Padma Purana · Chapter 5.97

brāhmaṇa uvāca-
etanmūrkho'pi jānāti śubhakarmakaraḥ pumān /
na yāti narakaṃ svargaṃ tathā pāpakriyā rataḥ

kratubhirvividhairiṣṭairvrata dāna japādibhiḥ /
satyenācārakuśalaiḥ svargasaukhyamavāpyate

vidyācāradhanopetairṛṣibhirvedapāragaiḥ /
prāpyate puṇyayogena yajñairnākastataḥ kvacit

vittena ca vinā dānaṃ bahudātuṃ na śakyate /
vidyamāna dhanenāpi kuṭuṃbāsaktacetasā

agnihotrādayo dharmā viśeṣeṇa kalau yuge /
duṣkarā dānadharmo'pi duṣkaro bhagavanmataḥ

alpāyāsena dharmeṇa labhyate dharmasaṃcayaḥ /
tanme viśeṣato brūhi dharmādharmapradarśaka

tadekaṃ kathyatāṃ dharmaṃ sarvadharmottamottamam /
kṛtenaikena yeneha sarvapāpakṣayo bhavet

dhanaṃ dhānyaṃ yaśo dharmamāyuryenābhi varttate /
martyaloke'pi sakhyaṃ syātsvargo yenākṣayo bhavet

sākṣānnārāyaṇo yena bhaktānāmabhayapradaḥ /
tuṣyedasyaprasādena kāmaḥ karatale sthitaḥ

sarvayajña tapodānatīrthasevādhikaṃ phalam /
labhyate yena yadyasti vaivasvata tadādiśa

anugrāhyo hyahaṃ deva yadi dharmopadeśataḥ /
sarvadharmakriyāsāraṃ tadekaṃ kṛpayā vada

pāpānāmanurūpāṇi prāyaścittāni yadyathā /
tathā tathaiva saṃsmṛtya kathitāni manīṣibhiḥ

kartuṃ tāni na śakyaṃte deva pratyekaśo naraiḥ /
sarvapāpaharaṃ puṇyamekaṃ cedasti tadvada

sūta uvāca-/
ityuktvā brāhmaṇaśreṣṭho yamaṃ dharmasvarūpiṇam /
tuṣṭāva prayato bhūtvā sūkṣmadharmābhikāmukaḥ

brāhmaṇa uvāca-
namaste sarvaśamana namaste jagatāṃpate /
namo'stu devarūpāya svargamārgapradāyine

dharmaśāstrasvarūpāya dharmarāja namostute /
tvayā bhūḥ pālyate devāpyaṃtarikṣaṃ ca dyaurmahaḥ

janastapastathāsatyaṃ sarvasvaṃ pālyate tvayā /
na tvayā rahitaṃ kiṃcijjagatsthāvara jaṃgamam

vidyate tvadgṛhītaṃ tu sadyo naśyati vai jagat /
tvamātmā sarvabhūtānāṃ satāṃ satvasvarūpavān

rājasānāṃ rajastvaṃ ca tāmasānāṃ tamastathā /
catuṣpadāṃ bhavāndeva catuḥśṛṃgastrilocanaḥ

saptahastastridhā baddho vṛṣarūpa namostu te /
sarvayajñamayo dharmastvayi vigrahavigrahaḥ

sākṣāddṛṣṭosi lokeśa deva tubhyaṃ namonamaḥ /
hṛdisthaḥ sarvabhūtānāṃ puṇyapāpekṣitā bhavān

tena śāstā ca bhūtānāṃ dātā deva praśāsitā /
pravarttako hi dharmasya devadaṃḍadharo bhuvi

sarvadharmamayaṃ sāramekaṃ vada suniścitam /
yama uvāca-
parituṣṭo'smi te vipra stotreṇa ca viśeṣataḥ

tathāpyāgama dharmeṇa mānyosi mama sattama /
yanna kasyacidākhyātaṃ tadgopyaṃ paramaṃ mama

sāramuddhṛtya sarveṣāṃ yadekaṃ niścitaṃ mayā /
mahānirayasaṃghātānnirvāsanakaraṃ param

anākhyeyamapi brahmanvakṣye vinayatoṣitaḥ

syurmohāya carācarasya jagataste te purāṇāgamāstāṃ tāmeva hi devatāṃ paramikāṃ jalpaṃtu kalpe vidhau /
siddhāṃte punareka eva bhagavānviṣṇuḥ samastāgama-vyāpāreṣu vivekināṃ vyatikaraṃ nīteṣu niścīyate

bhavo brahmā ca viṣṇuśca trayameva trayī matā /
dīpo'gnirvartisnehaistu yathā vipra tathā hariḥ

samārādhya hariṃ bhaktyā golokānprāpnuyācchubhān /
ārādhite harau kāmāḥ sarve karatale sthitāḥ

dānameva paraṃ śreṣṭhaṃ sarvapuṇyeṣu vai dvija /
dānena naśyate pāpaṃ sarvaṃ dānena labhyate

nityaṃ naimittikaṃ kāmyamanyadabhyudayātmakam /
anyaṃ ca paramaṃ dānamiti paṃcavidhaṃ smṛtam

prātarmadhyāparāhṇeṣu triṣu kāleṣu yatnataḥ /
yatkiṃcidapi dātavyaṃ nityameva prakīrtitam

śūnyaṃ dinaṃ na kartavyamātmārthaṃ hitamicchatām /
yasminkule tu dattaṃ yattatratatropatiṣṭhati

yaḥ svayaṃ bhakṣayenmohādadatvā buddhivarjitaḥ /
utpādayāmyahaṃ rogaṃ tasya bhoganivāraṇam

teṣu kāryeṣu saṃtuṣṭaṃ bahupīḍāpradāyakam /
maṃdānalena saṃyuktaṃ dvāraṃ saṃtāpakārakam

triṣu kāleṣu no dattaṃ brāhmaṇeṣu sureṣu yaiḥ /
svayaṃ tu bhuṃjate miṣṭaṃ pāpaṃ taistu mahatkṛtam

prāyaścittena raudreṇa tānahaṃ pariśodhaye /
upavāsairmahīdeva kāyaśoṣakarādikaiḥ

carmakāro yathā carmakuṃḍasyopari nirghṛṇe /
śodhayecca kaśādyaiśca kudravyaṃ sphoṭayedyathā

tathāhaṃ pāpakartāraṃ śodhayāmi na saṃśayaḥ /
auṣadhīnāṃ suyogaiśca kaṣāyaiḥ kaṭukairdhruvam

uṣṇodakaiśca saṃtāpairvaidyarūpeṇa nānyathā /
anye bhuṃjaṃti tasyāgre bhogānanyānmanogatān

kiṃ karomi samarthaśca na dattaṃ dānamuttamam /
mahatā rogarūpeṇa tamenaṃ parivārayet

nityakālasya yaddānamātmānaṃ pāpibhiryathā /
na dattaṃ ca mahīdeva śraddhayā nijaśaktitaḥ

tathāyātānpradhakṣyetānupāyairdāruṇaiḥ kila /
naimittikaṃ pravakṣyāmi dānakālaṃ tavāgrataḥ

mahāparvaṇi saṃprāpte tīrthaprāptau tathaiva ca /
pituḥ kṣayāhadivase vaiśākhādiṣu yatnataḥ

māseṣu puṇyakāleṣu dānaṃ naimittikaṃ smṛtam /
kāmyakālaṃ pravakṣyāmi yaddānaṃ phaladāyakam

vratādikaṃ samuddiśya kāmanāphalakalpitam /
yatkāmaṃ kathitaṃ samyaksarvāṃgaireva saṃgatam

tasya dānaprabhāveṇa bhāvanāparibhāvitaḥ /
tādṛkphalaṃ samaśnāti mānuṣastatprasādanāt

ābhyudayaṃ pravakṣyāmi yacca yajñādiṣu smṛtam /
jātakarmādikāryeṣu mauñjyādyudvāhakarmasu

prāsādadhvajadevānāṃ pratiṣṭhāsu prayatnataḥ /
ityādikaṃ mahīdeva dānamabhyudayātmakam

prajāvṛddhikaraṃ bhogayaśaḥsvargasukhapradam /
aṃtyaṃ caiva pravakṣyāmi śṛṇu dānaṃ dvijottama

kāmasya saṃkṣayaṃ jñātvā jarayā paripīḍitaḥ /
dadyāddānāni yatnena kuryādāśāṃ na kasyacit

mṛte ca mayi me putrā jāyābāṃdhavasodarāḥ /
kathamete bhaviṣyaṃti māṃ vinā suhṛdo mama

ahaṃ vittavihīno vā kathaṃ jīvanpunastathā /
bhaviṣyāmīti vijñāya na dadāti hi kiṃcana

āśāpāśaśatairbaddho bhāgyādeva kumāyayā /
mṛtyuṃ prayāti mūḍhātmā rudaṃti ca tataḥ sutāḥ

duḥkhena pīḍitāḥ kiciṃnmohenākulacetasaḥ /
svalpamalpaṃ ca vā dānaṃ kathaṃcitkalpayaṃti te

na tatrāsmingate kāle mahāduḥkhagate sati /
vismaraṃti tadā dānaṃ lobhādvā na dadatyapi

mṛto'yaṃ ca pitā jñātvā snehapāśo nivarttate /
yo'sau mṛto mahīdeva mama pāśairniyaṃtritaḥ

tṛṣṇā kṣudhā samākrāṃto bahuduḥkhaiḥ prapīḍitaḥ /
pacyate narake ghore cirakālaṃ na saṃśayaḥ

tasmāddānaṃ pradātavyaṃ svayameva na saṃśayaḥ /
kasya putrāśca pautrāśca kasya bhāryā dhanaṃ ca vā

saṃsāre nāstikaḥ kasya svayaṃ tasmātpradīyate /
pānamannaṃ ca tāṃbūlamudakaṃ kāṃcanaṃ tathā

vasanaṃ gāṃ ca bhūmiṃ ca cchatrapātrāṇyanekadhā /
phalāni bhūmidānāni vividhāni svaśaktitaḥ

dātavyāni mahīdeva nātra kāryā vicāraṇā /
tīrthānāṃ lakṣaṇaṃ vipra pravakṣyāmi tavāgrataḥ

sutīrthāni iyaṃ gaṃgā bhāti puṇyā sarasvatī /
revā ca yamunā tāpī nadī carmaṇvatī tathā

sarayū ca varā veṇī pūrṇā pāpapraṇāśinī /
kāverī kapilā cānyā viśalyā viśvatāriṇī

godāvarī samākhyātā tuṃgabhadrā ca gaṃḍakī /
pāpānāṃ bhītidā nityaṃ nadī bhīmarathī smṛtā

devikā kṛṣṇagaṃgā ca anyā yāḥ saritāṃvarāḥ /
etāstu puṇyakāleṣu saṃti tīrthānyanekaśaḥ

grāme vā yadi vāraṇye nadyaḥ sarvatra pāvanāḥ /
tatra tatraiva karttavyāḥ snānadānādikāḥ kriyāḥ

yadā na jñāyate nāma tasya tīrthasya bho dvija /
tatretyuccāraṇaṃ kāryaṃ viṣṇutīrthamidaṃ mahat

tīrthasya devatā viṣṇuḥsa rvatrāpi na saṃśayaḥ /
nārāyaṇeti yannāma smarettīrtheṣu sādhakaḥ

tasya tīrthaphalaṃ samyagviṣṇunāmnaiva jāyate /
ajñātānāṃ ca tīrthānāṃ devatānāṃ na saṃśayaḥ

viṣṇunāmnaiva nāmāni mānavaḥ parikīrtayet /
sarvāstu siddhayaḥ puṇyāstīrthabhūtāstu sāgaraḥ

sarāṃsi mānasādīni nirjharāḥ palvalādayaḥ /
svalpā nadyo'pi sarvāstāstīrthāni harināmataḥ

parvatāstīrtharūpāśca yajño yajñamahī tathā /
brāhmaṇā yatra vidvāṃsaḥ kautukenāpyavasthitāḥ

tadeva tīrthaṃ sumahatsarvapāpaharaṃ smṛtam /
śrāddhaṃ ca śrāddhabhūmiśca devaśālā ca homabhūḥ

yatra vedadhvaniḥ samyagyatra viṣṇukathāḥ śubhāḥ /
svagṛhaṃ puṇyasaṃyuktaṃ gosthānamapi pāvanam

yatrāśvattha taru vane yatrāgāropi pāvanaḥ /
evamādīni tīrthāni pitā mātā tathaiva ca

pacyate yatra dharmārthaṃ svayaṃ tatra guruḥ sthitaḥ /
sādhvī yatrāsti vai bhāryā tatra tīrthaṃ na saṃśayaḥ

yatra dharmaratirnityaṃ vidvānputraḥ pravartate /
tatra tasya hi tattīrthaṃ tāraṇāya pratiṣṭhitam

ityevamādi tīrthāni rājaveśma tathaiva ca /
evamādiṣu tīrtheṣu parvayogādviśeṣataḥ

anārādhya hṛṣīkeśaṃ sarvadaṃ sarvadehinām /
kopi kvāpi kimapyatra na labheteti niścitam

apatyaṃ draviṇaṃ dārāstāraharmyaṃ hayā gajāḥ /
sukhāni svargamokṣau ca na dūre haribhaktitaḥ

nārāyaṇaḥ paro devaḥ satyarūpo janārdanaḥ /
tridhātmānaṃsabhagavānsasarjaparameśvaraḥ

rajastamobhyāṃyukto'bhūdrajaḥsatvādhikaṃvibhuḥ /
sasarjanābhikamalebrahmāṇaṃkamalāsanam

rajasā tamasā juṣṭaṃ sa rudramasṛjadvibhuḥ /
satvaṃ rajastamaścaiva tritayaṃ caitaducyate

satvena mucyate jaṃtuḥ satvaṃ nārāyaṇātmakam /
rajasā satvayuktena bhavecchrīmānyaśodhikaḥ

yadvedavākyaṃ dharmasya samuddiśyopasevate /
tadrudramiti vikhyātaṃ viśiṣṭaṃ gaditaṃ nṛṇām

tena rājā bhavelloke rajasā tamasā punaḥ /
yaddhīnaṃ rajasā dharmaṃ kevalaṃ tāmasaṃ ca yat

tacca durgatidaṃ nṝṇāmihaloke paratra ca /
yo viṣṇuḥ sa svayaṃ brahmā yo brahmā sa svayaṃ haraḥ

devāstrayopi yajñe'sminnijyā deveṣu nityaśaḥ /
yo bhedaṃ kurute teṣāṃ trayāṇāṃ dvijasattamaḥ

sa pāpakārī pāpātmā aniṣṭāṃ gatimāpnuyāt /
viṣṇureva paraṃ brahma viṣṇureva jagaddvija

tasyāyaṃ mādhavo māsaḥ priyaḥ sarveṣu karmasu /
kīrtyate hayamedhādi mahākratuphalapradaḥ

tīrthasnāna tapo dāna japa yajñaphalādhikaḥ

snānaṃ vibhāte niyamena nadyāmanārataṃ meṣagate ravau ye /
kurvaṃti ye'sminnapi viprapūjāṃ maddaṃḍabhājo na hi te bhavaṃti

hatvā hatvā kiṃkaraughaṃ puro me luptvā luptvā citraguptasya lekhyam /
snātvā snātvā mādhave māsi tīrthe pūrvānpūrvānuddharaṃtīha pāpāt

idaṃ bhayacchedakaraṃ na tasmātprakāśanīyaṃ paramaṃ rahasyam /
nirvāsaheturnarakālayasya mamādhikārakṣayakāraṇaṃ tat

bhāgīrathīnarmadā ca yamunā ca sarasvatī /
viśokā ca vitastā ca viṃdhyasyottarataḥ sthitāḥ

godāvarī bhīmarathī tuṃgabhadrā ca devikā /
tāpī payoṣṇī viṃdhyasya dakṣiṇāstu prakīrtitāḥ

dvādaśaitā mahānadyo nityaṃ tenāvagāhitāḥ /
vaiśākhe vidhinā snānaṃ nadyāṃ yaḥ prātarācaret

sarvāḥ samudragāḥ puṇyāḥ sarve puṇyā nagottamāḥ /
sarve cāyatanāḥ puṇyāḥ sarve puṇyā vanāśrayāḥ

tenāvagāhitā dṛṣṭāḥ praṇatā bahusevitāḥ /
snānamarddhodite sūrye vaiśākhe niyataścaret

tasya puṇyaṃ mahīdeva kaścidvaktuṃ na śakyate /
yadi vaktrasahasrāṇāṃ sahasrāṇi bhavaṃti hi

āyuśca brahmaṇā svalpaṃ yadi syāddvijasattama /
tadā mādhavamāsasya phalaṃ kathayituṃ bhavet

mahānirayakarṣāgni mādhavo mādhavo yathā /
brahmahatyādikaṃ pāpamagamyāgamanādikam

kāmākāmakṛtaṃ pāpameti pātakameva ca /
upapāparahasyaṃ ca saṃkarīkaraṇaṃ param

jātibhraṃśakaraṃ ghoramapātrīkaraṇaṃ tathā /
malāvahaṃ prakīrṇaṃ ca vāṅmanaḥ kāya saṃbhavam

mādhavo nirdahenmāso vidhinā samupāsitaḥ /
kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭi śatāni ca

vasedviṣṇupure śrīmānmādhave yo'rcayeddharim

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe vaiśākhamāhātmye saptanavatitamo'dhyāyaḥ