Padma Purana · Chapter 2.61
vena uvāca-
bhāryātīrthaṃ samākhyātaṃ sarvatīrthottamottamam /
pitṛtīrthaṃ samākhyāhi putrāṇāṃ tāraṇaṃ param
viṣṇuruvāca-
kurukṣetre mahākṣetre kuṃḍalo nāma brāhmaṇaḥ /
sukarmā nāma satputraḥ kuṃḍalasya mahātmanaḥ
gurū tasya mahāvṛddhau dharmajñau śāstrakovidau /
dvāvetau tu mahātmānau jarayā paripīḍitau
tayoḥ śuśrūṣaṇaṃ cakre bhaktyā ca parayā tataḥ /
dharmajño bhāvasaṃyukto aharniśamanāratam
tasmādvedānadhīte sa pituḥ śāstrāṇyanekaśaḥ /
sarvācāraparo dakṣo dharmajño jñānavatsalaḥ
aṃgasaṃvāhanaṃ cakre gurvośca svayameva saḥ /
pādaprakṣālanaṃ caiva snānabhojanakīṃ kriyām
bhaktyā caiva svabhāvena taddhyāne tanmayo bhavet /
mātāpitrośca rājeṃdra upacaryāṃ prakārayet
sūta uvāca-
tadvartamānakāle tu babhūva nṛpasattama /
pippalo nāma vai vipraḥ kaśyapasya mahātmanaḥ
tapastepe nirāhāro jitātmā jitamatsaraḥ /
dayādānadamopetaḥ kāmaṃ krodhaṃ vijitya saḥ
daśāraṇyagato dhīmāñjñānaśāṃtiparāyaṇaḥ /
sarveṃdriyāṇi saṃyamya tapastepe mahāmanāḥ
tapaḥprabhāvatastasya jaṃtavo gatavigrahāḥ /
vasaṃti suyuge tatra ekodaragatā iva
tattapastasya munayo dṛṣṭvā vismayamāyayuḥ /
nedṛśaṃ kenacittaptaṃ yathāsau tapyate muniḥ
devāśca iṃdrapramukhāḥ paraṃ vismayamāyayuḥ /
aho asya tapastīvraṃ śamaśceṃdriyasaṃyamaḥ
nirvikāro nirudvegaḥ kāmakrodhavivarjitaḥ /
śītavātātapasaho dharādhara ivasthitaḥ
viṣaye vimukho dhīro manasotītasaṃgraham /
na śṛṇoti yathā śabdaṃ kasyaciddvijasattamaḥ
saṃsthānaṃ tādṛśaṃ gatvā sthitvā ekāgramānasaḥ /
brahmadhyānamayo bhūtvā sānaṃdamukhapaṃkajaḥ
aśmakāṣṭhamayo bhūtvā niśceṣṭo girivatsthitaḥ /
sthāṇuvaddṛśyate cāsau susthiro dharmavatsalaḥ
tapaḥkliṣṭaśarīroti śraddhāvānanasūyakaḥ /
evaṃ varṣasahasraikaṃ saṃjātaṃ tasya dhīmataḥ
pipīlikābhirbahvībhiḥ kṛtaṃ mṛdbhārasaṃcayam /
tasyopari mahākāyaṃ valmīkaṃ nijamaṃdiram
valmīkodaramadhyastho jaḍībhūta ivasthitaḥ /
sa evaṃ pippalo viprastapate sumahattapaḥ
kṛṣṇasarpaistu sarvatra veṣṭito dvijasattamaḥ /
tamugratejasaṃ vipraṃ pradaśaṃti viṣolbaṇāḥ
saṃprāpya gātramarmāṇi viṣaṃ tasya na bhedayet /
tejasā tasya viprasya nāgāḥ śāṃtimathāgaman
tasya kāyātsamudbhūtā arciṣo dīptatejasaḥ /
nānārūpāḥ subahuśo dṛśyaṃte ca pṛthakpṛthak
yathā vahneḥ kharatarāstathāvidhā narottama /
yathāmeghodare sūryaḥ praviṣṭo bhāti raśmibhiḥ
valmīkasthastathāvipraḥ pippalo bhāti tejasā /
sarpā daśaṃti vipraṃ taṃ sakrodhā daśanairapi
na bhiṃdaṃti ca daṃṣṭrāgrāccarma bhittvā nṛpottama /
evaṃ varṣasahasraikaṃ tapa ācaratastataḥ
gataṃ tu rājarājeṃdra munestasya mahātmanaḥ /
trikālaṃ sādhyamānasya śītavarṣātapānvitaḥ
gataḥ kālo mahārāja pippalasya mahātmanaḥ /
tadvacca vāyubhakṣaṃ tu kṛtaṃ tena mahātmanā
trīṇi varṣasahasrāṇi gatāni tasya tapyataḥ /
tasya mūrdhni tato devaiḥ puṣpavṛṣṭiḥ kṛtā purā
brahmajñosi mahābhāga dharmajñosi na saṃśayaḥ /
sarvajñānamayo'si tvaṃ saṃjātaḥ svenakarmaṇā
yaṃ yaṃ tvaṃ vāṃchase kāmaṃ taṃ taṃ prāpsyasi nānyathā /
sarvakāmaprasiddhastvaṃ svata eva bhaviṣyasi
samākarṇya mahadvākyaṃ pippalopi mahāmanāḥ /
praṇamya devatāḥ sarvā bhaktyā namitakaṃdharaḥ
harṣeṇa mahatāviṣṭo vacanaṃ pratyuvāca saḥ /
idaṃ viśvaṃ jagatsarvaṃ mamavaśyaṃ yathā bhavet
tathā kurudhvaṃ deveṃdrā vidyādharo bhavāmyaham /
evamuktvā sa medhāvī virarāma nṛpottama
evamastviti te procurdvijaśreṣṭhaṃ surāstadā /
datvā varaṃ mahābhāga jagmustasmai mahātmane
gateṣu teṣu deveṣu pippalo dvijasattamaḥ /
brahmaṇyaṃ sādhayennityaṃ viśvavaśyaṃ praciṃtayet
tadāprabhṛti rājeṃdra pippalo dvijasattamaḥ /
vidyādharapadaṃ labdhvā kāmagāmī mahīyate
evaṃ sa pippalo vipro vidyādharapadaṃ gataḥ /
saṃjāto devalokeśaḥ sarvaśāstraviśāradaḥ
ekadā tu mahātejāḥ pippalaḥ paryaciṃtayat /
viśvavaśyaṃ bhavetsarvaṃ mama datto varottamaḥ
tadarthaṃ pratyayaṃ kartumudyato dvijapuṃgavaḥ /
yaṃ yaṃ ciṃtayate kartuṃ taṃ taṃ hi vaśamānayet
evaṃ sa pratyaye jāte manasā paryakalpayat /
dvitīyo nāsti vai loke matsamaḥ puruṣottamaḥ
sūta uvāca-
evaṃ hi kalpamānasya pippalasya mahātmanaḥ /
jñātvā mānasikaṃ bhāvaṃ sārasastamuvāca ha
sarastīragato rājansusvaraṃ vyaṃjanānvitam /
svanaṃ sauṣṭhavasaṃyuktamuktavānpippalaṃ prati
kasmādudvahase garvamevaṃ tvaṃ paramātmakam /
sarvavaśyātmikīṃ siddhiṃ nāhaṃ manye tavaiva hi
vaśyāvaśyamidaṃ karma arvācīnaṃ praśasyate /
parācīnaṃ na jānāsi pippala tvaṃ hi mūḍhadhīḥ
varṣāṇāṃ tu sahasrāṇi yāvattrīṇi tvayā tapaḥ /
samācīrṇaṃ tato garvaṃ kuruṣe kiṃ mudhā dvija
kuṃḍalasya suto dhīraḥ sukarmānāma yaḥ sudhīḥ /
vaśyāvaśyaṃ jagatsarvaṃ tasyāsīcchṛṇu sāṃpratam
arvācīnaṃ parācīnaṃ sa vai jānāti buddhimān /
loke nāsti mahājñānī tatsamaḥ śṛṇu pippala
na kuṃḍalasya putreṇa sadṛśastvaṃ sukarmaṇā /
na dattaṃ tena vai dānaṃ na jñānaṃ pariciṃtitam
hutayajñādikaṃ karma na kṛtaṃ tena vai kadā /
na gatastīrthayātrāyāṃ na ca vahnerupāsanam
sa kadā kṛtavānvipra dharmasevārthamuttamam /
svacchaṃdacārī jñānātmā pitṛmātṛsuhṛtsadā
vedādhyayanasaṃpannaḥ sarvaśāstrārthakovidaḥ /
yādṛśaṃ tasya vai jñānaṃ bālasyāpi sukarmaṇaḥ
tādṛśaṃ nāsti te jñānaṃ vṛthā tvaṃ garvamudvaheḥ /
pippala uvāca-
ko bhavānpakṣirūpeṇa māmevaṃ parikutsayet
kasmānniṃdasi me jñānaṃ parācīnaṃ tu kīdṛśam /
tanme vistarato brūhi tvayi jñānaṃ kathaṃ bhavet
arvācīnagatiṃ sarvāṃ parācīnasya sāṃpratam /
vada tvamaṃḍajaśreṣṭha jñānapūrvaṃ suvistaram
kiṃ vā brahmā ca viṣṇuśca kiṃ vā rudro bhaviṣyasi /
sārasa uvāca-
nāsti te tapaso bhāvaḥ phalaṃ nāsti ca tasya tu
tvayā na paritaptasya tapasaḥ sāṃprataṃ śṛṇu /
kuṃḍalasyāpi putrasya bālasyāpi yathā guṇaḥ
tathā te nāsti vai jñānaṃ parijñātaṃ na tatpadam /
ito gatvāpi pṛccha tvaṃ mama rūpaṃ dvijottama
sa vadiṣyati dharmātmā sarvaṃ jñānaṃ tavaiva hi /
viṣṇuruvāca-
evamākarṇya tatsarvaṃ sārasena prabhāṣitam
nirjagāma sa vegena daśāraṇyaṃ mahāśramam
iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe venopākhyāne ekaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0