāḥ /
ke kena śudhyaṃti vadaṃtu mahyaṃ saptāhayajñena kathāmayena
kṛpālubhirlokahitobhavadbhiḥ prakāśitaṃ ko'pi navīnamārgaḥ /
kumārā ūcuḥ/
ye mānavāḥ pāpakṛtaḥ suduṣṭāḥ sadā durācāraratāḥ samatsarāḥ
krodhāgnidagdhāḥ kuṭilāśca kāminaḥ saptāhayajñena hariṃ vrajaṃti te
satyena hīnāḥ pitṛmātṛdūṣakāstṛṣṇākulāścāśramavarṇabāhyāḥ /
ye dāṃbhikā jīvavihiṃsakāśca saptāhayajñena hariṃ vrajaṃti te
paṃcograpāpāścchalakāriṇaśca krūrāḥ piśācā iva nirdayāśca /
brahmasvapuṣṭā vyabhicāriṇaśca saptāhayajñena hariṃ vrajaṃti te
kāyena vācā manasāpi pātakaṃ nityaṃ prakurvaṃti śaṭhā haṭhena ye /
nīcāḥ kṛtaghnā malinā durāśayāḥ saptāhayajñena hariṃ vrajaṃti te
sūta uvāca-
athaivaṃ tuṣṭacitte'tha nārade devapūjite /
prasannāste kumārāśca punarūcuśca nāradam
kumārā ūcuḥ /
atra te kīrtayiṣyāma itihāsaṃ purātanam /
yasya śravaṇamātreṇa pāpahāniḥ prajāyate
tuṃgabhadrā taṭe pūrvaṃ pattane kohalābhidhe /
varṇāśramācārayute dhanadhānyasamākule
ātmadeva iti khyātastatrāsīddivajasattamaḥ /
vedavidyāvidhiprājño nityakarmaparāyaṇaḥ
tatpriyā dhuṃdhulī nāma nityaṃ svīyahite ratā /
svavākyasthāpanācāpi suṃdarī sukulodbhavā
pūrvakarmavipākena prāyaśo bahujalpinī /
śūrā ca gṛhakṛtyeṣu krūrā ca kalahapriyā
evaṃ nivasatostatra daṃpatyornirapatyayoḥ /
vyatikrāṃtaṃ vayaścāpi paṃcāśadvarṣasaṃmitam
atha tau duḥkhitau jātau nirapatyau gṛhesthitau /
saṃtānotpattaye tābhyāṃ dattaṃ cāpi dhanādikam
gobhūhiraṇyavāsāṃsi dattānyapi bahūni ca /
na putro nāpi duhitā jāyate pūrvakarmaṇā
sa caikadā tu nirviṇṇa ātmadevo dvijottamaḥ /
gṛhaṃ tyaktvā gato'raṇyamānapatyena duḥkhitaḥ
yatra tatra bhramanbhrāṃto duḥkhākulitamānasaḥ /
kṣutkṣāmastṛṭparītaśca daivātprāpto jalāśayam
jalaṃ pītvā tatastasmiṃstaḍāge sa dvijottamaḥ /
vṛkṣacchāyāṃ samāśritya niṣaṇṇastatra nārada
atha tatra tadaivāgātkaścitsiddho bhramanmahīm /
jalaṃ pītvā taḍāge tu so'pi tatraiva cāgataḥ
taṃ dṛṣṭvā nyāsinaṃ śāṃtamātmadeva udāradhīḥ /
satkṛtyotthāya tatpādau jagrāha svaguroriva
upaviṣṭau tatastau dvau kṛtapraśnau parasparam /
susnigdhamānasau bhūtvā guruśiṣyāvivāśrame
atha taṃ sa yatirdṛṣṭvā śvasaṃtaṃ duḥkhitāṃtaram /
papraccha karuṇāsiṃdhurātmadevaṃ puraḥ sthitam
siddha uvāca-/
kā te ciṃtā dvijaśreṣṭha duḥkhāya hṛdi vartate /
tāṃ samācakṣva dharmajña paritāpapradāyinīm
tacchrutvā vacanaṃ tasya siddhasya sumahātmanaḥ /
ātmadeva uvācātha svasya duḥkhasya kāraṇam
ātmadeva uvāca-/
kiṃ bravīmi mune duḥkhaṃ saṃcitaṃ pūrvakarmaṇā /
madīyāḥ pūrvajāstoyaṃ kavoṣṇamupabhuṃjate
maddattaṃ naiva gṛhṇaṃti pitaro devatā balim /
tena duḥkhena nirviṇṇaḥ prāṇāṃstyaktumihāgataḥ
dhigjīvitaṃ prajāhīnaṃ gṛhaṃ caiva dhanaṃ kulam /
pālyate yā mayā dhenuḥ sā'pi vaṃdhyātvameti ha
yo mayāropito vṛkṣaḥ sopi vaṃdhyatvamāgataḥ /
nirbhāgyasyānapatyasya kimato jīvitena me
kumārā ūcuḥ/
ityuktvā sa rurodoccaistatpuro duḥkhapīḍitaḥ /
yadā tadā yateścitte karuṇābhūdgarīyasī
lalāṭākṣaramālāṃ ca dṛṣṭvā jñātvā sa yogavān /
ātmadevaṃ dvijaṃ prājñaḥ punarūce savistaram
siddha uvāca/
śṛṇu vipra mayā te'dya prārabdhamavalokitam /
saptajanmāvadhi prāptiḥ putrasya na ca dṛśyate
muṃcāgrahaṃ prajāhetorbaliṣṭhā karmaṇo gatiḥ /
vivekaṃ tu samāsādya sukhī bhava mahāmate
evamuktaṃ samākarṇya siddhasya dvijasattamaḥ/
prajāśābaddhacittastu siddhaṃ prāhātiduḥkhitaḥ
vipra uvāca-/
vivekena bhavetkiṃ me putraṃ dehi balādapi /
no cettyajāmyahaṃ prāṇāṃstvadagre śokamūrcchitaḥ
iti viprāgrahaṃ dṛṣṭvā prābravītsa tapodhanaḥ /
saṃtateḥ sagaro duḥkhamavāpāṃgaḥ prajāpatiḥ
citraketurgataḥ kaṣṭaṃ vidhilekhavimārjjanāt /
atastvamapi dharmajña yadi putraṃ labherapi
sutena na sukhībhūyāḥ daivaṃ hi balavattaram /
ityuktvā dvijavaryāya sa siddhaḥ sādhusaṃmataḥ
dadāvekaṃ phalaṃ tasmai prāgraheṇa sutārthine /
idaṃ phalaṃ mayā tubhyaṃ dattaṃ putrāptaye dvija
bhāryāyai dehi putraste bhaviṣyati na saṃśayaḥ /
satyaṃ śaucaṃ dayā dānamekabhaktaṃ tu bhojanam
varṣāvadhi striyā kāryaṃ tena śuddho bhavetsutaḥ /
evamuktvā yayau yogī vipraḥ svagṛhamāgataḥ
dattvā patnyai phalaṃ tattu siddhoktamavadacca ha /
atha sā dhuṃdhulī krūrā svavākyasthāpanotsukā
svasakhyai prāha tatsarvaṃ patyoktaṃ siddhabhāṣitam /
yadyahaṃ bhakṣaye cedaṃ phalaṃ siddhena cārpitam
garbho mama bhavettarhi kathaṃ cāhaṃ sahāmyaham /
svalpaṃ bhakṣyamaśaktiśca gamane gṛhakarmaṇi
tiryakcedāgato garbho tadā me maraṇaṃ bhavet /
prasūtau dāruṇaṃ duḥkhaṃ sukumārī kathaṃ sahe /
maṃdayāṃ mayi sarvasvaṃ nanāṃdā saṃharetsadā
ciṃtā me samanuprāptā kiṃ karomi śucismite /
sā tadvacanamākarṇya snehabhaṃgabhayāddivaja
evameveti tāṃ prāha prītyā prahasitānanā /
evaṃ kutarkayogena tatphalaṃ naiva bhakṣitam
patyā pṛṣṭe phalaṃ bhuktaṃ bhuktaṃ ceti tayeritam /
ekadā bhaginī tasyāḥ svecchayā tadgṛhaṃ gatā
tadagre kathitaṃ sarvaṃ ciṃteyaṃ mahatī hi me /
kiṃ karomi sagarbho'haṃ tvaṃ prabrūhi yathātatham
sābravīnmama garbhosti tubhyaṃ dāsye prasūtitaḥ /
tāvatkālaṃ sagarbheva guptā tiṣṭha gṛhe sukham
taṃ bālaṃ poṣayiṣyāmi tvadgṛhe caiva nityadā /
phalaṃ dhenoḥ prayacchādya parīkṣārthaṃ śubhānane
ityuktvā sā yayau gehamātmano hṛṣṭamānasā /
dhuṃdhulyāpi yathoddiṣṭaṃ tadbhaginyā tathā kṛtam
atha prasūya sā bālaṃ dhuṃdhulyai cārpayaddrutam /
tayā ca kathitaṃ bhartre prasūtaḥ sukhamarbhakaḥ
lokasya sukhamutpannamātmadeva prajodayāt /
dattvā dānaṃ dvijāgrebhyo jātakarma cakāra ca
gītavāditranirghoṣo gṛhe tasyātimaṅgalam /
babhūva harṣamāpanna ātmadevo mahāmatiḥ
atha sā prāha bharttāraṃ dugdhaṃ mestanayornahi /
pālayiṣye kathaṃ bālaṃ sadyaḥ sūtaṃ prabho'dhunā
matsvasuśca prasūtāyā mṛto bālaḥ purābhavat /
tāmānīya gṛhe rakṣasārbhakaṃ poṣayiṣyati
iti śrutvā vacastasyā dhuṃdhulyā dvijasattamaḥ /
tathaiva kṛtavānbhrāṃtarātmadevo mudānvitaḥ
dhuṃdhukārīti nāmāsya kṛtaṃ mātrā yathārthataḥ /
stanyena poṣamāpnoti nityaṃ mātṛṣvasuḥ sutaḥ
trimāse nirgate cātha sā dhenuḥ suṣuve'rbhakam /
sarvāṃgasuṃdaraṃ divyaṃ nirmalaṃ kanakaprabham
dṛṣṭvā prasannastaṃ vipraḥ saṃskārānsvayamādadhe /
taṃ didṛkṣava āyātā janāḥ sarve'tivismitāḥ
ātmadevasya viprasya mahābhāgyodayena ca /
dhenvā bālaḥ prasūtaśca devarūpo'tikautukam
na jñātaṃ tadrahasyaṃ tu kenāpi vidhiyogataḥ /
gokarṇaḥ taṃ sutaṃ dṛṣṭvā gokarṇetyevacābhyadhāt
kiyatkālena saṃprāptau tāruṇyaṃ tāvubhāvapi /
gokarṇaḥ paṃḍito jñānī dhuṃdhukārī mahākhalaḥ
snānaśaucakriyāhīno bhakṣyābhakṣī krudhāplutaḥ /
cauraḥ sarvajanadveṣī duṣṭacāṃḍālasaṃgataḥ
krīḍato hyarbhakāndhṛtvā balātkūpe nipātayet /
evaṃ veśyāprasaṃgenānayaddravyaṃ kṣayaṃ pituḥ
pitā kṛpaṇavattasya śucā niḥsvo ruroda ha /
anapatyaḥ sukhī nityaṃ kuputro duḥkhadāyakaḥ
siddhenoktaṃ vacaḥ satyamanubhūtaṃ mayādhunā /
kva gacchāmi kva tiṣṭhāmi ko me duḥkhaṃ nivārayet
prāṇāṃstyakṣye jale vahnau bhṛgorvāpi pate hyaham /
ityevaṃ ciṃtayānaṃ tamadhomukhamupāgataḥ
gokarṇo janakaṃ jñānī bodhayāmāsa tatvataḥ /
gokarṇa uvāca-
asārastāta saṃsāra duḥkhamohaprado nṛṇām
kaḥ suta kiṃ dhanaṃ kasya kā jāyā kaḥ patiḥ pitaḥ /
mohena baddho dīnātmā lokaḥ kliśyati nānyathā
na ceṃdrasya sukhaṃ kiṃcinna sukhaṃ cakravartinaḥ /
viraktasya sukhaṃ tāta munerekāṃtaśīlinaḥ
muṃcājñānaṃ prajārūpaṃ mohaṃ narakakāraṇam /
nirdvaṃdvo nirabhīmāno vraja tyaktvākhilaṃ vanam
tatastadvākyamākarṇya gokarṇaṃ sa dvijo'bravīt /
dvija uvāca-
yatkarttavyaṃ vane sādho tanmamācakṣva vistarāt
mohapāśanibaddhaṃ hi śaṭhaṃ kṛpaṇamānasam /
saṃsāragarte patitaṃ māmuddhara dayānidhe
pituritthaṃ vacaḥ śrutvā gokarṇo jñānapaṃḍitaḥ /
uvāca dīnaṃ nirviṇṇaṃ pitaraṃ hṛṣṭamānasaḥ
gokarṇa uvāca-
māṃsāsthiraktanikare svaśarīrake'sminsvatvaṃ tyajāśu mamatāṃ vanitā sutādau /
paśyāniśaṃ jagadidaṃ kṣaṇabhaṃganiṣṭhaṃ jñānī virāgarasiko bhava bhaktiniṣṭhaḥ
dharmaṃ bhajasva satataṃ tyaja lokadharmānsaṃsevya sādhupuruṣānjahi kāmatṛṣṇām /
anyasya doṣaguṇa ciṃtanamāśu muktvā viṣṇoḥ kathārasamatho nitarāṃ piba tvam
kumārā ucuḥ-
evaṃ sutoktaviditānubhavo nirīhastyaktvā gṛhaṃ sthiramatirgataṣaṣṭivarṣaḥ /
nityaṃ haripriyajanānugato mahātmā duṣprāpamāpa ca padaṃ sa harervanasthaḥ
iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasryāṃ saṃhitāyāmuttarakhaṃḍe śrībhāgavata/
māhātmye ṣaṇṇavatyadhikaśatatamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0