Padma Purana · Chapter 5.92

sūta uvāca-/
iti tasya vacaḥ śrutvā nāradasya sa bhūpatiḥ /
praṇamya vismitaḥ prāhaciṃtayanmanasā harim

aṃbarīṣa uvāca-/
kathametadvimuhyāmaḥ svalpāyāsena yanmune /
śūdraḥ pāpasamācāro lebhe brāhmaṇyamuttamam

brāhmaṇyaṃ durllabhaṃ tāta sukṛtairvividhairapi /
kathaṃ mādhavamāsasya snānenaivāpa so'dhamaḥ

na yajñadānairna tapobhirugrairna puṇyasaṃjñairaparairapīśa /
asmādṛśo bhūpatayo'rthavaṃto na te labhaṃte'vanidaivatatvam

sa gādhisūnurvividhaṃ tapo'pi ciraṃvidhāyāniśameva ghoram /
kṛcchreṇa lebhe śatavarṣapūrṇairaho kathaṃcidbahubhiḥ prayatnaiḥ

kathaṃ sa varṇādhama eṣa pāpaḥ svadharmahīno dhanavāna dātā /
puṇyādanāyāsakṛtādamuṣmādalpādihāvāpa sa rāmatattvam

nārada uvāca-/
satyamuktaṃ tvayā rājanbrāhmaṇyamatidurllabham /
tathāpi gatayaḥ sūkṣmā durjñeyā dharmatattvataḥ

vicitrāṇi ca karmāṇi vicitrā bhūtabhāvanā /
vicitrāṇi ca bhūtāni vicitrāḥ karmaśaktayaḥ

kadācitsukṛtaṃ karma kūṭasthaṃ yadavāpi tam /
kenacitkarmaṇā bhūpa śubhena parivardhate

phalaṃ dadāti sumahattasminnapi ca janmani /
dharmo gahanasūkṣmo'yaṃ nīyate na yathā tathā

na tasya phaladānasya śrūyate kālaniścayaḥ /
yatkiṃcitsukṛtaṃ karmacchannaṃ pāpāṃtarairapi

tadāgatya kutaḥ kvāpi suphalaṃ ca prayacchati /
kṛtasya neha nāśosti puṇyasya duritasya ca

tathāpi bahubhiḥ puṇyairduritaṃ yāti dāruṇam /
yaduktaṃ bhavatā rājannāyāsādhikyato bhavet

tatphalaṃ tatra tatrāpi śṛṇu satyaṃ mayoditam /
anāyāsamahāyāsau yadyalpatva mahattvayoḥ

mahāvratāstataste syuḥ satataṃ karmakādayaḥ /
siṃhavyāghrādimūtrādau prayāsā bahulāstataḥ

paṃcagavyapraśastatvaṃ vratamadhye tato bhavet /
iti kartavyabāhulyaṃ mahattvaṃ cettadalpatā

jalāgnyādipraveśasya prasajyeta vratāṃtarāt /
idamalpaṃ mahattvaṃ taditi naiva niyāmakaḥ

phalaṃ yathoditaṃ śāstre tadeva syānmahodayam /
yathālpanāśo mahatā mahannāśastathālpataḥ

kiṃtvalpavisphuliṃgena tṛṇanāśaḥ pradṛśyate /
ajāmilo'pi bhūpāla dāsyāḥ patiriti smṛtaḥ

dharmapatnīparityāgī nityaṃ pāpapathisthitaḥ /
mriyamāṇaḥ sutāhvānaṃ cakre nārāyaṇeti ca

tathā yannāmagrahaṇātpadaṃ lebhe sudurllabham /
anicchayāpi dahati spṛṣṭo hutavaho yathā

tathā dahati goviṃdanāmavyājādapīritam

hatyāyutaṃ śapanahā sahasramugraṃ gurvaṃganākoṭiniṣevaṇaṃ ca /
steyānyaśeṣāṇi hareḥ priyeṇa goviṃdanāmnā nihatāni sadyaḥ

viṣṇubhaktimayaṃ vīra yatkiṃcitkriyate'lpakam /
sukṛtaṃ sādhu viduṣā tadakṣayaphalaṃ bhavet

saṃdeho na ca kartavyo mādhave māsi mādhavam /
samārādhya jano bhaktyā tattadvāṃchitamāpnuyāt

apatyaṃ draviṇaṃ dārā dharā harmyaṃ hayā gajāḥ /
sukhāni svargamokṣau ca na dūre haribhaktitaḥ

evaṃ śāstroktavidhinā svalpenāpi na saṃśayaḥ /
pāpasya mahato'pi syātkṣayaḥ samyagvidhānataḥ

phalādhikyaṃ bhavedvidvannādhikyādbhāvakarmaṇoḥ /
sūkṣmā dharmasya gatayo durjñeyā vibudhairapi

priyo mādhavamāso'yaṃ mādhavasya mahātmanaḥ /
eko'pi triṣu lokeṣu samagrepsitadāyakaḥ

puṇyena gāṃgena jalena kāle deśe budhaḥ snānaparaḥ kathaṃcit /
ājanmano bhāvahato'pi dātā na śudhyatītyeva mataṃ mamaitat

prajvālya vahniṃ ghṛtatailasiktaṃ pradakṣiṇāvartaśikhaṃ svakāle /
praviśya dagdhaḥ kila bhāvaduṣṭo na svargamāpnoti phalaṃ na cānyat

gaṃgāditīrtheṣu vasaṃti devā devālaye yakṣagaṇāśca nityam /
vināśanaṃ yāṃti kṛtopavāsā bhāvojjhitāstena phalaṃ labhaṃte

bhāvaṃ tato hṛtkamale nidhāya śrīmādhavaṃ mādhavamāsi bhaktyā /
yajeta yaḥ snānaparo viśuddhaḥ puṇyaṃ na śaktā vayamasya vaktum

ihārthe'pi purāvṛttamākarṇaya mahīpate /
vicitraṃ kathayiṣyāmi phalaṃ kimapi karmaṇām

tasya mādhavamāsasya prasādānmādhavasya ca /
yathāpi brāhmaṇī kācitsvairiṇyāpa śubhaṃ phalam

divodāseti vikhyātaḥ purā kāṃtīśvaro'bhavat /
tasyāpatyaṃ mahāratnaṃ nārīṇāmuttamaṃ sadā

guṇarūpasamāyuktā suśīlā cārumaṃgalā /
divyādevīti vikhyātā rūpeṇāpratimā bhuvi ३७ (dra. padmapurāṇa [https://sa.wikisource.org/s/fwm bhūmikhaṇḍa, adhyāyaḥ ८५.५४])/
pitrā tvālokitā sā tu rūpalāvaṇyasaṃyutā /
sa tāṃ dṛṣṭvā divodāso divyāṃ devīṃ sutāṃ tadā

kasmai ca dīyate kanyā suvarāya mahātmane /
iti ciṃtāparo bhūtvā samālokya narottamaḥ

rūpadeśasya rājānaṃ samyagjñātvā mahīpatiḥ /
citrasenaṃ mahātmānaṃ samāhūya tato nṛpaḥ

kanyāṃ dadau divodāsaścitrasenāya dhīmate /
tasyā vivāhakālasya saṃprāpte samaye nṛpa

mṛto'sau citrasenastu kāladharmeṇa vai kila /
divodāsaśca dharmātmā ciṃtayāmāsa bhūpatiḥ

brāhmaṇāṃśca samāhūya papraccha nṛpanaṃdana /
asyā vivāhakāle tu citraseno divaṃ gataḥ

asyāstu kīdṛśaṃ karma bhaviṣyati bruvaṃtu me /
brāhmaṇa uvāca-/
vivāho jāyate rājankanyāyāstu vidhānataḥ

patirmṛtyuṃ prayātyeva yo vā tyāgaṃ karoti ca /
mahādhivyādhinā bhītastyāgaṃ kṛtvā prayāti ca

pravrājito bhavedrājandharmaśāstreṣu dṛśyate /
tasyāṃ rajasvalāyāṃ ca anyaḥ patirvidhīyate

vivāhaṃ tu pradhānena pitā kuryānna saṃśayaḥ /
evaṃ rājansamādiṣṭaṃ dharmaśāstre śubhairjanaiḥ

vivāhaḥ kriyatāmasyā ityūcuste dvijottamāḥ /
divodāsaśca dharmātmā brāhmaṇaistu praṇoditaḥ

vivāhārthaṃ mahārāja mānasaṃ kṛtavānnṛpa /
punardattā pradānena divyādevī nṛpottama

puṣpasenāya puṇyāya tasmai rājñe mahātmane /
mṛtyudharmaṃ gato rājā vivāhasamaye'pi saḥ

yadā yadā mahābhāgo divyādevyāśca bhūpatiḥ /
karoti sa pitodyogaṃ vivāhasyātiduḥkhitaḥ

bhartāpi mriyate kāle prāptalagnastadā tadā /
ekaviṃśatibhartāraḥ kālekāle mṛtāstataḥ

tato rājā mahāduḥkhī saṃjātaḥ khyātavikramaḥ /
samālokya tamāhūya maṃtribhiḥ saha niścalaḥ

svayaṃvare mahābuddhiṃ cakāra pṛthivīpatiḥ /
atha tena samāhūtā rājāno vividhā nṛpāḥ

svayaṃvarārthaṃ vai tasyā bahavo dharmatatparāḥ /
tasyāstu rūpasaṃkṣubdhā mṛtyunā preṣitā nṛpāḥ

saṃgrāmaṃ cakrire mūḍhā mṛtāste'tha parasparam /
evaṃ teṣāṃ kṣayo jātaḥ kṣattriyāṇāṃ nareśvara

divyādevī ca duḥkhārtā ruroda karuṇaṃ tataḥ /
bālāmālokya tāṃ rājā rudaṃtīṃ cātiduḥkhitām

purodhasaṃ ca dharmajñaṃ jñānavaṃtaṃ tapasvinam /
jātūkarṇaṃ praṇamyādau vinayānvitakaṃdharaḥ

divodāsa uvāca-/
kathayasva prasādena kimetasyāhi pātakam /
divyādevyāstu me putryā yadetacceṣṭitaṃ kṛtam

jātūkarṇa uvāca-/
tasyāstu ceṣṭitaṃ vīra divyādevyā vadāmyaham /
pūrvajanmakṛtaṃ sarvaṃ tanme nigadataḥ śṛṇu

āste vārāṇasī puṇyā nagarī pāpanāśinī /
tasyāmāste mahāprājñaḥ suvīro nāma nāmataḥ

vaiśyajātyāṃ samutpanno dhanadhānyasamākulaḥ /
tasya bhāryā mahāprājña citrānāma suvismṛtā

kulācāraṃ parityajya durācāreṇa vartate /
na manyate hi bhartāraṃ raudrakṛtye ca vartate

puṇyakāryavihīnā tu pāpaṃ carati durmatiḥ /
bhartāraṃ bhartsate nityaṃ svairiṇī kalahapriyā

nityaṃ paragṛhe vāsa niratā bhramate'dhikam /
paracchidraṃ samāpaśyedduṣṭābhūteṣu sarvadā

sādhuniṃdāratā pāpā bahuhāsyakarī sadā /
kusaṃgatiratā vācā durācārajanapriyā

dhūrtādharmajanadveṣakarī cānṛtabhāṣiṇī /
vijñāyaivaṃ suvīro'syā upayeme tato'parām

tayā navīnayā vīro bhāryayā sahito'niśam /
yathāsukhaṃ sa bubhuje viṣayānmanasaḥ priyān

dharmācāreṇa puṇyātmā satyapuṇyamatiḥ sadā /
satyayāmitayā satyā sumatyārādhito babhau

nirastā tena sā citrā vicitrā varavarṇinī /
svairiṇī guṇasaṃsargadharmavidveṣiṇī tataḥ

bhramate jārasaṃyuktā muktācārā gatatrapā /
sā pāparatasaṃyuktā raktā dūtī vikarmaṇi

kuśalā kuṭṭinīkarma kalāsu tvanyayoṣitām /
gṛhabhaṃgamasau cakre vakreṇa manasā hitā

sādhvīṃ nārīṃ samāhūya pāpavākyaiśca nodayet /
narmalobhakathākeli pratyayotpattihetubhiḥ

manāṃsi cālayetpāpā puruṣāṇāṃ ca yoṣitām /
sādhūnāṃ sā striyo bhavyāḥ parebhyaḥ pratipādayet

kārayatyeva kapaṭaṃ dharmagrāmavivarjanam /
evaṃ varṣaśataṃ bhuktvā paścādveśyāvidhisthitā

kālena nidhanaṃ prāptā satataṃ pāpaniścayā /
jātā tava gṛhe putrī divyādevīti sā sutā

suṃdarī rūpasaṃpannā purā dṛṣṭena noditā /
nārada uvāca-/
iti tasya vacaḥ śrutvā divodāso'tivismitaḥ /
uvāca rājā madhuraṃ jātūkarṇaṃ muniṃ vacaḥ

divodāsa uvāca-/
yadīdṛśī sā duritapracārā sadā durācāraratā prayātā /
kathaṃ mamaśrīpatidaivatasya mahākulīnasya sutānurūpā

sudurllabhaṃ rājakule viśāle lebhe ca sā śrīmatijanmadhanyam /
puṇyena kenāpi mune pavitre citrā vicitreṇa ca karmakartrī

nārada uvāca-/
iti tasya vacaḥ śrutvā bhūmipasya munistataḥ /
kiñcidvihasya tu prājño vacaḥ sūnṛtamabravīt

jātūkarṇa uvāca-/
citrā vicitrasuratairatha vaṃcayaṃtī pracchannakāmukaviṭāndhanadhīvihīnān /
veśyā babhūva viṣapānamitaścaritvā kālena nāganagare mahati prasiddhe

ko'pi tatra samāyātaḥ sāyaṃ vipraḥ samārditaḥ /
ardamāno viśuddhātmā nagare nāgasaṃjñake

apaśyannaparaṃ sthānaṃ mūḍhaścitrāgṛhaṃ yayau /
tayā saṃmohito'tyarthaṃ veśyayā dṛṣṭiyogataḥ

pādasaṃvāhanasnānatāṃbūlāsanabhojanaiḥ /
vilāsaistoṣitaḥ so'pi khedahīno'bhavattadā

tato vicitraiḥ suratopacārairadṛṣṭabuddhyaiva tayā sa vipraḥ /
saṃsevito'yaṃ rajanīmaśeṣāmavāhayadbhāvaviśeṣalubdhaḥ

prātaḥ prayāṇābhimukhaḥ kathaṃciduvāca citrāmanuraktacittaḥ /
saṃtoṣitaḥ svaiścaritaiḥ svakṛtyairvacastayācaikadhiyā tadānīm

brāhmaṇa uvāca-/
kāryaḥ pratyupakāraste toṣitena mayā priye /
svadṛḍhaṃ ca nijaṃ duḥkhaṃ kathayāmyaviśeṣataḥ

purā kathāṃ hi vadatāṃ viprāṇāṃ narmadātaṭe /
śubhaṃ yatsarvapāpaghnaṃ tadākarṇaya sādaram

yo dinatrayamapi prayatnataḥ snāti meṣaupayādi bhāskare /
bhāskare'nudita eva mādhave māsi so'ghanicayairvimucyate

saṃpūrṇamapi vaiśākhe yo bahiḥ snānamācaret /
vidhinā mādhavaṃ devamarcayetsopi pāpahā

puṇyatīrthe viśeṣeṇa snānadānakriyādibhiḥ /
mahāpāpairvimucyeta mānavo māsi mādhave

tāvanmahāpāpacayaḥ śarīre śarīriṇastiṣṭhati nirviśaṃkaḥ /
yāvanmudā coṣasi meṣarāśimupāgate majjati no dineśe

evamākarṇitasteṣāṃ viprāṇāṃ vadatāṃ mayā /
anekaduritāṃbhodhi taraṇe pota uttamaḥ

adūre śivadehā ca vartate'sau saridvarā /
tatra snātuṃ gamiṣye'haṃ tadāghaughavadhāya ca

yadi te rocate kāṃte viraktaṃ vāmano bhavet /
tanmayā tvaṃ samāgaccha vaiśākhasnānahetave

anityaṃ jīvitamidaṃ yauvanaṃ cātisuṃdaram /
heturnarakavāsasya durvāraśca sa no bhavet

ārādhitastvayāhaṃ ca pātito duritārṇave /
mahatāmapi yatsatyaṃ duṣṭasthitaśarīriṇām

kimatra bahunoktena na vilaṃbocitaḥ kṣaṇaḥ /
uddhariṣye'pi bhavatīṃ viraktiryadi te hṛdi

citrovāca-/
svāminna dṛṣṭayogena tava saṃgatidharmataḥ /
dhruvaṃ viraktaṃ macceto niṃdyametadbhavaṃ prati

nūnamevaṃ mayā śāstre śrutaṃ yatsādhusaṃgamaḥ /
aciṃtyāyai namastasyai tato niyatāyai punaḥ

jātūkarṇa uvāca-/
iti bhāṣyatatastena samaṃ citrā yayau tadā /
vidyamānaṃ dhanaṃ kiṃcidādāya muninoditā

tataḥ paraṃ so'pi punardvijanmā vaiśākhamāse śivadehadeham /
avāpa sasnau ca dineśamasyai snānāya sadyo'tha dadau dayāluḥ

hṛdayālurayaṃ vipraḥ snāpayāmāsa tāṃ tadā /
yathocitavidhānena citrāmuccitrabhāṣiṇīm

vaiśākhasnānamāhātmyaṃ tatra śuśrāva sā mudā /
paṭhamāneṣu vipreṣu purāṇāni pṛthakpṛthak

yasya śravaṇamātreṇa kṣīyate duritāṃdhakaḥ /
yathā sūryodaye naiva timiraughaḥ praṇaśyati

sā śive śivatanūjale punaḥ snānato'janikare vidhānataḥ /
snānato vimalamānasodayā sūryakāṃtiriva nirmalā babhau

tatra majjaṃti revāyāṃ sevāyāṃ niratā hareḥ /
vaiśākhe vividhā lokā lokānaṃtyamabhīpsavaḥ

ye narmadāyāmiha śarmadāyāmaśuddhakāyānapi śodhayaṃti /
viśeṣato mādhavamāsi martyā bhavaṃti martyādhipalokalīlāḥ

ājanmano'ghasmaraṇena revā nihaṃti dṛṣṭā daśajanmajaṃ punaḥ /
snātā kathaṃ cicchatayonijātaṃ saṃsevitā yacchati rudralokam

sakalaṃ mādhavaṃ māsaṃ sā citrā narmadājale /
sasnau kiṃciddadau dānaṃ śaktyā vipreṣu nityaśaḥ

sarvapāpaharaṃ stotraṃ śṛṇoti śraddhayā hareḥ /
viprāṇāṃ tatra paṭhatāṃ saṃgādasya dvijanmanaḥ

nimajjya sā mādhavamāsi pūrṇe revājale tatra mahīsurebhyaḥ /
acchidramāsādya yathāvidhānaṃ tatrāpi citrāpi cakāra māsam

kuṭīrakaṃ taṃ tu navaṃ vidhāya sudevanāmāpi sa bhūmidevaḥ /
uvāsa revāsalile nimajjaṃścitroparodhādaniśaṃ dayātaḥ

atha kālena kiyatā kāladharmamupeyivān /
viprastadanu sā citrā cireṇaiva mṛtā nṛpa

tena mādhavamāsasya sukṛtena tadaiva sā /
putrī tavābhavannūnamadṛṣṭvā yamayātanām

tasya karmavipāko'yaṃ yadāptaṃ bhūpateḥ kulam /
vaiṣṇavaṃ viśadaṃ vīra duṣprāpyaṃ pāpakarmabhiḥ

divyādevī varaṃ nāma jātaṃ cāsyāṃ narottama /
yacca dattavatī cānnaṃ bhogyasaukhyasukhāni ca

brāhmaṇāya purā tasmai gaṇikātve'pi saṃgatā /
snātvā ca mādhave māsi kiṃcittatrāpi yaddadau

tasya dānasya sā bhuṃkte snānasya ca phalodayam /
pibate śītalaṃ toyaṃ miṣṭānnaṃ ca tathāniśam

divyānbhogānprabhuṃjānā vartate ca prabhorgṛhe /
bhuṃjate vidhidattaṃ ca duḥkhaśokādipīḍitā

yatpurā naranārīṇāṃ gṛhabhaṃgaratā'bhavat /
tasyakarmavipāko'yamasyāḥ kiṃcidupasthitaḥ

mādhavasnānamāhātmyādvinaiva yamayātanām /
mahāpāpāpi te vīra suṃdarī sā sutābhavat

etatte sarvamākhyātaṃ tava putryā viceṣṭitam /
sarvajanmabhavaṃ vīra karma duṣkarmasaṃbhavam

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe vaiśākhamāsamāhātmye citropākhyāne dvinavatitamo'dhyāyaḥ