Padma Purana · Chapter 5.1

śrīgaṇeśāya namaḥ/
śrīkuladevatāyai namaḥ/
śrīgurucaraṇāraviṃdābhyāṃ namaḥ /
nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam /
devīṃsarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet

ṛṣaya ūcuḥ/
śrutaṃ sarvaṃ mahābhāga svargakhaṃḍaṃ manoharam /
tvatto'dhunā vadāyuṣmañchrīrāmacaritaṃ hi naḥ

sūta uvāca/
athaikadā dharādhāraṃ pṛṣṭavānbhujageśvaram /
vātsyāyano munivaraḥ kathāmetāṃ sunirmalām

śrīvātsyāyana uvāca/
śeṣāśeṣa kathāstvatto jagatsargalayādikāḥ /
bhūgolaśca khagolaśca jyotiścakravinirṇayaḥ

mahattattvādisṛṣṭīnāṃ pṛthaktattvavinirṇayaḥ /
nānārājacaritrāṇi kathitāni tvayānagha

sūryavaṃśabhavānāṃ ca rājñāṃ cāritramadbhutam /
tatrānekamahāpāpaharā rāmakṛtā kathā

tasya vīrasya rāmasya hayamedhakathā śrutā /
saṃkṣepato mayā tvattastāmicchāmi savistarām

yā śrutā saṃsmṛtā coktā mahāpātakahāriṇī /
ciṃtitārthapradātrī ca bhaktacittapratoṣadā

śeṣa uvāca/
dhanyosi dvijavarya tvaṃ yasya te matirīdṛśī /
raghuvīrapadadvaṃdva makaraṃda spṛhāvatī

vadaṃti munayaḥ sarve sādhūnāṃ saṃgamaṃ varam /
yasmātpāpakṣayakarī raghunāthakathā bhavet

tvayā me'nugrahaḥ sṛṣṭo yadrāmaḥ smāritaḥ punaḥ /
surāsurakirīṭaugha maṇinīrājitāṃghrikaḥ

rāvaṇārikathā vārddhau maśako mādṛśaḥ kiyān /
yatra brahmādayo devā mohitā na vidaṃtyapi

tathāpi bho mayā tubhyaṃ vaktavyaṃ svīyaśaktitaḥ /
pakṣiṇaḥ svagatiṃ śritvā khe gacchaṃti suvistare

caritaṃ raghunāthasya śatakoṭipravistaram /
yeṣāṃ vai yādṛśī buddhiste vadaṃtyeva tādṛśam

raghunāthasatīkīrtirmadbuddhiṃ nirmalīmasām /
kariṣyati svasaṃparkātkanakaṃ tvanalo yathā

sūta uvāca/
ityuktvā taṃ munivaraṃ dhyānastimitalocanaḥ /
jñānenālokayāṃcakre kathāṃ lokottarāṃ śubhām

gadgadasvarasaṃyukto mahāharṣāṃkitāṃgakaḥ /
kathayāmāsa viśadāṃ kathāṃ dāśaratheḥ punaḥ

śeṣa uvāca/
laṃkeśvare vinihate devadānavaduḥkhade /
apsarogaṇavaktrābjacaṃdramaḥ kāṃtihartari

surāḥ sarve sukhaṃ prāpuriṃdra prabhṛtayastadā /
sukhaṃ prāptāḥ stutiṃ cakrurdāsavatpraṇatiṃ gatāḥ

laṃkāyāṃ ca pratiṣṭhāpya dharmayuktaṃ bibhīṣaṇam /
sītayāsahito rāmaḥ puṣpakaṃ samupāśritaḥ

sugrīvahanumatsītālakṣmaṇaiḥ saṃyutastadā /
bibhīṣaṇo'pi sacivairanvagādvirahotsukaḥ

laṃkāṃ sa paśyanbahudhā bhagnaprākāratoraṇām /
dṛṣṭvā'śokavanaṃ tatra sītāsthānaṃ mumūrccha ha

śiṃśapāṃstatra vṛkṣāṃśca puṣpitānkorakairyutān /
rākṣasībhiḥ samākīrṇānmṛtābhirhanumadbhayāt

itthaṃ sarvaṃ vilokyāśu rāmaḥ prāyātpurīṃ prati /
brahmādidevaiḥ sahitaḥ svīyasvīyavimānakaiḥ

devaduṃdubhinirghoṣāñchṛṇvañchrotrasukhāvahān /
tathaivāpsarasāṃ nṛtyaiḥ pūjyamāno raghūttamaḥ

sītāyai darśayanmārge tīrthānyāśramavaṃti ca /
munīṃśca muniputrāṃśca munipatnīḥ pativratāḥ

yatrayatra kṛtāvāsāḥ pūrvaṃ rāmeṇa dhīmatā /
tānsarvāndarśayāmāsa lakṣmaṇena samanvitaḥ

ityevaṃ darśayaṃstasyai rāmo'drākṣītsvakāṃ purīm /
tasyāḥ punaḥ samīpe tu naṃdigrāmaṃ dadarśa ha

yatra vai bharato rājā pālayandharmamāsthitaḥ /
bhrāturviyogajanitaṃ duḥkhacihnaṃ vahanbahu

gartaśāyī brahmacārī jaṭāvalkalasaṃyutaḥ /
kṛśāṃgayaṣṭirduḥkhārtaḥ kurvanrāmakathāṃ muhuḥ

yavānnamapi no bhuṃkte jalaṃ pibati no muhuḥ /
udyaṃtaṃ savitāraṃ yo namaskṛtya bravīti ca

jagannetrasurasvāminhara me duṣkṛtaṃ mahat /
madarthe rāmacaṃdro'pi jagatpūjyo vanaṃ yayau

sītayā sukumārāṃgyā sevyamāno'ṭavīṃ gataḥ /
yā sītā puṣpaparyaṃke vṛṃtamāsādya duḥkhitā

yā sītā ravisaṃtāpaṃ kadāpi prāpa no satī /
madarthe jānakī sā ca pratyaraṇyaṃ bhramatyaho

yā sītā rājavṛṃdaiśca na dṛṣṭā nayanaiḥ kadā /
sā sītā dṛśyate nūnaṃ kirātaiḥ kālarūpibhiḥ

yā sītā madhuraṃ tvannaṃ bhojitā na bubhukṣati /
sā sītādya vanasthāni phalāni prārthayatyaho

ityevamanvahaṃ sūryamupasthāya vadatyadaḥ /
prātaḥprātarmahārājo bharato rāmavallabhaḥ

yaścocyamānaḥ sacivaiḥ samaduḥkhasukhairbudhaiḥ /
nītijñaiḥ śāstranipuṇairiti provāca tānnṛpaḥ

amātyā durbhagaṃ māṃ kiṃ prabrūta puruṣādhamam /
madarthe me'grajo rāmo vanaṃ prāpyāvasīdati

durbhagasya mama prasvāḥ pāpamārjanamādarāt /
karomi rāmacaṃdrāṃghriṃ smāraṃ smāraṃ sumaṃtriṇaḥ

dhanyā sumitrā sutarāṃ vīrasūḥ svapatipriyā /
yasyāstanūjo rāmasya caraṇau sevate'nvaham

yatra grāme sthito nūnaṃ bharato bhrātṛvatsalaḥ /
vilāpaṃ prakarotyuccaistaṃ grāmaṃ sa dadarśa ha

iti śrīpadmapurāṇe pātālakhaṃḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe raghunāthasya bharatāvāsanaṃdigrāmadarśanonāma prathamo'dhyāyaḥ