Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 5.105

5.105.1

munaya ūcuḥ -
ataḥparaṃ mahābhāgaḥ kiṃ cakāra sa rāghavaḥ /
munayaśca mahātmānaḥ kimakurvaṃstataḥ param

5.105.2

sūta uvāca-
rāmacaṃdre sukhāsīne vibhīṣaṇe kapīśvare /
śaṃbhumūcurmunivarāḥ kathāṃ puṇyāṃ vadasva naḥ

5.105.3

teṣāmākarṇya vacanaṃ pārvatīmāha śaṃkaraḥ /
idaṃ kasyāpi viprasya gṛhaṃ paramaśobhanam

5.105.4

ramyopavanavāpībhirvīrudbhirupaśobhitam /
kūjanmadhukaraśreṇyā āhūtakusumāyudham

5.105.5

madhyāhnasaṃdhyāmāroḍhumiva sūryaḥ pravarttate /
chāyāvāpījalasnātau paridhāya suvāsasī

5.105.6

mṛganābhisamudghṛṣṭaghanasārasucaṃdanam /
ālipya sallakīdāmadṛḍhadhammillasaṃyutau

5.105.7

analpaghanasāraṃ tu tāṃbūlaṃ pratikhāditam /
āsvādya mādyanmuditau yatra dhārāgṛhe śubhe

5.105.8

mayūranādabahule bahirmadhuragītakaiḥ /
śayyāyāmāstṛtāyāṃ ca parasparasukhasthitau

5.105.9

viśālasmitaraktoṣṭhamānanaṃ cuṃbitaṃ yadi /
saṃsāraphalamāghrātamāvayostu bhaviṣyati

5.105.10

itīritamatha śrutvā kupitā munayastu te /
uktaṃ vā suśubhaṃ vākyamasmāsu kimidaṃ tvayā

5.105.11

vipralāpaḥ priyāsakteḥ kṛto nosmadvacaḥ kṛtam /
atha kopaparācchaṃbhorānanātparamādbhutā

5.105.12

jvālā vinirgatā sāpi karālavadanābhavat /
kasyacittu munerbhāryāmāsasādātha satvaram

5.105.13

palāyanaparā cāsīdrāmaṃ dṛṣṭvā ca bibhyatī /
rāmo'pi brāhmaṇīṃ śuddhāṃ mocayāmītyabhāṣata

5.105.14

jagāma puṣpakeṇaiva bruvanmuktiṃ punaḥ punaḥ /
bāṇaṃ ca dhanuṣā yoktuṃ na ca sasmāra rāghavaḥ

5.105.15

śaṃbhurapyatipuṇyāni vanānyāyatanāni ca /
purāṇi ca vicitrāṇi dṛṣṭvā rāmaṃ na cāsmarat

5.105.16

kṣaṇena ca tadā prāpto lokālokaṃ mahāgirim /
dṛṣṭvātha rāghavaḥ śailaṃ gṛhamārgasamākulam

5.105.17

viprayoṣinmahābhāgā kva gatā vadata dvijāḥ /
ito gateti te procustamobhāgaṃ gireriti

5.105.18

rāmo vivarṇavadanaḥ kaṣṭamityabhiciṃtayan /
atha śaṃbhurmahātejāḥ prakāśamatulaṃ dadau

5.105.19

tatprakāśaprabhāveṇa rāmaḥ kṛtyāṃ yayāvanu /
tamomayī mahābhūmiḥ sarvajaṃtuvivarjitā

5.105.20

ābrahmāṃḍakaṭāhāṃtā śatayojanakoṭitaḥ /
mahārajatabhūmiśca tamomadhye vyavasthitā

5.105.21

tatra nārāyaṇapuraṃ sūryakoṭisamaprabham /
sa rāma munivaryāstu taṃ dṛṣṭvā vismayaṃ yayuḥ

5.105.22

kimetaditi cāciṃtya naḥ praveśaḥ kathaṃ bhavet /
kimeṣa pralayāgniḥ syānmāyayā paramātmanaḥ

5.105.23

kiṃvā no maraṇaṃ tvadya uta śreyo bhaviṣyati /
iti ciṃtākuleṣveva sa rāmeṣu muniṣvatha

5.105.24

śaṃbhurāha śṛṇuṣvādya rāghavaitadvadāmi te /
prakalpitā mayā māyā tvatkṛte naitadadbhutam

5.105.25

nārāyaṇīyametattu paramaṃ dhāma bhāsvaram /
uṣṇaśītādyavicchedyaṃ jñānagamyaṃ na cākṣuṣam

5.105.26

tattu pūjayataścordhvaṃ paśya brahmapurogamān /
dikṣu sarvāsu ca munīnpaśya pūjayato'malān

5.105.27

caturo nigamānpaśya stuvataḥ paramaṃ padam /
yoginaḥ sanakādyāstu yogamāsthāya yatnataḥ

5.105.28

dhyāyaṃti paramaṃ tejastadidaṃ paśya rāghava /
amuṃ ca romaśaṃ paśya pradakṣiṇanamaskriyāḥ

5.105.29

kurvāṇaṃ koṭikoṭīśca vālakhilyānmunīśvarān /
lakṣmyādisarvavanitā pūjyamānaṃ paraṃ padam

5.105.30

sākāraṃ ca nirākāraṃ brahma yatparikīrtitam /
ajñānino na paśyaṃti paśyaṃti jñānacakṣuṣaḥ

5.105.31

śaṃbhuvākyādataḥ sarve pūjayāmāsuracyutam /
girikarṇīṃ ca tulasīṃ mallikāṃ mārutaṃ tathā

5.105.32

nīlotpalairaṃbujaiśca kṛṣṇāsphuṭajalairapi /
pūjayaṃto mahātmāno mahātmānaṃ janārdanam

5.105.33

nāradaṃ khe'tha dadṛśurjaṭilaṃ savipaṃcikam /
nārāyaṇapadāghoṣaṃ laṃbakūrcopavītinam

5.105.34

sa cāpi manasā dadhyau ka eṣa iti nāradaḥ /
sa papāta prabhoḥ pāde śaṃbhorānaṃdanirbharaḥ

5.105.35

śaivīṃ paṃcākṣarīṃ vidyāṃ jajāpa manasā muniḥ /
dhanyo'smyanugṛhīto'smi janmādyasaphalaṃ mama

5.105.36

brahmādivaṃdyaṃ cāgamyaṃ jñātavānasmi te padam /
nāradaṃ tamatha prāha śaṃbhurmaivaṃ vadeti hi

5.105.37

yathā ca māṃ na jānaṃti tathā me kuru vartanam /
gaccha śīghraṃ hariṃ brūhi mamāgamanamalpataḥ

5.105.38

atha sa tvarayā gatvā sarvaṃ vyajñāpayaddharim /
atha satvarayā viṣṇorādāyārghodakaṃ śubham

5.105.39

kamalāsahito yogī koṭikoṭisamāvṛtaḥ /
niryayau nāradaṃ haste gṛhītvā garuḍadhvajaḥ

5.105.40

namonamo namostvasmai śaṃkarāyetyudīrayan /
arghapādyādinā sarvānpūjayāmāsa keśavaḥ

5.105.41

prāveśayadameyātmā nārāyaṇapuraṃ śubham /
gṛharāje tataḥ sthitvā nārāyaṇa uvāca ha

5.105.42

kathamete samāyātāḥ ko'yaṃ rājā mahāyaśāḥ /
amānuṣapraveśo'yaṃ brahmādyairapyagocaraḥ

5.105.43

śaṃbhuruvāca-
muniveṣā yathā prāptā vayamete nṛpastathā /
tavāṃśo nṛpatiścāyaṃ rāmacaṃdraḥ pratāpavān

5.105.44

enāṃ saṃvīkṣituṃ patnīṃ tava keśava kāṃkṣati /
nārāyaṇastathetyuktvā praviśetyāha rāghavam

5.105.45

atha praviśya bhavanaṃ lakṣmīṃ vīkṣya namasya ca /
vinayāvanato bhūtvā vācamāha sucāriṇīm

5.105.46

kṛtārtho'smi na saṃdeho vada tvaṃ kiṃ tu manyase /
śrīdevyuvāca-
tvaṃ yuvā kāmakṛṣṭaśca rūpavānasi rāghava

5.105.47

sītā sā cārusarvāṃgī tava patnī tayā bhavān /
viyukto'sti purā cāsīdatīva virahākulaḥ

5.105.48

mamāpi vada sarvaṃ tadathavā na ca lapsyasi /
sahāsānyatha vākyāni yūnāṃ cittaharāṇi ca

5.105.49

śrutvā tu tāni sarvāṇi rāmabhadro yatātmavān /
nirgaṃtuṃ kāṃkṣate tatra ānamya tanmukhāṃbujam

5.105.50

smarabāṇena padmena saṃpīḍya raghuśekharam /
anveva niryayau devī padmā padmavanapriyā

5.105.51

ekapatnīvrataṃ jñātvā rāmaṃ te samupāgaman /
athavepitasarvāṃgaṃ skhalatpadagatiṃ nṛpam

5.105.52

śivanārāyaṇau dṛṣṭvā vismayaṃ paramaṃ gatau /
aho'sya draḍhimācitte māyino'pya vaśātmanaḥ

5.105.53

dhairyaṃ paśyeha niyataṃ tena rāmaḥ sukīrtimān /
sarvataḥ śivamevāsya nāśivaṃ vidyate kvacit

5.105.54

atha rāmo vacaḥ prāha gacchehaṃ bhagavanprabho /
anujñāto'tha hariṇā puṣpakeṇa sa rāghavaḥ

5.105.55

sa muniḥ sahaśaṃbhuśca sahanārāyaṇo yayau /
lokālokaṃ gataḥ śīghraṃ tataḥ svādūdadhiṃ gataḥ

5.105.56

tato dvīpasamudrāṃśca jaṃbūdvīpaṃ punargataḥ /
bharadvājāśramapade tasthivāngautamītaṭe

5.105.57

atha snātvā mahānadyāṃ bharadvājo munīśvaraḥ /
śiṣyaiḥ śrīmānparivṛtaḥ puṣpakaṃ dṛṣṭavānmuniḥ

5.105.58

tatra rāmaṃ mahābāhuṃ śivanārāyaṇāvṛṣīn /
yathāvatpūjayitvā tu tānuvāca mahāmuniḥ

5.105.59

mamāśramapade yūyaṃ bhoktumarhatha sattamāḥ /
rāmastu manvākyena tathetyāha kathaṃcana

5.105.60

atha snātvā mahānadyāṃ kṛtvā devāditarpaṇam /
bhoktukāmaṃ tadā rāmaṃ vasiṣṭho vākyamuktavān

5.105.61

dharmatyāgo bhavedrāma na śrāddhaṃ kriyate yadi /
śrīrāma uvāca-
amāyāṃ grahaṇe tīrthe vyatīpāte'tha saṃkrame

5.105.62

vyatītaṃ yadi cecchrāddhaṃ bhagavankriyate punaḥ /
nityaśrāddhaṃ punarnaiva kuryāditi vacastava

5.105.63

yathā mamaiva mātṝṇāṃ maraṇe samupasthite /
aśauce ca samāyāte nityaśrāddhaṃ na vai kṛtam

5.105.64

vyatīpātādikāleṣu kṛtaṃ tu vacanāttava /
vasiṣṭha uvāca-
ete hi munayaḥ sarve tathā śaṃbhurayaṃ dvijaḥ

5.105.65

etanmukhādaśeṣeṇa nirṇayastu bhaviṣyati /
saha sarve viniścitya munayaḥ śaṃbhumabruvan

5.105.66

vadāsmākamaśeṣaṃ tvaṃ dvijavarya mahānasi /
śaṃbhuruvāca-
tyaktavyaṃ yacca vai śrāddhaṃ punaḥ kartavyameva ca

5.105.67

sūtake samanuprāpte vighneṣu ca vadāmyaham /
māsikānyudakuṃbhāni śrāddhāni sakalānica

5.105.68

pratisāṃvatsaraṃ śrāddhaṃ sūtakānaṃtaraṃ viduḥ /
tyaktānyanyāni yāvaṃti sūtake vighnasaṃbhave

5.105.69

anaṃtaraṃ hi kāryāṇi sarvāṇīti na saṃśayaḥ /
māsikāni samastāni śrāddhaṃ prātyabdikaṃ tathā

5.105.70

sūtakānaṃtaraṃ kāryaṃ vighne'nyasminyatonyathā /
ekādaśyāṃ kṛṣṇapakṣe kartavyaṃ śubhamicchatā

5.105.71

tatra vyatikrame hetāvamāyāṃ kriyate tu tat /
yathottaradineṣveva kartavyaṃ yadyavighnataḥ

5.105.72

kṛṣṇapakṣe tvamāyāṃ tu kartavyaṃ rāma no kṛtam /
mṛtāhasya yadā māso na jñāyeta kathaṃcana

5.105.73

mārgaśīrṣe'thavā māghe śrāddhaṃ taddivase smṛtam /
yadā tu vāsarājñānaṃ māsasya jñānameva ca

5.105.74

amāyāmeva tanmāse śrāddhaṃ sāṃvatsaraṃ bhavet /
dinamāsāparijñāne proṣitasya mṛtasya ca

5.105.75

tattithyāṃ taddinaṃ grāhyaṃ tatra jñānaṃ yadā bhavet /
āśvināmā ca mārgāmā māghāmā ca dinatrayam

5.105.76

tatra vānyatamaṃ grāhyaṃ dinamāsāpratītitaḥ /
vṛddhisaptamasīmaṃta pretaśrāddhānumāsikam

5.105.77

nityodakuṃbhaśrāddhaṃ ca māse syuradhike'pi ca /
grahaṇe putrajanmādau karmaṇyapi ca śāṃtike

5.105.78

saṃkalpite ca sarvasminnadhimāso na duṣyati /
rogī yadā manuṣyaḥ syācchrāddhakarmaṇyupasthite

5.105.79

bhāryāṃ vā bhrātaraṃ vāpi śiṣyaṃ vāpi niyojayet /
tasyābhāve na hāniḥ syātkarmaṇaḥ śrāddhasaṃjñinaḥ

5.105.80

nityaśrāddhe yathāśakti bhoktāraṃ tu niyojayet /
amāvāsyā māsikaṃ ca mṛtāha vyatireki yat

5.105.81

svayaṃ karmaṇyaśaktaścetsutaṃ vipraṃ niyojayet /
rājakāryaniyuktasya dāsagrahaṇavartinaḥ

5.105.82

vyasaneṣu samasteṣu śrāddhaṃ vipreṇa kārayet /
prātaḥkāle tu na śrāddhaṃ prakurvaṃti dvijottamāḥ

5.105.83

naimittikeṣu śrāddheṣu na kālaniyamaḥ smṛtaḥ

5.105.84

gṛhādivyatiriktasya prakramaḥ kutupaḥ smṛtaḥ /
kutupādathavāpyarvāgāsannakutupo bhavet

5.105.85

māsemāse yathāśrāddhe'parāhṇaspṛgvidhīyate /
aparāhṇavyāpinī syādubhayatra yadā tvamā

5.105.86

kṣaye pūrvā tu kartavyā vṛddhau sāmye parā smṛtā /
amāvāsyā tu yā hi syādaparāhṇadvaye samā

5.105.87

kṣaye pūrvā parā vṛddhau sāmye'pi ca parā bhavet /
kṣīṇastu caṃdramā yatra tatra śrāddhaṃ tu pārvaṇam

5.105.88

amāṣṭabhāge sūkṣmo'sau bhūtāṣṭāṃśe sa nāsti cet /
madhyāhnavyāpinī sā syādekoddiṣṭe tithirbhavet

5.105.89

sāyāhnavyāpinī yā syātpārvaṇe sā tithirbhavet /
alpāparāhṇagā yāmā grāhyā śrāddhādike bhavet

5.105.90

mṛtāhe trimuhūrtā ca sāyaṃkāle tithirbhavet /
parehyastaṃgatā yatra trimuhūrtaṃ tu pūrvavat

5.105.91

tatrāparedyuḥ śrāddhaṃ syājjyeṣṭhaputrasya nāśanam /
amāśrāddhaṃ yathā kuryānmṛtāhe samupasthite

5.105.92

madhyāhnavyāpinī tatra hya dvijasya vidhīyate /
rāma uvāca-
śrāddhakramamaśeṣeṇa martyakarmakramaṃ tathā

5.105.93

prāsaṃgikānāṃ dharmāṇāṃ nirṇayaṃ vaktumarhasi /
śaṃbhuruvāca-
śrāddhasya divase prāpte pūrvedyurniyamānvitaḥ

5.105.94

nimaṃtrayīta vipreṃdrānvipralakṣaṇasaṃyutān /
ekabhuktaṃ brahmacaryamaṃtyajādyairabhāṣaṇam

5.105.95

daṃtadhāvanamabhyaṃga nakhakeśanikṛṃtanam /
kartā kurvīta pūrvedyustyaktvā caiva pare'hani

5.105.96

gṛhṇītaniyamānuktānsarvametatparityajet /
trikālaṃ caiva pūjā cetprātardevaṃ yajetsvakam

5.105.97

aruṇodayavelāyāṃ karoti yadi pūjanam /
adhaḥśāyī tathā bhūtaḥ prātarutthāya karmavit

5.105.98

prātastyamapi yatkarma tatkṛtvā snānapūrvakam /
ṛṇatrayavinirmukto yāsyati brahmatatparam

5.105.99

sūryasyodayavelāyāṃ śivapūjāṃ karoti yaḥ /
sūryeṇasama tejasvī śivaloke mahīyate

5.105.100

udite bhāskare paścāddhaṭikāṃtarapūjanam /
rudreṇasama tejasvī śivaloke mahīyate

5.105.101

tṛtīyaghaṭikāyāṃ tu śivapūjāṃ samācaret /
kuberasama tejasvī śivaloke mahīyate

5.105.102

tṛtīyaghaṭikāyāṃ tu śivapūjāṃ samācaret /
kuberasama tejasvī śivaloke mahīyate

5.105.103

caturthīpaṃcamīṣaṣṭhīsaptamī ghaṭikāsu yaḥ /
śivaṃ pūjayate bhaktyā śivaloke marutsamaḥ

5.105.104

tatkāla eva kriyate pūjā yatkālanoditā /
yathā pratijñamathavā gṛhīta niyamo yajet

5.105.105

upacāreṣu śaktyā vai niyamaṃ paripālayet /
niyamātikrame vāpi yāgaśca syādvibhoryadi

5.105.106

śrīrāma uvāca-
kva pūjā devadevasya śaṃkarasyāmitaujasaḥ /
smaraṇātpāpanāśasya smaraṇānmokṣadasya ca

5.105.107

śivasya śivarūpasya śivatattvārthavedinaḥ /
somasya somabhūṣasya somanetrasya rājituḥ

5.105.108

vedamūrteramūrteśca vedasārasya vedinaḥ /
vedavedāṃgavittasya vedyāvedyasya yoginaḥ

5.105.109

gokṣīrasamadehasya gokṣīrasnānamodinaḥ /
gopālinastrinetrasya trayīnetrasya māyinaḥ

5.105.110

praśnamadhye tathā rāmaṃ śivajñānamathādiśat /
sthāṇubhūtaivāsīno nāsāgranyastalocanaḥ

5.105.111

ānaṃdaniṣyaṃdavilocanāśru pravāhasaṃspṛṣṭakapoladeśaḥ /
dadhāra devaṃ giriśaṃ hṛdaṃbuje gokṣīrasusnigdhasucārugātram

5.105.112

pratibiṃbamatho gātre rāmasya samadṛśyata /
dṛṣṭvaiva biṃbitaṃ śaṃbhuṃ caturbāhuṃ trilocanam

5.105.113

vismayaṃ paramaṃ yātāḥ sarve muniharīśvarāḥ /
śaṃbhorvakṣaḥsthitaṃ rāmaṃ dṛṣṭvā dīptākṛtiṃ śubham

5.105.114

tūṣṇīṃ babhūvuryāmārddhamatha rāmamudaikṣata /
svapraśnamanusaṃdhāya prāha sarvaṃ vadeti ca

5.105.115

śaṃbhuruvāca-
acale yā sadā pūjā cale vāpi yathecchayā /
liṃgasaṃpūjanaṃ mukhyamalābhe pratimādiṣu

5.105.116

adhikāraviśeṣeṇa tatratatrāpi pūjanam /
viguṇaṃ saguṇaṃ vāpi saphalaṃ liṃgapūjanam

5.105.117

pratimādikṛtāpūjā viguṇā saphalā nahi /
acale vā cale vāpi pūjā liṃge praśasyate

5.105.118

calasya pūjanaṃ vakṣye sthāpanodvāsane tathā /
te ubhena vijānāti kaścinmunirapi kvacit

5.105.119

sthāpayaṃti hṛdabje vai gopayaṃti yajaṃti ca /
udvāsayaṃti deveśaṃ śaṃkaraṃ yoginaḥ sadā

5.105.120

kriyā cātīva hotṝṇāṃ vahnau devaṃ triyaṃbakam /
pūjakānāmaśeṣāṇāṃ śivaliṃge maheśvaram

5.105.121

liṃgasya sthāpanaṃ pūjā udvāsanamathaiva ca /
dhāraṇaṃ śaṃkarasyaiva liṃgameva maheśvaram

5.105.122

sajjikaṃ paramotkṛṣṭaṃ svarṇaṃ caiva vinirmitam /
rājatairvā dalaiḥ kāryaṃ rājatairvaiṇavaistu yat

5.105.123

latāsūtrairatho vāpi racitaṃ dāruṇāthavā /
vastreṇa vātha racitaṃ mṛdāviracitaṃ bhavet

5.105.124

tatra saṃveṣṭya vastreṇa sugaṃdhena samanvite /
dhautavastrayuge śuddhe mṛdvāsana samanvite

5.105.125

śītoṣṇarahite pādacatuṣṭayasamanvite /
prāvṛticchedanopete krimikīṭavivarjite

5.105.126

dhautena mṛduvastreṇa sarvato veṣṭya taṃ śivam /
vinyasya sajjikāmadhye prāvṛtya ca punarvibhum

5.105.127

eṣā hi sajjikā rāma devasyāgreti kīrtitā /
tasya ca sthāpanaṃ pāṭho rahasye ca maheśituḥ

5.105.128

athavā bhittimūle syāddevavedyāmathāpi vā /
surakṣite tathā deśe rakṣakaṃ ca niyojayet

5.105.129

prāṇāderavinābhāvaṃ kurvīta niyamaiḥ saha /
etaddhi rājasaṃ proktaṃ sthāpanaṃ paramātmanaḥ

5.105.130

sātvikaṃ svasamīpasthaṃ dhāraṇaṃ tāmasaṃ punaḥ /
dhāraṇaṃ gātrasaṃsparśamaśeṣadehagopanam

5.105.131

mastake dhāraṇaṃ mukhyaṃ brahmaṇā ca tathā kṛtam /
vinyasya mukuṭasyāṃte dhāraṇaṃ śubhamucyate

5.105.132

lalāṭe dhāraṇaṃ śastaṃ yathā lakṣmyā dhṛtaṃ śubham /
bāṇena ca dhṛtaṃ mūrdhni dakṣiṇorasi vā punaḥ

5.105.133

karṇe ca harakarṇena muninā paramarṣiṇā /
vinirbhidya tathā gātraṃ lohasthānaṃ prakalpya ca

5.105.134

dhārayaṃti tathā liṃgaṃ rākṣasāḥ keciduttamāḥ /
aniketana martyānāmaśaktānāṃ śirodhṛtiḥ

5.105.135

adhamādhamamākhyātaṃ nīvībaṃdhādidhāraṇam /
teṣu tūcchiṣṭasaṃprāptau mastake dhāraṇaṃ bhavet

5.105.136

adhamādhamavṛttīnāṃ sadā vai liṃgadhāraṇam /
pāpināmapi cāścaryaṃ yamaloke na vidyate

5.105.137

śrīrāma uvāca-
citraguptena likhitā lalāṭe yā lipirdṛḍhā /
tayā tu lipyā niyataṃ narakaṃ kathamanyathā

5.105.138

karoti pūjanaṃ śaṃbhoḥ pāpaṃ nāśayate katham /
śaṃbhuruvāca-
pāpaṃ nāśayate kṛtsnamapi janmaśatārjitam

5.105.139

bhartsanātsarvapāpānāṃ smaraṇācca maheśituḥ /
bhasmeti padamākhyātaṃ tasya dhāraṇamuttamam

5.105.140

yathāvidhi lalāṭe vai vahnivīryapradhāraṇāt /
nāśayellikhitāṃ yāmīṃ paṭasthāmiva havyabhuk

5.105.141

karṇoparikṛtaṃ pāpaṃ naṣṭaṃ syānmukhadhāraṇe /
kaṃṭhe ca dhāraṇātkaṃṭhabhogādikṛtapātakam

5.105.142

bāhvorbāhukṛtaṃ pāpaṃ vakṣasi manasā kṛtam /
nābhyāṃ śiśnakṛtaṃ pāpaṃ pṛṣṭhe gudakṛtaṃ tathā

5.105.143

pārśvayordhāraṇādrāma parastryāliṃganādijam /
tadbhasmadhāraṇaṃ śastaṃ sarvatraiva tripuṃḍrakam

5.105.144

brahmaviṣṇumaheśānāṃ trayyagnīnāṃ ca dhāraṇam /
guptyai lokatrayāṇāṃ ca dhāraṇaṃ tena vai kṛtam

5.105.145

dhṛtaṃ paṃcadaśasthāne śuddhaṃ bhasmābhimaṃtritam /
koṣṭhayugme bāhuyugme koṣṭhopari yuge tathā

5.105.146

dhāraṇaṃ sarvadehānāṃ pūjāyai dharmasaṃmatam /
bhasmāśanā bhasmaśayyā bhasmoddhūlitavigrahāḥ

5.105.147

bhasmasnānāḥ sadāpāpairmucyaṃte nātra saṃśayaḥ /
ādau brāhmaṇadīkṣāyāṃ triyāyuṣamiti smṛtam

5.105.148

prasave ca manuṣyāṇāṃ bhūtāveśe'pi rakṣakam /
sarpādiviṣahānyarthaṃ sarveṣāṃ sādhanaṃ tvidam

5.105.149

api vā vaiṣṇavo martya athavāpītaro janaḥ /
bhasmasnāyī bhasmayuktaḥ karmasvadhikaroti vai

5.105.150

śrīrāma uvāca-
bhasmamāhātmyamādau me bhasmāyuṣyaṃ hi kasya vai /
kathaṃ hi rakṣate hyetatsarvametadvadasva me

5.105.151

śaṃbhuruvāca-
āyuṣyavarddhane hetustrividhasyāpi dehinaḥ /
pāpaghnaṃ śītamuṣṇaṃ ca sparśācchivapadapradam

5.105.152

atra te kīrtayiṣyāmi cetihāsaṃ purātanam /
āsīdvāsiṣṭhavaṃśyastu dhanaṃjaya iti dvijaḥ

5.105.153

tasya bhāryāśataṃ cāsīdrūpalāvaṇyasaṃyutam /
tāsāmekā tu suṣuve śāmākākaruṇaṃ mune

5.105.154

bhāryāṇāṃ saṃkhyayā rāma sutāścāsaṃstapasvinaḥ /
pitrā vibhāgasteṣāṃ ca viṣamaḥ parikalpitaḥ

5.105.155

bhrātṝṇāṃ ca tadā hyeva vairabaṃdho mahānabhūt /
narāṇāmekajātīnāṃ vairaṃ niyatameva tu

5.105.156

athāsau karuṇo gatvā bhavanāśinikā taṭe /
nānāmunigaṇaiḥ sārddhaṃ narasiṃhadidṛkṣayā

5.105.157

nṛsiṃhadarśanārthaṃ tu brāhmaṇena tu kenacit /
utkṛṣṭaphalitaṃvīramānītaṃ rūpagaṃdhavat

5.105.158

karuṇastu tadādāya vyajighratphalamuttamam /
tatrasthitā dvijagaṇāḥ śāpena tamayojayan

5.105.159

makṣikā bhava pāpātmanvarṣāṇāṃ śatamapyataḥ /
śāpāvasānaṃ bhavitā dadhīcena mahātmanā

5.105.160

atha makṣikatāṃ prāpto bhāryāmidamabhāṣata /
makṣikātvamahaṃ prāpto māṃ śubhe pālayasva bhoḥ

5.105.161

ityuktvā sa tathā bhūto babhrāma ca tatastataḥ /
athaivaṃvidhamājñāya jñātayaḥ pāpaniścayāḥ

5.105.162

tadvadhe yatnamāsthāya tailamadhye hyapātayan /
mṛtaṃ patimathādāya duḥkhitā sā kṛśodarī

5.105.163

tadduḥkhaśamanārthāya prāha devītvaruṃdhatī /
amuṃ saṃjīvayāmyadya bhasmanaiva śucismite

5.105.164

athāgnihotrajaṃ bhasma aruṃdhatyai nyavedayat /
mṛtyuṃjayena maṃtreṇa mṛtajaṃtau tathākṣipat

5.105.165

maṃdavāyuṃ tathā cakre vyajanena śucismitā /
udatiṣṭhattato jaṃturbhasmano'sya prabhāvataḥ

5.105.166

tato varṣaśate pūrṇe jñātireko hyamārayat /
mṛte bhartari sā sādhvī duḥkhitā ca śucismitā

5.105.167

dadhīcaṃ nāma vipreṃdraṃ mahāmāheśvaraṃ munim /
jagāma śaraṇaṃ sādhvī prāha viprastapodhanaḥ

5.105.168

triyāyuṣā vihīnaṃ tu jamadagniṃ taponidhim /
bhasmaiva jīvayāmāsa kaśyapaṃ ca tathāvidham

5.105.169

devānapi tathābhūtānmāmapyetādṛśaṃ purā /
tasmāttu bhasmanā jaṃtuṃ jīvayāmi tavānaghe

5.105.170

ityevamuktvā bhagavāndadhīco maheśvaraṃ vai śaraṇaṃ jagāma /
bhasmābhimaṃtryātha kare gṛhītvā saṃjīvayāmāsa dhavaṃ susādhvyāḥ

5.105.171

maheśasya karasparśādviśāpaḥ karuṇo'bhavat /
svarūpaṃ ca tato gatvā svamāśramapadaṃ yayau

5.105.172

dadhīcamapi sā sādhvī gṛhamānīya bhojane /
prārthayāmāsa viprarṣiṃ bhuktavānatha sa dvijaḥ

5.105.173

bhuktavatyatha vipreṃdre koṭiśiṣyāḥ samāgatāḥ /
atha devāḥ samāyātā bhasmoddhūlitavigrahāḥ

5.105.174

namaskṛtya dadhīcaṃ tu papracchuḥ śivakāṃkṣayā /
devā ūcuḥ -
asmākaṃ tu purā jñānaṃ naṣṭamāsīnmahāmate

5.105.175

gautamasya tu bhāryāṃ vai dṛṣṭvā kāmāturā vayam /
tathā ca dharṣitā devī vivāhakṛtamaṃgalā

5.105.176

tāṃ vai kāmayamānānāṃ naṣṭaṃ jñānamabhūcca naḥ /
tataḥ sarve vayaṃ bhūtā gatā durvāsasaṃ munim

5.105.177

sa uvācādhunā sarvamapaneṣyāmi vomalam /
śatarudriyamaṃtreṇa maṃtritaṃ śaṃbhunā svayam

5.105.178

mamāpi dattaṃ tenaiva brahmahatyādiśāṃtaye /
ityevamuktvā durvāsā dattavānbhasmacottamam

5.105.179

atha tadvacanātsarve vayaṃ vikṛtacetanāḥ /
śatarudriyamaṃtreṇa bhasmoddhūlitavigrahāḥ

5.105.180

nirdhūtapātakāḥ sarve saṃvṛttāstatkṣaṇena hi /
āścaryametajjānīmo bhasmasāmarthyamīdṛśam

5.105.181

dadhīca uvāca-
śaivasya bhasmanaḥ śaktiṃ saṃkṣepeṇa vadāmi vaḥ /
vistareṇa na śakyeta vaktuṃ varṣaśatairapi

5.105.182

atra vaḥ kīrtayiṣyāmi purāvṛttaṃ tu devayoḥ /
hariśaṃkarayoḥ sarve brahmahatyādināśanam

5.105.183

purā caikārṇave ghore brahmaṇaḥ pralaye sati /
mahāviṣṇustu bhagavāñchete sma pralayāṃbhasi

5.105.184

tasya pārśvadvayaṃ prāpya brahmāṃḍānāṃ śatadvayam /
viṃśatiḥ pādayoḥ pārśve viṃśatirmastakāṃtare

5.105.185

nāsāmauktikabhāvena brahmāṃḍamadadhātprabhuḥ /
tannābhimaṃḍale kecillomaśādyā munīśvarāḥ

5.105.186

tapastapaṃtaḥ sumahadīśvaraṃ paryupāsate /
atha viṣṇurmahātejāściṃtāmāpa sisṛkṣayā

5.105.187

dhyānayogaparo bhūtvā na kiṃcitparyapaśyata /
atha duḥkhena mahatā rurodoccaiḥ punaḥ punaḥ

5.105.188

etasminnaṃtare dīptiḥ kācillokavilakṣaṇā /
dṛṣṭvā ca hariṇā bhītyā locane ca nimīlite

5.105.189

āgamyamāno gokṣīrasamatejāḥ sa gātravān /
saṃgrathya koṭibrahmāṃḍadāmayugmaṃ karadvaye

5.105.190

dadhānamurasā dhāmakoṭibrahmāṃḍakalpitam /
brahmāṃḍamekaṃ nipatadutpatacca karadvaye

5.105.191

sarvābharaṇasaṃyuktaṃ tathābhūtaṃ tamavyayam /
viṣṇustuṣṭāva cādṛṣṭvā darśanāya ca tasya vai

5.105.192

viṣṇuruvāca-
namaste devadeveśa namaste śāśvatāvyaya /
na jāne'haṃ bhavaṃtaṃ bhostvaṃ ca vetsi namonamaḥ

5.105.193

jānāmi na ca te bhāvaṃ durnirīkṣyā ca te dyutiḥ /
māṇikyakuṃḍalaṃ hemadāmajālavibhūṣitam

5.105.194

ratnāṃgulīyaṃ subhagaṃ bāhukoṣṭhavibhūṣaṇam /
tanuraktottamākīrṇa dīptāyatavilocanam

5.105.195

bāṇalocanasaṃkāśaṃ bhālalocanamavyayam /
kaṃdarpakārmukabhrāṃtijanaka bhruvamīśvaram

5.105.196

snigdhādhonnatacārvaṃga nāsamacchakapolakam /
maṃdasmitaṃ prasannāsyaṃ vibhuṃ bāleṃdudarśanam

5.105.197

vijñānaraktavasanaṃ vedakalpitabhūṣaṇam /
śaraṇaṃ tvāṃ prapanno'smi cakṣurme dīyatāṃ vibho

5.105.198

dīnāṃdhakṛpaṇājñānanaṣṭasya śaraṇaṃ bhava /
atha divyaṃ dadau cakṣuḥ svātmadarśanaśaktimat

5.105.199

atha dṛṣṭvā hariḥ śaṃbhuṃ trinetraṃ purataḥ sthitam /
ko bhavānityuvācātha na jāne tvāṃ mahāyaśaḥ

5.105.200

praṇāmaṃ kevalaṃ kartuṃ śakto'smi na hi veditum /
sadāśiva uvāca-
tava jñānaṃ pradāsyāmi kuru snānaṃ ca vāruṇam

5.105.201

bhasmasnānaṃ tataḥ paścāttato jñānaṃ vadāmyaham /
śrībhagavānuvāca-
matsnānayogyaṃ salilaṃ na catiṣṭhati kutracit

5.105.202

ityuktotha niṣaṇṇastu brahmāṃḍāsaktavigrahaḥ /
ūrudaghnajale snātuṃ na yogyamabhavaddhareḥ

5.105.203

śaṃbhurjahāsa snānāya jalamatyadhikaṃ tvaho /
dadhīca uvāca-
atha devaḥ śivo viṣṇuṃ bhālākṣeṇa vyalokayat

5.105.204

vilīnasūkṣmāvayavaṃ vāmākṣeṇa vyalokayat /
tataḥ sūkṣmatanurviṣṇuḥ śītadehaśca śaṃbhunā

5.105.205

uktaśca snāhi bho viṣṇo hrada eṣa vikalpitaḥ /
tato hrade hariḥ snātuṃ harāṃke kalpite tadā

5.105.206

praveṣṭuṃ na śaśākātha gaṃbhīre taddhradasya tu /
harirāha ca no paṃthā hradasyāsya praveśane

5.105.207

mārgo me dīyatāṃ deva tamatho śaṃbhurabravīt /
koṭiyojanagaṃbhīraṃ jalametanmahatpurā

5.105.208

niviṣṭasyaiva bhavata ūrudaghnaṃ jalaṃ vibho /
idānīṃ tiṣṭhataścāpi na praveśo hrade katham

5.105.209

aṣṭāṃgulapramāṇo'yamūrustasminhrade ca me /
paśyāmi praviśa tvaṃ ca pādasparśaṃ dadāmi te

5.105.210

vākyamekaṃ tu sopānaṃ vedaṃ madvākyanissṛtam /
hariruvāca-
śabdārohaṇasāmarthyaṃ kasyāpīha na vidyate

5.105.211

mūrtasya grahaṇaṃ śakyaṃ grahaṇaṃ vā kathaṃ śruteḥ /
śaṃbhuruvāca-
puṃsaḥ śaktirna vastūnāṃ dhāraṇārohaṇādiṣu

5.105.212

gṛhāṇemaṃ mahāvedaṃ jagrāha harirapyatha /
namrakaraścāśakterhi patanniva janārddanaḥ

5.105.213

na ca śakyaṃ mayā dhartumiti prāha śivaṃ hariḥ /
śivaḥ prahasya nipatī pātyatīva mahāhrade

5.105.214

tatsopānamathāruhya snātumarhasi keśava /
dadhīca uvāca-
vede sopānabhūte hi ūrudaghnopalabdhini

5.105.215

tatra snātvā sa vidhinā bahiruttīrya coktavān /
snāto'smi kimataḥ kāryaṃ śaṃbhurāha hariṃ tataḥ

5.105.216

dhyāyase hṛdaye kiṃ tvaṃ na ca kiṃcidvadasva me /
harirna kiṃcidityāha tamatho śaṃbhuruktavān

5.105.217

bhasmasnānena saṃśuddho vetsyase paramaṃ śubham /
dīkṣitasya hi tacchastaṃ tadrakṣāṃ karavāṇyaham

5.105.218

dadhīca uvāca-
svavakṣaḥ sthitabhasmaikaṃ nakhenādāya śaṃkaraḥ /
praṇavenābhimaṃtryātha gāyatryā brahmabhūtayā

5.105.219

aṃgulibhyāmupādāya śivaḥ paṃcākṣareṇa vai /
harimastakagātreṣu sarveṣvapi samākṣipat

5.105.220

śāṃtadṛṣṭyā nirīkṣyātha jīvetyāha hariṃ haraḥ /
dhyāyasva kiṃ te hṛdaye sa ca dhyānaparo'bhavat

5.105.221

apaśyaddhṛdaye dīpaṃ dīrghākāramatiprabham /
harirāha śivaṃ sākṣāddīpo dṛṣṭo mayeti ca

5.105.222

śivaḥ prāha na te jñānaṃ paripakvamatho hare /
bhasma bhakṣaya te jñānaṃ samagraṃ saṃbhaviṣyati

5.105.223

hariruvāca-
bhakṣayiṣye śubhaṃ bhasma snāto'haṃ bhasmanā purā /
dṛṣṭveśvaraṃ bhaktigamyaṃ bhasmābhakṣayadacyutaḥ

5.105.224

tatrāścaryamatīvāsītpakvabiṃbasamadyutiḥ /
vāsudevaḥ śuddhamuktāphalavarṇo'bhavatkṣaṇāt

5.105.225

tataḥprabhṛti śuklo'sau vāsudevaḥ prasannavān /
punardhyānaparo bhūtvā dīpamadhye ca pūruṣam

5.105.226

śuddhasphaṭikasaṃkāśaṃ trinetraṃ dvibhujaṃ śivam /
varadaṃ dakṣiṇe haste vāme cābhayadaṃ vibhum

5.105.227

paṃcavarṣīyavapuṣaṃ śaraccaṃdrāyutadyutim /
māṇikyakuṃḍalaṃ hema dāmajālavibhūṣitam

5.105.228

ratnāṃgulīyasubhagaṃ bāhukoṣṭhasubhūṣaṇam /
tanuraktoṣṭhamākarṇa dīrghāyatavilocanam

5.105.229

bāṇalocanasaṃkāśaṃ bhālalocanamavyayam /
kaṃdarpakārmukabhrāṃtijanakabhruvamīśvaram

5.105.230

snigdhonnata sucārvaṃga nāsamacchakapolakam /
maṃdasmitaṃ prasannāsyaṃ bāleṃdudarśanaṃ vibhum

5.105.231

vijñānaraktavasanaṃ vedakalpitanūpuram /
vāmāṃgulīyamadhyasthamatipraṇavamavyayam

5.105.232

dṛṣṭavānatha taṃ viṣṇuḥ kṛtakṛtyo'bhavattadā /
athāha śaṃbhurbho viṣṇo hṛdi dṛṣṭaṃ tvayā kimu

5.105.233

harirāha purā dṛṣṭaḥ puruṣaḥ śāṃtavigrahaḥ /
ityudīrya mahāviṣṇuḥ śivapāde papāta ha

5.105.234

hariruvāca-
na śaktiṃ bhasmano jāne prabhāvaṃ vā kutastava /
namaste'stu namaste'stu tvāmeva śaraṇaṃ gataḥ

5.105.235

sadāśiva uvāca-
varaṃ vṛṇu mahābhāga manasā yaṃ tvamicchasi /
śivavācamathākarṇya harirvavre varottamam

5.105.236

hariruvāca-
tvatpādayugale śaṃbho bhaktirastu sadā mama /
atha datvā varaṃ śaṃbhuridamāha vaco harim

5.105.237

bhasmadhāraṇasaṃpanno mama bhakto bhaviṣyasi /
dadhīca uvāca-
itthamuktaṃ mahājñānaṃ bhasmasaṃbhavamāditaḥ

5.105.238

tasmādyūyaṃ surāḥ sarve dhārayadhvaṃ tadādarāt /
vismayotphullanayanā devāścāsaṃstadastviti

5.105.239

ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ puṇyākhyānamanuttamam /
vimuktaḥ sarvapāpebhyo yātyasau śāṃkaraṃ padam

5.105.105

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śivarāghavasaṃvāde bhasmamāhātmye/
paṃcottaraśatatamo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc