Padma Purana · Chapter 6.124
īśvara uvāca/
prabodhinyāśca māhātmyaṃ pāpaghnaṃ puṇyavarddhanam /
muktidaṃ tatvabuddhīnāṃ śṛṇuṣva surasattama
tāvadgarjati senāni gaṃgā bhāgīrathī kṣitau /
yāvannāyāti pāpaghnī kārtike haribodhinī
tāvadgacchaṃti tīrthāni āsamudra sarāṃsi ca /
yāvatprabodhinī viṣṇostithirnāyāti kārtike
aśvamedhasahasrāṇi rājasūyaśatāni ca /
ekenaivopavāsena prabodhinyāṃ yathā'bhavat
durlabhaṃ caiva duṣprāpyaṃ trailokye sacarācare /
tadapi prārthitaṃ vipra dadāti pratibodhinī
aiśvaryaṃ saṃsṛtiṃ jñānaṃ rājyaṃ ca sukhasaṃpadam /
dadātyupoṣitā vipra helayā haribodhinī
merumaṃdaratulyāni pāpānyupārjitāni ca /
ekenaivopavāsena dahate haribodhinī
upavāsaṃ prabodhinyāṃ yaḥ karoti svabhāvataḥ /
vidhinā naraśārdūla yathoktaṃ labhate phalam
pūrvajanmasahasreṣu pāpaṃ yatsamupārjitam /
jāgareṇa prabodhinyāṃ dahyate tūlarāśivat
śṛṇu ṣaṇmukha vakṣyāmi jāgarasya ca lakṣaṇam /
yasya vijñānamātreṇa durlabho na janārdanaḥ
gītaṃ vādyaṃ ca nṛtyaṃ ca purāṇapaṭhanaṃ tathā /
dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ puṣpaṃ gaṃdhānulepanam
phalamarghyaṃ ca śraddhā ca dānamiṃdriyasaṃyamam /
satyānvitaṃ vinidraṃ ca mudāyuktaṃ kriyānvitam
sāścarcaṃ caiva sotsāhamālasyādivivarjitam /
pradakṣiṇādisaṃyuktaṃ namaskārapuraḥsaram
nīrājanasamāyuktamanirviṇṇena cetasā /
yāme yāme mahābhāga kurvannīrājanaṃ hareḥ
etairguṇaiḥ samāyuktaṃ kuryājjāgaraṇaṃ vibhoḥ /
ekāgramānaso yastu na punarjāyate bhuvi
ya evaṃ kurute bhaktyā vittaśāṭhyavivarjitaiḥ /
jāgaraṃ vāsare viṣṇornīyate paramāṃ gatim
puruṣasūktena yo nityaṃ kārtike arcayeddharim /
varṣakoṭisahasrāṇi pūjitastena keśavaḥ
yathoktena vidhānena paṃcarātroditena vai /
kārtike tvarcayennityaṃ muktibhāgī bhavennaraḥ
namonārāyaṇāyeti kārtike yo'rcayeddharim /
sa mukto nārakairduḥkhaiḥ padaṃ gacchatyanāmayam
harernāmasahasraṃ ca gajarājasya mokṣaṇam /
kārtike paṭhate yastu punarjanma na viṃdati
yugakoṭisahasrāṇi manvaṃtaraśatāni ca /
dvādaśyāṃ kārtike māsi jāgarī vasate divi
kule tasya ca saṃjātāḥ śataśo'tha sahasraśaḥ /
prāpnuvaṃti padaṃ viṣṇostasmātkurvīta jāgaram
kārtike paścime yāme stavaṃ gānaṃ karoti yaḥ /
śvetadvīpe tu vasate pitṛbhiḥ saha bhāmini
naivedyadānaṃ haraye kārtike dinasaṃkṣaye /
yugāni vasate svarge tāvaṃti munisattamāḥ
akṣayaṃ muniśārdūla mālatīkamalārcanam /
arcayeddevadeveśaṃ sa yāti paramaṃ padam
kārtike śuklapakṣe tu kṛtvā hyekādaśīṃ naraḥ /
prātardattvā śubhānkuṃbhānsa yāti mama maṃdiram
kārttikeya uvāca/
bhagavannucyatāṃ puṇyaṃ vratānāṃ paramaṃ vratam /
kartavyaṃ kārtike māsi bhavatā bhīṣmapaṃcakam
vidhānaṃ tasya ca phalaṃ tathaiva surasattama /
kathayasva prasādānme munīnāṃ ca pitāmaha
īśvara uvāca/
pravakṣyāmi mahāpuṇyaṃ vrataṃ vidhimatāṃ varaḥ /
bhīṣmeṇaitadyataḥ prāptaṃ vrataṃ paṃcadinātmakam
sakāśādvāsudevasya tenoktaṃ bhīṣmapaṃcakam /
vratasyāsya guṇānvaktuṃ kaḥ śaktaḥ keśavādṛte
kārttike śuklapakṣe tu śṛṇu dharmaṃ purātanam /
vasiṣṭhabhṛgugargādyaiścīrṇaṃ kṛtayugādiṣu
aṃbarīṣeṇa bhogādyaiścīrṇaṃ tretāyugādiṣu /
brāhmaṇairbrahmacaryeṇa japahomakriyādibhiḥ
kṣatriyaiśca tathā vaiśyaiḥ satyaśaucaparāyaṇaiḥ /
duṣkaraṃ satyahīnānāmaśakyaṃ bālacetasām
duṣkaraṃ bhīṣmamityāhurna śakyaṃ prākṛtairnaraiḥ /
yastatkaroti vipreṃdra tena sarvaṃ kṛtaṃ bhavet
vrataṃ caitanmahāpuṇyaṃ mahāpātakanāśanam /
ato naraiḥ prayatnena karttavyaṃ bhīṣmapaṃcakam
kārtikasyāmalepakṣe snātvā samyagvidhānataḥ /
ekādaśyāṃ tu gṛhṇīyādvrataṃ paṃcadinātmakam
prātaḥ snātvā viśeṣeṇa madhyāhne ca tathā vratī /
nadyāṃ nirjharagarte vā samālabhya ca gomayam
yavavrīhitilaiḥ samyakpitṝnsaṃtarpayetkramāt /
snātvā maunaṃ naraḥ kṛtvā dhautavāsā dṛḍhavrataḥ
bhīṣmāyodakadānaṃ ca arghyaṃ caiva prayatnataḥ /
pūjā bhīṣmasya karttavyā dānaṃ dadyātprayatnataḥ
paṃcaratnaṃ viśeṣeṇa dattvā viprāya yatnataḥ /
vāsudevo'pi saṃpūjyo lakṣmīyuktaḥ sadā prabhuḥ
paṃcake pūjayitvā tu koṭikalpāni tuṣyati /
yatkiṃcitkriyate sarvaṃ paṃcadhātuprakalpayet
saṃvatsaravratānāṃ ca labhate sakalaṃ phalam /
kṛtvā tūdakadānaṃ tu tathārghyasya ca dāpanam
maṃtreṇānena yaḥ kuryānmuktibhāgī bhavennaraḥ
vaiyāghrapādagotrāya sāṃkṛte pravarāya ca /
aputrāya dadāmyetadudakaṃ bhīṣmavarmaṇe
vasūnāmavatārāya śaṃtanorātmajāya ca /
arghyaṃ dadāmi bhīṣmāya ājanmabrahmacāriṇe ४५ iti arghyamaṃtraḥ /
anena vidhinā yastu paṃcakaṃ tu samāpayet /
aśvamedhasamaṃ puṇyaṃ prāpnotyatra na saṃśayaḥ
paṃcāhamapi kartavyaṃ niyamaṃ ca prayatnataḥ /
niyamena vinā putra na bhāvyaṃ vratakarmaṇā
uttarāyaṇahīnāya bhīṣmāya pradadau hariḥ /
uttarāyaṇahīno'pi śuddhiṃ lagnaṃ vinā śubhāḥ
tataḥ saṃpūjayeddevaṃ sarvapāpaharaṃ harim /
anaṃtaraṃ prayatnena kartavyaṃ bhīṣmapaṃcakam
snāpayeta jalairbhaktyā madhukṣīraghṛtena ca /
tathaiva paṃcagavyena gaṃdhacaṃdanavāriṇā
caṃdanena sugaṃdhena kuṃkumenātha keśavam /
karpūrośīramiśreṇa lepayedgaruḍadhvajam
arcayedruciraiḥ puṣpairgaṃdhadhūpasamanvitaiḥ /
gugguluṃ ghṛtaṃsaṃyuktaṃ dahetkṛṣṇāya bhaktimān
dīpakaṃ tu divārātrau dadyātpaṃcadinādiṣu /
naivedyaṃ devadevasya paramānnaṃ nivedayet
evamabhyarcayeddevaṃ saṃsmṛtya ca praṇamya ca /
ॐ namo vāsudevāya japedaṣṭottaraṃ śatam
juhuyācca ghṛtābhyaktaistilavrīhiyavādibhiḥ /
ṣaḍakṣareṇa maṃtreṇa svāhākārānvitena ca
upāsya paścimāṃ saṃdhyāṃ praṇamya garuḍadhvajam /
japitvā pūrvavanmaṃtraṃ kṣitiśāyī bhavedvratī
sarvametadvidhānaṃ tu kāryaṃ paṃcadināni tu /
viśeṣo'tra vrate hyasminyadanyūnaṃ śṛṇuṣva tat
prathame'hni hareḥ pādau pūjayetkamalairvratī /
dvitīye bilvapatreṇa jānudeśaṃ samarcayet
tatonupūjayecchīrṣaṃ mālatyā cakrapāṇinaḥ /
kārtikyāṃ devadevasya bhaktyā tadgatamānasaḥ
arcitvā taṃ hṛṣīkeśamekādaśyāṃ samāsataḥ /
niṣprāśya gomayaṃ samyagekādaśyāmupāvaset
gomūtraṃ maṃtravadbhūmau dvādaśyāṃ prāśayedvratī /
kṣīraṃ caiva trayodaśyāṃ caturdaśyāṃ tathā dadhi
saṃprāśya kāyaśuddhyarthaṃ laṃghayitvā caturdinam /
paṃcame divase snātvā vidhivatpūjya keśavam
bhojayedbrāhmaṇānbhaktyā tebhyo dadyācca dakṣiṇām /
pāpabuddhiṃ parityajya brahmacaryeṇa dhīmatā
madyaṃ māṃsaṃ parityajya maithunaṃ pāpakāriṇam /
śākāhāreṇa munyannaiḥ kṛṣṇārcanaparo naraḥ
tato naktaṃ samāśnīyātpaṃcagavyapuraḥ saram /
evaṃ samyaksamāptasya yathoktaṃ phalamāpnuyāt
madyapo yatpibenmadyaṃ janmano maraṇāṃtikam /
etadbhīṣmavrataṃ kṛtvā prāpnoti paramaṃ padam
strībhirbrāhmaṇavākyena kartavyaṃ dharmavarddhanam /
vidhavābhiśca kartavyaṃ mokṣasaukhyābhivṛddhaye
sarvakāmasamṛddhyarthaṃ puṇyārthamapi pāvake /
nityasnāne tathā dāne ye kārtikamupāsate
vaiśvadevaśca kartavyo viṣṇudhyānaparāyaṇaiḥ /
ārogya putrado vatsa mahāpātakanāśanaḥ
tīrtheṣu kārtikaṃ kuryātsarvayatnena ṣaṇmukha /
saṃvatsaravratānāṃ tu samāptiḥ kārtike matā
pāpasya pratimā kāryā raudravastrāti bhīṣaṇā /
khaḍgahastā viniṣkrāṃtā lohadaṃṣṭrākarālinī
tilaprasthopari sthāpyā kṛṣṇavastrābhiveṣṭitā /
raktapuṣpakṛtāpīḍā jvalatkāṃcanakuṃḍalā
saṃpūjya parayā bhaktyā dharmarājasya nāmabhiḥ /
imamuccārayenmaṃtraṃ gṛhītakusumāṃjaliḥ
yadanyajanmani kṛtamiha janmani vā punaḥ /
pāpaṃ praśamamāyātu tava pādaprasādataḥ
evaṃ saṃpūjya vidhivatpratimāṃ tāṃ ca kāṃcanīm /
kṛtvā pūjāṃ yathāśaktyā viprāṇāṃ vedavādinām
prītaye devadevasya kṛṣṇasyākliṣṭakarmaṇaḥ /
brāhmaṇāya pradātavyaṃ dharmo me prīyatāmiti
vācakāya pradātavyā yathāśaktyā ca dakṣiṇā /
dadyāddhiraṇyaṃ gāścaiva kṛṣṇo me prīyatāmiti
kṛtakṛtya sthito bhūtvā viraktaḥ saṃyato bhavet /
anyeṣāmapi dātavyaṃ svaśaktyā dānamuttamam
śāṃtacitto niraparādhaḥ paraṃ padamavāpnuyāt /
nīlotpaladalaśyāmaścaturdaṃṣṭraścaturbhujaḥ
aṣṭapādaikanayanaḥ śaṃkukarṇaḥ kharasvanaḥ /
jaḍī dvijihvastāmrākṣo mṛgarājatanucchadaḥ
ciṃtanīyo mahādevo yasya rūpaṃ na vidyate /
idaṃ bhīṣmeṇa kathitaṃ śaratalpagatena me
tadetatte mayākhyātaṃ duṣkaraṃ bhīṣmapaṃcakaṃ /
dhanyaṃ puṇyaṃ pāpaharaṃ yudhiṣṭhira mahāvratam /
yatkṛtvā brahmahā goghnaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate
yadbhīṣmapaṃcakamiti prathitaṃ pṛthivyāmekādaśīprabhṛtipaṃcadaśī niruddham /
uktaṃ na bhojanaparasya tadā niṣedhastasminvrate śubhaphalaṃ pradadāti viṣṇuḥ
sūta uvāca/
etatsarvādhikaṃ puṇyaṃ durlabhaṃ bhuvane kṛtam /
idaṃ guhyaṃ mayākhyātaṃ śāstrasārasamuccayam
surāṇāṃ gopitaṃ sarvamatiguhyaṃ ca mokṣadam /
śrutvā caikapade devi agamyāgamane ratāḥ
kanyāvikrī svasāvikrī hyubhayaṃ tu vimocayet /
mokṣadaṃ ca idaṃ śāstraṃ prakāśaṃ netare jane
śrutvā caikapade yastu mokṣaṃ gacchati mānavaḥ /
gopanīyaṃ prayatnena ye cāpi tyāgino narāḥ
na teṣāṃ kathyate puṇyaṃ satyaṃ satyaṃ ca ṣaṇmukha /
ityetatsarvamākhyātaṃ kārtikasya tu yatphalam
śrīviṣṇuruvāca/
kathitaṃ devadevena putrāya hitakāmyayā /
pitustadvākyamākarṇya ṣaṇmukho harṣanirbharaḥ
ūcuḥ prāṃjalayaḥ sarve taṃ devaṃ jagadāyuṣam /
kṛtakṛtyā vayaṃ jātāḥ śrutvā kārtikajaṃ phalam
aparaṃ nāsti śrotavyaṃ prāptaṃ me janmanaḥ phalam /
māhātmyametadākarṇya pūjayedyastu pāṭhakam
gobhūhiraṇyavastraiśca viṣṇutulyo yato hi saḥ /
vācake pūjite yasmādviṣṇurbhavati pūjitaḥ
tathā taṃ pūjayennityaṃ yadīcchetsaphalaṃ śubham /
dharmaśāstraṃ purāṇaṃ ca vedavidyādikaṃ ca yat
pustakaṃ vācakāyaiva dātavyaṃ dharmamicchatā /
purāṇavidyā dātāro hyanaṃtaphalabhojinaḥ
yaḥ paṭheta idaṃ bhaktyā śrutvā caivāvadhārayet /
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati
dhanaṃ dhānyaṃ yaśaḥ putrānāyurārogyameva ca /
māhātmyaśravaṇādeva labhyate ca na saṃśayaḥ
iti śrīpādme mahāpurāṇe paṃcapaṃcāśatsahastrasaṃhitāyāmuttarakhaṃḍe kārtikamāhātmye śrīkṛṣṇasatyabhāmāsaṃvāde caturviṃśatyadhikaśatatamodhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0