Padma Purana · Chapter 6.154

sābhramatyāstaṭe guptaṃ tīrthaṃ paramapāvanam /
khaṅgadhāramiti khyātaṃ kalau guptaṃ bhaviṣyati

yatra prasaṃgataḥ snātvā pītvā vāpo yadṛcchayā /
sarvapāpavinirmukto rudraloke mahīyate

yatra sābhramatī puṇyā kaśyapānugatā satī /
rudreṇa hi jaṭājūṭe dhṛtā pātālagāminaḥ

khaṅgadhāreti vai nāmnā rudrastatraiva saṃsthitaḥ /
yatra snātvā divaṃ yātāḥ pāpino'pi sureśvari

atraivodāharaṃtīmamitihāsaṃ purātanam /
kirātena kṛtaṃ yacca vrataṃ paramaduṣkaram

pārvatyuvāca/
kiṃ nāma vai kirāto'bhūtkiṃ tena vratamāhitam /
tatsarvaṃ śrotumicchāmi yathātathyena kathyatām

nahyanyo vidyate loke tvāṃ vinā vadatāṃ varaḥ /
tasmātkathaya bho deva sarvaṃ śuśrūṣaṇe hitam

mahādeva uvāca/
āsītpurā mahāraudraścaṃḍo nāma durātmavān /
krūraḥ śaṭho naiṣkṛtiko bhūtānāṃ ca bhayāvahaḥ

jālena matsyānduṣṭātmā ghātayatyaniśaṃ tataḥ /
bhallairmṛgānśvāpadāṃśca kṛṣṇasārānsaśallakān

khagānnānāvidhāṃścaiva vidhvā kāṃścitprapātayet /
pakṣiṇo ghātayankruddho barhiṇaśca viśeṣataḥ

lubdhako hi mahāpāpo duṣṭo duṣṭajanapriyaḥ /
bhāryā tathāvidhā tasya puṃścalī ca mahāmayā

evaṃ viharatastasya bahukālo vyavarttata /
ekadā niśi pāpīyānśrīvṛkṣopari saṃsthitaḥ

kolaṃ haṃtuṃ dhanuḥpāṇiḥ śaraṃ saṃyojya kārmuke /
evaṃ niśā gatā tasya jāgrato nimiṣasya hi /
māghamāse sitāyāṃ vai caturdaśyāṃ nagātmaje

śrīvṛkṣapatrāṇi bahūni tatra saṃcchedayāmāsa ruṣānvito'pi /
śrīvṛkṣamūle parivarttamānaṃ ligaṃ ca tasyoparitāni petuḥ

śrīvṛkṣaparṇāni ca daivayogātjātaṃ ca sarvaṃ śivapūjanaṃ tat

gaṃḍūṣakāriṇā tena snapanaṃ ca mahatkṛtam /
ajñāninā ca tenaiva puṣkasena durātmanā

māghamāse site pakṣe caturdaśyāṃ vidhūdaye /
puṣkaso hi durācāro niṣpanno gatakalmaṣaḥ

tasya bhāryā pracaṃḍā ca āgatā tasya sannidhau /
nirāśā ca nirāhārā yatrāsau puṣkasaḥ sthitaḥ

na prāptaḥ śūkarastena mṛgo'pi mahiṣo'pi vā /
aśanārthaṃ ca tasyaiva annamādāya bhāminī

tena dṛṣṭā pracaṃḍā sā āyāṃtī krūralocanā /
sā tasya bhāryā nadyāṃ vai jalamadhye papāta ha

tāvattayoktaścaṃḍātmā ehi śīghraṃ ca bhakṣaya /
samānītaṃ tvadarthaṃ ca matsyamāṃsaṃ mayādhunā

kṛtaṃ kiṃ mūḍha pūrvedyurmāṃsaṃ pārśve na dṛśyate /
nāśitaṃ ca tvayā mūḍha kuṭuṃbaṃ laṃghate tava

etacchrutvā tu vacanaṃ caṃḍāyāścaṃḍarūpavān /
śivarātryupavāsena rātrau jāgaraṇena ca

śuddhāṃtaḥkaraṇo jātaḥ snātuṃ nadyāṃ śucivrataḥ /
yāvatsnāti sa duṣṭātmā tāvatśvā tatra cāgataḥ

śunā tadā bhakṣitaṃ ca sarvaṃ māṃsaṃ sureśvari /
caṃḍā prakupitā taṃ ca śvānaṃ haṃtumupasthitā

nivāritā hi caṃḍena caṃḍā prakupitā tadā /
na haṃtavyastvayā caiṣa kimanenāśubhaṃ kṛtam

tayoktaṃ bhakṣitaṃ cānnaṃ anenaiva durātmanā /
kiṃ tvaṃ bhakṣayitā mūḍha bhavitādya bubhukṣitaḥ

puṣkasa uvāca/
yacchunā bhakṣitaṃ cānnaṃ tenāhaṃ paritoṣitaḥ /
kimanena śarīreṇa naśvareṇa gatāyuṣā

ye puṣyaṃti śarīraṃ vai sarvabhāvena bhāmini /
mūḍhāste pāpino jñeyā lokadvaya bahiṣkṛtāḥ

tasmānmānaṃ parityajya kāmaṃ cāpi durātmatām /
svasthābhāvavimarśena tatvabudhyā sthirā bhava

ahametaccharīraṃ vai khaṅgadhāravratena ca /
tyakṣyāmyadya varārohe kiṃ ciraṃjīvanena me

ityuktvā khaṅgamākṛṣya yāvadbhinatti kaṃ svakam /
āgatāśca gaṇāstāvadbahavaḥ śivanoditāḥ

vimānāni bahūnyatra āgatāni tadaṃtike /
dṛṣṭvā sa caiva tānyevaṃ vimānāni gaṇāṃstathā

uvāca parayā bhaktyā puṣkaso'pi ca tānprati /
kasmātsamāgatā yūyaṃ sarve rudrākṣadhāriṇaḥ

sarve sphaṭikasaṃkāśāḥ sarve caṃdrārddhaśekharāḥ /
kapardinaścarmaparītavāsaso bhujaṃgabhogaiḥ kṛtahārabhūṣaṇāḥ

śriyānvitā rudrasamānavīryā yathātathaṃ bho vadatocitaṃ mama /
puṣkasena tadā pṛṣṭā ūcuste rudrapārṣadāḥ

gaṇā ūcuḥ/
preṣitāsmo vayaṃ caṃḍa śivena parameṣṭhinā /
āgaccha tvarito bhūtvā sastrīko yānamāruha

ligārcanaṃ kṛtaṃ yacca tvayā rātrau śivasya ca /
tena karmavipākena prāpto'si paramāṃ gatim

tathokto vīrabhadreṇa uvāca prahasanniva /
kiṃ mayā sukṛtaṃ cīrṇaṃ pāpinā puṣkasena hi

mṛgayārasikenaiva mūḍhena ca durātmanā /
pāpācārohyahaṃ nityaṃ kathaṃ svarge vasāmyaham

kathaṃ ligārcanaṃ cādyā kṛtamasti taducyatām /
paraṃ kautukamāpannaḥ pṛcchāmi kṛpayā vada

vīrabhadra uvāca/
devadevo mahādevo yo gaṃgādharasaṃjñakaḥ /
parituṣṭo'dya te caṃḍa sabhāryasya umāpatiḥ

prāsaṃgikaṃ tvayā cādya kṛtamarcanameva ca /
kolaṃ nirīkṣamāṇena bilvapatrāṇi caiva hi

cheditāni tvayā caṃḍa patitāni tadaiva hi /
liṃgasya mastake tāni tena tvaṃ sukṛtī prabho

tavaivaṃ jāgaro jāto mahāvṛkṣopari dhruvam /
tenaiva jāgareṇaiva tutoṣa jagadīśvaraḥ

chalenaiva mahābhāga kolasaṃdarśanena hi /
śivarātridinaṃ vyādha prasaṃgenāpyupoṣitam

tenopavāsena ca jāgareṇatuṣṭo hyasau devavaro mahātmā /
tava prasādāya mahānubhāvo dadāti sarvānvarado varāṃśca

evamuktastadā tena vīrabhadreṇa dhīmatā /
puṣkaso'pi vimānāgryamāruroha ca paśyatām

gaṇānāṃ devatānāṃ ca sarveṣāṃ prāṇināmapi /
tadā duṃdubhayo nedurbherītūryāṇyanekaśaḥ

vīṇāveṇumṛdaṃgāni lāsyanāṭya yutāni ca /
jagurgaṃdharvapatayo nanṛtuścāpsarogaṇāḥ

cāmarairvijyamāno hi chatraiśca vividhairapi /
mahotsavena mahatā hyānītaḥ śivasannidhau

puṣkaso'pi tadā prāptastīrthasnāna śivārcanāt /
kiṃ punaḥ śraddhayā bhaktyā śivāya paramātmāne

puṣpādikaṃ phalaṃ gaṃdhaṃ tāṃbūlākṣatameva ca /
ye prayacchaṃti loke'smiṃste rudrā nātra saṃśayaḥ

mahādeva uvāca/
tadāprabhṛti tattīrthaṃ khaṅgadhāreti viśrutam /
etattīrthaṃ kalau guptaṃ bhaviṣyati sureśvari

māghamāse'tha vaiśākhe kārtikyāṃ ca viśeṣataḥ /
snānaṃ yena prakurvaṃti muktāste naganaṃdini

vasiṣṭho vāmadevaśca bharadvājo'tha gautamaḥ /
snānārthe vai samāyāṃti devaṃ draṣṭuṃ pinākinam

triyuge varttate liṃgaṃ kalau naiva tu pārvati /
viśvāmitreṇa ṛṣiṇā dattaśāpo hyahaṃ tadā

pārvatyuvāca/
kathaṃ śāpastu ṛṣiṇā dattaścaiva sureśvara /
tadahaṃ śrotumicchāmi tvatto deva na saṃśayaḥ

mahādeva uvāca/
ekasminsamaye devi viśvāmitro mahātapāḥ /
āgataḥ khaṅgadhāre'smiṃstīrthe vai paramādbhute

sābhramatyāṃ kṛtasnāno darśanaṃ kṛtavānmama /
tatra tiṣṭhati nityaṃ vai pūjāṃ kurvannanekadhā

tatra ko'pi mahāduṣṭaḥ kaulikaḥ pāparupadhṛk /
māṃsaṃ dattaṃ tadā tena śivasyopari bhāmini

dṛṣṭvā tadapi māṃsaṃ ca viśvāmitro'tha vai punaḥ /
abravīcca tadā tatra duṣkṛtaṃ pāpinā kṛtam

na dattastasya daṃḍo hi śarveṇa paramātmanā /
tasmādahaṃ hi niścitya śāpaṃ dāsye na saṃśayaḥ

vicāryaivaṃ tadā tena śapto'haṃ devi vai tadā

asminkaliyuge ghore guptastvaṃ bhava sarvathā /
iti datvātha vai śāpaṃ gatavānmunisattamaḥ

tadā prabhṛti bho devi gupto'haṃ ṛṣiśāpataḥ /
mamasthāne viśeṣeṇa pūjanaṃ kurute yadi

teṣāṃ hi duritaṃ yacca naśyate tatkṣaṇādapi /
mṛnmayīṃ māmakīṃ mūrtiṃ kṛtvā ye pūjayaṃti vai

atra sthāne viśeṣeṇa māmake tu vasaṃti hi /
khaṅgadhāreśvara iti nāmnā khyātaḥ kalauyuge

kṛte vai maṃdiraṃ nāma tretāyāṃ gauravaḥ smṛtaḥ /
dvāpare viśvavikhyātaḥ kalau khaṅgeśvaraḥ smṛtaḥ

dakṣiṇaṃ bhāgamāśritya mama sthānaṃ sureśvari /
iti jñātvā tu tatraiva kṛtvā mūrtiṃ sadā budhaḥ

pūjanaṃ kurute nityaṃ vāṃchitaṃ phalamāpnuyāt /
dharmārthakāmamokṣāṃśca labhate mānavo bhuvi

dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ tathā vai caṃdanādikam /
ye'rpayaṃti hi deveśi lokanāthe maheśvari /
na duḥkhaṃ tu bhavetteṣāṃ satyaṃ satyaṃ varānane

iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsāhasrasaṃhitāyāmuuttarakhaṃḍe dhāreśvaramāhātmyaṃ nāma catuṣpaṃcāśadadhikaśatatamo'dhyāyaḥ