Padma Purana · Chapter 2.77

sukarmovāca-
kāmasya gītalāsyena hāsyena lalitena ca /
mohito rājarājeṃdro naṭarūpeṇa pippala

kṛtvā mūtraṃ purīṣaṃ ca sa rājā nahuṣātmajaḥ /
akṛtvā pādayoḥ śaucamāsane upaviṣṭavān

tadaṃtaraṃ tu saṃprāpya saṃcacāra jarā nṛpam /
kāmenāpi nṛpaśreṣṭha iṃdrakāryaṃ kṛtaṃ hitam

nivṛtte nāṭake tasmingateṣu teṣu bhūpatiḥ /
jarābhibhūto dharmātmā kāmasaṃsaktamānasaḥ

mohitaḥ kāmamohena vihvalo vikaleṃdriyaḥ /
atīva mugdho dharmātmā viṣayaiścāpavāhitaḥ

ekadā tu gato rājā mṛgayā vyasanāturaḥ /
vane ca krīḍate sopi moharāgavaśaṃ gataḥ

sarasaṃ krīḍamānasya nṛpateśca mahātmanaḥ /
mṛgaścaikaḥ samāyātaścatuḥśṛṃgo hyanaupamaḥ

sarvāṃgasuṃdaro rājanhemarūpatanūruhaḥ /
ratnajyotiḥ sucitrāṃgo darśanīyo manoharaḥ

abhyadhāvatsa vegena bāṇapāṇirdhanurddharaḥ /
ityamanyata medhāvī kopi daityaḥ samāgataḥ

mṛgeṇa ca sa tenāpi dūramākarṣito nṛpaḥ /
gataḥ sarathavegena śrameṇa parikheditaḥ

vīkṣamāṇasya tasyāpi mṛgaścāṃtaradhīyata /
sa paśyati vanaṃ tatra naṃdaṃnopamamadbhutam

cāruvṛkṣasamākīrṇaṃ bhūtapaṃcakaśobhitam /
gurubhiścaṃdanaiḥ puṇyaiḥ kadalīkhaṃḍamaṃḍitaiḥ

bakulāśokapuṃnāgairnālikeraiśca tiṃdukaiḥ /
pūgīphalaiśca kharjūraiḥ kumudaiḥ saptaparṇakaiḥ

puṣpitaiḥ karṇikāraiśca nānāvṛkṣaiḥ sadāphalaiḥ /
puṣpitāmodasaṃyuktaiḥ ketakaiḥ pāṭalaistataḥ

vīkṣamāṇo mahārāja dadarśa sara uttamam /
puṇyodakena saṃpūrṇaṃ vistīrṇaṃ paṃcayojanam

haṃsakāraṃḍavākīrṇaṃ jalapakṣivināditam /
kamalaiścāpi muditaṃ śvetotpalavirājitam

raktotpalaiḥ śobhamānaṃ hāṭakotpalamaṃḍitam /
nīlotpalaiḥ prakāśitaṃ kalhārairatiśobhitam

mattairmadhukaraiścapi sarvatra parināditam /
evaṃ sarvaguṇopetaṃ dadarśa sara uttamam

paṃcayojanavistīrṇaṃ daśayojanadīrghakam /
taḍāgaṃ sarvatobhadraṃ divyabhāvairalaṃkṛtam

rathavegena saṃkhinnaḥ kiṃcicchramanipīḍitaḥ /
niṣasāda taṭe tasya cūtacchāyāṃ suśītalām

snātvā pītvā jalaṃ śītaṃ padmasaugaṃdhyavāsitam /
sarvaśramopaśamanamamṛtopamameva tat

vṛkṣacchāye tatastasminnupaviṣṭena bhūbhṛtā /
gītadhvaniḥ samākarṇi gīyamāno yathā tathā

yathā strī gāyate divyā tathāyaṃ śrūyate dhvaniḥ /
gītapriyo mahārāja eva ciṃtāṃ parāṃ gataḥ

ciṃtākulastu dharmātmā yāvacciṃtayate kṣaṇam /
tāvannārī varā kācitpīnaśroṇī payodharā

nṛpateḥ paśyatastasya vane tasminsamāgatā /
sarvābharaṇaśobhāṃgī śīlalakṣaṇasaṃpadā

tasminvane samāyātā nṛpateḥ purataḥ sthitā /
tāmuvāca mahārājaḥ kā hi kasya bhaviṣyasi

kimarthaṃ hi samāyātā tanme tvaṃ kāraṇaṃ vada /
pṛṣṭā satī tadā tena na kiṃcidapi pippala

śubhāśubhaṃ ca bhūpālaṃ pratyavocadvarānanā /
prahasyaiva gatā śīghraṃ vīṇādaṃḍakarā'balā

vismayenāpi rājeṃdro mahatā vyāpitastadā /
mayā saṃbhāṣitā ceyaṃ māṃ na brūte sma sottaram

punaściṃtāṃ samāpede yayātiḥ pṛthivīpatiḥ /
yo vai mṛgo mayā dṛṣṭaścatuḥśṛṃgaḥ suvarṇakaḥ

tasmānnārī samudbhūtā tatsatyaṃ pratibhāti me /
māyārūpamidaṃ satyaṃ dānavānāṃ bhaviṣyati

ciṃtayitvā kṣaṇaṃ rājā yayātirnahuṣātmajaḥ /
yāvacciṃtayate rājā tāvannārī mahāvane

aṃtardhānaṃ gatā vipra prahasya nṛpanaṃdanam /
etasminnaṃtare gītaṃ susvaraṃ punareva tat

śuśruve paramaṃ divyaṃ mūrchanātānasaṃyutam /
jagāma satvaraṃ rājā yatra gītadhvanirmahān

jalāṃte puṣkaraṃ caiva sahasradalamuttamam /
tasyopari varā nārī śīlarūpaguṇānvitā

divyalakṣaṇasaṃpannā divyābharaṇabhūṣitā /
divyairbhāvaiḥ prabhātyekā vīṇādaṃḍakarāvilā

gāyaṃtī susvaraṃ gītaṃ tālamānalayānvitam /
tena gītaprabhāveṇa mohayaṃtī carācarān

devānmunigaṇānsarvāndaityāngaṃdharvakinnarān /
tāṃ dṛṣṭvā sa viśālākṣīṃ rūpatejopaśālinīm

saṃsāre nāsti caivānyā nārīdṛśī carācare /
purā naṭo jarāyukto nṛpateḥ kāyameva hi

saṃcārito mahākāmastadāsau prakaṭobhavat /
ghṛtaṃ spṛṣṭvā yathā vahnī raśmivānsaṃprajāyate

tāṃ ca dṛṣṭvā tathā kāmastatkāyātprakaṭo'bhavat /
manmathāviṣṭacittosau tāṃ dṛṣṭvā cārulocanām

īdṛgrūpā na dṛṣṭā me yuvatī viśvamohinī /
ciṃtayitvā kṣaṇaṃ rājā kāmasaṃsaktamānasaḥ

tasyāḥ saviraheṇāpi lubdhobhūnnṛpatistadā /
kāmāgninā dahyamānaḥ kāmajvareṇapīḍitaḥ

kathaṃ syānmama caiveyaṃ kathaṃ bhāvo bhaviṣyati /
yadā māṃ gūhate bālā padmāsyā padmalocanā

yadīyaṃ prāpyate tarhi saphalaṃ jīvitaṃ bhavet /
evaṃ viciṃtya dharmātmā yayātiḥ pṛthivīpatiḥ

tāmuvāca varārohāṃ kā tvaṃ kasyāpi vā śubhe /
pūrvaṃ dṛṣṭā tu yā nārī sā dṛṣṭā punareva ca

tāṃ papraccha sa dharmātmā kā ceyaṃ tava pārśvagā /
sarvaṃ kathaya kalyāṇi ahaṃ hi nahuṣātmajaḥ

somavaṃśaprasūtohaṃ saptadvīpādhipaḥ śubhe /
yayātirnāma me devi khyātohaṃ bhuvanatraye

tava saṃgamane ceto bhāvamevaṃ pravāṃchate /
dehi me saṃgamaṃ bhadre kuru supriyameva hi

yaṃ yaṃ hi vāṃchase bhadre taddadāmi na saṃśayaḥ /
durjayenāpi kāmena hatohaṃ varavarṇini

tasmāttrāhi sudīnaṃ māṃ prapannaṃ śaraṇaṃ tava /
rājyaṃ ca sakalāmurvīṃ śarīramapi cātmanaḥ

saṃgame tava dāsyāmi trailokyamidameva te /
tasya rājño vacaḥ śrutvā sā strī padmanibhānanā

viśālāṃ svasakhīṃ prāha brūhi rājānamāgatam /
nāma cotpattisthānaṃ ca pitaraṃ mātaraṃ śubhe

mamāpi bhāvamekāgramasyāgre ca nivedaya /
tasyāśca vāṃchitaṃ jñātvā viśālā bhūpatiṃ tadā

uvāca madhurālāpaiḥ śrūyatāṃ nṛpanaṃdana /
viśālovāca-
kāma eṣa purā dagdho devadevena śaṃbhunā

ruroda sā ratirduḥkhādbhartrāhīnāpi susvaram /
asminsarasi rājeṃdra sā ratirnyavasattadā

tasya pralāpamevaṃ sā susvaraṃ karuṇānvitam /
samākarṇya tato devāḥ kṛpayā parayānvitāḥ

saṃjātā rājarājeṃdra śaṃkaraṃ vākyamabruvan /
jīvayasva mahādeva punareva manobhavam

varākīyaṃ mahābhāga bhartṛhīnā hi kīdṛśī /
kāmenāpi samāyuktāmasmatsnehātkuruṣva hi

tacchrutvā ca vacaḥ prāha jīvayāmi manobhavam /
kāyenāpi vihīnoyaṃ paṃcabāṇo manobhavaḥ

bhaviṣyati na saṃdeho mādhavasya sakhā punaḥ /
divyenāpi śarīreṇa vartayiṣyati nānyathā

mahādevaprasādācca mīnaketuḥ sa jīvitaḥ /
āśīrbhirabhinaṃdyaivaṃ devyāḥ kāmaṃ narottama

gaccha kāma pravartasva priyayā saha nityaśaḥ /
evamāha mahātejāḥ sthitisaṃhārakārakaḥ

punaḥ kāmaḥ saraḥprāpto yatrāste duḥkhitā ratiḥ /
idaṃ kāmasaro rājanratiratra susaṃsthitā

dagdhe sati mahābhāge manmathe duḥkhadharṣitā /
ratyāḥ kopātsamutpannaḥ pāvako dāruṇākṛtiḥ

atīvadagdhā tenāpi sā ratirmohamūrchitā /
aśrupātaṃ mumocātha bhartṛhīnā narottama

netrābhyāṃ hi jale tasyāḥ patitā aśrubiṃdavaḥ /
tebhyo jāto mahāśokaḥ sarvasaukhyapraṇāśakaḥ

jarā paścātsamutpannā aśrubhyo nṛpasattama /
viyogo nāma durmedhāstebhyo jajñe praṇāśakaḥ

duḥkhasaṃtāpakau cobhau jajñāte dāruṇau tadā /
mūrchā nāma tato jajñe dāruṇā sukhanāśinī

śokājjajñe mahārāja kāmajvarotha vibhramaḥ /
pralāpo vihvalaścaiva unmādo mṛtyureva ca

tasyāśca aśrubiṃdubhyo jajñire viśvanāśakāḥ /
ratyāḥ pārśve samutpannāḥ sarve tāpāṃgadhāriṇaḥ

mūrtimaṃto mahārāja sadbhāvaguṇasaṃyutāḥ /
kāma eṣa samāyātaḥ kenāpyuktaṃ tadā nṛpa

mahānaṃdena saṃyuktā dṛṣṭvā kāmaṃ samāgatam /
netrābhyāmaśrupūrṇābhyāṃ patitā aśrubindavaḥ

apsu madhye mahārāja cāpalyājjajñire prajāḥ /
prītirnāma tadā jajñe khyātirlajjā narottama

tebhyo jajñe mahānaṃda śāṃtiścānyā nṛpottama /
jajñāte dve śubhe kanye sukhasaṃbhogadāyike

līlākrīḍā manobhāva saṃyogastu mahānnṛpa /
ratyāstu vāmanetrādvai ānaṃdādaśrubiṃdavaḥ

jalāṃte patitā rājaṃstasmājjajñe supaṃkajam /
tasmātsupaṃkajājjātā iyaṃ nārī varānanā

aśrubiṃdumatī nāma ratiputrī narottama /
tasyāḥ prītyā sukhaṃ kṛtvā nityaṃ vartte samīpagā

sakhībhāvasvabhāvena saṃhṛṣṭā sarvadā śubhā /
viśālā nāma me khyātaṃ varuṇasya sutā nṛpa

asyāścāṃte pravartāmi snehātsnigdhāsmi sarvadā /
etatte sarvamākhyātamasyāścātmana eva te

tapaścacāra rājeṃdra patikāmā varānanā /
rājovāca-
sarvameva tvayākhyātaṃ mayā jñātaṃ śubhe śṛṇu

māmevaṃ hi bhajatveṣā ratiputrī varānanā /
yameṣā vāṃchate bālā tatsarvaṃ tu dadāmyaham

tathā kuruṣva kalyāṇi yathā me vaśyatāṃ vrajet /
viśālovāca-
asyā vrataṃ pravakṣyāmi tadākarṇaya bhūpate

puruṣaṃ yauvanopetaṃ sarvajñaṃ vīralakṣaṇam /
devarājasamaṃ rājandharmācārasamanvitam

tejasvinaṃ mahāprājñaṃ dātāraṃ yajvināṃ varam /
guṇānāṃ dharmabhāvasya jñātāraṃ puṇyabhājanam

loka iṃdrasamaṃ rājansuyajñairdharmatatparam /
sarvaiśvaryasamopetaṃ nārāyaṇamivāparam

devānāṃ supriyaṃ nityaṃ brāhmaṇānāmatipriyam /
brahmaṇyaṃ vedatattvajñaṃ trailokye khyātavikramam

evaṃguṇaiḥ samupetaṃ trailokyena prapūjitam /
sumatiṃ supriyaṃ kāṃtaṃ manasā varamīpsati

yayātiruvāca-
evaṃ guṇaiḥ samupetaṃ viddhi māmiha cāgatam /
asyānurūpo bharttāhaṃ sṛṣṭo dhātrā na saṃśayaḥ

viśālovāca-
bhavaṃtaṃ puṇyasaṃvṛddhaṃ jāne rājañjagattraye /
pūrvoktā ye guṇāḥ sarve mayoktāḥ saṃti te tvayi

ekenāpi ca doṣeṇa tvāmeṣā hi na manyate /
eṣa me saṃśayo jāto bhavānviṣṇumayo nṛpa

yayātiruvāca-
samācakṣva mahādoṣaṃ yameṣā nānumanyate /
tattvena cārusarvāṃgī prasādasumukhī bhava

viśālovāca-
ātmadoṣaṃ na jānāsi kasmāttvaṃ jagatīpate /
jarayā vyāptakāyastvamaneneyaṃ na manyate

evaṃ śrutvā mahadvākyamapriyaṃ jagatīpatiḥ /
duḥkhena mahatāviṣṭastāmuvāca punarnṛpaḥ

jarādoṣo na me bhadre saṃsargātkasyacitkadā /
samudbhūtaṃ mamāṃge vai taṃ na jāne jarāgamam

yaṃ yaṃ hi vāṃchate caiṣā trailokye durlabhaṃ śubhe /
tamasyai dātukāmohaṃ vriyatāṃ vara uttamaḥ

viśālovāca-
jarāhīno yadā syāstvaṃ tadā te supriyā bhavet /
etadviniścitaṃ rājansatyaṃ satyaṃ vadāmyaham

śrutirevaṃ vadedrājanputre bhrātari bhṛtyake /
jarā saṃkrāmyate yasya tasyāṃge parisaṃcaret

tāruṇyaṃ tasya vai gṛhya tasmai datvā jarāṃ punaḥ /
ubhayoḥ prītisaṃvādaḥ surucyā jāyate śubhaḥ

yathātmadānapuṇyasya kṛpayā yo dadāti ca /
phalaṃ rājanhi tattasya jāyate nātra saṃśayaḥ

duḥkhenopārjitaṃ puṇyamanyasmai hi pradīyate /
supuṇyaṃ tadbhavettasya puṇyasya phalamaśnute

putrāya dīyatāṃ rājaṃstasmāttāruṇyameva ca /
pragṛhyaiva samāgaccha suṃdaratvena bhūpate

yadā tvamicchase bhoktuṃ tadā tvaṃ kurubhūpate /
evamābhāṣya sā bhūpaṃ viśālā virarāma ha

sukarmovāca-
evamākarṇya rājeṃdro viśālāmavadattadā /
rājovāca-
evamastu mahābhāge kariṣye vacanaṃ tava

kāmāsaktaḥ samūḍhastu yayātiḥ pṛthivīpatiḥ /
gṛhaṃ gatvā samāhūya sutānvākyamuvāca ha

turuṃ pūruṃ kuruṃ rājā yaduṃ ca pitṛvatsalam /
kurudhvaṃ putrakāḥ saukhyaṃ yūyaṃ hi mama śāsanāt

putrā ūcuḥ-
pitṛvākyaṃ prakartavyaṃ putraiścāpi śubhāśubham /
ucyatāṃ tāta tacchīghraṃ kṛtaṃ viddhi na saṃśayaḥ

evamākarṇyatadvākyaṃ putrāṇāṃ pṛthivīpatiḥ /
ācacakṣe punasteṣu harṣeṇākulamānasaḥ

iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne mātāpitṛtīrthavarṇane yayāticaritre saptasaptatitamo'dhyāyaḥ