Padma Purana · Chapter 5.23

śeṣa uvāca/
kṣaṇaṃ sthitvā tṛṇānyattvā yayau vājī manojavaḥ /
vīraśreṇīvṛtaḥ patraṃ bhāle dhṛtvā sacāmaraḥ

śatrughnena suvīreṇa lakṣmīnidhi nṛpeṇa ca /
puṣkalenogravāhena pratāpāgryeṇa rakṣitaḥ

yayau purīṃ sa cakrāṃkāṃ subāhuparirakṣitām /
anekavīrakoṭībhī rakṣito'nugataḥ prabho

tadā putrosya damano mṛgayāmāsthito mahān /
dadarśāśvaṃ bhālapatraṃ caṃdanādikacarcitam

vilokya sevakaṃ prāha kasyāśvo me'kṣigocaraḥ /
bhāle patraṃ dhṛtaṃ kiṃ nu cāmaraṃ kiṃtu śobhanam

iti rājñovacaḥ śrutvā sevakaḥ prayayau tataḥ /
yatrāsau vartate vājī bhālapatraḥ suśobhanaḥ

gṛhītvā taṃ keśasaṃghe ratnamālāvibhūṣitam /
nināya cāgre bhūpasya subāhukuladhāriṇaḥ

sa patraṃ vācayāmāsa suṃdarākṣaraśobhitam /
ayodhyādhipatiścāsīdrājā daśaratho balī

tasyātmajo rāmabhadraḥ sarvaśūraśiromaṇiḥ /
nānyosti tatsamaḥ pṛthvyāṃ dhanurdharaṇavikramaḥ

tenāsau mocito vājī caṃdanādikacarcitaḥ /
taṃ pālayati dharmātmā śatrughnaḥ paravīrahā

ye ca śūrā vayaṃ vīrā dhanurhastā ime vayam /
te gṛhṇaṃtu balādvāhaṃ ratnamālāvibhūṣitam

taṃ ca mokṣyati śatrughnaḥ sarvavīraśiromaṇiḥ /
anyathā pādayostasya praṇatiṃ yāṃtu dhanvinaḥ

ityabhiprāyamālokya jagāda nṛpanaṃdanaḥ /
rāma eva dhanurdhārī na vayaṃ kṣattriyāḥ smṛtāḥ

tāte me'vasthite pṛthvyāṃ ko'yaṃ garvo mahānbhuvi /
prāpnotu garvasya phalaṃ mama nirmuktasāyakaiḥ

adya me niśitā bāṇāḥ śatrughnaṃ kiṃśukaṃ yathā /
puṣpitaṃ vidadhatvaddhā kṣatāvṛtaśarīrakam

dārayaṃtu kapolāṃśca sāyakā mama daṃtinām /
aśvānpaśyaṃtu śataśo rudhiraughapariplutān

pibaṃtu yoginīsaṃghā rudhirāṇi nṛmastakaiḥ /
śivā bhavaṃtu saṃtuṣṭā madvairikravyabhakṣaṇaiḥ

paśyaṃtu subhaṭāstasya mama bāhubalaṃ mahat /
kodaṃḍadaṃḍanirmuktāḥ śarakoṭīrvimuṃcataḥ

itthamuktvā mahīpasya tanujo damanābhidhaḥ /
svapuraṃ preṣayitvā taṃ prahṛṣṭo'bhavadudbhaṭaḥ

senāpatimuvācedaṃ sajjīkuru mahāmate /
senāṃ parimitāṃ mahyaṃ vairivṛṃdanivāraṇe

sajjāṃ senāṃ vidhāyāśu saṃmukho raṇamaṃḍale /
sthitavānyā vadatyugrastāvatprāptā hayānugāḥ

kvāsau hayo mahārājño bhālapatreṇa cihnitaḥ /
papracchuste tu cānyonyamativyākulitā muhuḥ

tāvaddadarśa purataḥ pratāpāgryaḥ paraṃtapaḥ /
sajjībhūtaṃ tu kaṭakaṃ vīraśabdanināditam

tatrāvadañjanāḥ kecinnīto'śvo'nena bhūpate /
anyathā saṃmukhastiṣṭhetkathaṃ vīro balānugaḥ

ityākarṇya pratāpāgryaḥ preṣayāmāsa sevakam /
sa gatvā tatra papraccha kutrāśvo rāmabhūpateḥ

kena nītaḥ kuto nīto rāmaṃ jānāti no kudhīḥ /
yaṃ śakrapramukhā devā balimādāya sannatāḥ

tasya vai dharmarājasya kupitaṃ tu balaṃ mahat /
sarvathā hi grasiṣyeta praṇatiṃ cenna yāsyati

itthamuktaṃ samākarṇya tadā rājasuto balī /
taṃ vai dhikkārayāmāsa vāgjālena sudurmanāḥ

mayānīto yajñahayaḥ patracihnādyalaṃkṛtaḥ /
ye śūrāste tu māṃ jitvā mocayaṃtu balādiha

sevakastadvacaḥ śrutvā roṣapūrṇo hasanyayau /
rājñe nivedayāmāsa yathāvadupavarṇitam

tacchrutvā roṣatāmrākṣaḥ pratāpāgryo mahābalaḥ /
yayau yoddhuṃ rājaputraṃ mahāvīrapuraskṛtam

rathena kanakāṃgena caturvājisuśobhinā /
sukūbareṇa sarvāstrapūritena yayau balī

dhanuṣṭaṃkārayāmāsa mahābalasamanvitaḥ /
punaḥpunarjahāsoccaiḥ kopādudgamitāśrukaḥ

aśvavāhā gajārūḍhāḥ khaḍgollasitapāṇayaḥ /
anvayuste pratāpāgryaṃ roṣapūrṇākulekṣaṇam

hastinaḥ pattayaścaiva koṭiśaḥ pradhanodyatāḥ /
cirakālamabhīpsaṃto raṇaṃ vīreṇakāritam

tadodyataṃ samājñāya ripusainyaṃ nṛpātmajaḥ /
pratyujjagāma vīrāgryo mahābalaparīvṛtaḥ

sannaddhaḥ kavacī khaḍgī śarāsanadharo yuvā /
līlayaiva yayau yoddhuṃ mṛgarāḍgajatāmiva

tadā yodhāḥ prakupitāḥ parasparavadhaiṣiṇaḥ /
chiṃdhi bhiṃdhīti bhāṣaṃto raṇakāryaviśāradāḥ

pattayaḥ pattisaṃghena gajārūḍhāśca sādibhiḥ /
rathārūḍhā rathasthaiśca vāhārūḍhāśvasaṃsthitaiḥ

gajā bhinnā dvidhā jātā hayāśca dvidalīkṛtāḥ /
anekanaramastiṣkairmedinīpūritā hyabhūt

tadā prakupito rājā pratāpāgryo mahābalaḥ /
svasainyakadanodyuktaṃ rājaputraṃ samīkṣya ca

uvāca sārathiṃ tatra prāpayāśvānyato mama /
sainyasya kadanāsakto rājaputro mahārathaḥ

atha vīraśiroratna namitāṃghrirnṛpātmajaḥ /
yayau saṃmukhamevāsya pratāpāgryasya vīryavān

sārathiḥ prāpayāmāsa pratāpāgryasya vājinaḥ /
yatrāsau damano vīraḥ sarvaśūraśiromaṇiḥ

gatvā tamāhvayāmāsa rājaputraṃ raṇodyatam /
rathe puraṭanirṇikte tiṣṭhankodaṃḍadaṃḍabhṛt

re rājaputra ka śiśo tvayā baddho'śvasattamaḥ /
na jñātosi mahārājaḥ sarvavīreṃdra sevitaḥ

yasya pratāpaṃ daityeṃdro na śaktaḥ soḍhumadbhutam /
tasya tvaṃ vājinaṃ nītvā gato'si puṭabhedanam

māṃ jānīhi puraḥ prāptaṃ kālarūpaṃ tu vairiṇam /
muṃcāśvamarbha gacchāśu bālakrīḍanakaṃ kuru

kasyātmajastvaṃ kutratyaḥ kathaṃ no'dīrghadarśinā /
dhṛto'śvastvatha saṃjātā ghṛṇā mama śiśo tvayi

itthamākarṇya damanaḥ smitaṃ cakre mahāmanāḥ /
uvāca ca pratāpāgryaṃ tṛṇīkurvaṃśca tadbalam

damana uvāca/
mayā baddho balādaśvo nītaḥ svapuṭabhedanam /
nārpayiṣye'dya saprāṇaḥ kuru yuddhaṃ mahābala

tvayā yaduktaṃ bālastvaṃ gatvā krīḍanakaṃ kuru /
tanme paśya mahārāja krīḍanaṃ raṇamūrdhani

śeṣa uvāca/
ityuktvā saguṇaṃ cāpaṃ vidhāya subhujāṃ gajaḥ /
śarāṇāṃ śatamādhatta pratāpāgryasya vakṣasi

saṃdhāya bāṇaśatakaṃ śaṃkhaṃ dadhmau pratāpavān /
tena śaṃkhaninādena kātarāṇāṃ bhayaṃ hyabhūt

tāḍayāmāsa hṛdaye bāṇānāṃ śatakena saḥ /
pratāpāgryaḥ praciccheda laghuhastaḥ suparvaṇaḥ

sa bāṇacchedanaṃ dṛṣṭvā kupito vyasṛjaccharān /
kaṃkapakṣānvitāṃstīkṣṇabhallānrājātmajo balī

ākāśe bhuvi madhye ca bāṇā dadṛśire'ñcitāḥ /
svanāmacihnitāstīkṣṇadhārāpātasuśobhitāḥ

śarāstadbāhu hṛdaye lagnā vahnikaṇānbahūn /
sṛjaṃtaḥ kurvate sainyadāhanaṃ tadabhūnmahat

pratāpāgryaḥ prakupitastiṣṭhatiṣṭheti ca bruvan /
śareṇa daśasaṃkhyena tāḍayāmāsa mūrdhani

te bāṇā rājaputrasya lalāṭe pariniṣṭhitāḥ /
virājaṃte sma ca mune daśaśākhāstaroriva

tena bāṇaprahāreṇa vivyathena mahāmanāḥ /
yaṣṭikāprahato yadvatkuṃjaraḥ saptavarṣakaḥ

bāṇāndhanuṣi saṃdhāya mumoca triśatāñchubhān /
suvarṇapuṃkharacitānmahākālānalopamān

te bāṇāstu pratāpāgrya vakṣo bhittvā gatā hyadhaḥ /
śoṇitāktā yathā rāmacaṃdra bhakti parāṅmukhāḥ

pratāpāgryaḥ prakupitaḥ śarānmuṃcansahasraśaḥ /
akarodvirathaṃ sūnuṃ subāhostatkṣaṇāddrutam

caturbhiśca turo vāhāndvābhyāṃ dhvajamaśātayat /
ekena sāratheḥ kāyācchiro mahyāmapātayat

caturbhistāḍayāmāsa taṃ sūnuṃ nṛpateḥ punaḥ /
tatkṣaṇāccāpamekena guṇayuktaṃ tu cicchide

so'nyarathaṃ samāruhya hayaratnasuśobhitam /
dhanuḥ kare samādāya sajyaṃ cakre mahāmanāḥ

pratyuvāca pratāpāgryaṃ tvayā vikrāṃtamadbhutam /
paśyedānīṃ parākrāṃtiṃ dhanuṣo mama sadbhaṭa

evamuktvā tu damano bāṇāndaśa samādade /
caturbhiścaturo vāhānnināya yamasādanam

caturbhistilaśaḥ kṛtto rathaścakrasamanvitaḥ /
ekena hṛdi vivyādha bāṇenaikena sārathim

jagarja śaṃkhamāpūrya śaṃkhaśabdasamanvitaḥ /
tatkarma pūjayāmāsa sādhu vīra mahābala

iti vikrāṃtamālokya pratāpāgryo ruṣānvitaḥ /
anyaṃ rathaṃ samāsthāya yayau yoddhuṃ nṛpātmajam

uvāca vīra paśya tvaṃ mama vikrāṃtamadbhutam /
ityuktvāśu mumocaughāñcharāṇāṃ śitaparvaṇām

śarāḥ sarvatra dṛśyaṃte kuṃjareṣu hayeṣu ca /
parabrahmeva sarvatra vyāptāścāṃtaragocarāḥ

taṃ rājaputraṃ śitabāṇakoṭibhi -/
rvyāptaṃ vidhāyāśu jagarja vikramī /
saṃharṣayansvīyagaṇānparānmahān /
kurvanhṛdā śūnyatamāngatāsukān

sa rājaputraḥ śitasāyakavrajaiḥ /
saṃpūrṇamātmānamavekṣya roṣitaḥ /
jagrāha śastrāṇi duraṃtavikramo /
dhanuśca dhunvanbhujadaṃḍayormahān

cakarta sarvāṇyastrāṇi śastrāṇi ca mahābalaḥ /
roṣatāmrekṣaṇo muṃcañcharānvairividāriṇaḥ

tacchastrajālaṃ nirdhūya rājaputro jagāda tam /
kṣamasvaikaṃ prahāraṃ me yadi śūrosi māriṣa

yadyanena bhavaṃtaṃ vai rathāccetpātayāmi na /
pratijñāṃ śṛṇu me vīra mama garveṇa nirmitām

vedaṃ niṃdaṃti ye mattā hetuvādavicakṣaṇāḥ /
teṣāṃ pāpaṃ mamaivāstu narakārṇavamajjakam

ityuktvā bāṇamāsādya kodaṃḍe kālasannibham /
jvālāmālākulaṃ tīkṣṇaṃ niṣaṃgāduddhṛtaṃ varam

sa mukto nṛpavaryeṇa hṛdi lakṣyīkṛtaḥ śaraḥ /
jagāma tarasā taṃ vai kālānalasamaprabhaḥ

pratāpāgryaḥ śaraṃ dṛṣṭvā svapātanasamudyatam /
bāṇāndhanuṣyathādhatta śaracchedāyavai śitān

sa bāṇaḥ sarvabāṇāṃstāṃśchiṃdanmadhyata eva hi /
jagāma vai pratāpāgryahṛdayaṃ dhairyasaṃyutam

saṃlagno hṛdi nālīkaḥ praviveśa tadaṃtaram /
rājākṛtaprahārastu papāta dharaṇītale

mūrcchitaṃ cetanāhīnaṃ rathopasthādgataṃ bhuvi /
sārathistaṃ samādāyāpovāha raṇamaṃḍalāt

hāhākāromahānāsīdbalaṃ bhagnaṃ gataṃ tataḥ /
yatra śatrughnanāmāsau vīrakoṭiparīvṛtaḥ

rājātmajo jayaṃ prāpya pratāpāgryaṃ vijitya saḥ /
pratīkṣāṃ tu cakārāsya śatrughnasya ca bhūpateḥ

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe rājaputrayuddhakathanaṃnāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ