Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 3.3

3.3.1

ṛṣaya ūcuḥ-/
nadīnāṃ parvatānāṃ ca nāmadheyāni sarvaśaḥ /
tathā janapadānāṃ ca ye cānye bhūmimāśritāḥ

3.3.2

pramāṇaṃ ca pramāṇajña pṛthivyāḥ kila sarvataḥ /
nikhilena samācakṣva kānanāni ca sattama

3.3.3

sūta uvāca-/
paṃcemāni mahāprājña mahābhūtāni saṃgrahāt /
jagatīsthāni sarvāṇi samānyāhurmanīṣiṇaḥ

3.3.4

bhūmirāpastathā vāyuragnirākāśameva ca /
guṇottarāṇi sarvāṇi teṣāṃ bhūmiḥ pradhānataḥ

3.3.5

śabdasparśaśca rūpaṃ ca raso gaṃdhaśca paṃcamaḥ /
bhūmereteguṇāḥ proktā ṛṣibhistattvavedibhiḥ

3.3.6

catvāropsuguṇā viprā gaṃdhastatra na vidyate /
śabdaḥ sparśaśca rūpaṃ ca tejasotha guṇāstrayaḥ

3.3.7

śabdaḥ sparśaśca vāyostu ākāśe śabda eva ca /
ete paṃca guṇā viprā mahābhūteṣu paṃcasu

3.3.8

vartaṃte sarvalokeṣu yeṣu bhūtāḥ pratiṣṭhitāḥ /
anyonyaṃ nātivartaṃte sāmyaṃ bhavati vai tadā

3.3.9

yadā tu viṣamībhāvamāviśaṃti parasparam /
tadā dehairdehavaṃto vyatirohaṃti nānyathā

3.3.10

ānupūrvyā vinaśyaṃti jāyaṃte cānupūrvaśaḥ /
sarvāṇyaparimeyāṇi tadeṣāṃ rūpamaiśvaram

3.3.11

yatrayatra hi dṛśyaṃte dhāvaṃti pāṃcabhautikāḥ /
teṣāṃ manuṣyāstarkeṇa pramāṇāni pracakṣate

3.3.12

aciṃtyāḥ khalu ye bhāvāstānna tarkeṇa sādhayet /
sudarśanaṃ pravakṣyāmi dvīpaṃ tu munipuṃgavāḥ

3.3.13

parimaṃḍalo mahābhāgā dvīpo'sau cakrasaṃsthitaḥ /
nadījalaparicchinnaḥ parvataiścābdhisannibhaiḥ

3.3.14

puraiśca vividhākārai ramyairjanapadaistathā /
vṛkṣaiḥ puṣpaphalopetaiḥ saṃpanno dhanadhānyavān

3.3.15

lavaṇena samudreṇa samaṃtātparivāritaḥ /
yathā hi puruṣaḥ paśyedādarśe mukhamātmanaḥ

3.3.16

evaṃ sudarśano dvīpo dṛśyate cakramaṃḍalaḥ /
dviraṃśe pippalastasya dviraṃśe ca śaśo mahān

3.3.17

sarvauṣadhiṃ samādāya sarvataḥ parivāritaḥ /
āpastatonyā vijñeyāḥ śeṣaḥ saṃkṣepa ucyate

3.3.18

ṛṣaya ūcuḥ-/
ukto yasya ca saṃkṣepo buddhimanvidhivattvayā /
tattvajñaścāsi sarvasya vistaraṃ sūta no vada

3.3.19

yāvānbhūmyavakāśoyaṃ dṛśyate śaśalakṣaṇe /
tasya pramāṇaṃ prabrūhi tato vakṣyasi pippalam

3.3.20

evaṃ taiḥ kila pṛṣṭaḥ sa sūto vākyamathābravīt /
sūta uvāca-/
prāgāyatā mahāprājñāḥ ṣaḍete ratnaparvatāḥ

3.3.21

avagāḍhā hyubhayataḥ samudrau pūrvapaścimau /
himavānhimakūṭaśca niṣadhaśca nagottamaḥ

3.3.22

nīlaśca vaiḍūryamayaḥ śvetaśca śaśisannibhaḥ /
sarvadhātupinaddhaśca śṛṃgavānnāmaparvataḥ

3.3.23

ete vai parvatā viprāḥ siddhacāraṇasevitāḥ /
teṣāmaṃtaraviṣkuṃbhau yojanāni sahasraśaḥ

3.3.24

tatra puṇyā janapadāstāni varṣāṇi sattamāḥ /
vasaṃti teṣāṃ sattvāni nānājātīni sarvaśaḥ

3.3.25

idaṃ tu bhārataṃ varṣaṃ tato haimavataṃ param /
hemakūṭātparaṃ caiva harivarṣaṃ pracakṣate

3.3.26

dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa ca /
prāgāyato mahābhāgā mālyavānnāma parvataḥ

3.3.27

tataḥ paraṃ mālyavataḥ parvato gaṃdhamādanaḥ /
parimaṃḍalastayormadhye meruḥ kanakaparvataḥ

3.3.28

ādityataruṇābhāso vidhūma iva pāvakaḥ /
yojanānāṃ sahasrāṇi caturaśītirucchritaḥ

3.3.29

adhastāccaturaśītiryojanānāṃ dvijottamāḥ /
ūrdhvamadhaśca tiryakca lokānāvṛtya tiṣṭhati

3.3.30

tasya pārśveṣvamī dvīpāścatvāraḥ saṃsthitā dvijāḥ /
bhadrāśvaḥ ketumālaśca jaṃbūdvīpaśca sattamāḥ

3.3.31

uttarāścaiva kuruvaḥ kṛtapuṇya pratiśrayāḥ /
vihaṃgasumukho yastu supārśvasyātmajaḥ kila

3.3.32

sa vai viciṃtayāmāsa sauvarṇānprekṣya vāyasān /
meruruttamamadhyānāmadhamānāṃ ca pakṣiṇām

3.3.33

aviśeṣakaro yasmāttasmādenaṃ tyajāmyaham /
tamādityonuparyeti satataṃ jyotiṣāṃ varaḥ

3.3.34

caṃdramāśca sanakṣatro vāyuścaiva pradakṣiṇaḥ /
sa parvato mahāprājñā divyapuṣpasamanvitaḥ

3.3.35

bhavanairāvṛtaiḥ sarvaiḥ rjāṃbūnadamayaiḥ śubhaiḥ /
tatra devagaṇā viprā gaṃdharvāsurarākṣasāḥ

3.3.36

apsarogaṇasaṃyuktāḥ śaile krīḍaṃti sarvadā /
tatra brahmā ca rudraśca śakraścāpi sureśvaraḥ

3.3.37

sametya vividhairyajñairyajaṃte'neka dakṣiṇaiḥ /
tuṃbururnāradaścaiva viśvāvasurhāhā hūhūḥ

3.3.38

abhigamyāmaraśreṣṭhaṃ stuvaṃti vividhaiḥ stavaiḥ /
saptarṣayo mahātmānaḥ kaśyapaśca prajāpatiḥ

3.3.39

tatra gacchaṃti bhadraṃ vaḥ sadā parvaṇi parvaṇi /
tasyaiva mūrddhanyuśanā kāvyo daityairmahīyate

3.3.40

tasya haimāni ratnāni tasyaite ratnaparvatāḥ /
tasmātkubero bhagavāṃścaturthaṃ bhāgamaśnute

3.3.41

tataḥ kalāṃśaṃ vittasya manuṣyebhyaḥ prayacchati /
parvatasyāṃtare divyaṃ sarvartukusumaiścitam

3.3.42

karṇikāravanaṃ ramyaṃ śilājālasamucchritam /
tatra sākṣātpaśupatirdivyabhūtaiḥ samāvṛtaḥ

3.3.43

umāsahāyobhagavānramate bhūtabhāvanaḥ /
karṇikāramayīṃ mālāṃ bibhradāpādalaṃbinīm

3.3.44

tribhirnetraiḥ kṛtoddyotastribhiḥ sūryairivoditaiḥ /
tamugratapasaḥ siddhāḥ suvratāḥ satyavādinaḥ

3.3.45

paśyaṃti nahi durvṛttaiḥ śakyo draṣṭuṃ maheśvaraḥ /
tasya śailasya śikharātkṣīradhārā dvijottamāḥ

3.3.46

viśvarūpātparamitā bhīmanirghātanisvanā /
puṇyāpuṇyatamairjuṣṭā gaṃgā bhāgīrathī śubhā

3.3.47

plavaṃtī ca pravegena hrade caṃdramasaḥ śubhe /
tayā hyutpāditaḥ puṇyaḥ sa hradaḥ sāgaropamaḥ

3.3.48

tāṃ dhārayāmāsa tadā durddharāṃ parvatairapi /
śataṃ varṣasahasrāṇi śirasaiva pinākadhṛk

3.3.49

merostu paścime pārśve ketumālo dvijottamāḥ /
jaṃbūkhaṃḍe tu tatraiva mahājanapado dvijāḥ

3.3.50

āyurdaśasahasrāṇi varṣāṇāṃ tatra sattamāḥ /
suvarṇavarṇāśca narā striyaścāpsarasāṃ samāḥ

3.3.51

anāmayā vītaśokā nityaṃ muditamānasāḥ /
jāyaṃte mānavāstatra nistaptakanakaprabhāḥ

3.3.52

gaṃdhamādanaśṛṃgeṣu kuberaḥ saha rākṣasaiḥ /
saṃvṛtopsarasāṃ saṃghairmodate guhyakādhipaḥ

3.3.53

gaṃdhamādanapārśve tu pare vigatapātakāḥ /
ekādaśasahasrāṇi varṣāṇāṃ paramāyuṣaḥ

3.3.54

tatra kṛṣṇā narā viprāstejoyuktā mahābalāḥ /
striyaścotpalapatrābhāḥ sarvāḥ supriyadarśanāḥ

3.3.55

nīlotpaladharaṃ śvetaṃ śvetāddhairaṇyakaṃ varam /
varṣamairāvataṃ viprā nānājanapadāvṛtam

3.3.56

dhanukhaṃḍeḥ mahābhāgā dve varṣe dakṣiṇottare /
ilāvṛttaṃ madhyagaṃ tu paṃcavarṣāṇi caiva hi

3.3.57

uttarottarametebhyo varṣamudricyate guṇaiḥ /
āyuḥ pramāṇamārogyaṃ dharmataḥ kāmato'rthataḥ

3.3.58

samanvitāni bhūtāni teṣu sarveṣu sattamāḥ /
evameṣā mahābhāgāḥ parvataiḥ pṛthivī citā

3.3.59

hemakūṭastu sumahānkailāso nāma parvataḥ /
tatra vaiśravaṇo devo guhyakaiḥ saha modate

3.3.60

astyuttareṇa kailāsaṃ mainākaṃ parvataṃ prati /
hiraṇyaśṛṃgaḥ sumahāndivyo maṇimayo giriḥ

3.3.61

tasya pārśve mahaddivyaṃ śubhraṃ kāṃcanavālukam /
ramyaṃ viṣṇusaro nāma yatra rājā bhagīrathaḥ

3.3.62

dṛṣṭvā bhāgīrathīṃ gaṃgāmuvāsa bahulāḥ samāḥ /
yūpā maṇimayāstatra kṣetrāścāpi hiraṇmayāḥ

3.3.63

tatreṣṭvā tu gataḥ siddhiṃ sahasrākṣo mahāyaśāḥ /
sraṣṭā bhūtipatiryatra sarvalokaiḥ sanātanaḥ

3.3.64

upāsyate tigmatejā yatra bhūtaḥ samaṃtataḥ /
naranārāyaṇau brahmā manuḥ sthāṇuśca paṃcamaḥ

3.3.65

tatra divyā tripathagā prathamaṃ tu pratiṣṭhitā /
brahmalokādapākrāṃtā saptadhā pratipadyate

3.3.66

vaṭodakā sā nalinī pārvatī ca sarasvatī /
jaṃbūnadī ca sītā ca gaṃgā siṃdhuśca saptamī

3.3.67

aciṃtyā divyasaṃjñā sā prabhāvaiśca samanvitā /
upāsyate yatra satraṃ sahasrayugaparyaye

3.3.68

dṛśyādṛśyā ca bhavati tatratatra sarasvatī /
etā divyāḥ saptagaṃgāstriṣulokeṣu viśrutāḥ

3.3.69

rakṣāṃsi vai himavatī hemakūṭe ca guhyakāḥ /
sarpā nāgāśca niṣadhe gokarṇaṃ ca tapovanam

3.3.70

devāsurāṇāṃ sarveṣāṃ śvetaḥ parvatamucyate /
gaṃdharvā niṣadhe nityaṃ nīle brahmarṣayastathā

3.3.71

śṛṃgavāṃstu mahābhāgā devānāṃ pratisaṃcaraḥ /
ityetāni mahābhāgāḥ saptavarṣāṇi bhāgaśaḥ

3.3.72

bhūtānyupaniviṣṭāni gatimaṃti dhruvāṇi ca /
teṣāmṛddhirbahuvidhā dṛśyate devamānuṣā

3.3.73

aśakyaṃ parisaṃkhyātuṃ śraddhe yā tu vibhūṣitā /
yāṃ tu pṛcchatha māṃ viprā divyamenāṃ śaśākṛtim

3.3.74

pārśve śaśasya dve varṣe ukte ye dakṣiṇottare /
karṇe tu nāgadvīpaśca kāśyapadvīpa eva ca

3.3.75

karṇadvīpaśilo viprāḥ śrīmānmalayaparvataḥ /
etaddvitīyaṃ dvīpasya dṛśyate śaśisaṃsthitam

3.3.3

iti śrīpādmemahāpurāṇe svargakhaṃḍe tṛtīyo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc