Scripture Library

Padma Purana · Chapter 2.85

2.85.1

vena uvāca-
bhagavandevadeveśa prasādācca mama tvayā /
bhāryātīrthaṃ samākhyātaṃ pitṛtīrthamanuttamam

2.85.2

mātṛtīrthaṃ hṛṣīkeśa bahupuṇyapradāyakam /
prasādasumukho bhūtvā gurutīrthaṃ vadasva me

2.85.3

śrībhagavānuvāca-
kathayiṣyāmyahaṃ rājangurutīrthamanuttamam /
sarvapāpaharaṃ proktaṃ śiṣyāṇāṃ gatidāyakam

2.85.4

śiṣyāṇāṃ paramaṃ puṇyaṃ dharmarūpaṃ sanātanam /
paraṃ tīrthaṃ paraṃ jñānaṃ pratyakṣaphaladāyakam

2.85.5

yasyaprasādādrājeṃdra ihaiva phalamaśnute /
paraloke sukhaṃ bhuṃkte yaśaḥ kīrtimavāpnuyāt

2.85.6

prasādādyasya rājeṃdra guroścaiva mahātmanaḥ /
pratyakṣaṃ dṛśyate śiṣyaistrailokyaṃ sacarācaram

2.85.7

vyavahāraṃ ca lokānāmācāraṃ nṛpanaṃdana /
vijñānaṃ viṃdate śiṣyo mokṣaṃ caiva prayāti ca

2.85.8

sarveṣāmeva lokānāṃ yathā sūryaḥ prakāśakaḥ /
guruḥ prakāśakastadvacchiṣyāṇāṃ gatiruttamā

2.85.9

rātrāveva prakāśecca somo rājā nṛpottama /
tejasā sādhayetsarvamadhikāraṃ carācaram

2.85.10

gṛheprakāśayeddīpaḥ samūhaṃ nṛpasattama /
tejasā nāśayetsarvamaṃdhakāraghanāvilam

2.85.11

ajñānatamasā vyāptaṃ śiṣyaṃ dyotayate guruḥ /
śiṣyaprakāśauddyotairupadeśairmahāmate

2.85.12

divāprakāśakaḥ sūryaḥ śaśīrātrau prakāśakaḥ /
gṛhaprakāśako dīpastamonāśakaraḥ sadā

2.85.13

rātrau divā gṛhasyāṃte guruḥ śiṣyaṃ sadaiva hi /
ajñānākhyaṃ tamastasya guruḥ sarvaṃ praṇāśayet

2.85.14

tasmādguruḥ paraṃ tīrthaṃ śiṣyāṇāmavanīpate /
evaṃ jñātvā tataḥ śiṣyaḥ sarvadā taṃ prapūjayet

2.85.15

guruṃ puṇyamayaṃ jñātvā trividhenāpi karmaṇā /
ityarthe śrūyate vipra itihāsaḥ purātanaḥ

2.85.16

sarvapāpaharaḥ proktaścyavanasya mahātmanaḥ /
bhārgavasya kule jātaścyavano munisattamaḥ

2.85.17

tasya ciṃtā samutpannā ekadā tu nṛpottama /
kadāhaṃ jñānasaṃpanno bhaviṣyāmi mahītale

2.85.18

divārātraupraciṃtetsa jñānārthī munisattamaḥ /
evaṃ tu ciṃtamānasya matirāsīnmahātmanaḥ

2.85.19

tīrthayātrāṃ prayāsyāmi abhīṣṭaphaladāyinīm /
gṛhakṣetrādisaṃtyajya bhāryāṃ putraṃ dhanaṃ tataḥ

2.85.20

tīrthayātrāprasaṃgena aṭate medinīṃ tadā /
lomānulomayātrāṃ sa gaṃgāyāḥ kṛtavānnṛpa

2.85.21

sa tadvannarmadāyāśca sarasvatyā munīśvaraḥ /
godāvaryādisarvāsāṃ nadīnāṃ sāgarasya ca

2.85.22

anyeṣāṃ sarvatīrthānāṃ kṣetrāṇāṃ ca nṛpottama /
devānāṃ puṇyaligānāṃ yātrāvyājena so'bhramat

2.85.23

bhramamāṇasya tasyāpi tīrtheṣu parameṣu ca /
bhramamāṇaḥ samāyātaḥ kṣetrāṇāmuttamaṃ tadā /
kāyaśca nirmalo jātaḥ sūryatejaḥ samaprabhaḥ

2.85.24

cyavanaḥ kāśate dīptyā pūtātmānena karmaṇā

2.85.25

narmadā dakṣiṇe kūle nāmnā amarakaṃṭakam /
dadarśa sumahāligaṃ sarveṣāṃ gatidāyakam

2.85.26

natvā stutvā tu saṃpūjya siddhanāthaṃ maheśvaram /
jvāleśvaraṃ tato dṛṣṭvā dṛṣṭvā cāpyamareśvaram

2.85.28

brahmeśaṃ kapileśaṃ ca mārkaṃḍeśvaramuttamam /
evaṃ yātrāṃ tataḥ kṛtvā ॐkāraṃ samupāgataḥ २७ **/
vaṭacchāyāṃ samāśritya śītalāṃ śramanāśinīm /
sukhena saṃsthito vipraścyavano bhṛgunaṃdanaḥ

2.85.29

tatra svanaṃ sa śuśrāva samuktaṃ pakṣiṇā tadā /
divyabhāṣā samāyuktaṃ jñānavijñānasaṃyutam

2.85.30

śukaśca ekastatrāste bahukālaprajīvakaḥ /
kuṃjalonāma dharmātmā catuḥputraḥ sabhāryakaḥ

2.85.31

āsaṃstasya hi putrāśca catvāraḥ pitṛnaṃdanāḥ /
teṣāṃ nāmāni rājeṃdra kathayiṣye tavāgrataḥ

2.85.32

jyeṣṭhastu ujjvalo nāma dvitīyastu samujjvalaḥ /
tṛtīyo vijvalonāma caturthaśca kapiṃjalaḥ

2.85.33

evaṃ putrāstu catvāraḥ kuṃjalasya mahāmate /
śukasya tasya puṇyasya pitṛmātṛparāyaṇāḥ

2.85.34

bhramaṃti girikuṃjeṣu dvīpeṣu ca samāhitāḥ /
bhojanārthaṃ tu saṃkṣubdhāḥ kṣudhayā paripīḍitāḥ

2.85.35

svodarasthāṃ kṣudhāṃ saumya phalairamṛtasannibhaiḥ /
amṛtasvādutoyena śamayaṃti nṛpottama

2.85.36

phalaṃ pakvaṃ rasālaṃ tu āhārārthaṃ suputrakāḥ /
datvā phalāni daṃpatyornikṣipaṃti prayatnataḥ

2.85.37

māturarthe mahābhāgā bhaktibhāvasamanvitāḥ /
tuṣṭā āhāramutpādya bhakṣayaṃti paṭhaṃti ca

2.85.38

tatra krīḍāratāḥ sarve vilasaṃti ramaṃti ca /
saṃdhyākālaṃ samājñāya pituraṃtikamuttamam

2.85.39

āyāṃti bhakṣyamādāya gurvarthaṃ tu prayatnataḥ /
paśyatastasya viprasya cyavanasya mahātmanaḥ

2.85.40

āgatāstvaṃḍajāḥ sarve piturnīḍaṃ suśobhanam /
pitaraṃ mātaraṃ cobhau praṇemuste mahāmate

2.85.41

tābhyāṃ bhakṣyaṃ samāsādya upatasthustayoḥ puraḥ /
sarve saṃbhāṣitāḥ pitrā mānitāste sutottamāḥ

2.85.42

mātrā ca kṛpayā rājanvacanaiḥ prītisaṃmitaiḥ /
pakṣavātena śītena mātāpitrośca te tadā

2.85.43

teṣāmāpyāyanaṃ tau dvau cakrāte pakṣiṇau nṛpa /
āśīrbhirabhinaṃdyaiva dvābhyāmapi suputrakān

2.85.44

taiśca dattaṃ susaṃpuṣṭamāhāramamṛtopamam /
tāveva hi susaṃprītiṃ cakrāte dvijasattama

2.85.45

pibato nirmalaṃ toyaṃ tīrthakoṭisamudbhavam /
svasthānaṃ tu samāśritya sukhasaṃtuṣṭamānasau

2.85.46

cakrāte ca kathāṃ divyāṃ supuṇyāṃ pāpanāśinīm /
viṣṇuruvāca-
pitrā tu kuṃjalenāpi pṛṣṭa ujjvala ātmajaḥ

2.85.47

kvagato'syadya putra tvaṃ kimapūrvaṃ tvayā punaḥ /
tatra dṛṣṭaṃ śrutaṃ puṇyaṃ tanme kathaya naṃdana

2.85.48

kuṃjalasya piturvākyaṃ samākarṇya sa ujjvalaḥ /
pitaraṃ pratyuvācātha bhaktyā namitakaṃdharaḥ

2.85.49

praṇāmamakaronmūrdhnā kathāṃ cakre manoharām /
ujjvala uvāca-
plakṣadvīpaṃ mahābhāga nityameva vrajāmyaham

2.85.50

mahatā udyamenāpi āhārārthaṃ mahāmate /
plakṣedvīpe mahārāja saṃti deśā anekaśaḥ

2.85.51

parvatāḥ saridudyāna vanāni ca sarāṃsi ca /
grāmāśca pattanāścānye suprajābhiḥ pramoditāḥ

2.85.52

sadā sukhena saṃtuṣṭā lokā hṛṣṭā vasaṃti te /
dānapuṇyajapopetāḥ śraddhābhāvasamanvitāḥ

2.85.53

plakṣadvīpe mahārāja āsītpuṇyamatiḥ sadā /
divodāsastu dharmātmā tatsutāsīdanūpamā

2.85.54

guṇarūpasamāyuktā suśīlā cārumaṃgalā /
divyādevīti vikhyātā rūpeṇāpratimā bhuvi

2.85.55

pitrā vilokitā sā tu rūpatāruṇyamaṃgalā /
prathame vayasi sā ca varttate cārumaṃgalā

2.85.56

sa tāṃ dṛṣṭvā divodāso divyāṃ devīṃ sutāṃ tadā /
kasmai pradīyate kanyā suvarāya mahātmane

2.85.57

iti ciṃtāparo bhūtvā samālokya narottamaḥ /
rūpadeśasya rājānaṃ samālokya mahīpatiḥ

2.85.58

citrasenaṃ mahātmānaṃ samāhūya narottamaḥ /
kanyāṃ dadau mahātmāsau citrasenāya dhīmate

2.85.59

tasyā vivāhakāle tu saṃprāpte samaye nṛpa /
mṛtosau citrasenastu kāladharmeṇa vai kila

2.85.60

divodāsastu dharmātmā ciṃtayāmāsa bhūpatiḥ /
subrāhmaṇānsamāhūya papraccha nṛpanaṃdanaḥ

2.85.61

asyā vivāhakāle tu citraseno divaṃ gataḥ /
asyāstu kīdṛśaṃ karma bhaviṣyati vadaṃtu me

2.85.62

brāhmaṇā ūcuḥ-
vivāho dṛśyate rājankanyāyāstu vidhānataḥ /
patirmṛtyuṃ prayātyasyā nocetsaṃgaṃ karoti ca

2.85.63

mahādhivyādhinā grastastyāgaṃ kṛtvā prayāti ca /
pravrājito bhavedrājandharmaśāstreṣu dṛśyate

2.85.64

anudvāhitāyāḥ kanyāyā udvāhaḥ kriyate budhaiḥ /
na syādrajasvalā yāvadanyaḥ patirvidhīyate

2.85.65

vivāhaṃ tu vidhānena pitā kuryānna saṃśayaḥ /
evaṃ rājansamādiṣṭaṃ dharmaśāstraṃ budhairjanaiḥ

2.85.66

vivāhaḥ kriyatāmasyā ityūcuste dvijottamāḥ /
divodāsastu dharmātmā dvijavākyapraṇoditaḥ

2.85.67

vivāhārthaṃ mahārāja udyamaṃ kṛtavānnṛpa /
punardattā tu dānena divyādevī dvijottama

2.85.68

rūpasenāya puṇyāya tasmai rājñe mahātmane /
mṛtyudharmaṃ gato rājā vivāhe tu mahīpatiḥ

2.85.69

yadā yadā mahābhāga divyādevyāśca bhūpatiḥ /
bhartā ca mriyate kāle prāpte lagnasya sarvadā

2.85.70

ekaviṃśatibhartāraḥ kāle kāle mṛtāḥ pitaḥ /
tato rājā mahāduḥkhī saṃjātaḥ khyātavikramaḥ

2.85.71

samālocya samāhūya samāmaṃtrya sa maṃtribhiḥ /
svayaṃvare mahābuddhiṃ cakāra pṛthivīpatiḥ

2.85.72

plakṣadvīpasya rājānaḥ samāhūtā mahātmanā /
svayaṃvarārthamāhūtāstathā te dharmatatparāḥ

2.85.73

tasyāstu rūpasaṃmugdhā rājāno mṛtyunoditāḥ /
saṃgrāmaṃ cakrire mūḍhāste mṛtāḥ samarāṃgaṇe

2.85.74

evaṃ tāta kṣayo jātaḥ kṣatriyāṇāṃ mahātmanām /
divyādevī suduḥkhārtā gatā sā vanakaṃdaram

2.85.75

ruroda karuṇaṃ bālā divyādevī manasvinī /
evaṃ tāta mayā dṛṣṭamapūrvaṃ tatra vai tadā

2.85.76

tanme suvistaraṃ tāta tasyāḥ kathaya kāraṇam

2.85.85

iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne gurutīrthe/
cyavanopākhyāne paṃcāśītitamo'dhyāyaḥ

saṃdarbhāḥ
[https://hi.wikipedia.org/s/asin oṃkāreśvaramandirasya vivaraṇam] (hindī)

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0