Padma Purana · Chapter 2.86
kuṃjala uvāca-
tasyāstu ceṣṭitaṃ vatsa divyā devyā vadāmyaham /
pūrvajanmakṛtaṃ sarvaṃ tanme nigadataḥ śṛṇu
asti vārāṇasī puṇyā nagarī pāpanāśinī /
tasyāmāste mahāprājñaḥ suvīro nāma nāmataḥ
vaiśyajātyāṃ samutpanno dhanadhānyasamākulaḥ /
tasya bhāryā mahāprājña citrā nāma suviśrutā
kulācāraṃ parityajya anācāreṇa vartate /
na manyate hi bhartāraṃ svairavṛttyā pravartate
dharmapuṇyavihīnā tu pāpameva samācaret /
bhartāraṃ kutsate nityaṃ nityaṃ ca kalahapriyā
nityaṃ paragṛhe vāso bhramate sā gṛhe gṛhe /
paracchidraṃ samāpaśyetsadā duṣṭā ca prāṇiṣu
sādhuniṃdāparā duṣṭā sadā hāsyakarā ca sā /
anācārāṃ mahāpāpāṃ jñātvā vīreṇa niṃditā
sa tāṃ tyaktvā mahāprājña upayeme mahāmatiḥ /
anya vaiśyasya vai kanyāṃ tayā saha pravartate
dharmācāreṇa puṇyātmā satyadharmamatiḥ sadā /
nirastā tena sā citrā pracaṃḍā bhramate mahīm
duṣṭānāṃ saṃgatiṃ prāptā narāṇāṃ pāpināṃ sadā /
dūtīkarma cakārātha sā teṣāṃ pāpaniścayā
gṛhabhaṃgaṃ cakārātha sādhūnāṃ pāpakāriṇī /
sādhvīṃ nārīṃ samāhūya pāpavākyaiḥ sulobhayet
dharmabhaṃgaṃ cakārātha vākyaiḥ pratyayakārakaiḥ /
sādhūnāṃ sā striyaṃ citrā anyasmai pratipādayet
evaṃ gṛhaśataṃ bhagnaṃ citrayā pāpaniścayāt /
saṃgrāmaṃ sā mahāduṣṭā'kārayatpatiputrakaiḥ
manāṃsi cālayetpāpā puruṣāṇāṃ striyaḥ prati /
akārayacca saṃgrāmaṃ yamagrāmavivardhanam
evaṃ gṛhaśataṃ bhaṃktvā paścātsā nidhanaṃ gatā/
śāsitā yamarājena bahudaṃḍaiḥ sunaṃdana
abhojayatsunarakānrauravāṃstaraṇeḥ sutaḥ /
pācitā raurave citrā citrāḥ pīḍāḥ pradarśitāḥ
yādṛśaṃ kriyate karma tādṛśaṃ paribhujyate /
tayā gṛhaśataṃ bhagnaṃ citrayā pāpaniścayāt
tattatkarmavipāko'yaṃ tayā bhukto dvijottama /
yasmādgṛhaśataṃ bhagnaṃ tasmādduḥkhaṃ prabhuṃjati
vivāhasamaye prāpte daivaṃ ca pākatāṃ gatam /
prāpte vivāhasamaye bhartā mṛtyuṃ prayāti ca
yathā gṛhaśataṃ bhagnaṃ tathā varaśataṃ mṛtam /
svayaṃvare tadā vatsa vivāhe caikaviṃśatiḥ
divyā devyā mayā khyātaṃ yathā me pṛcchitaṃ tvayā /
etatte sarvamākhyātaṃ tasyāḥ pūrvaviceṣṭitam
ujjvala uvāca-
divyā devyāstvayā khyātaṃ yatpūrvaṃ pūrvaceṣṭitam /
tathā pāpaṃ kṛtaṃ ghoraṃ gṛhabhaṃgākhyameva ca
plakṣadvīpasya bhūpasya divodāsasya vai sutā /
kena puṇyaprabhāveṇa tayā prāptaṃ mahākulam
etanme saṃśayaṃ tāta tadetatprabravītu me /
evaṃ pāpasamācārā kathaṃ jātā nṛpātmajā
kuṃjala uvāca-
citrāyāśceṣṭitaṃ puṇyaṃ tatsarvaṃ pravadāmyaham /
śrūyatāmujjvala suta citrayā yatkṛtaṃ purā
bhramamāṇo mahāprājñaḥ kaścitsiddhaḥ samāgataḥ /
kucailo vastrahīnaśca saṃnyāsī sa ca daṃḍadhṛk
kaupīnena samāyuktaḥ pāṇipātro digaṃbaraḥ /
gṛhadvāraṃ samāśritya citrāyāḥ parisaṃśritaḥ
sa maunī sarvamuṃḍastu vijitātmā jiteṃdriyaḥ /
nirāhāro jitāhāraḥ sarvatattvārthadarśakaḥ
dūrādhvānapariśrāṃta ātapākulamānasaḥ /
śrameṇa khidyamānaśca tṛṣākrāṃtaḥ suputraka
citrā dvāraṃ samāśritya cchāyāmāśritya saṃsthitaḥ /
tayā dṛṣṭo mahātmā sa citrayā śramapīḍitaḥ
sevāṃ cakre ca citrā sā tasyaiva sumahātmanaḥ /
pādaprakṣālanaṃ kṛtvā datvā āsanamuttamam
āsyatāmāsane tāta sukhenāpi sukomale /
kṣudhāpanodanārthaṃ hi bhujyatāmannamuttamam
svecchayā parituṣṭaśca śītalaṃ salilaṃ piba /
evamuktvā tathā kṛtvā devavatpūjya taṃ suta
aṃgasaṃvāhanaṃ kṛtvā nāśitaśrama eva ca /
tayokto hi mahātmā sa bhuktvā pītvā dvijottama
evaṃ saṃtoṣitaḥ siddhastayā tattvārthadarśakaḥ /
saṃtuṣṭaḥ sarvadharmātmā kiṃcitkālaṃ sthirobhavat
svecchayā sa gato vipro mahāyogī yathāgatam /
gate tasminmahābhāge siddhe caiva mahātmani
sā citrā maraṇaṃ prāptā svakarmavaśamāgatā /
śāsitā dharmarājena mahādaṃḍaiḥ suduḥkhadaiḥ
sā citrā narakaṃ prāptā vedanā vrātadāyakam /
bhuṃkte duḥkhaṃ mahārāja sā vai yugasahasrakam
bhogāṃte tu punarjanma saṃprāptaṃ mānuṣasya ca /
pūrvaṃ saṃpūjitaḥ siddhastayā puṇyavatāṃ varaḥ
tasya karmavipākoyaṃ prāptā puṇyavatāṃ kule /
kṣatriyāṇāṃ mahārājño divodāsasya vai gṛhe
divyādevī ca tannāma jātaṃ tasyā narottama /
sā hi dattavatī cānnaṃ pānaṃ puṇyaṃ mahātmane
tasya dānasya sā bhuṃkte mahatpuṇyaphalodayam /
pibate śītalaṃ toyaṃ miṣṭānnaṃ ca bhunakti vai
divyānbhogānprabhuṃjānā vartate pitṛmaṃdire /
siddhasyāsya prabhāvācca rājakanyā vyajāyata
pāpakarmaprabhāvācca gṛhabhaṃgānmahīpate /
vidhavātvaṃ bhuṃjate sā divyādevī suputraka
etatte sarvamākhyātaṃ divyādevyā viceṣṭitam /
anyatkinte pravakṣyāmi yattvaṃ pṛcchasi māmiha
ujjvala uvāca-
kathaṃ sā mucyate śokānmahāduḥkhādvadasva me /
sāsyācca kīdṛśī bālā mahāduḥkhena pīḍitā
tatsukhaṃ kīdṛśaṃ tasmādvipākaśca bhaviṣyati /
etanme saṃśayaṃ tāta sāṃprataṃ chettumarhasi
kathaṃ sā labhate mokṣaṃ taṃcopāyaṃ vadasva me /
ekākinī mahābhāgā mahāraṇye praroditi
viṣṇuruvāca-
putravākyaṃ mahacchrutvā kṣaṇamekaṃ viciṃtya saḥ /
pratyuvāca mahāprājñaḥ kuṃjalaḥ putrakaṃ prati
śṛṇu vatsa mahābhāga satyametadvadāmyaham /
pāpayoniṃ tu saṃprāpya pūrvakarmasamudbhavām
tiryaktvena ca me jñānaṃ naṣṭaṃ saṃprati putraka /
asya vṛkṣasya saṃgācca prayatasya mahātmanaḥ
revāyāśca prasādena viṣṇoścaiva prasādataḥ /
yena sā labhate jñānaṃ mokṣasthānaṃ nivartate
upadeśaṃ pravakṣyāmi mokṣamārgamanuttamam /
yāsyate kalmaṣānmuktā yathā hema hutāśanāt
śuddhaṃ ca jāyate vatsa saṃgādvahneḥ svarūpavat /
harerdhyānānmahāprājña śīghraṃ tasya mahātmanaḥ
japahomavratātpāpaṃ nāśaṃ yāti hi pāpinām /
madaṃ tyajedyathā nāgo bhayātsiṃhasya sarvadā
nāmoccāreṇa kṛṣṇasya tatprayāti hi kilbiṣam /
tejasā vainateyasya viṣahīnā ivoragāḥ
brahmahatyādikāḥ pāpāḥ pralayaṃ yāṃti nānyathā /
nāmoccāreṇa tasyāpi cakrapāṇeḥ prayāṃti te
yadā nāmaśataṃ puṇyamagharāśivināśanam /
sā japeta sthirā bhūtvā kāmakrodhavivarjitā
sarveṃdriyāṇi saṃyamya ātmajñānena gopayet /
tasya dhyānapraviṣṭā sā ekabhūtā samāhitā
sā japetparamaṃ jñānaṃ tadā mokṣaṃ prayāti ca /
tanmanāstatpade līnā yogayuktā yadā bhavet
ujjvala uvāca-
vada tāta paraṃ jñānaṃ paramaṃ mama sāṃpratam /
paścāddhyāna vrataṃ puṇyaṃ nāmnāṃ śatamihaiva ca
kuṃjala uvāca-
paraṃ jñānaṃ pravakṣyāmi yanna dṛṣṭaṃ tu kenacit /
śrūyatāṃ putra kaivalyaṃ kevalaṃ malavarjitam
sūta uvāca-
yathā dīpo nivātastho niścalo vāyuvarjitaḥ/
prajvalannāśayetsarvamaṃdhakāraṃ mahāmate
tadvaddoṣavihīnātmā bhavatyeva nirāśrayaḥ /
nirāśo nirmalo vatsa na mitraṃ na ripuḥ kadā
na śoko na ca harṣaśca na lobho na ca matsaraḥ /
eko viṣādaharṣaiśca sukhaduḥkhairvimucyate
viṣayaiścāpi sarvaiśca iṃdriyāṇi sa saṃharet /
tadā sa kevalo jātaḥ kevalatvaṃ prajāyate
agnikarmaprasaṃgena dīpastailaṃ praśoṣayet /
vartyādhāreṇa rājeṃdra niḥsaṃgo vāyuvarjitaḥ
kajjalaṃ vamate paścāttailasyāpi mahāmate /
kṛṣṇāsau dṛśyate rekhā dīpasyāgre mahāmate
svayamākṛṣyate tailaṃ tejasā nirmalo bhavet /
kāyavartisthitastadvatkarmatailaṃ praśoṣayet
viṣayānkajjalīkṛtya pratyakṣaṃ saṃpradarśayet /
janayennirmalobhūtvā svayameva prakāśayet
krodhādibhiḥ kleśasaṃjñairvāyubhiḥ parivarjitaḥ /
niḥspṛho niścalo bhūtvā tejasā svayamujjvalet
trailokyaṃ paśyate sarvaṃ svasthānasthaḥ svatejasā /
kevalajñānarūpo'yaṃ mayā te parikīrtitaḥ
dhyānaṃ tasya pravakṣyāmi dvividhaṃ tasya cakriṇaḥ /
kevalajñānarūpeṇa dṛśyate jñānacakṣuṣā
yogayuktā mahātmānaḥ paramārthaparāyaṇāḥ /
yaṃ paśyaṃti vinidrāstu yattapaḥ sarvadarśakam
hastapādavihīnaṃ ca sarvatra parigacchati /
sarvaṃ gṛhṇāti trailokyaṃ sthāvaraṃ jaṃgamaṃ suta
nāsāmukhavihīnastu ghrāti jakṣiti putraka /
akarṇaḥ śṛṇute sarvaṃ sarvasākṣī jagatpatiḥ
arūpo rūpasaṃbaddhaḥ paṃcavargavaśaṃgataḥ /
sarvalokasya yaḥ prāṇaḥ pūjitaḥ sa carācaraiḥ
ajihvo vadate sarvaṃ vedaśāstrānugaṃ suta /
atvacaḥ sparśanaṃ cāpi sarveṣāmeva jāyate
sadānaṃdo viraktātmā ekarūpo nirāśrayaḥ /
nirjaro nirmamo nyāyī saguṇo nirmamomalaḥ
avaśyaḥ sarvavaśyātmā sarvadaḥ sarvavittamaḥ /
tasya dhātā na caivāsti sa vai sarvamayo vibhuḥ
evaṃ sarvamayaṃ dhyānaṃ paśyate yo mahātmanaḥ /
sa yāti paramaṃ sthānamamūrtamamṛtopamam
dvitīyaṃ tu pravakṣyāmi asya dhyānaṃ mahātmanaḥ /
mūrtākāraṃ tu sākāraṃ nirākāraṃ nirāmayam
brahmāṇḍaṃ sarvamatulaṃ vāsitaṃ yasya vāsanā /
sa tasmādvāsudeveti ucyate mama naṃdana
varṣamāṇasya meghasya yadvarṇaṃ tasya tadbhavet /
sūryatejaḥpratīkāśaṃ caturbāhuṃ sureśvaram
dakṣiṇe śobhate śaṃkho hemaratnavibhūṣitaḥ /
sūryabiṃbasamākāraṃ cakraṃ padmapratiṣṭhitam
kaumodakī gadā tasya mahāsuravināśinī /
vāme ca śobhate vatsa haste tasya mahātmanaḥ
mahāpadmaṃ sugaṃdhāḍhyaṃ tasya dakṣiṇahastagam /
śobhamānaḥ sadaivāste sāyudhaḥ kamalāpriyaḥ
kaṃbugrīvaṃ vṛttamāsyaṃ padmapatranibhekṣaṇam /
rājamānaṃ hṛṣīkeśaṃ daśanai ratnasannibhaiḥ
guḍākeśāḥ santi yasya adharo vidrumākṛtiḥ /
śobhate puṃḍarīkākṣaḥ kirīṭenāpi putraka
viśālenāpi rūpeṇa keśavastu suvarcasā /
kaustubhenāṃkitenaiva rājamāno janārdanaḥ
sūryatejaḥ pratīkāśa kuṃḍalābhyāṃ prabhāti ca /
śrīvatsāṃkena puṇyena sarvadā rājate hariḥ
keyūrakaṃkaṇairhārairmauktikairṛkṣasannibhaiḥ /
vapuṣā bhrājamānastu vijayo jayatāṃ varaḥ
bhrājate sopi goviṃdo hemavarṇena vāsasā /
mudrikāratnayuktābhiraṃgulībhirvirājate
sarvāyudhaiḥ susaṃpūrṇairdivyairābharaṇairhariḥ /
vainateyasamārūḍho lokakartā jagatpatiḥ
evaṃtaṃ dhyāyate nityamananyamanasā naraḥ /
mucyate sarvapāpebhyo viṣṇulokaṃ sa gacchati
etatte sarvamākhyātaṃ dhyānameva jagatpateḥ /
vrataṃ caiva pravakṣyāmi sarvapāpanivāraṇam
iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne gurutīrthavarṇane ṣaḍaśītitamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0