Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 2.97

2.97.1

saptanavatitamo'dhyāyaḥ /
kuṃjala uvāca-
evamākarṇya tāṃ rājā muninā bhāṣitāṃ tadā /
dharmādharmagatiṃ sarvāṃ taṃ muniṃ samabhāṣata

2.97.2

subāhuruvāca-
sohaṃ dharmaṃ kariṣyāmi sohaṃ puṇyaṃ dvijottama /
vāsudevaṃ jagadyoniṃ yajiṣye nitarāṃ mune

2.97.3

homena tu japenaiva pūjayenmadhusūdanam /
yaṣṭvā yajñaṃ tapastaptvā viṣṇulokaṃ sa bhūpatiḥ

2.97.4

pūjitaḥ sarvakāmaiśca prāptavānsatvaraṃ mudā /
gate tasminmahāloke devadevaṃ na paśyati

2.97.5

kṣudhā jātā mahātīvrā tṛṣṇā cāti pravartate /
tayoścāpi mahāprājña jīvapīḍākarā bahu

2.97.6

rājāpi priyayā sārddhaṃ kṣudhātṛṣṇāprapīḍitaḥ /
na paśyati hṛṣīkeśaṃ duḥkhena mahatānvitaḥ

2.97.7

sūta uvāca-
evaṃ sa duḥkhito rājā priyayā saha sattama /
ākula vyākulo jātaḥ pīḍitaḥ kṣudhayā bhṛśam

2.97.8

itaścetaśca vegaiśca dhāvate vasudhādhipaḥ /
sarvābharaṇaśobhāṃgo vastracaṃdanabhūṣitaḥ

2.97.9

puṣpamālāpraśobhāṃgo hārakuṃḍalakaṃkaṇaiḥ /
ratnadīptipraśobhāṃgaḥ prayayau sa mahīpatiḥ

2.97.10

evaṃ duḥkhasamācāraḥ stūyamānaśca pāṭhakaiḥ /
duḥkhaśokasamāviṣṭaḥ svapriyāṃ vākyamabravīt

2.97.11

viṣṇulokamahaṃ prāptastvayā saha suśobhane /
ṛṣibhiḥ stūyamānopi vimānenāpi bhāmini

2.97.12

karmaṇā kena me ceyaṃ kṣudhātīva pravarddhate /
viṣṇulokaṃ ca saṃprāpya na dṛṣṭo madhusūdanaḥ

2.97.13

tatkiṃ hi kāraṇaṃ bhadre na bhunajmi mahatphalam /
karmaṇātha nijenāpi etadduḥkhaṃ pravarttate

2.97.14

saivaṃ śrutvā ca tadvākyaṃ rājānamidamabravīt

2.97.15

bhāryovāca-
satyamuktaṃ tvayā rājannāsti dharmasya vai phalam /
vedaśāstrapurāṇeṣu ye paṭhaṃti ca brāhmaṇāḥ

2.97.16

duḥkhaśokau vidhūyeha sarvadoṣaiḥ pramucyate /
nāmoccāreṇa devasya viṣṇoścaiva sucakriṇaḥ

2.97.17

puṇyātmāno mahābhāgā dhyāyamānā janārdanam /
tvayaivārādhito devaḥ śaṃkhacakragadādharaḥ

2.97.18

annādidānaṃ viprebhyo na pradattaṃ dvijoditam /
phalaṃ tasya prajānāmi na dṛṣṭo madhusūdanaḥ

2.97.19

kṣudhā me bādhate rājaṃstṛṣṇā caiva praśoṣayet /
kuṃjala uvāca-
evamuktastu priyayā rājā ciṃtākuleṃdriyaḥ

2.97.20

tato dṛṣṭvā mahāpuṇyamāśramaṃ śramanāśanam /
divyavṛkṣasamākīrṇaṃ taḍāgairupaśobhitam

2.97.21

vāpīkuṃḍataḍāgaiśca puṇyatoyaprapūritaiḥ /
haṃsakāraṃḍavākīrṇaṃ kahlārairupaśobhitam

2.97.22

āśramaḥ śobhate putra munibhistattvavedibhiḥ /
divyavṛkṣasamākīrṇaṃ mṛgavrātaiśca śobhitam

2.97.23

nānāpuṣpasamākīrṇaṃ hṛdyagaṃdhasamākulam /
dvijasiddhaiḥ samākīrṇamṛṣiśiṣyaiḥ samākulam

2.97.24

yogiyogeṃdra saṃghuṣṭaṃ devavṛṃdairalaṃkṛtam /
kadalīvanasaṃbādhaiḥ suphalaiḥ pariśobhitam

2.97.25

nānāvṛkṣasamākīrṇaṃ sarvakāmasamanvitam /
śrīkhaṃḍaiścārugaṃdhaiśca suphalaiḥ śobhitaṃ sadā

2.97.26

evaṃ puṇyaṃ samākīrṇaṃ brahmalakṣmasamāyutam /
sa subāhustato rājā tayā supriyayā saha

2.97.27

praviveśa mahāpuṇyaṃ tadvanaṃ sarvakāmadam /
bhāsamāno diśaḥ sarvā yatrāste sūryasaṃnibhaḥ

2.97.28

rājamāno mahādīptyā parayā sūryasaṃnibhaḥ /
yogāsanasamārūḍho yogapaṭṭena saṃvṛtaḥ

2.97.29

vāmadevaṛṣiśreṣṭho vaiṣṇavānāṃ varastathā /
dhyāyamāno hṛṣīkeśaṃ bhuktimuktipradāyakam

2.97.30

vāmadevaṃ mahātmānaṃ taṃ dṛṣṭvā munisattamam /
tvaraṃ gatvā praṇamyaiva sa rājā priyayā saha

2.97.31

vāmadevastato dṛṣṭvā praṇataṃ rājasattamam /
āśīrbhirabhinaṃdyaiva rājānaṃ priyayānvitam

2.97.32

upaveśyāsane puṇye subāhuṃ rājasattamam /
āsanādi tataḥ pādyairarghapūjādibhistathā

2.97.33

muninā pūjito bhūpaḥ priyayā saha cāgataḥ /
atha papraccha rājānaṃ mahābhāgavatottamam

2.97.34

vāmadeva uvāca-
tvāmahaṃ viṣṇudharmajñaṃ viṣṇubhaktaṃ narottamam /
jāne jñānena rājeṃdra divyena colabhūmipam

2.97.35

nirāmayaścāgatosi tārkṣyayā bhāryayā saha /
rājovāca-
nirāmayaścāgato'smi prāpto viṣṇoḥ paraṃ padam

2.97.36

mayā hi parayā bhaktyā devadevo janārdanaḥ /
ārādhito jagannātho bhaktiprītaḥ sureśvaram

2.97.37

kasmātpaśyāmyahaṃ tāta na devaṃ kamalāpatim /
kṣudhā me bādhate tāta tṛṣṇātīva sudāruṇā

2.97.38

tābhyāṃ śāṃtiṃ na gacchāva sukhaṃ viṃdāva naiva ca /
etanmekāraṇaṃ duḥkhaṃ saṃjātaṃ munisattama

2.97.39

tanme tvaṃ kāraṇaṃ brūhi prasādātsumukho bhava /
vāmadeva uvāca-
tvaṃ tu bhaktosi rājeṃdra śrīkṛṣṇasya sadaiva hi

2.97.40

ārādhitastvayā bhaktyā parayā madhusūdanaḥ /
bhaktyopacāraiḥ snānādyairgaṃdhapuṣpādibhistathā

2.97.41

na pūjito'tha naivedyaiḥ phalaiśca jagatāṃpatiḥ /
daśamīṃ prāpya rājeṃdra tvayaiva ca sadā kṛtam

2.97.42

ekabhaktaṃ na dattaṃ tu brāhmaṇāya subhojanam /
ekādaśīṃ tu saṃprāpya na kṛtaṃ bhojanaṃ tvayā

2.97.43

viṣṇumuddiśya viprāya na dattaṃ bhojanaṃ tvayā /
annaṃ cāmṛtarūpeṇa pṛthivyāṃ saṃsthitaṃ sadā

2.97.44

annadānaṃ viśeṣeṇa kadā dattaṃ na hi tvayā /
oṣadhyaśca mahārāja nānābhedāstu tāḥ śṛṇu

2.97.45

kaṭu tikta kaṣāyāśca madhurāmlāśca kṣārakāḥ /
hiṃgvādyopaskarāḥ sarve nānārūpāśca bhūpate

2.97.46

amṛtājjajñire sarvā oṣadhyaḥ puṣṭihetavaḥ /
annameva susaṃskṛtya auṣadhavyaṃjanānvitam

2.97.47

devebhyo viṣṇurūpebhya iti saṃkalpya dīyate /
pitṛbhyo viṣṇurūpebhyo haste ca brāhmaṇasya hi

2.97.48

atithibhyastato datvā parijanaṃ prabhojayet /
svayaṃ tu bhuṃjate paścāttadannamamṛtopamam

2.97.49

pretya duḥkhaṃ na caivāsti tasya saukhyaṃ tu bhūpate /
brāhmaṇāḥ pitaro devāḥ kṣatrarūpāśca bhūpate

2.97.50

yathā hi karṣakaḥ kaścitsukṛṣiṃ kurute sadā /
tadvanmartyaḥ kṛṣiṃ kuryātkṣetre viprāsyake nṛpa

2.97.51

svabhāvalāṃgalenāpi śraddhā śastreṇa bhedayet /
vṛṣabhau tu matau nityaṃ buddhiścaiva tapastathā

2.97.52

satyajñānānubhāvīśaḥ śuddhātmā tu pratodakaḥ /
vipranāmni mahākṣetre namaskārairvisarjayet

2.97.53

sphoṭayetkalmaṣaṃ nityaṃ kṛṣiko hi yathā nṛpa /
kṣetrasya udyame yukto viṣṇukāmaḥ prasādayet

2.97.54

tadvadvākyaiḥ śubhaiḥ puṇyairviprāṃścāpi prasādayet /
parvatīrthāptikālaśca ghanarūpobhivarṣaṇe

2.97.55

vaptukāmo bhavetkṣetrī tataḥ kṣetre pravāpayet /
tadvadbhūpaprasannāya viprāya paridīyate

2.97.56

kṣetrasya uptabījasya yathā kṣetrī prabhuṃjati /
phalameva mahārāja tathā dātā bhunakti ca

2.97.57

pretya cātraiva nityaṃ ca tṛpto bhavati nānyathā /
brāhmaṇāḥ pitaro devāḥ kṣetrarūpā na saṃśayaḥ

2.97.58

mānavānāṃ mahārāja vāpitāḥ pradadaṃti ca /
phalamevaṃ na saṃdeho yādṛśaṃ tādṛśaṃ dhruvam

2.97.59

kaṭukāddhi na jāyeta rājanmadhura eva ca /
tadvacca madhurākhyācca na jāyetkaṭukaḥ punaḥ

2.97.60

yādṛśaṃ vapate bījaṃ tādṛśaṃ phalamaśnute /
na vāpayati yaḥ kṣetraṃ na sa bhuṃjati tatphalam

2.97.61

tadvadviprāśca devāśca pitaraḥ kṣetrarūpiṇaḥ /
darśayaṃti phalaṃ rājandattasyāpi na saṃśayaḥ

2.97.62

yādṛśaṃ hi kṛtaṃ karma tvayaiva ca śubhāśubham /
tādṛśaṃ bhuṃkṣva vai rājannanyathā tanna jāyate

2.97.63

na purā devaviprebhyaḥ pitṛbhyaśca kadācana /
miṣṭānnapānamevāpi dattaṃ sumanasā tadā

2.97.64

subhojyairbhojanairmṛṣṭairmadhuraiścoṣyapeyakaiḥ /
subhakṣyairātmanā bhuktaṃ kasmai dattaṃ na ca tvayā

2.97.65

svaśarīraṃ tvayā puṣṭamannairamṛtasannibhaiḥ /
yasmātkṛtaṃ mahārāja tasmātkṣudhā pravartate

2.97.66

karmaiva kāraṇaṃ rājannarāṇāṃ sukhaduḥkhayoḥ /
janmamṛtyvormahābhāga bhuṃkṣva tatkarmaṇaḥ phalam

2.97.67

pūrvepi ca mahātmāno divaṃ prāptāḥ svakarmaṇā /
punaḥ prayātā bhūrlokaṃ karmaṇaḥ kṣayakālataḥ

2.97.68

nalo bhagīrathaścaiva viśvāmitro yudhiṣṭhiraḥ /
karmaṇaiva hi saṃprāptāḥ svargaṃ rājansvakālataḥ

2.97.69

diṣṭaṃ hi prāktanaṃ karma tena duḥkhaṃ sukhaṃ labhet /
tadullaṃghayituṃ rājankaḥ samarthopi hīśvaraḥ

2.97.70

atha tasmānnṛpaśreṣṭha svargatasyāpi te'bhavat /
kṣuttṛṣṇāsaṃbhavo vegastato duṣṭaṃ hi karma te

2.97.71

yadi te kṣutpratīkāro hyabhīṣṭo nṛpasattama /
tadgatvā bhuṃkṣva kāyaṃ svamānaṃdāraṇyasaṃsthitam

2.97.72

tava ceyaṃ mahārājñī kṣutkṣāmātīva dṛśyate /
subāhuruvāca-
kiyatkālamidaṃ karma kartavyaṃ priyayā saha

2.97.73

tanme brūhi mahābhāgānugraho dṛśyate kadā /
kasya dānena kiṃ puṇyaṃ dravyasya munisattama

2.97.74

tatprabrūhi mahāprājña yadi tuṣṭosi sāṃpratam /
vāmadeva uvāca-
annadānānmahāsaukhyamudakasya mahāmate

2.97.75

bhuṃjaṃti martyāḥ svargaṃ vai pīḍyaṃte naiva pātakaiḥ /
yadā dānaṃ na dattaṃ tu bhavedapi hi mānavaiḥ

2.97.76

mṛtyukālepi saṃprāpte dānaṃ sarve dadaṃti ca /
ādāveva pradātavyamannaṃ codakasaṃyutam

2.97.77

succhatropānahau dadyājjalapātraṃ suśobhanam /
bhūmiṃ sukāṃcanaṃ dhenumaṣṭau dānāni yo'rpayet

2.97.78

svarge na jāyate tasya kṣudhātṛṣṇādisaṃbhavaḥ /
kṣudhā na bādhate rājannannadānātsa tṛptimān

2.97.79

tṛṣṇā tīvrā nahi syādvai tṛpto bhavati sarvadā /
pādukāyāḥ pradānena cchatradānena bhūpate

2.97.80

chāyāmāpnoti dātā vai vāhanaṃ ca nṛpottama /
upānahapradānena anyadevaṃ vadāmyaham

2.97.81

bhūmidānānmahābhāga sarvakāmānavāpnuyāt /
godānena mahārāja rasaiḥ puṣṭo bhavetsadā

2.97.82

sarvānbhogānprabhuṃjānaḥ svargaloke vasennaraḥ /
tṛpto bhavati vai dātā godānena na saṃśayaḥ

2.97.83

nīrujaḥ sukhasaṃpannaḥ saṃtuṣṭastu dhanānvitaḥ /
kāṃcanena suvarṇastu jāyate nātra saṃśayaḥ

2.97.84

śrīmāṃśca rūpavāṃstyāgī ratnabhoktā bhavennaraḥ /
mṛtyukāle tu saṃprāpte tiladānaṃ prayacchati

2.97.85

sarvabhogapatirbhūtvā viṣṇulokaṃ prayāti saḥ /
evaṃ dānaviśeṣeṇa prāpyate paramaṃ sukham

2.97.86

godānaṃ bhūmidānaṃ tu annodake ca vai tvayā /
jīvamānena rājeṃdra na dattaṃ brāhmaṇāya vai

2.97.87

mṛtyukālepi no dattaṃ tasmātkṣudhā pravartate /
etatte kāraṇaṃ proktaṃ jātaṃ karmavaśānugam

2.97.88

yādṛśaṃ tu kṛtaṃ karma tādṛśaṃ paribhujyate /
subāhuruvāca-
kathaṃ kṣudhā praśāṃtiṃ me prayāti munisattama

2.97.89

anayā śoṣitaḥ kāyo hyatīva paridūyate /
kṣudhāṃ prati dvijaśreṣṭha prāyaścittaṃ vadasva nauḥ

2.97.90

karmaṇaścāsyaghorasya yathā śāṃtirbhavenmama /
vāmadeva uvāca-
prāyaścittaṃ na caivāsti ṛtebhogānnṛpottama

2.97.91

karmaṇosya phalaṃ sarvaṃ bhavānsvasthaḥ prabhokṣyati /
yatra te patitaḥ kāyaḥ priyāyāścaiva bhūpate

2.97.92

yuvābhyāṃ hi pragaṃtavyamitaścaiva na saṃśayaḥ /
ubhābhyāmapi bhoktavyaṃ kāyamakṣayameva tat

2.97.93

svaṃsvaṃ rājanna saṃdehastvayā vai priyayā saha /
rājovāca-
kiyatkālaṃ prabhoktavyaṃ mayaivaṃ priyayā saha

2.97.94

tadādiśa mahābhāga pramāṇaṃ tadvaco mama /
vāmadeva uvāca-
vāsudeva mahāstotraṃ mahāpātakanāśanam

2.97.95

yadā tvaṃ śroṣyase puṇyaṃ tadā mokṣaṃ prayāsyasi /
etatte sarvamākhyātaṃ gaccha rājanprabhuṃkṣvahi

2.97.96

evaṃ śrutvā tato rājā bhāryayā saha vai punaḥ /
svaśarīrasya vai māṃsaṃ bhakṣate priyayā saha

2.97.97

nityameva mahāprājña tadvatpūrṇaṃ bhavedvapuḥ /
nityaṃ prabhakṣate rājā rājñī tasya ca putraka

2.97.98

yathāyathā ca rājā ca bhakṣate ca kalevaram /
hasete vai sadā nāryau tayorbhāvaṃ vadāmyaham

2.97.99

prajñā sārddhaṃ mahāsādhvī caritraṃ tasya bhūpateḥ /
hāsyaṃ hi kurute nityaṃ tasya śraddhānapāyinī

2.97.100

prajñayā preryamāṇena na dattaṃ śraddhayānvitam /
brāhmaṇebhyaḥ susaṃkalpya annamuddiśya vaiṣṇave

2.97.101

evaṃ sa bhakṣate māṃsaṃ svasya kāyasya nityadā /
yoṣidapyātmakāyaṃ ca rasaiścāmṛtasannibhaiḥ

2.97.102

tato varṣaśatāṃte tu vāmadevaṃ mahāmunim /
smṛtvā sa garhayāmāsa ātmānaṃ prati suvrata

2.97.103

na dattaṃ pitṛdevebhyo brāhmaṇebhyaḥ kadā mayā /
na dattamatithibhyo hi vṛddhebhyaśca viśeṣataḥ

2.97.104

dīnebhyo hi na dattaṃ ca kṛpayā cāturāya ca /
evaṃ sa bhuṃkte svaṃ māṃsaṃ garhayansvīya karma ca

2.97.105

evaṃ svamāṃsaṃ bhuṃjānaṃ subāhuṃ priyayā saha /
hasete ca tadā dṛṣṭvā prajñā śraddhā ca dve striyau

2.97.106

tasya karmavipākasya śubhātmā hasate nṛpa /
mama saṃgaprasaṃgena na dattaṃ pāpacetana

2.97.107

prajñā ca vacanaistaistu rājānaṃ hasate punaḥ /
kvagatosau mahāmoho yena tvaṃ mohito nṛpa

2.97.108

lobhena mohayuktena tamogarte nipātyate /
tatrāpatitvā māmaiva patitaṃ duḥkhasaṃkaṭe

2.97.109

dānamārgaṃ parityajya lobhamārgaṃ gato nṛpa /
bhāryayā saha bhuṃkṣva tvaṃ vyāpitaḥ kṣudhayā bhṛśam

2.97.110

evaṃ taṃ hasate prajñā subāhuṃ priyayānvitam /
etaddhi kāraṇaṃ sarvaṃ tayorhāsasya putraka

2.97.111

bhakṣyamāṇasya bhūpasya dehaṃ svaṃ duḥkhite tadā /
ūcaturdehidehīti yācyamānaḥ sadaiva hi

2.97.112

kṣudhātṛṣṇāmahāprājña bhīmarūpe bhayānake /
payasā miśritaṃ bhakṣaṃ yācete nṛpatīśvaram

2.97.113

etatte sarvamākhyātaṃ yattvayā paripṛcchitam /
anyatkiṃ te pravakṣyāmi tadvadasva mahāmate

2.97.114

vijvala uvāca-
vāsudevābhidhānaṃ tatstotraṃ kathaya me pitaḥ /
yena mokṣaṃ vrajedrājā tadviṣṇoḥ paramaṃ padam

2.97.97

iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne gurutīrthamāhātmye cyavanacaritre saptanavatitamo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc