Padma Purana · Chapter 5.84
ṛṣaya ūcuḥ -
sūtasūta mahābhāga romaharṣaṇanaṃdana /
kathā ramyā tvayā proktā lokasyānaṃdadāyinī
śrīkṛṣṇasya mahābhāga caritaṃ mahadadbhutam /
śrutaṃ sarvaṃ tvayā proktaṃ nirvṛtistena cābhavat
aho śrīkṛṣṇamāhātmyaṃ bhaktānāṃ gatidāyakam /
yatastena mahābhāga nirvṛtiṃ ko na cāpnuyāt
ataḥ punarapi śrīmatkṛṣṇasya caritaṃ mahat /
śrotumicchāmahe cānyadvratadānārhaṇādikam
snānaṃ vāpi mahābhāga yathā yena kṛtaṃ purā /
tatsarvaṃ vistarādbrūhi yathā no nirvṛtirbhavet
sūta uvāca-
sādhu pṛṣṭaṃ dvijaśreṣṭhā lokānāṃ tāraṇaṃ param /
yūyaṃ kṛtārthāḥ kṛṣṇasya bhaktyā saṃpūrṇamānasāḥ
śrīkṛṣṇacaritaṃ puṇyaṃ sādhūnāṃ harṣadaṃ param /
pravakṣyāmi dvijaśreṣṭhā mahadākhyānamuttamam
ekadā nārado lokānparyaṭanbhagavatpriyaḥ /
mathurāyāmaṃbarīṣaṃ kṛṣṇārādhanatatparam
mahābhāgaṃ vrataparaṃ dadarśa munisattamaḥ /
sa āgataṃ munivaraṃ satkṛtya munisattamaḥ
bhavaṃta iva papraccha śraddhayā hṛṣṭamānasaḥ /
aṃbarīṣa uvāca-/
yanmune paramaṃ brahma vedavādibhirucyate
sa devaḥ puṃḍarīkākṣaḥ svayaṃ nārāyaṇaḥ paraḥ /
yo'mūrto mūrtimānīśo vyakto'vyaktaḥ sanātanaḥ
sarvabhūtamayo'ciṃtyo dhyātavyaḥ sa kathaṃ hariḥ /
yasminsarvamidaṃ viśvamotaṃ protaṃ pratiṣṭhitam
avyaktamekaṃ paramaṃ paramātmeti viśrutam /
yato janmādi jagato yo nirmāya svayaṃ bhuvam
dadau tasmai ca nigamānātmanyeva vyavasthitān /
kathamārādhyate so'yaṃ samagrapuruṣārthadaḥ
yogināmapi durgamyastadetatkṛpayā vada /
anārādhita goviṃdā na vidaṃti hitodayam
na tapo yajñadānānāṃ labhate phalamuttamam /
anāsvāditagoviṃdapadāṃbujarasaśca yaḥ
manorathapathātītaṃ sphītaṃ nākalayetphalam /
harerārādhanaṃ hitvā duritaugha nivāraṇam
nānyatpaśyāmi jaṃtūnāṃ prāyaścittaṃ paraṃ mune /
yadbhrūnartanavartinyaḥ śrūyaṃte siddhayo'khilāḥ
kathamārādhyateso'yaṃ keśavaḥ kleśanāśanaḥ /
upāsyate sa bhagavānkathaṃ nārāyaṇo naraiḥ
prītaśca sarvametanme hitāya jagato vada /
bhaktipriyo'sau bhagavānkayā bhaktyā prasīdati
kathaṃ tasminbhavedbhaktiḥ sarvairārādhyate katham /
vaiṣṇavosi harestasya priyo'si paramārthavit
tena tvāmeva pṛcchāmi brahmanbrahmaviduttama /
śrotāramatha vaktāraṃ praṣṭāraṃ puruṣaṃ hareḥ
praśnaḥ punāti kṛṣṇasya tadaṃghrisalilaṃ yathā /
durllabho mānuṣo deho dehināṃ kṣaṇabhaṃguraḥ
tatrāpi durllabhaṃ manye vaikuṃṭhapriyadarśanam /
saṃsāresminkṣaṇārdho'pi satsaṃgaḥ śevadhirnṛṇām
yasmādavāpyate sarvaṃ puruṣārthacatuṣṭayam /
bhagavanbhavato yātrā svastaye sarvadehinām
bālānāṃ tu yathā pitroruttamaślokavartmanām /
bhūtānāṃ devacaritaṃ duḥkhāya ca sukhāya ca
sukhāyaiva hi sādhūnāṃ tvādṛśāmacyutātmanām /
bhajaṃti ye yathā devāndevā api tathaiva tān
chāyeva karmasacivāḥ sādhavo dīnavatsalāḥ /
tasmāttvaṃ bhagavanmahyaṃ vaiṣṇavaṃ dharmamādiśa
yasyopadeśadānena labhate vedajaṃ phalam /
nārada uvāca-
sādhu pṛṣṭaṃ mahīpāla viṣṇubhaktimatā tvayā
jānatā paramaṃ dharmamekaṃ mādhavasevanam /
yasminnārādhite viṣṇau viśvamārādhitaṃ bhavet
tuṣṭe carācaraṃ tuṣṭaṃ sarvadevamaye harau /
yasya smaraṇamātreṇa mahāpātakasaṃhatiḥ
tatkṣaṇānnāśamāyāti sa sevyo harireva hi /
ko'nu rājanniṃdriyavānmukuṃdacaraṇāṃbujam
na bhajetsarvato mṛtyurupāsyamṛṣidaivataiḥ /
śruto'nu paṭhito dhyāta ādṛtaścānumoditaḥ
sadyaḥ punāti saddharmo vīro viśvadruho'pi hi /
yoyaṃ kāraṇakāryādi kāraṇasyāpi kāraṇam
ananyakāraṇaṃ yogī jagajjīvo jaganmayaḥ /
aṇurbṛhatkṛśaḥ sthūlo nirguṇo guṇabhṛnmahān
ajo janmalayātīto dhyātavyaḥ sa hariḥ sadā /
samyagetadvyavasitaṃ bhavatā puruṣarṣabha
yatpṛcchase bhāgavatāndharmāṃstvaṃ viśvabhāvanān /
prasaṃgena satāmātmamanaḥ śruti rasāyanāḥ
bhavaṃti kīrtanīyasya kathāḥ kṛṣṇasya nirmalāḥ /
bhāvasādhyohyayaṃ devaḥ svayaṃ jānāti tadbhavān
tathāpi vakṣye jagato hitāya tava gauravāt /
yadāhuḥ paramaṃ brahma pradhānapuruṣātparam
yanmāyayā tataṃ sarvaṃ sarvaṃ yacchati so'cyutaḥ /
putrānkalatraṃ dīrghāyū rājyaṃ svargāpavargakam
sa dadyādīpsitaṃ sarvaṃ bhaktyā saṃpūjito'jitaḥ /
karmaṇā manasā vācā tatparā ye hi mānavāḥ
teṣāṃ vratāni vakṣyāmi prītaye bhūpasattama /
ahiṃsāsatyamasteyaṃ brahmacaryamakalpatā
etāni mānasānyāhurvratāni harituṣṭaye /
ekabhaktaṃ tathā naktamupavāsamayācitam
ityevaṃ kāyikaṃ puṃsāṃ vratamuktaṃ nareśvara /
vedasyādhyayanaṃ viṣṇoḥ kīrtanaṃ satyabhāṣaṇam
apaiśunyamidaṃ rājanvācikaṃ vratamuttamam /
cakrāyudhasya nāmāni sadā sarvatra kīrtayet
nāśaucaṃ kīrtane tasya sa pavitrakaro yataḥ /
varṇāśramācāravatā puruṣeṇa paraḥ pumān
viṣṇurārādhyate paṃthā nānyaḥ saṃtoṣakāraṇam /
patipriyahitābhiśca manovākkāyasaṃyamaiḥ
vratairārādhyate strībhirvāsudevo dayānidhiḥ /
āgamoktena mārgeṇa strīśūdrairapipūjanam
kartavyaṃ kṛṣṇacaṃdrasya dvijātivararūpiṇaḥ /
trayovarṇāstu vedoktamārgārādhanatatparāḥ
strīśūdrādaya eva syurnāmnā'rādhanatatparāḥ /
na pūjanairna yajanairna vratairapi mādhavaḥ
tuṣyate kevalaṃ bhaktipriyo'sau samudāhṛtaḥ /
strīṇāṃ pativratānāṃ tu patireva hi daivatam
sa tu pūjyo viṣṇubhaktyā manovākkāyakarmabhiḥ /
kartavyaṃ śraddhayā viṣṇościṃtayitvā patiṃ hṛdi
śūdrāṇāṃ caiva bhavati nāmnā vai devatārcanam /
sarve'pyāgamamārgeṇa kuryurvedānukāriṇā
strīṇāmapyadhikāro'sti viṣṇorārādhanādiṣu /
patipriyaratānāṃ ca śrutireṣā sanātanī
svakulocitadharmeṇa yadyasya vihitaṃ vratam /
tattadevācaredyastu tena tuṣyati keśavaḥ
haviṣāgnau jale puṣpairdhyānena hṛdaye harim /
yajaṃti sūrayo nityaṃ japena ravimaṃḍale
ahiṃsā prathamaṃ puṣpaṃ dvitīyaṃ karaṇagrahaḥ /
tṛtīyakaṃ bhūtadayā caturthaṃ kṣāṃtireva ca
śamastu paṃcamaṃ puṣpaṃ damaḥ ṣaṣṭhaṃ ca saptamam /
dhyānaṃ satyaṃ cāṣṭamaṃ ca hyetaistuṣyati keśavaḥ
etairevāṣṭabhiḥ puṣpaistuṣyatyevārcito hariḥ /
puṣpāṃtarāṇi saṃtyeva bāhyāni manujottama
bhaktyā kṛtāni yairviṣṇuḥ pūjitaḥ parituṣyati /
vāruṇaṃ salilaṃ puṣpaṃ saumyaṃ ghṛtapayodadhi
prājāpatyaṃ tathānnādi āgneyaṃ dhūpadīpakam /
phalapuṣpādikaṃ caiva vānaspatyaṃ tu paṃcamam
pārthivaṃ kuśamūlādyaṃ vāyavyaṃ gaṃdhacaṃdanam /
śraddhākhyaṃ viṣṇupuṣpaṃ ca vādyaṃ viṣṇupadaṃ smṛtam
ebhistupūjitaḥ puṣpairapi viṣṇuḥ prasīdati /
sūryo'gnirbrāhmaṇogāvo vaiṣṇavaḥ khaṃ marujjalam
bhūrātmā sarvabhūtāni pūjāsthānāni vā hareḥ /
sūryye tu maṃtrajāpyena haviṣāgnau yajettataḥ
ātithyena tu viprāgrye goṣu grāsarasādinā /
vaiṣṇave baṃdhusatkṛtyā hṛdaye dhyānaniṣṭhayā
vāyau mukhyadhiyā toye dravyaistoyapuraskṛtaiḥ /
sthaṃḍile maṃtrahṛdayairbhogairātmānamātmani
kṣetrajñaṃ sarvabhūteṣu samatvenārcayedvibhum /
dhiṣṇyeṣveteṣu tadrūpaṃ śaṃkhacakragadāṃbujaiḥ
yuktaṃ caturbhujaṃ śāṃtaṃ dhyāyannarccetsamāhitaḥ /
brāhmaṇaiḥ pūjitaireva pūjito'yaṃ na saṃśayaḥ
nirbhartsitaiśca tairbhūpa bhavennirbhartsito vibhuḥ /
nigamo dharmaśāstraṃ ca yadādhāre pravartate
viprāste vaiṣṇavīmūrtiḥ pāvanī paramā matā
sarvaṃ śubhaṃ jagati dharmata eva labhyaṃ dharmo gatirnigamato nṛpadharmaśāstrāt /
nūnaṃ tayorapi gatirbhuvi bhūmidevāstairarcitairiha jagatpatirarcitaḥ syāt
na yajñayogairna tapobhiranyairna yogayuktyā na samarcanena /
tathā vibhustuṣyati devadevo yathā mahī daivatatoṣaṇena
brahmaṇyo brahmavidbrahmā brahmavedapravartakaḥ /
brāhmaṇaireva tuṣyeta toṣitaṃ brahmadaivatam
narake'pi ciraṃ magnāḥ pūrvajā ye kuladvaye /
tadaiva yāṃti te svargaṃ yadārccati suto harim
kiṃ teṣāṃ jīviteneha paśuvacceṣṭitena kim /
yeṣāṃ na pravaṇaṃ cittaṃ vāsudeve jaganmaye
dhyānaṃ tasya pravakṣyāmi yanna dṛṣṭaṃ tu kenacit /
śrūyatāṃ bhūpakaivalyaṃ kevalaṃ malavarjitam
yathā dīpo nivātastho niścalo vāyuvarjitaḥ /
prajvalannāśayetsarvamaṃdhakāraṃ mahāmate
tadvaddoṣavihīnātmā bhavatyeva nirāmayaḥ /
nirāśo niścalo vīronamitraṃ na ripustathā
śokaharṣau viṣādaśca na lobho matsaro bhramaḥ /
saṃbhramālāpamohaiśca sukhaduḥkhairvimucyate
viṣayaiścāpi sarvaiśca iṃdriyāṇāṃ pramucyate /
tadā sa kevalajñānī kaivalyatvaṃ prajāyate
jvālākarmaprasaṃgena dīpastailaṃ praśoṣayet /
vartyādhāreṇa rājeṃdra nirdvandvo vāyuvarjitaḥ
kajjalaṃ vamate paścāttailasyāpi mahāmate /
kṛṣṇā saṃdṛśyate rekhā dīpasyāgre mahāmate
svayamākṛṣya tattailaṃ tejasā nirmalobhavet /
kāye cāṃtaḥ sthitastadvatkarmatailaṃ praśoṣayet
viṣayānkajjalaṃ kṛtvā pratyakṣānsaṃpradarśayet /
jvālāvannirmalo bhūtvā svayameva prakāśayet
krodhalobhādibhiḥ saṃjñairvāyubhiḥ parivarjitaḥ /
niḥspṛho niścalo bhūtvā tejaśca svayamujjvalet
trailokyaṃ paśyate sarvaṃ svasthānasthaṃ svatejasā /
kevalajñānarūpo'yaṃ mayā te parikīrtitaḥ
dhyānaṃ caiva pravakṣyāmi dvividhaṃ tasya cakriṇaḥ /
kevalajñānarūpeṇa dṛśyate paracakṣuṣā
yogayuktā mahātmānaḥ paramārthaparāyaṇāḥ /
yaṃ na paśyaṃti mugdhāstu sarvajñaṃ sarvadarśakam
hastapādavihīnaśca sarvatra parigacchati /
sarvaṃ gṛhṇāti trailokyaṃ sthāvaraṃ jaṃgamaṃ punaḥ
nāsāmukhavihīnastu ghrāti bhakṣati bhūpate /
akarṇaḥ śṛṇute sarvaṃ sarvasākṣī jagatpatiḥ
arūpo rūpasaṃbaddhaḥ paṃcavargavaśaṃ gataḥ /
sarvalokasya yaḥ prāṇaḥ pūjyate sacarācaraiḥ
ajihvo vadate sarvaṃ vedaśāstrānugaṃ tathā /
atvacaḥ sparśamevāpi sarveṣāmeva viṃdati
sadānaṃdo viviktākṣa ekarūpo nirāśrayaḥ /
nirguṇo nirmamo vyāpī saguṇo nirmalo'naghaḥ
avaśyaḥ sarvavaśyātmā sarvadaḥ sarvavittamaḥ /
tasya mātā na caivāsti sa vai sarvamayo vibhuḥ
evaṃ sarvamayaṃ dhyānaṃ yaśca paśyatyananyadhīḥ /
sa yāti paramaṃ sthānamamūrttamamṛtopamam
dvitīyaṃ tu pravakṣyāmi tacchṛṇuṣva mahāmate /
mūrttākāraṃ tu sākāraṃ nirākāraṃ nirāmayam
brahmāṃḍaṃ sarvamatulaṃ vāsitaṃ yasya vāsanāt /
sa tasmādvāsudevastu procyate nṛpanaṃdana
varṣamāṇasya meghasya yadbhāsā tasya tadbhavet /
sūryatejaḥpratīkāśaṃ caturbāhuṃ sureśvaram
dakṣiṇe śobhate śaṃkho hemaratnavibhūṣitaḥ /
kaumodakī gadā tasya mahāsuravināśinī
vāme ca śobhate vīra haste tasya mahātmanaḥ /
mahāpadmaṃ sugaṃdhāḍhyaṃ tasya dakṣiṇahastagam
śobhamānaṃ sadaivāste sāyudhaṃ kamalaśriyam /
kaṃbugrīvaṃ suvṛttāsyaṃ padmapatranibhekṣaṇam
rājamānaṃ hṛṣīkeśaṃ daśanaiḥ kuṃdasaṃnibhaiḥ /
guḍākeśasya yasyāste adharo vidrumākṛtiḥ
śobhate puṃḍarīkākṣaḥ kirīṭenāpi bhāsvatā /
viśālenāpi rūpeṇa keśavastu suvakṣasā
kaustubhenāṃkitenaiva rājamāno janārdanaḥ /
sūryatejaḥpratīkāśa kuṃḍalābhyāṃ prabhāti ca
hariḥ keyūrakaṃkaṇairhārairmauktikairṛkṣasannibhaiḥ
vapuṣā bhrājamānastu vijayo jayatāṃ varaḥ /
bhrājateso'pi goviṃdo hemavarṇena vāsasā
mudrikābhistu yuktābhiraṃgulīṣu virājate /
sarvāyudhaiḥ susaṃpūrṇairddivyairābharaṇairhariḥ
vainateyasamārūḍho lokakarttā jagatpatiḥ /
evaṃ yo dhyāyate nityamananyamanasā naraḥ
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati /
etatte sarvamākhyātaṃ dhyānabhedaṃ jagatpateḥ
iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe nāradāṃbarīṣasaṃvāde vaiśākhamāsamāhātmye bhagavaddhynāvarṇanaṃ nāma caturaśītitamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0