Padma Purana · Chapter 3.31

nāradauvāca-
tato hṛṣṭamanāḥ so'tha dūtaṃ papraccha taṃ pathi /
saṃdehaṃ hṛdi kṛtvā tu vismayaṃ paramaṃ gataḥ /
vicārayanhṛdi svargaḥ kasya hetoḥ phalaṃ mama

vikuṃḍala uvāca-
he dūtavara pṛcchāmi saṃśayaṃ tvāmahaṃ param /
āvāṃ jātau kule tulye tulyaṃ karma tathā kṛtam

durmṛtyurapi tulyobhūttulyo dṛṣṭo yamastathā /
kathaṃ sa narake kṣiptastulyakarmmā mamāgrajaḥ

mamābhavatkathaṃ nākamiti me chiṃdhi saṃśayam /
devadūta na paśyāmi mama svargasya kāraṇam

devadūta uvāca-
mātā pitā suto jāyā svasā bhrātā vikuṃḍala /
janmahetoriyaṃ saṃjñā jaṃtoḥ karmmopabhuktaye

ekasminpādape yadvacchakunānāṃ samāgamaḥ /
yadyatsamīhitaṃ karma kurute pūrvabhāvitaḥ

tasya tasya phalaṃ bhuṃkte karmmaṇaḥ puruṣaḥ sadā /
satyaṃ vadāmi te prītyā naraiḥ karmma śubhāśubham

svakṛtaṃ bhujyate vaiśya kālekāle punaḥpunaḥ /
ekaḥ karoti karmāṇi ekastatphalamaśnute

anyo na lipyate vaiśya karmaṇānyasya kutracit /
apatannarake pāpaistavabhrātā sudāruṇaiḥ /
tvaṃ ca dharmeṇa dharmajña svargaṃ prāpnoṣi śāśvatam

vikuṃḍala uvāca-
ābālyānmama pāpeṣu na puṇyeṣu rataṃ manaḥ /
asmiñjanmani he dūta duṣkṛtaṃ hi kṛtaṃ mayā

devadūta na jānāmi sukṛtaṃ karma cātmanaḥ /
yadi jānāsi matpuṇyaṃ tanme tvaṃ kṛpayā vada

devadūta uvāca-
śṛṇu vaiśya pravakṣyāmi yattvayā puṇyamarjitam /
jānāmi tadahaṃ sarvaṃ na tvaṃ vetsi suniścitam

harimitrasuto vipraḥ sumitro vedapāragaḥ /
āsīttasyāśramaḥ puṇyo yamunā dakṣiṇetaṭe

tena sakhyaṃ vane tasmiṃstava jātaṃ viśāṃvara /
tatsaṃgena tvayā snātaṃ māghamāsadvayaṃ tathā

kāliṃdī puṇyapānīye sarvapāpahare vare /
tattīrthe lokavikhyāte nāmnā pāpapraṇāśane

ekena sarvapāpebhyo vimuktastvaṃ viśāṃpate /
dvitīyamāghapuṇyena prāptaḥ svargastvayānagha

tvaṃ tatpuṇyaprabhāveṇa modasva satataṃ divi /
narakeṣu tava bhrātā mahatīṃ pāpayātanām

chidyamāno'sipatraiśca bhidyamānastu mudgaraiḥ /
cūrṇyamānaḥ śilāpṛṣṭhe taptāṃgāreṣu bharjitaḥ

iti dūtavacaḥ śrutvā bhrātṛduḥkhena duḥkhitaḥ /
pulakāṃkita sarvāṃgo dīno'sau vinayānvitaḥ

uvāca taṃ devadūtaṃ madhuraṃ nipuṇaṃ vacaḥ /
maitrī saptapadī sādho satāṃ bhavati satphalā

mitrabhāvaṃ viciṃtya tvaṃ māmupākartumarhasi /
tato hi śrotumicchāmi sarvajñastvaṃ mato mama

yamalokaṃ na paśyaṃti karmaṇā kena mānavāḥ /
gacchaṃti nirayaṃ yena tanme tvaṃ kṛpayā vada

devadūta uvāca-
samyakpṛṣṭaṃ tvayā vaiśya naṣṭapāpo'si sāṃpratam /
viśuddhe hṛdaye puṃsāṃ buddhiḥ śreyasi jāyate

yadyapyavasaronāsti mama sevāparasya vai /
tathāpi ca tava snehātpravakṣyāmi yathāmati

karmaṇā manasā vācā sarvāvasthāsu sarvadā /
parapīḍāṃ na kurvaṃti na te yāṃti yamālayam

na vedairna ca dānaiśca na tapobhirna cādhvaraiḥ /
kathaṃcitsvargatiṃ yāṃti puruṣāḥ prāṇihiṃsakāḥ

ahiṃsā paramo dharmo hyahiṃsaiva paraṃ tapaḥ /
ahiṃsā paramaṃ dānamityāhurmunayaḥ sadā

maśakānsarīsṛpāndaṃśānyūkādyānmānavāṃstathā /
ātmaupamyena paśyaṃti mānavā ye dayālavaḥ

taptāṃgāramayaskīlaṃ mādaṃpretaraṃgiṇīm /
durgatiṃ naiva gacchaṃti kṛtāṃtasya ca te narāḥ

bhūtāni ye'tra hiṃsaṃti jalasthalacarāṇi ca /
jīvanārthaṃ ca te yāṃti kālasūtraṃ ca durgatim

śvamāṃsabhojanāstatra pūyaśoṇitapāyinaḥ /
majjaṃtaśca vasāpaṃke daṣṭāḥ kīṭairadhomukhaiḥ

parasparaṃ ca khādaṃto dhvāṃte cānyonya ghātinaḥ /
vasaṃti kalpānekāṃste rudaṃto dāruṇaṃ ravam

kṛmiyoni śataṃ gatvā sthāvarāḥ syuściraṃ tu te /
tatocchaṃti te krūrāstiryagyoni śateṣu ca

paścādbhavaṃti jātāṃdhāḥ kāṇāḥ kubjāśca paṃgavaḥ /
daridrāścāṃgahīnāśca mānuṣāḥ prāṇihiṃsakāḥ

tasmādvaiśya paratreha karmaṇā manasā girā /
lokadvayasukhaprepsurdharmajño na tadācaret

lokadvayena viṃdaṃti sukhāni prāṇihiṃsakāḥ /
yena hiṃsanti bhūtāni na te bibhyati kutracit

praviśaṃti yathā nadyaḥ samudramṛjuvakragāḥ /
sarve dharmā ahiṃsāyāṃ praviśaṃti tathā dṛḍham

sa snātaḥ sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu dīkṣitaḥ /
abhayaṃ yena bhūtebhyo dattamatra viṃśāṃvara

ye niyogāṃśca śāstroktāndharmādharma vimiśritān /
pālayaṃtīha ye vaiśya na te yāṃti yamālayam

brahmacārī gṛhasthaśca vānaprastho yatistathā /
svadharmaniratāḥ sarve nākapṛṣṭhe vasaṃti te

yathoktacāriṇaḥ sarve varṇāśramasamanvitāḥ /
narā jiteṃdriyā yāṃti brahmalokaṃ tu śāśvatam

iṣṭāpūrtaratā ye ca paṃcayajñaratāśca ye /
dayānvitāśca ye nityaṃ nekṣaṃte te yamālayam

iṃdriyārthanivṛttā ye samarthā vedavādinaḥ /
agnipūjāratā nityaṃ te viprāḥ svargagāminaḥ

adīnavadanāḥ śūrāḥ śatrubhiḥ pariveṣṭitāḥ /
āhaveṣu vipannā ye teṣāṃ mārgo divākaraḥ

anātha strī dvijārthe ca śaraṇāgatapālane /
prāṇāṃstyajaṃti ye vaiśya na cyavaṃti divastu te

paṃgvaṃdhabālavṛddhāṃśca rogyanāthadaridritān /
ye puṣṇaṃti sadā vaiśya te modaṃti sadā divi

gāṃ dṛṣṭvā paṃkanirmagnāṃ rogamagnaṃ dvijaṃ tathā /
uddharaṃti narā ye ca teṣāṃ loko'śvamedhinām

gogrāsaṃ ye prayacchaṃti ye śuśrūṣaṃti gāḥ sadā /
yenārohaṃti gopṛṣṭhe te svarlokanivāsinaḥ

gartamātraṃ tu ye cakruryatra gauratṛṣā bhavet /
yamalokamadṛṣṭvaiva te yāṃti svargatiṃ narāḥ

agnipūjā devapūjā gurupūjā ratāśca ye /
dvijapūjā ratā nityaṃ te viprāḥ svargagāminaḥ

vāpīkūpataḍāgādau dharmasyāṃto na vidyate /
pibaṃti svecchayā yatra jalasthala carāstadā

nityaṃ dānaparaḥ so'tra kathyate vibudhairapi /
yathāyathā ca pānīyaṃ pibaṃti prāṇino bhṛśam

tathātathā'kṣayaḥ svargo dharmabuddhyā viśāṃ vara /
prāṇināṃ jīvanaṃ vāri prāṇā vāriṇi saṃsthitāḥ

nityasnānena pūyaṃte ye'pi pātakino narāḥ /
prātaḥsnānaṃ haredvaiśya bāhmābhyaṃtarajaṃ malam

prātaḥsnānena niṣpāpo naro na nirayaṃ vrajet /
snānaṃ vinā tu yo bhuṃkte malāśī sa sadā naraḥ

asnāyī yo narastasya vimukhā pitṛdevatāḥ /
snānahīno naraḥ pāpaḥ snānahīno naro'śuciḥ

asnāyī narakaṃ bhuṃkte puṃskīṭādiṣu jāyate /
ye punaḥ srotasi snānamācaraṃtīha parvaṇi

te naiva narakaṃ yāṃti na jāyaṃte kuyoniṣu /
duḥsvapnā duṣṭaciṃtāśca vaṃdhyā bhavaṃti sarvadā

prātaḥsnānena śuddhānāṃ puruṣāṇāṃ viśāṃvara /
tilāṃśca tilapātrāṃśca tilaprasthaṃ yathāvidhi

dattvā pretapaterbhūmau na vrajaṃti narāḥ kvacit /
pṛthivīṃ kāṃcanaṃ gāṃ ca datvā dānāni ṣoḍaśa

gatvā na vinivartaṃte svargalokādvikuṃḍala /
puṇyāsu tithiṣu prājño vyatīpāte ca saṃkrame

snātvā dattvā ca yatkiṃcinnaiva majjati durgatau /
naivākrāmaṃti dātāro dāruṇaṃ rauravaṃ patham /
ihaloke na jāyaṃte kule dhanavivarjite

satyavādī sadā maunī priyavādī ca yo naraḥ /
akrodhanaḥ samācāro nātivādyanasūyakaḥ

sadā dākṣiṇyasaṃpannaḥ sadā bhūtadayānvitaḥ /
goptā ca paramarmāṇāṃ vaktā paraguṇasya ca

parasvaṃ tṛṇamātraṃ ca manasāpi na yo haret /
na paśyaṃti viśāṃśreṣṭha hyete narakayātanām

parāpavādī pākhaṃḍaḥ pāpebhyo'pi mato'dhikaḥ /
pacyate narake tāvadyāvadābhūtasaṃplavam

vaktā paruṣavākyānāṃ maṃtavyo narakāgataḥ /
saṃdeho na viśāṃśreṣṭha punaryāti ca durgatim

na tīrthairna tapobhiśca kṛtaghnasyāsti niṣkṛtiḥ /
sahate yātanāṃ ghorāṃ sa naro narake ciram

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni teṣu majjati yo naraḥ /
jiteṃdriyo jitāhāro na sa yāti yamālayam

na tīrthe pātakaṃ kuryānna ca tīrthopajīvanam /
tīrthe pratigrahastyājyastyājyo dharmasya vikrayaḥ

durjaraṃ pātakaṃ tīrthe durjaraśca pratigrahaḥ /
tīrthe ca durjaraṃ sarvametatkinnarakaṃ vrajet

sakṛdgaṃgāṃbhasi snātaḥ pūto gāṃgeyavāriṇā /
na naro narakaṃ yāti api pātakarāśikṛt

vratadānatapo yajñāḥ pavitrāṇītarāṇi ca /
gaṃgābiṃdvabhiṣiktasya na samā iti naḥ śrutam

anyatīrthasamāṃ gaṃgāṃ yo bravīti narādhamaḥ /
sa yāti narakaṃ vaiśya dāruṇaṃ rauravaṃ mahat

dharmadravaṃ hyapāṃ bījaṃ vaikuṃṭhacaraṇacyutam /
dhṛtaṃ mūrdhni maheśena yadgāṃgamamalaṃ jalam

tadbrahmaiva na saṃdeho nirguṇaṃ prakṛteḥ param /
tena kiṃ samatāṃ gacchedapi brahmāṃḍagocare

gaṃgāgaṃgeti yo brūyādyojanānāṃ śatairapi /
naro na narakaṃ yāti kiṃ tayā sadṛśaṃ bhavet /
nānyena dahyate sadyaḥ kriyā narakadāyinī

gaṃgāṃbhasi prayatnena snātavyaṃ tena mānavaiḥ /
pratigṛha nivṛtto yaḥ pratigrahakṣamo'pi san /
sa dvijo dyotate vaiśya tārārūpaściraṃ divi

gāmuddharaṃti ye paṃkādye rakṣaṃti ca rogiṇaḥ /
mriyaṃte gogṛhe ye ca teṣāṃ nabhasi tārakāḥ /
yamalokaṃ na paśyaṃti prāṇāyāmaparāyaṇāḥ

api duṣkṛtakarmāṇastaireva hatakilbiṣāḥ /
divase divase vaiśya prāṇāyāmāstu ṣoḍaśa /
api brahmahaṇaṃ sākṣātpunaṃtyaharahaḥ kṛtāḥ

tapāṃsi yāni tapyaṃte vratāni niyamāśca ye /
gosahasrapradānaṃ ca prāṇāyāmastu tatsamaḥ

abbiṃduṃ yaḥ kuśāgreṇa māsemāse naraḥ pibet /
saṃvatsaraśataṃ sāgraṃ prāṇāyāmastu tatsamaḥ

pātakaṃ tu mahadyacca tathā kṣudropapātakam /
prāṇāyāmaiḥ kṣaṇātsarvaṃ bhasmasātkurute naraḥ

mātṛvatparadārānye manyaṃte vai narottamāḥ /
na te yāṃti naraśreṣṭha kadācidyama yātanām

manasāpi pareṣāṃ yaḥ kalatrāṇi na sevate /
saha lokadvaye nāsti tena vaiśya dharā dhṛtā

tasmāddharmmānvitaistyājyaṃ paradāropasevanam /
nayaṃti paradārāstu narakānekaviṃśatim

lobho na jāyate yeṣāṃ paradāreṣu mānase /
te yāṃti devalokaṃ tu na yamaṃ vaiśyasattama

śaśvatkrodhanidāneṣu yaḥ krodhena na jīyate /
jitasvargaḥ sa maṃtavyaḥ puruṣo'krodhano bhuvi

mātaraṃ pitaraṃ putra ārādhayati devavat /
aprāpte vārddhake kāle na yāti ca yamālayam

pituścādhikabhāvena ye'rcayaṃti guruṃ narāḥ /
bhavaṃtyatithayo loke brahmaṇaste viśāṃvara

iha caiva striyo dhanyāḥ śīlasya parirakṣaṇāt /
śīlabhaṃge ca nārīṇāṃ yamalokaḥ sudāruṇaḥ

śīlaṃ rakṣyaṃ sadā strībhirduṣṭasaṃgavivarjanāt /
śīlena hi paraḥ svargaḥ strīṇāṃ vaiśya na saṃśayaḥ

śūdrasya pākayajñena niṣiddhācaraṇena ca /
durgatirvihitā vaiśya tasya sā nārakī gatiḥ

vicārayaṃti ye śāstraṃ vedābhyāsaratāśca ye /
purāṇaṃ saṃhitāṃ ye ca śrāvayaṃti paṭhaṃti ca

vyākurvaṃti smṛtirye ca ye dharmapratibodhakāḥ /
vedāṃteṣu niṣaṇṇā ye tairiyaṃ jagatī dhṛtā

tattadabhyāsamāhātmyaiḥ sarve te hatakilbiṣāḥ /
gacchaṃti brahmaṇo lokaṃ yatra moho na vidyate

jñānamajñāya yo dadyādvedaśāstrasamudbhavam /
api vedāstamarcaṃti bhavabaṃdhavidāraṇam

śrūyatāmadbhutaṃ hyetadrahasyaṃ vaiśyasattama /
sammataṃ dharmarājasya sarvalokāmṛtapradam

na yamaṃ yamalokaṃ ca na bhūtānghoradarśanān /
paśyaṃti vaiṣṇavā nūnaṃ satyaṃ satyaṃ mayoditam

prāhāsmānyamunā bhrātā sadaiva hi punaḥpunaḥ /
bhavadbhirvaiṣṇavāstyājyā na te syurmamagocarāḥ

smaraṃti ye sakṛdbhūtāḥ prasaṃgenāpi keśavam /
te vidhvastākhilāghaughā yāṃti viṣṇoḥ paraṃ padam

durācāro duṣkṛto'pi sadācārarato'pi yaḥ /
bhavadbhiḥ sa sadā tyājyo viṣṇuṃ ca bhajate naraḥ

vaiṣṇavo yadgṛhe bhuṃkte yeṣāṃ vaiṣṇavasaṃgatiḥ /
te'pi vaḥ parivāryāḥ syustatsaṃgahatakilbiṣāḥ

itthaṃ vaiśyānuśāstyasmāndevo daṃḍadharaḥ sadā /
ato no vaiṣṇavā yāṃti rājadhānīṃ yamasya tu

viṣṇubhaktiṃ vinā nṝṇāṃ pāpiṣṭhānāṃ viśāṃ vara /
upāyo nāsti nāstyanyaḥ saṃtartuṃ narakāṃbudhim

śvapākamapi nekṣeta lokeṣṭaṃ vaiśya vaiṣṇavam /
vaiṣṇavo varṇabāhyo'pi punāti bhuvanatrayam

etāvatā lamaghanirharaṇāya puṃsāṃ saṃkīrtanaṃ bhagavato guṇakarmanāmnām /
vikruśya putra maghavānyadajāmilo'pi nārāyaṇeti mriyamāṇa iyāya muktim

narake tu ciraṃ magnāḥ pūrve ye ca kuladvaye /
tadaiva yāṃti te svargaṃ yadārcaṃti mudā harim

viṣṇubhaktasya ye dāsā vaiṣṇavānna bhujaśca ye /
te tu kratubhujāṃ vaiśya gatiṃ yāṃti nirākulāḥ

prārtharyadvaiṣṇavasyānnaṃ prayatnena vicakṣaṇaḥ /
sarvapāpaviśuddhyarthaṃ tadabhāve jalaṃ pibet

goviṃdeti japanmaṃtraṃ kutracinmriyate yadi /
sa naro na yamaṃ paśyettaṃ ca nekṣāmahe vayam

sāṃgaṃ samudraṃ sadhyānaṃ saṛṣiḥ chaṃdadaivatam /
dīkṣayāvidhivanmaṃtraṃ japedvai dvādaśākṣaram

aṣṭākṣaraṃ ca maṃtreśaṃ ye japaṃti narottamāḥ /
tāndṛṣṭvā brahmahā śuddhyadbhrājate viṣṇuvatsvayam

śaṃkhinaścakriṇo bhūtvā brahmābhyaṃtaragāminaḥ /
vasaṃti vaiṣṇave loke viṣṇurūpeṇa te narāḥ

hṛdi sūrye jale vātha pratimā sthaṃḍilepi ca /
samabhyarcya hariṃ yāṃti narāstadvaiṣṇavaṃ padam

athavā sarvadā pūjyo vāsudevo mumukṣubhiḥ /
śālagrāme maṇau cakre vajrakīṭavinirmite

adhiṣṭhānaṃ hi tadviṣṇoḥ sarvapāpapraṇāśanam /
sarvapuṇyapradaṃ vaiśya sarveṣāmapi muktidam

yaḥ pūjayeddhariṃ cakre śālagrāmaśilodbhave /
rājasūyasahasreṇa teneṣṭaṃ prativāsare

sadāmanaṃti vedāṃtā brahmanirvāṇamacyutam /
tatprasādo bhavennṝṇāṃ śālagrāmaśilārcanāt

mahākāṣṭhasthito vahnirmakhasthāne prakāśate /
yathā tathā harirvyāpī śālagrāme prakāśate

api pāpasamācārāḥ karmmaṇyanadhikāriṇaḥ /
śālagrāmārcakā vaiśya naiva yāṃti yamālayam

na tathā ramate lakṣmyāṃ na tathā svapure hariḥ /
śālagrāmaśilācakre yathā sa ramate sadā

agnihotraṃ kṛtaṃ tena dattā pṛthvī sasāgarā /
yenārcito hariścakre śālagrāmaśilodbhave

śilā dvādaśa bho vaiśya śālagrāmaśilodbhavāḥ /
vidhivatpūjitā yena tasya puṇyaṃ vadāmi te

koṭidvādaśaliṃgaistu pūjitaiḥ svarṇapaṃkajaiḥ /
yatsyāddvādaśakāleṣu dinenaikena tadbhavet

yaḥ punaḥ pūjayedbhaktyā śālagrāmaśilā śatam /
uṣitvā sa harerloke cakravarttīha jāyate

kāmaiḥ krodhaiḥ pralobhaiśca vyāpto yatra narādhamaḥ /
so'pi yāti harerlokaṃ śālagrāmaśilārcanāt

yaḥ pūjayecca goviṃdaṃ śālagrāme mudā naraḥ /
ābhūtasaṃplavaṃ yāvanna sa pracyavate divaḥ

vinā tīrthairvinā dānairvinā yajñairvinā matim /
muktiṃ yāṃti narā vaiśya śālagrāmaśilārcanāt

narakaṃ garbhavāsaṃ ca tiryaktvaṃ kṛmiyonitām /
na yāti vaiśya pāpo'pi śālagrāmaśilārcakaḥ

dīkṣāvidhāna maṃtrajño yaścakre balimāharet /
gaṃgā godāvarī revā nadyo muktipradāśca yāḥ

nivasaṃti hitāḥ sarvāḥ śālagrāmaśilā jale /
naivedyairvividhaiḥ puṣpairdhūpadīpairvilepanaiḥ

gītavāditrastotrādyaiḥ śālagrāmaśilārcanam /
kurute mānavo yastu kalau bhaktiparāyaṇaḥ

kalpakoṭisahasrāṇi ramate sannidhau hareḥ /
liṃgaistu koṭibhirdṛṣṭairyatphalaṃ pūjitaistu taiḥ

śālagrāmaśilāyāstu hyekenāhnā hi tatphalam /
sakṛdabhyarcite liṃge śālagrāmaśilodbhave

muktiṃ prayāṃti manujā nūnaṃ sāṃkhyena varjitāḥ /
śālagrāmaśilārūpī yatra tiṣṭhati keśavaḥ

tatra devāḥ surā yakṣā bhuvanāni caturdaśa /
śālagrāmaśilāyāṃ tu yaḥ śrāddhaṃ kurute naraḥ

pitarastasya tiṣṭhaṃti tṛptāḥ kalpaśataṃ divi /
ye pibaṃti narā nityaṃ śālagrāmaśilājalam

paṃcagavyasahasraistu sevitaiḥ kiṃ prayojanam /
koṭitīrthasahasraistu sevitaiḥ kiṃ prayojanam

toyaṃ yadi pibetpuṇyaṃ śālagrāmaśilāṃgajam /
śālagrāma śilā yatra tattīrthaṃ yojanatrayam

tatra dānaṃ ca homaṃ ca sarvaṃ koṭiguṇaṃ bhavet /
śālagrāmaśilā toyaṃ yaḥ pibedbiṃdunā samam

mātṛstanyaṃ punarnaiva sa pibedviṣṇubhāṅnaraḥ /
śālagrāma samīpe tu krośamātraṃ samaṃtataḥ

kīṭakopi mṛto yāti vaikuṃṭhaṃ bhavanaṃ param /
śālagrāmaśilācakraṃ yo dadyāddānamuttamam

bhūcakraṃ tena dattaṃ syātsaśailavanakānanam /
śālagrāmaśilāyā yo mūlyamutpādayennaraḥ

vikretā cānumaṃtā yaḥ parīkṣāsu ca modate /
te sarve narakaṃ yāṃti yāvadābhūtasaṃplavam

tataḥ saṃvarjayedvaiśya cakrasya krayavikrayam /
bahunoktena kiṃ vaiśya kartavyaṃ pāpabhīruṇā

smaraṇaṃ vāsudevasya sarvapāpaharaṃ hareḥ /
tapastaptvā naro ghoramaraṇye niyateṃdriyaḥ

yatphalaṃ samavāpnoti tannatvā garuḍadhvajam /
kṛtvāpi bahuśaḥ pāpaṃ naro mohasamanvitaḥ

na yāti narakaṃ gatvā sarvapāpaharaṃ harim /
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni puṇyānyāyatanāni ca

tāni sarvāṇyavāpnoti viṣṇornāmānukīrtanāt /
devaṃ śārṅgadharaṃ viṣṇuṃ ye prapannāḥ parāyaṇāḥ

na teṣāṃ yamasālokyaṃ na te syurnarakaukasaḥ /
vaiṣṇavaḥ puruṣo vaiśya śivaniṃdāṃ karoti yaḥ

na viṃdedvaiṣṇavaṃ lokaṃ sa yāti narakaṃ mahat /
upoṣyaikādaśīmekāṃ prasaṃgenāpi mānavaḥ

na yāti yātanāṃ yāmīmiti lomaśataḥ śrutam /
nedṛśaṃ pāvanaṃ kiṃcittriṣu lokeṣu vidyate

ubhayaṃ padmanābhasya dinaṃ pātakanāśanam /
tāvatpāpāni dehe'sminvasaṃtīha viśāṃvara

yāvannopavasejjaṃtuḥ padmanābhadinaṃ śubham /
aśvamedhasahasrāṇi rājasūyaśatāni ca

ekādaśyupavāsasya kalāṃ nārhaṃti ṣoḍaśīm /
ekādaśeṃdriyaiḥ pāpaṃ yatkṛtaṃ vaiśya mānavaiḥ

ekādaśyupavāsena tatsarvaṃ vilayaṃ vrajet /
ekādaśīsamaṃ kiṃcitpuṇyaṃ loke na vidyate

vyājenāpi kṛtā yaistu vaśaṃ yāṃti na bhāskareḥ /
svargamokṣapradā hyeṣā śarīrārogyadāyinī

sukalatrapradā hyeṣā jīvatputrapradāyinī /
na gaṃgā na gayā vaiśya na kāśī na ca puṣkaram

na cāpi vaiṣṇavaṃ kṣetraṃ tulyaṃ haridinena tu /
yamunā candrabhāgā na tulyā haridinena tu

anāyāsena yenātra prāpyate vaiṣṇavaṃ padam /
rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā samupoṣya harerdine

daśa vai paitṛke pakṣe mātṛke daśa pūrvajāḥ /
priyāyā daśa ye vaiśya tānuddharati niścitam

dvaṃdvasaṃga parityaktā nāgāri kṛtaketanāḥ /
sragviṇaḥ pītavasanāḥ prayāṃti harimaṃdiram

bālatve yauvane vāpi vārddhake vā viśāṃvara /
upoṣyaikādaśīṃ nūnaṃ naiti pāpo'tidurgatim

upoṣyeha trirātrāṇi kṛtvā vā tīrthamajjanam /
datvā hematilāngāśca svargaṃ yāṃtīha mānavāḥ

tīrthe snāṃti na ye vaiśya na dattaṃ kāṃcanaṃ ca yaiḥ /
naiva taptaṃ tapaḥ kiṃcitte syuḥ sarvatra duḥkhitāḥ

saṃkṣipya kathitaṃ dharmmaṃ narakasya nirūpaṇam /
adrohaḥ sarvabhūteṣu vāṅmanaḥ kāya karmabhiḥ

iṃdriyāṇāṃ nirodhaśca dānaṃ ca harisevanam /
varṇāśramakriyāṇāṃ ca pālanaṃ vidhitaḥ sadā

svargārthī sarvadā vaiśya tapodānaṃ na kīrtayet /
yathāśakti tathā dadyādātmano hitakāmyayā

upānadvastramannāni patraṃ mūlaṃ phalaṃ jalam /
avaṃdhyaṃ divasaṃ kāryyaṃ daridreṇāpi vaiśyaka

ihaloke pare caiva na dattaṃ nopatiṣṭhate /
dātāro naiva paśyaṃti tāṃ tāṃ vai yamayātanām

dīrghāyuṣo dhanāḍhyāśca bhavaṃtīha punaḥpunaḥ /
kimatra bahunoktena yāṃtyadharmeṇa durgatim

ārohaṃti divaṃ dharmme narāḥ sarvatra sarvadā

tena bālatvamārabhya kartavyo dharmasaṃgrahaḥ /
iti te kathitaṃ sarvaṃ kimanyacchrotumicchasi

vikuṃḍala uvāca-
śrutvā tvadvacanaṃ saumya prasannaṃ cittameva me /
gaṃgodaṃ pāpahaṃ sadyaḥ pāpahāri satāṃ vacaḥ

upakartuṃ priyaṃ vaktuṃ guṇo naisargikaḥ satām /
śītāṃśuḥ kriyate kena śītalo'mṛtamaṃḍalaḥ

devadūta tato brūhi kāruṇyānmama pṛcchataḥ /
narakānniṣkṛtiḥ sadyo bhrāturme jāyate katham

iti tasya vacaḥ śrutvā devadūto jagāda ha /
dhyānaṃ dṛṣṭvā kṣaṇaṃ dhyātvā tanmaitrī rajjubandhanaḥ

yatte vaiśyāṣṭame puṇyaṃ tvayā janmani saṃcitam /
tadbhrātre dīyatāṃ sarvaṃ svargaṃ tasya yadīcchasi

vikuṃḍala uvāca-
kiṃ tatpuṇyaṃ kathaṃ jātaṃ kiṃ janma ca purātanam /
tatsarvaṃ kathyatāṃ dūta tato dāsyāmi satvaram

devadūta uvāca-
śṛṇu vaiśya pravakṣyāmi tatpuṇyaṃ ca sahetukam /
purā madhuvane puṇye ṛṣirāsīcca śākuniḥ

tapo'dhyayana saṃpannastejasāṃ brahmaṇā samaḥ /
jajñire tasya revatyāṃ nava putrā grahā iva

dhruvaḥ śīlo budhastāro jyotiṣmānuta paṃcamaḥ /
agnihotraratā hyete gṛhadharmeṣu remire

nirmoho jitakāmaśca dhyānakośo guṇādhikaḥ /
ete gṛhaviraktāśca catvāro dvijasūnavaḥ

caturthāśramamāpannāḥ sarvakāmavinispṛhāḥ /
grāmaikavāsinaḥ sarve niḥsaṃgā niṣparigrahāḥ

nirāśā niṣprayatnāśca sama loṣṭāśmakāṃcanāḥ /
yenakenacidācchannā yenakenacidāśitāḥ

sāyaṃgrahāstathā nityaṃ viṣṇudhyānaparāyaṇāḥ /
jitanidrā jitāhārā vātaśītasahiṣṇavaḥ

paśyaṃto viṣṇurūpeṇa jagatsarvaṃ carācaram /
caraṃti līlayā pṛthvadyaṃte'nyonyaṃ maunamāsthitāḥ

na kurvaṃti kriyāṃ kāṃcidarthamātraṃ hi yoginaḥ /
dṛṣṭajñānā asaṃdehāścidvikāra viśāradāḥ

evaṃ te tava viprasya pūrvamaṣṭamajanmani /
tiṣṭhato madhyadeśeṣu putradārakuṭuṃbinaḥ

gehaṃ tāvakamājagmurmadhyāhne kṣutpipāsitāḥ /
vaiśvadevāṃtare kāle tvayā dṛṣṭā gṛhāṃgaṇe

sagadgadaṃ sāśrunetraṃ saharṣaṃ ca sasaṃbhramam /
daṃḍavatpraṇipātena bahumānapuraḥsaram

praṇamya caraṇau mūrdhnā kṛtvā pāṇiyugāñjalim /
tadābhinanditāḥ sarve tayā sūnṛtayā girā

adya me saphalaṃ janma jīvitaṃ saphalaṃ tathā /
adya viṣṇuḥ prasanno me sanātho'dyāsmi pāvanaḥ

dhanyo'smyadya gṛhaṃ dhanyaṃ dhanyā adya kuṭuṃbinaḥ /
mamādya pitaro dhanyā dhanyā gāvaḥ śrutaṃ dhanam

yaddṛṣṭau bhavatāṃ pādau tāpatrayaharau mayā /
bhavatāṃ darśanaṃ yasmāddhanyasyaiva hareriva

evaṃ saṃpūjya kṛtvā tu pādaprakṣālanaṃ tathā /
dhṛtaṃ mūrdhni viśāṃśreṣṭha śraddhayā parayā tadā

yatra pādodakaṃ vaiśya śraddhayā śirasā dhṛtam /
gaṃdhapuṣpākṣatairdhūpairdīpairbhāvapuraḥsaram

saṃpūjya suṃdarānnena bhojitā yatayastathā /
tṛptāḥ paramahaṃsāste viśrāṃtā maṃdire niśi

dhyāyaṃtaśca paraṃ brahma yajjyotirjyotiṣāṃ matam /
teṣāmātithyajaṃ puṇyaṃ jātaṃ yatte viśāṃvara

na tadvaktrasahasreṇa vaktuṃ śaknomyahaṃ khalu /
bhūtānāṃ prāṇinaḥ śreṣṭhāḥ prāṇināṃ matijīvinaḥ

matimatsu surāḥ śreṣṭhā nareṣu brahmajātayaḥ /
brāhmaṇeṣu ca vidvāṃso vidvatsu kṛtabuddhayaḥ

kṛtabuddhiṣu kartāraḥ kartṛṣu brahmavedinaḥ /
ataeva supūjyāste tasmācchreṣṭhā jagattraye

tatsaṃgatirviśāṃśreṣṭha mahāpātakanāśinī /
viśrāṃtā gṛhiṇo gehe saṃtuṣṭā brahmavedinaḥ

ājanmasaṃcitaṃ pāpaṃ nāśayaṃtīkṣaṇena vai /
saṃcitaṃ yadgṛhasthasya pāpamāmaraṇāṃtikam

vinirdahati tatsarvamekarātroṣito yatiḥ /
svabhrātre dehi tatpuṇyaṃ narakādyena mucyate

iti dūtavacaḥ śrutvā dadau puṇyaṃ sa satvaram /
hṛṣṭena cetasā bhrātā nirayātso'pi nirgataḥ

devaistu puṣpavarṣeṇa pūjitau ca divaṃgatau /
tābhyāṃ saṃpūjitaḥ samyaggato dūto yathāgataḥ

akhilabhuvanabodhaṃ devadūtasyavākyaṃ nigamavacanatulyaṃ vaiśyaputro niśamya /
svakṛtasukṛtadānādbhrātaraṃ tārayitvā surapativaralokaṃ tena sārddhaṃ jagāma

itihāsamimaṃ rājanyaḥ paṭhecchṛṇuyādapi /
sa gosahasradānasya viśoko labhate phalam

iti śrīpādme mahāpurāṇe svargakhaṃḍe ekatriṃśo'dhyāyaḥ