Padma Purana · Chapter 5.67

saptaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

śeṣa uvāca/
atha saumitrirāgatya jānakīṃ natavānmuhuḥ /
premagadgadayā śaṃsanvācaṃ rāmapraṇoditām

sītā samāgataṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇaṃ vinayānvitam /
tanmukhādrāmasaṃdeśaṃ śrutvovāca vilajjitā

saumitre kathamāgacche rāmatyaktā mahāvane /
tiṣṭhāmi rāmaṃ smarantī vālmīkerāśrame tvaham

tasyā mukhoditaṃ vākyaṃ śrutvā saumitrirabravīt /
mātaḥ pativrate rāmastvāmākārayate muhuḥ

pativratā patikṛtaṃ doṣaṃ nānayate hṛdi /
tasmādāgaccha hi mayā sthitvā syaṃdana uttame

ityādi vacanaṃ śrutvā jānakī patidevatā /
manoroṣaṃ parityajya tasthau saumitriṇā rathe

tāpasīḥ sakalā natvā munīṃśca nigamojjvalān /
rāmaṃ smaraṃtī manasā rathe sthitvāgamatpurīm

krameṇa nagarīṃ prāptā mahārhābharaṇānvitā /
sarayūṃ saritaṃ prāpa yatra rāmaḥ svayaṃ sthitaḥ

rathāduttīrya lalitā lakṣmaṇena samanvitā /
rāmasya pādayorlagnā pativrataparāyaṇā

rāmastāmāgatāṃ dṛṣṭvā jānakīṃ premavihvalām /
sādhvi tvayā sahedānīṃ kurve yajñasamāpanam

vālmīkiṃ sā namaskṛtya tathānyānviprasattamān /
jagāma mātṛpadayoḥ sannatiṃ kartumutsukā

kauśalyā tāmathāyāṃtīṃ vīrasūṃ jānakīṃ priyām /
āśīrbhirabhisaṃyujya yayau harṣamanekadhā

kaikeyīpadayornamrāṃ vīkṣya vaidehaputrikām /
bhartrā saha ciraṃ jīva saputretyāśiṣaṃ vyadhāt

sumitrā svapadenamrāṃ vīkṣya vaidehaputrikām /
āśiṣaṃ vyadadhāttasyāḥ putrapautrapradāyinīm

sītā tāḥ sarvato natvā rāmacaṃdra priyā satī /
paramaṃ harṣamāpannā babhūva kila vāḍava

samāgatāṃ vīkṣya patnīṃ rāmacaṃdrasya kuṃbhajaḥ /
suvarṇapatnīṃ dhikkṛtya tāmadhāddharmacāriṇīm

rāmastadā yajñamadhye śuśubhe sītayā saha /
tārayānugato yadvacchaśīva śaradutprabhaḥ

prayogamakarottatra kāle prāpte manorame /
vaidehyā dharmacāriṇyā sarvapāpāpanodanam

sītayā sahitaṃ rāmaṃ prasaktaṃ yajñakarmaṇi /
nirīkṣya jahṛṣustatra kautukena samanvitāḥ

vasiṣṭhaṃ prāha sumatiṃ rāmastatra kratau vare /
kiṃ kartavyaṃ mayā svāminnataḥ paramavaśyakam

rāmasya vacanaṃ śrutvā guruḥ prāha mahāmatiḥ /
brāhmaṇānāṃ prakartavyā pūjā saṃtoṣakārikā

maruttena kratuḥ sṛṣṭaḥ pūrvaṃ saṃbhārasaṃbhṛtaḥ /
brāhmaṇāstatra vittādyaistoṣitā abhavaṃstadā

atyaṃtaṃ vittasaṃbhāraṃ netuṃ viprāśakannahi /
prākṣipanhimavaddeśe vittabhārāsahā dvijāḥ

tasmāttvamapi rājāgrya lakṣmīvānnṛpasattama /
dehi dānādi viprebhyo yathā syātprītiruttamā

etacchrutvā sa rājāgryaḥ pūjyaṃ matvā ghaṭodbhavam /
prathamaṃ pūjayāmāsa brahmaputraṃ tapodhanam

anekaratnasaṃbhāraiḥ svarṇabhārairanekadhā /
deśairjanaiḥ parivṛtairatyaṃtaprītidāyakaiḥ

agastyaṃ pūjayāmāsa sapatnīkaṃ manoramam /
tathaiva ratnaiḥ svarṇaiśca deśaiśca vividhairapi

vyāsaṃ satyavatīputraṃ tathaiva samapūjayat /
cyavanaṃ bhāryayā sākaṃ suratnaiḥ samapūjayat

anyānapi munīnsarvānṛtvijastapasāṃ nidhīn /
pūjayāmāsa ratnaughaiḥ svarṇabhārairanekadhā

adāttadā kratau rāmo viprebhyo bhūridakṣiṇām /
lakṣaṃlakṣaṃ suvarṇasya pratyekaṃ tvagrajanmane

dīnāṃdhakṛpaṇebhyaśca dadau dānamanekadhā /
yathāsaṃtoṣavihitairvittai ratnairmanoharaiḥ

vāsāṃsi ca vicitrāṇi bhojanāni mṛdūni ca /
tatra prādādyathāśāstraṃ sarveṣāṃ prītidāyakam

hṛṣṭapuṣṭajanākīrṇaṃ sarvasattvopabṛṃhitam /
atyaṃtamabhavaddhṛṣṭaṃ puraṃ puṃstrīsamāvṛtam

dānaṃ dadaṃtaṃ sarveṣāṃ vīkṣya kuṃbhodbhavo muniḥ /
atyaṃtaparamaprītiṃ yayau kratuvare dvijaḥ

tadābhiṣekasnānārthaṃ pānīyamamṛtopamam /
ānetuṃ ca catuḥṣaṣṭi nṛpānsastrīnsamāhvayat

rāmastu sītayā sārddhamānetumudakaṃ yayau /
ghaṭena svarṇavarṇena sarvālaṃkāraśobhayā

saumitrirapyūrmilayā māṃḍavyā bharato nṛpaḥ /
śatrughnaḥ śrutakīrtyā ca kāṃtimatyā ca puṣkalaḥ

subāhuḥ satyavatyā ca satyavānvīrabhūṣayā /
sumadastatra satkīrtyā rājñyā ca vimalo nṛpaḥ

rājāvīramaṇistatra śrutavatyā manojñayā /
lakṣmīnidhiḥ komalayā riputāpoṃgasenayā

vibhīṣaṇo mahāmūrtyā pratāpāgryaḥ pratītayā /
ugrāśvaḥ kāmagamayā nīlaratnodhiramyayā

surathaḥ sumanohāryā tathā mohanayā kapiḥ /
ityādīnnṛpatīnvipro vasiṣṭhaḥ prāhiṇonmuniḥ

vasiṣṭhaḥ sarayūṃ gatvā śivapuṇyajalāplutām /
udakaṃ maṃtrayāmāsa vedamaṃtreṇa maṃtravit

payaḥ punīhyamuṃ vāhamudakena manohṛtā /
yajñārthaṃ rāmacaṃdrasya sarvalokaikarakṣituḥ

udakaṃ tanmunispṛṣṭaṃ sarve rāmādayo nṛpāḥ /
ājahrurmaṃḍapatale vipravaryairupastute

payobhirnirmalaiḥ snāpya vājinaṃ kṣīrasannibham /
maṃtreṇa maṃtrayāmāsa rāma hastena kuṃbhajaḥ

punīhi māṃ mahāvāha asminbrahmasamākule /
tvanmedhenākhilā devāḥ prīṇaṃtu paritoṣitāḥ

ityuktvā sa nṛpo rāmaḥ sītayā samamaspṛśat /
tadā sarve dvijāścitramamanyaṃta kutūhalāt

parasparamavocaṃste yannāmasmaraṇānnarāḥ /
mahāpāpātpramucyaṃte sa rāmaḥ kiṃ vadatyaho

ityuktavati bhūmīśe rāme kuṃbhodbhavo muniḥ /
karavālaṃ cābhimaṃtrya dadau rāmakare muniḥ

karavāle dhṛte spṛṣṭe rāmeṇa sa hayaḥ kratau /
paśutvaṃ tu vihāyāśu divyarūpamapadyata

vimānavaramārūḍhaścāpsarobhiḥ samaṃtataḥ /
cāmarairvījyamānaśca vaijayaṃtyā vibhūṣitaḥ

tadā taṃ vājitāṃ tyaktvā divyarūpadharaṃ varam /
vīkṣya lokāḥ kratau sarve vismayaṃ prāpnuvaṃstadā

tadā rāmaḥ svayaṃ jānañjñāpayansarvato narān /
papraccha divyarūpaṃ taṃ suraṃ paramadhārmikaḥ

kastvaṃ divyavapuḥ prāptaḥ kasmāttvaṃ vājitāṃ gataḥ /
kathaṃ surastrīsahitaḥ kiṃ cikīrṣasi tadvada

rāmasya vacanaṃ śrutvā devaḥ provāca bhūmipam /
hasanmegharavāṃ vāṇīmavadatsumanoharām

tavājñātaṃ na sarvatra bāhyābhyaṃtaracāriṇaḥ /
tathāpi pṛcchate tubhyaṃ kathayāmi yathātatham

ahaṃ purābhave rāma dvijaḥ paramadhārmikaḥ /
acaraṃ pratikūlaṃ vai vedasya riputāpana

kadāciddhutapāpāyāstīre'haṃ gatavānpurā /
anekavṛkṣalalite sarvatrasumanorame

tatra snātvā pitṝṃstṛptvā dānaṃ dattvā yathāvidhi /
dhyānaṃ tava mahābāho kṛtavānvedasaṃmitam

tadā janāḥ samāyātā bahavastatra bhūpate /
teṣāṃ pravaṃcanārthāya daṃbhamenamakāriṣam

anekakratusaṃbhāraiḥ pūrṇamajiramuttamam /
vāsobhiśchāditaṃ ramyaṃ caṣālādiyutaṃ mahat

agnihotrodbhavodhūmaḥ sarvato nabhasoṃgaṇam /
cakāra ramyamatulaṃ citrakārivapurdharaḥ

anekatilakaśrībhiḥ śobhitāṃgo mahattapāḥ /
darbhaśobhaḥ samitpāṇirdaṃbho mūrtidharaḥ kimu

durvāsāstatra svacchaṃdaṃ paryaṭañjagatītalam /
prāpa tatra mahātejā dhūtapāpasarittaṭe

dadarśa māṃ daṃbhakaraṃ maunadhāriṇamagrataḥ /
anarghyakaramunmattamasvāgatavacaḥ karam

dṛṣṭvātīva krudhākrāṃtaḥ samudra iva parvaṇi /
śaśāpāsau munistīvro daṃbhinaṃ māṃ mahāmatiḥ

daṃbhaṃ karoṣi cettīre saritastvaṃ sudurmate /
tasmātprāpnuhi nirvācyaṃ paśutvaṃ tāpasādhama

śāpaṃ pradattaṃ saṃśrutya duḥkhito'haṃ tadābhavam /
agrāhiṣaṃ pade tasya munerdurvāsasaḥ kila

tadā me kṛtavānrāma dvijo'nugrahamuttamam /
vājitāṃ prāpnuhi makhe rājarājasya tāpasa

paścāttaddhastasaṃparkādyāhi tatparamaṃ padam /
divyaṃ vapurmanohāri dhṛtvā daṃbhavivarjitam

tena śāpopisaṃdiṣṭo mamānugrahatāṃ gataḥ /
yadahaṃ tava hastasya sparśaṃ prāpto manoramam

yadeva rāma devādidurlabhaṃ bahujanmabhiḥ /
tatte'haṃ karajasparśaṃ prāptavāniha durlabham

ājñāpaya mahārāja tvatprasādādahaṃ mahat /
gacchāmi śāśvataṃ sthānaṃ tava duḥkhādivarjitam

na yatra śoko na jarā na mṛtyuḥ kālavibhramaḥ /
tatsthānaṃ deva gacchāmi tvatprasādānnarādhipa

ityuktvā taṃ parikramya vimānavaramāruhat /
anekaratnakhacitaṃ sarvadevādhivaṃditam

gato'sau śāśvatasthānaṃ rāmapādaprasādataḥ /
punarāvṛttirahitaṃ śokamohavivarjitam

tena tatkathitaṃ śrutvā rāmaṃ jñātvetare janāḥ /
vismayaṃ prāpire sarve parasparamudunmadāḥ

śṛṇu dvijamahābuddhe daṃbhenāpi smṛto hariḥ /
dadāti mokṣaṃ sutarāṃ kiṃ punardaṃbhavarjanāt

yathākathaṃcidrāmasya kartavyaṃ smaraṇaṃ param /
yena prāpnoti paramaṃ padaṃ devādidurlabham

taccitraṃ vīkṣya munayaḥ kṛtārthaṃ menire nijam /
yadrāmacaraṇaprekṣā karasparśapavitritam

gate tasminsure svargaṃ hayarūpadhare purā /
uvāca rāmastapasāṃ nidhīnvedaviduttamān

kiṃ kartavyaṃ mayābrahmanhayo naṣṭo gataḥ sukham /
homaḥ kathaṃ purobhāvī sarvadaivatatarpakaḥ

yathā syātsurasaṃtṛptiryathā me makha uttamaḥ /
tathā kurvaṃtu munayo yathā me syādvidhiśrutam

iti vākyaṃ samāśrutya jagāda munisattamaḥ /
vasiṣṭhaḥ sarvadevānāṃ cittābhijñānakovidaḥ

karpūramāhara kṣipraṃ yena devāḥ svayaṃ purā /
prāpya havyaṃ grahīṣyaṃti madvākyapreritādhunā

iti vākyaṃ samākarṇya rāmaḥ kṣipramupāharat /
karpūraṃ bahudevānāṃ prītyarthaṃ bahuśobhanam

tadā muniḥ prahṛṣṭātmā devānāhvayadadbhutān /
te sarve tatkṣaṇātprāptāḥ svaparīvārasaṃvṛtāḥ

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe yajñaprāraṃbhonāma saptaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ