Padma Purana · Chapter 4.12

śaunaka uvāca-
kena puṇyena bho sūta cānyena gatapātakaḥ /
naro yāti hareḥ sthānaṃ tadvadasvānukaṃpayā

sūta uvāca-
brāhmaṇasya dhanaiḥ prāṇānprāṇairvāpi dvijottama /
rakṣāṃ karoti yo martyo viṣṇulokaṃ sa gacchati

purā rājā dīnanātho dvāpare saṃjñake yuge /
āsīdaputro balavānvaiṣṇavaḥ sa tu yājakaḥ

ekadā gālavaṃ rājā papraccha vinayānvitaḥ /
kena puṇyena jāyeta putro vai karuṇārṇava

vadasva muniśārdūla kariṣyāmi tavājñayā /
yeṣāṃ nṛṇāṃ nāsti suto jīvanaṃ hi nirarthakam

gālava uvāca-
rājanśṛṇuṣvāvahito yatpṛṣṭo'smi tavāgrataḥ /
kathayāmi samāsena putrasyodbhavakāraṇam

kratuṃ ca naramedhākhyaṃ kuruṣva rājasattama /
tadā te saṃtatiḥ syādvai sarvalakṣaṇasaṃyutā

rājovāca-
naramedhaṃ mahāyajñaṃ yajñānāṃ pravaraṃ dvija /
kīdṛśaṃ naramānīya kariṣyāmi guro vada

gālava uvāca-
suṃdarāṃgaḥ suvadanaḥ samastaśāstravidbhavet /
satkule yadi jātaḥ sa tadā yajñāya kalpate

aṃgahīnaḥ kṛṣṇavarṇo mūrkho yogyo bhavennahi /
ityukte gālave vipra sa rājā manujeśvaraḥ

preṣayāmāsa dūtāṃśca kathayitvā munervacaḥ /
draviṇaṃ bahu datvā ca gālavapramukhāndvijān

yajñārthe varayāmāsa samastaśāstrapāragān /
tato rājājñayā dūtāḥ deśaṃ deśaṃ mudā gatāḥ

grāme grāme dvijaśreṣṭha pattane'pi samāhitāḥ /
kutrāpi na prāptavaṃto gatā janapadaṃ tataḥ

nāmnā daśapuraṃ vipra prakīrṇaṃ guṇibhirdvijaiḥ /
yatra nārīḥ sukeśīśca mṛgaśāvaka cakṣuṣaḥ

dṛṣṭvā muhyaṃti puruṣāścaṃdramukhyaśca tā yataḥ /
tasminpure manoramye kṛṣṇadeva iti dvijaḥ

āsītputraistribhiḥ sārddhaṃ bhāryayā ca suśīlayā /
vaiṣṇavaḥ priyavādī ca viṣṇupūjārataḥ sadā

sāgnikaḥ pitṛbhaktaśca vaiṣṇavānāṃ priyaṃkaraḥ /
prārthanāṃ cakruratha te rājño dūtā dvijottamam

putraṃ dehīti dehīti vada brāhmaṇasattama /
nāsti rājño dvijaśreṣṭha putraḥ saṃtāpanāśanaḥ

tadarthaṃ naramedhākhye yajñebhava sa dīkṣitaḥ /
neṣyāmastava putraṃ vai baliṃ dātuṃ mahākratau

suvarṇānāṃ caturlakṣaṃ brahmannaya samāhitaḥ /
sukhena yadi dātavyo no putraḥ putralālasāt

tadā balena neṣyāmo rājājñākāriṇo vayam /
dūtānāṃ vacanaṃ śrutvā brāhmaṇau śokavihvalau

abhūtāṃ vigataprāṇāviva saṃśayamānasau /
kiṃ dhanena suvarṇena jīvanenāpi sadmanā /
provācedaṃ vacaḥ so'pi brāhmaṇo rājapūruṣān

brāhmaṇa uvāca-
yadi dūtāḥ samānetuṃ putraṃ śokatamopaham /
āgatā niścitaṃ yūyaṃ śṛṇudhvaṃ vacanaṃ mama

sthitvā pṛthivyāṃ ko bhraṣṭāṃ rājājñāṃ kartumicchati /
putraṃ hitvā kiṃtu yūyaṃ vṛddhaṃ māṃ nayata dvijam

iti tasya vacaḥ śrutvā dūtāḥ krodhasamanvitāḥ /
balātkāreṇa tadgehe suvarṇāni ca tatyajuḥ

yadā netuṃ manaścakrustatputraṃ kila te krudhā /
baddhāṃjalipuṭobhūtvā rudanprovoca sa dvijaḥ

putrāṇāṃ jyeṣṭhaputraṃ me hitvānyaṃ putramuttamam /
nayateti vaco vaktuṃ vaktrenāyāti he janāḥ

dvijasya vacanaṃ śrutvā brāhmaṇīṃ rudatīṃ satīm /
procurdūtāḥ kanīyāṃsaṃ putraṃ dehīti sattama

teṣāmiti vacaḥ śrutvā brāhmaṇī bhūmitastadā /
papāta vātyayā sārddhaṃ raṃbheva bhṛśaduḥkhinī

mudgaraṃ sā samādāya maulau cātāḍayadbalāt /
kaniṣṭhaṃ matsutaṃ dūtā nāpi dāsyāmi sarvathā

etasminsamaye vipra viprasya madhyamaḥ sutaḥ /
provāca vinayāviṣṭaḥ praṇamya pitarau rudan

mātā yadi viṣaṃ dadyātpitrā vikrīyate sutaḥ /
rājā harati sarvasvaṃ kastatra pālako bhavet

ityuktvā tatsuto mūrdhnā praṇamya pitarau saha /
dūtairjagāma tvaritai rājño'sya dīkṣitasya ca

atha tau brāhmaṇau putravicchedakliṣṭamānasau /
ruditvā ca ruditvā ca aṃdhabhāvaṃ prajagmatuḥ

atha te pathyagacchaṃta viśvāmitramuneḥ kila /
āśramaṃ śiṣyayuktaṃ ca sevitaṃ mṛgaśāvakaiḥ

sa munī rājapuruṣāndṛṣṭvā papraccha sādaram /
ke yūyaṃ ho kutra gatā yathākā vṛttirucyatām

rājadūtā ūcuḥ-
śṛṇuṣvāvahito vipra rājñaḥ putro na jāyate /
tadarthaṃ naramedhākhye yajñe rājā sudīkṣitaḥ

nayāmastatra balyarthamimaṃ brāhmaṇaputrakam /
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā sa vipraḥ sadayo'bhavat

prāṇā mamāpi gacchaṃtu sukhī bhavatu bālakaḥ /
bālakārthe dvijārthe ca svāmyarthe ye janā iha

tyajanti tṛṇavatprāṇāṃsteṣāṃ lokāḥ sanātanāḥ /
vimṛśyeti muniḥ svāṃte sa provāca dvijarṣabhaḥ

yajñe baliṃ samādātumimaṃ brāhmaṇabālakam /
hitvā māṃ nayathāthāśu hyayaṃ bālaka uttamaḥ

saṃsāre janmasaṃprāpya na labdhaṃ sukhamatra ca /
anena bālakenāpi mariṣyati kathaṃ tvayam

āgate'smingṛhāddūtāḥ pitarāvasya duḥkhitau /
hatabhāgyau gato nūnaṃ yamasyeva gṛhaṃ prati

evaṃ tasya vacaḥ śrutvā dūtāḥ procuratha dvijam /
bhūpālasya vinājñāṃ vai dīnanāthasya bhūsura

netuṃ tvāṃ palitaṃ prājña neṣyāmo hi kathaṃ vayam /
evamuktvā ca te dūtā jagmū rājñaḥ purīṃ tadā

sa munirdūtasaṃghaiśca gatavānyajñamaṃdiram /
rājānaṃ kathayāmāsurdūtā viprasya ceṣṭitam

tacchrutvāśaṃkitamanāḥ provācedaṃ vacaḥ sa tam /
mune yadyapi me yajñe kṛte putro bhaviṣyati

baliṃ vināpi bho brahmantadā viprasutaṃ naya

muniruvāca-
yajñe tvayā kṛte rājanmahāputro bhaviṣyati /
atra te saṃśayo mā bhūdamoghamapi darśanam

iti tasya vacaḥ śrutvā rājātyaṃtasaharṣakaḥ /
cakre pūrṇāhutiṃ yajñe samastairmunibhiḥ saha

athātaḥ sa muniḥ śreṣṭho brāhmaṇasya sutaṃ ca tam /
gṛhya daśapuraṃ nāma nagaraṃ gatavāṃstadā

bhavanaṃ tasya gatvā ca uktavānvacanaṃ muniḥ /
gṛhe tvaṃ tiṣṭhase vipra tiṣṭhāmi mṛtavanmune

rājā balena me putraṃ nītavānkiṃ karomyaham /
putre gate ca bho vipra daṃpatyorāvayoḥ punaḥ

gatāni cāṃdhabhāvaṃ vai kraṃdanairlocanānyapi /
athāsau muniśārdūlaḥ putraṃ paśya nayeti ca

uktavāṃstau yadā vipra brāhmaṇau jātaharṣakau /
putrāyākāraṇaṃ kṛtvā gatāvetau bahiḥ kṣaṇāt

munervacanasiddhitvāttatkṣaṇaṃ locanaṃ tayoḥ /
ālokaṃ tu gataṃ tūrṇaṃ putrasya darśanādapi

putrasya mukhapadmaṃ tau locanairalisaṃnibhaiḥ /
pītvā muniṃ ciraṃtaṃ ca namaskṛtya punaḥ punaḥ

procaturvacanaṃ viprā brāhmaṇau priyavādinau /
aho mune jīvadānamāvayoḥ sukṛtaṃ kila

tayoreva vacaḥ śrutvā sa muniḥ karuṇārṇavaḥ /
datvāśiṣaṃ ca tau vipra jagāma nijamāśramam

muniḥ karagataṃ caiva kṛtvā viṣṇoḥ paraṃ padam /
tapastepe mahābhāgo daivatairapi durllabham

kiṃcitkāle gate vipra tasya rājño'bhavatsutaḥ /
suṃdaro rājayogyaśca iṃduḥkṣīranidhāviva /
putrotsave so'pi vipra rājā datvā dhanāni vai

bubhuje devavadbhūmyāṃ viśoko jātakautukaḥ /
viprānpālayate yastu prāṇāndatvā dhanānyapi

sa yāti viṣṇubhavanaṃ punarāvṛttidurllabham /
paṭhaṃti ye'tra bhaktyā ca śṛṇvaṃti viprataḥ kathām

ākhyānaṃ ślokamekaṃ vā gacchaṃti viṣṇumaṃdiram

iti śrīpādme mahāpurāṇe sūtaśaunakasaṃvāde brahmakhaṃḍe brāhmaṇapālanaṃnāma dvādaśo'dhyāyaḥ