Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 2.61

2.61.1

vena uvāca-
bhāryātīrthaṃ samākhyātaṃ sarvatīrthottamottamam /
pitṛtīrthaṃ samākhyāhi putrāṇāṃ tāraṇaṃ param

2.61.2

viṣṇuruvāca-
kurukṣetre mahākṣetre kuṃḍalo nāma brāhmaṇaḥ /
sukarmā nāma satputraḥ kuṃḍalasya mahātmanaḥ

2.61.3

gurū tasya mahāvṛddhau dharmajñau śāstrakovidau /
dvāvetau tu mahātmānau jarayā paripīḍitau

2.61.4

tayoḥ śuśrūṣaṇaṃ cakre bhaktyā ca parayā tataḥ /
dharmajño bhāvasaṃyukto aharniśamanāratam

2.61.5

tasmādvedānadhīte sa pituḥ śāstrāṇyanekaśaḥ /
sarvācāraparo dakṣo dharmajño jñānavatsalaḥ

2.61.6

aṃgasaṃvāhanaṃ cakre gurvośca svayameva saḥ /
pādaprakṣālanaṃ caiva snānabhojanakīṃ kriyām

2.61.7

bhaktyā caiva svabhāvena taddhyāne tanmayo bhavet /
mātāpitrośca rājeṃdra upacaryāṃ prakārayet

2.61.8

sūta uvāca-
tadvartamānakāle tu babhūva nṛpasattama /
pippalo nāma vai vipraḥ kaśyapasya mahātmanaḥ

2.61.9

tapastepe nirāhāro jitātmā jitamatsaraḥ /
dayādānadamopetaḥ kāmaṃ krodhaṃ vijitya saḥ

2.61.10

daśāraṇyagato dhīmāñjñānaśāṃtiparāyaṇaḥ /
sarveṃdriyāṇi saṃyamya tapastepe mahāmanāḥ

2.61.11

tapaḥprabhāvatastasya jaṃtavo gatavigrahāḥ /
vasaṃti suyuge tatra ekodaragatā iva

2.61.12

tattapastasya munayo dṛṣṭvā vismayamāyayuḥ /
nedṛśaṃ kenacittaptaṃ yathāsau tapyate muniḥ

2.61.13

devāśca iṃdrapramukhāḥ paraṃ vismayamāyayuḥ /
aho asya tapastīvraṃ śamaśceṃdriyasaṃyamaḥ

2.61.14

nirvikāro nirudvegaḥ kāmakrodhavivarjitaḥ /
śītavātātapasaho dharādhara ivasthitaḥ

2.61.15

viṣaye vimukho dhīro manasotītasaṃgraham /
na śṛṇoti yathā śabdaṃ kasyaciddvijasattamaḥ

2.61.16

saṃsthānaṃ tādṛśaṃ gatvā sthitvā ekāgramānasaḥ /
brahmadhyānamayo bhūtvā sānaṃdamukhapaṃkajaḥ

2.61.17

aśmakāṣṭhamayo bhūtvā niśceṣṭo girivatsthitaḥ /
sthāṇuvaddṛśyate cāsau susthiro dharmavatsalaḥ

2.61.18

tapaḥkliṣṭaśarīroti śraddhāvānanasūyakaḥ /
evaṃ varṣasahasraikaṃ saṃjātaṃ tasya dhīmataḥ

2.61.19

pipīlikābhirbahvībhiḥ kṛtaṃ mṛdbhārasaṃcayam /
tasyopari mahākāyaṃ valmīkaṃ nijamaṃdiram

2.61.20

valmīkodaramadhyastho jaḍībhūta ivasthitaḥ /
sa evaṃ pippalo viprastapate sumahattapaḥ

2.61.21

kṛṣṇasarpaistu sarvatra veṣṭito dvijasattamaḥ /
tamugratejasaṃ vipraṃ pradaśaṃti viṣolbaṇāḥ

2.61.22

saṃprāpya gātramarmāṇi viṣaṃ tasya na bhedayet /
tejasā tasya viprasya nāgāḥ śāṃtimathāgaman

2.61.23

tasya kāyātsamudbhūtā arciṣo dīptatejasaḥ /
nānārūpāḥ subahuśo dṛśyaṃte ca pṛthakpṛthak

2.61.24

yathā vahneḥ kharatarāstathāvidhā narottama /
yathāmeghodare sūryaḥ praviṣṭo bhāti raśmibhiḥ

2.61.25

valmīkasthastathāvipraḥ pippalo bhāti tejasā /
sarpā daśaṃti vipraṃ taṃ sakrodhā daśanairapi

2.61.26

na bhiṃdaṃti ca daṃṣṭrāgrāccarma bhittvā nṛpottama /
evaṃ varṣasahasraikaṃ tapa ācaratastataḥ

2.61.27

gataṃ tu rājarājeṃdra munestasya mahātmanaḥ /
trikālaṃ sādhyamānasya śītavarṣātapānvitaḥ

2.61.28

gataḥ kālo mahārāja pippalasya mahātmanaḥ /
tadvacca vāyubhakṣaṃ tu kṛtaṃ tena mahātmanā

2.61.29

trīṇi varṣasahasrāṇi gatāni tasya tapyataḥ /
tasya mūrdhni tato devaiḥ puṣpavṛṣṭiḥ kṛtā purā

2.61.30

brahmajñosi mahābhāga dharmajñosi na saṃśayaḥ /
sarvajñānamayo'si tvaṃ saṃjātaḥ svenakarmaṇā

2.61.31

yaṃ yaṃ tvaṃ vāṃchase kāmaṃ taṃ taṃ prāpsyasi nānyathā /
sarvakāmaprasiddhastvaṃ svata eva bhaviṣyasi

2.61.32

samākarṇya mahadvākyaṃ pippalopi mahāmanāḥ /
praṇamya devatāḥ sarvā bhaktyā namitakaṃdharaḥ

2.61.33

harṣeṇa mahatāviṣṭo vacanaṃ pratyuvāca saḥ /
idaṃ viśvaṃ jagatsarvaṃ mamavaśyaṃ yathā bhavet

2.61.34

tathā kurudhvaṃ deveṃdrā vidyādharo bhavāmyaham /
evamuktvā sa medhāvī virarāma nṛpottama

2.61.35

evamastviti te procurdvijaśreṣṭhaṃ surāstadā /
datvā varaṃ mahābhāga jagmustasmai mahātmane

2.61.36

gateṣu teṣu deveṣu pippalo dvijasattamaḥ /
brahmaṇyaṃ sādhayennityaṃ viśvavaśyaṃ praciṃtayet

2.61.37

tadāprabhṛti rājeṃdra pippalo dvijasattamaḥ /
vidyādharapadaṃ labdhvā kāmagāmī mahīyate

2.61.38

evaṃ sa pippalo vipro vidyādharapadaṃ gataḥ /
saṃjāto devalokeśaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ

2.61.39

ekadā tu mahātejāḥ pippalaḥ paryaciṃtayat /
viśvavaśyaṃ bhavetsarvaṃ mama datto varottamaḥ

2.61.40

tadarthaṃ pratyayaṃ kartumudyato dvijapuṃgavaḥ /
yaṃ yaṃ ciṃtayate kartuṃ taṃ taṃ hi vaśamānayet

2.61.41

evaṃ sa pratyaye jāte manasā paryakalpayat /
dvitīyo nāsti vai loke matsamaḥ puruṣottamaḥ

2.61.42

sūta uvāca-
evaṃ hi kalpamānasya pippalasya mahātmanaḥ /
jñātvā mānasikaṃ bhāvaṃ sārasastamuvāca ha

2.61.43

sarastīragato rājansusvaraṃ vyaṃjanānvitam /
svanaṃ sauṣṭhavasaṃyuktamuktavānpippalaṃ prati

2.61.44

kasmādudvahase garvamevaṃ tvaṃ paramātmakam /
sarvavaśyātmikīṃ siddhiṃ nāhaṃ manye tavaiva hi

2.61.45

vaśyāvaśyamidaṃ karma arvācīnaṃ praśasyate /
parācīnaṃ na jānāsi pippala tvaṃ hi mūḍhadhīḥ

2.61.46

varṣāṇāṃ tu sahasrāṇi yāvattrīṇi tvayā tapaḥ /
samācīrṇaṃ tato garvaṃ kuruṣe kiṃ mudhā dvija

2.61.47

kuṃḍalasya suto dhīraḥ sukarmānāma yaḥ sudhīḥ /
vaśyāvaśyaṃ jagatsarvaṃ tasyāsīcchṛṇu sāṃpratam

2.61.48

arvācīnaṃ parācīnaṃ sa vai jānāti buddhimān /
loke nāsti mahājñānī tatsamaḥ śṛṇu pippala

2.61.49

na kuṃḍalasya putreṇa sadṛśastvaṃ sukarmaṇā /
na dattaṃ tena vai dānaṃ na jñānaṃ pariciṃtitam

2.61.50

hutayajñādikaṃ karma na kṛtaṃ tena vai kadā /
na gatastīrthayātrāyāṃ na ca vahnerupāsanam

2.61.51

sa kadā kṛtavānvipra dharmasevārthamuttamam /
svacchaṃdacārī jñānātmā pitṛmātṛsuhṛtsadā

2.61.52

vedādhyayanasaṃpannaḥ sarvaśāstrārthakovidaḥ /
yādṛśaṃ tasya vai jñānaṃ bālasyāpi sukarmaṇaḥ

2.61.53

tādṛśaṃ nāsti te jñānaṃ vṛthā tvaṃ garvamudvaheḥ /
pippala uvāca-
ko bhavānpakṣirūpeṇa māmevaṃ parikutsayet

2.61.54

kasmānniṃdasi me jñānaṃ parācīnaṃ tu kīdṛśam /
tanme vistarato brūhi tvayi jñānaṃ kathaṃ bhavet

2.61.55

arvācīnagatiṃ sarvāṃ parācīnasya sāṃpratam /
vada tvamaṃḍajaśreṣṭha jñānapūrvaṃ suvistaram

2.61.56

kiṃ vā brahmā ca viṣṇuśca kiṃ vā rudro bhaviṣyasi /
sārasa uvāca-
nāsti te tapaso bhāvaḥ phalaṃ nāsti ca tasya tu

2.61.57

tvayā na paritaptasya tapasaḥ sāṃprataṃ śṛṇu /
kuṃḍalasyāpi putrasya bālasyāpi yathā guṇaḥ

2.61.58

tathā te nāsti vai jñānaṃ parijñātaṃ na tatpadam /
ito gatvāpi pṛccha tvaṃ mama rūpaṃ dvijottama

2.61.59

sa vadiṣyati dharmātmā sarvaṃ jñānaṃ tavaiva hi /
viṣṇuruvāca-
evamākarṇya tatsarvaṃ sārasena prabhāṣitam

2.61.60

nirjagāma sa vegena daśāraṇyaṃ mahāśramam

2.61.61

iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne ekaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc