Padma Purana · Chapter 2.7
ditiruvāca-
satyamuktaṃ tvayā nātha sarvameva na saṃśayaḥ /
bhartṛsnehaṃ parityajya gatā sāpatnyajaṃ dvija
abhimānena duḥkhena mānabhaṃgena sattama /
mahāduḥkhena saṃtaptā kariṣye prāṇamocanam
kaśyapa uvāca-
śrūyatāmabhidhāsyāmi yathā śāṃtirbhaviṣyati /
na kaḥ kasya bhavetputro na mātā na pitā śubhe
na bhrātā bāṃdhavaḥ kasya na ca svajanabāṃdhavāḥ /
evaṃ saṃsārasaṃbaṃdho māyāmohasamanvitaḥ
svayameva pitā devi svayaṃ mātātha bāṃdhavāḥ /
svayaṃ svajanavargaśca svayaṃ dharmaḥ sanātanaḥ
ācāreṇa naro devi sukhitvamupajāyate /
anācāreṇa pāpena nāśaṃ yāti tathā dhruvam
krūrayoniṃ prayātyevaṃ naro devi na saṃśayaḥ /
karmaṇā satyahīnena mahāpāpena mohataḥ
riputve varttate martyaḥ prāṇināṃ nityasaṃsthitaḥ /
ripavastasya vartante yatra tatra na saṃśayaḥ
maitreṇa vartate martyo yadā loke priye śubhe /
tadā tasya bhavaṃtyeva mitrāḥ sarvatra bhāmini
kṛṣikāro yadā devi channaṃ bījaṃ susaṃsthitam /
yādṛśaṃ tu bhavatyeva tādṛśaṃ phalamaśnute
tathā tava ca putraiśca sādhubhiḥ spardhitaṃ saha /
karmaṇastasya tatprāptaṃ phalaṃ bhuṃkṣva susaṃsthitam
tava putrā mahābhāge tapaḥ śāṃti vivarjitāḥ /
tena pāpena te sarve patitā vai mahatpadāt
evaṃ jñātvā śamaṃ gaccha muṃca duḥkhaṃ sukhaṃ tathā /
kasya putrāśca mitrāṇi kasya svajana bāṃdhavāḥ
ātmakarmānusāreṇa sukhaṃ jīvaṃti jaṃtavaḥ /
parārthe ciṃtanaṃ devi tattvajñānena paṃḍitāḥ
na kurvaṃti mahātmāno vyarthameva na saṃśayaḥ /
paṃcabhūtātmakaṃ kāyaṃ kevalaṃ saṃdhijarjaram
ātmamitraṃ kṛtaṃ tena sarvaṃ devi sukhāśayā /
ātmā nāma mahāpuṇyaḥ sarvagaḥ sarvadarśakaḥ
sarvasiddhistu sarvātmā sātvikaḥ sarvasiddhidaḥ /
evaṃ sarvamayo devi bhramatyeko nirañjanaḥ
bhramatā nirjane yena mūrtimaṃto dvijottamāḥ /
catvāro darśitāḥ puṇyā mūrtimaṃto mahaujasaḥ
paṃcamaḥ śvasanaścaiva pūrvāṇāṃ mitrameva ca /
atho ātmā samāyāto jñānasāhāyyameva vā
sa tāndṛṣṭvā mahātmā vai jñānamātmā samabravīt /
jñāna paśya amī paṃca maṃtrayaṃtaḥ parasparam
etāngatvābravīhi tvaṃ yūyaṃ ka iti pṛccha ha /
jñānaṃ vākyaṃ paraṃ śrutvā sārthaṃ tasya mahātmanaḥ
tadāhātmānamārādhyametaiḥ kiṃ te prayojanam /
tattvato brūhi me deva sadā śuddhosi sarvadā
ātmovāca-
ete paṃca mahābhāgā rūpavaṃto manasvinaḥ /
gatvā saṃdarśayāmyenānābhāṣye jñāna śrūyatām
bhavyānetānpravakṣyāmi paṃcamīṃ gatimāgatān /
dūtatvaṃ gaccha bho jñāna kuśalo dūtakarmaṇi
jñānamuvāca-
tvamātmañchṛṇu me vākyaṃ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham /
eteṣāṃ saṃgatistāta kāryā naiva tvayā kadā
paṃcānāmapi śuddhātmanna kāryaṃ śubhamicchatā /
bhavataḥ saṃgatiṃ moha icchatyeṣa mahāmate
ātmovāca-
eteṣāṃ saṃgatiṃ jñāna kasmādvārayate bhavān /
tanme tvaṃ kāraṇaṃ brūhi yāthātathyena paṃḍita
jñānamuvāca-
eteṣāṃ saṃgamātrāttu mahadduḥkhaṃ bhaviṣyati /
duḥkhamūlā hi paṃcaiva śokasaṃtāpakārakāḥ
evamastu mahāprājña kariṣye vacanaṃ tava /
jñānamābhāṣya sa hyātmā dhyānena saha saṃgataḥ
kaśyapa uvāca-
tataḥ paṃcaiva te tatrādrākṣurātmānameva tam /
buddhimūcuḥ samāhūya saṃgacchātmānameva hi
dūtatvaṃ kuru kalyāṇi asmākamātmanā saha /
paṃcatattvā mahātmāno viśvasyadhārakāḥ śubhāḥ
bhavato maitramicchaṃti ityābhāṣya mahāmatim /
gatvā buddhe tvayā kāryaṃ kartavyaṃ na ito vraja
evamastu mahābhāgā kariṣye kāryamuttamam /
evamābhāṣitaṃ teṣāṃ gatvā'hātmānameva tam
ahaṃ buddhirmahābhāga bhavaṃtaṃ samupāgatā /
dūtatve mahatāṃ pārśvātteṣāṃ tvaṃ vacanaṃ śṛṇu
bhavanmaitrīṃ samicchaṃti akṣayāṃ paṃca ātmakāḥ /
kuru maitrīṃ mahāprājña jahi dhyānaṃ sudūrataḥ
dhyānamuvāca-
na kartavyaṃ tvayā cātmannaiteṣāṃ vai samāgamam /
eṣāṃ saṃsargamātreṇa mahadduḥkhaṃ bhaviṣyati
mayā jñānena hīnastvaṃ kathaṃ karma kariṣyati /
evameva na kartavyaṃ teṣāṃ caiva samāgamam
garbhavāsaṃ nayiṣyaṃti bhavaṃtaṃ nānyathā vibho /
jñānenaiva mayā hīno ajñānaṃ yāsyasi dhruvam
evamuktvā tamātmānaṃ virarāma mahāmatim /
tatastāmāgatāṃ buddhimātmā provāca niścitaḥ
jñānadhyānau mahātmānau maṃtriṇau mama śobhanau /
tatra yānaṃ na me yuktaṃ tadbuddhe kiṃ karomyaham
evaṃ śrutvā tato buddhisteṣāṃ pārśve yaśasvinī /
samācaṣṭa samagraṃ tatkathanaṃ jñānadhyānayoḥ
tataste paṃcakāḥ sarve ātmānaṃ pratijagmire /
maitrīmeva pratīcchāmo bhavato nityameva hi
yasmācchuddhosi lokeśa tasmāttvāṃ samupāgatāḥ /
svayameva vicāryaiva uttaraṃ naḥ pradīyatām
ātmovāca-
yūyaṃ paṃcaiva saṃprāptā mama maitraṃ samicchatha /
svīyaṃ guṇaṃ prabhāvaṃ ca kathayaṃtu mamāgrataḥ
bhūmiruvāca-
sarvakāryasya saṃsthānaṃ carmamāṃsasamanvitam /
asthimūladṛḍhatvaṃ me nakhalomasamanvitam
prabhāvo hi mahāprājña kāyamadhye mamaiva hi /
nāsikāgamano gaṃdhassa me bhṛtyo mahāmanāḥ
ākāśa uvāca-
ahamākāśakaḥ prāpto mama kāye prabhāvakam /
śrūyatāmabhidhāsyāmi parabrahmasvarūpiṇam
bāhyāṃtarāvakāśaśca śūnyasthāne vasāmyaham /
tatrāmātyau tu karṇau me śravaṇārthaṃ pratiṣṭhitau
vāyuruvāca-
paṃcarūpeṇa tiṣṭhāmi karomyevaṃ śubhāśubham /
carmakāyesthitomātyaḥ sparśaṃ saṃśrayate guṇam
teja uvāca-
kāye saṃsthaḥ sadā nityaṃ pākayogaṃ karomyaham /
sabāhyābhyaṃtaraṃ sarvaṃ dravyādravyaṃ pradarśaye
śukraṃ majjā tathā lālā evaṃ tvaksaṃdhisaṃsthitam /
rudhiraṃ preṣayāmyeva kāyamadhye sthitosmyaham
tatra netrāvamātyau me dravyalabdhiprasādhakau /
evaṃ mayātmavyāpārastavāgre kathitaḥ paraḥ
jalamuvācaḥ-
sutoṣayāmyahaṃ nityamamṛtena kalevaram /
evaṃ me tatra vyāpāraḥ kāyapattanake priye
amātyaṃ rasanāṃ viddhi rasāsvādakarīṃ parām /
nāsikovāca-
sugaṃdhena parāṃ puṣṭiṃ kāyasyāpi karomyaham
durgaṃdhaṃ tu parityajya kāye gaṃdhaṃ pradarśaye /
buddhiyuktā mahābhāga tasyābhāvena bhāvitā
svāmikāryāya kāyesminnahaṃ tiṣṭhāmi niścalā /
gaṃdhaṃ mama guṇaṃ viddhi dvividhaṃ yatpravartitam
śravaṇāvūcatuḥ-
kāryākāryādikaṃ śabdaṃ lokairuktaṃ śubhāśubham /
śṛṇuyāvaḥ svakāyasthau satyāsatye priyāpriye
śabdo hi me guṇaḥ prokto mama vyāpārameva hi /
yojayāmi na saṃdeho yadā buddhiḥ prapūrayet
tvaguvāca-
paṃcarūpātmako vāyuḥ śarīresminvyavasthitaḥ
sabāhyābhyaṃtare ceṣṭāṃ teṣāṃ jānāmi tattvataḥ /
śītoṣṇamātapaṃ varṣaṃ vāyoḥ sphuraṇameva ca
sarvaṃ jānāmi saṃsparśaṃ saṃgaśleṣādikaṃ nṛṇām /
sparśa eva guṇo mahyametatsatyaṃ vadāmyaham
evaṃ hi te samākhyāto mayā vyāpāra eva hi /
netre ūcatuḥ-/
saṃsāre yāni rūpāṇi bhavyābhavyāni sattama
yadā prerayate buddhistadā paśyāva nānyathā /
vasāvaḥ kāyamadhye vai rūpaṃ guṇamihāvayoḥ
evaṃ vyāpārasaṃbaṃdhaḥ kāyamadhye mahāmate /
jihvovāca-/
buddhiyuktā ahaṃ tāta rasabhedānvicāraye
kṣāramamlādikaṃ sarvaṃ nīrasaṃ svādu ciṃtaye /
vyāpāreṇa anenāpi nityayuktā vasāmyaham
indriyāṇāṃ hi sarveṣāṃ buddhireṣā praṇāyakaḥ /
evaṃ paṃca samāyātānīṃdriyāṇi priye śṛṇu
svīyāni yāni karmāṇi kathayaṃti punaḥ punaḥ /
atha buddhiḥ samāyātā tamuvāca mahāmatim
madvihīno yadā kāyastadā naśyati nānyathā /
tasmāttvaṃ māṃ samāsthāya varttayasva mahāmate
atha karma samāyātamātmānamidamabravīt /
ahaṃ karma mahāprājña tava pārśvaṃ samāgatam
tvāṃ preṣayāmyahaṃ tena pathā yeneha gacchasi /
evamākarṇya tatsarvamātmā provāca tānprati
yūyaṃ paṃcātmakairyuktāḥ sarvasādhāraṇāḥ kila /
kasmānmaitraṃ samicchaṃti tatra paṃcātmakaṃ prati
bruvaṃtu kāraṇaṃ sarve mamāgre sarvameva tat /
paṃcātmakā ūcuḥ-/
asmatsaṃgaprasaṃgena piṃḍameva prajāyate
tasminpiṃḍe mahābuddhe bhavānvasati suvrataḥ /
tiṣṭhāmo hi vayaṃ sarve prasādāttava tatra hi
etasmātkāraṇānmaitramicchāmastava nityaśaḥ /
ātmovāca-
evamastu mahābhāgā bhavatāṃ priyameva ca
kariṣye nātra saṃdeho maitraṃ hi prītikāraṇāt /
vāryamāṇo mahābhāgo jñānenāpi mahātmanā
dhyānena ca mahātmāsau teṣāṃ saṃgatimāgataḥ /
sa taiḥ pramohitastatra rāgadveṣādibhistadā
paṃcatattvasamāyuktaḥ kāyitvaṃ gatavānprabhuḥ /
yadā garbhaṃ samāyāto viṣṭhāmūtrasamākule
durgaṃdhe picchilāvarte patitastaiḥ sa saṃyutaḥ /
aṃgena vyākulībhūtaḥ paṃcātmakānuvāca saḥ
bhobhoḥ paṃcātmakāḥ sarve śṛṇudhvaṃ vacanaṃ mama /
bhavatāṃ saṃprasaṃgena mahāduḥkhena mohitaḥ
tatrāsminpicchile ghore patito hi mahābhaye /
paṃcātmakā ūcuḥ-
tāvatsaṃsthīyatāṃ rājanyāvadgarbhaḥ prapūrayet
paścānnirgamanaṃ te vai bhaviṣyati na saṃśayaḥ /
asmākaṃ hi bhavānsvāmī kāyadeśe vyavasthitaḥ
rājyamevaṃ prakartavyaṃ sukhabhoktā bhaviṣyati /
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā ātmā duḥkhena pīḍitaḥ
gaṃtumicchannasau tasmātpalāyanaparobhavat
iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe devāsureśarīrakathanaṃnāma saptamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0