Padma Purana · Chapter 2.28
aṣṭāviṃśatitamo'dhyāyaḥ
ṛṣaya ūcuḥ-
vistareṇa samākhyāhi janma tasya mahātmanaḥ /
pṛthoścaiva mahābhāga śrotukāmā vayaṃ punaḥ
rājñā tena yathā dugdhā iyaṃ dhātrī mahātmanā /
punardevaiśca pitṛbhirmunibhastattvavedibhiḥ
yathā daityaiśca nāgaiśca yathā yakṣairyathā drumaiḥ /
śailaiścaiva piśācaiśca gaṃdharvaiḥ puṇyakarmabhiḥ
brāhmaṇaiśca tathā siddhai rākṣasairbhīmavikramaiḥ /
pūrvameva yathā dugdhā anyaiśca sumahātmabhiḥ
teṣāmeva hi sarveṣāṃ viśeṣaṃ pātradhāraṇam /
kṣīrasyāpi vidhiṃ brūhi viśeṣaṃ ca mahāmate
venasyāpi nṛpasyaiva pāṇireva mahātmanaḥ /
ṛṣibhirmathitaḥ pūrvaṃ sa kasmādiha kāraṇāt
kruddhaścaiva mahāpuṇyaiḥ sūtaputra vadasva naḥ /
vicitreyaṃ kathā puṇyā sarvapāpapraṇāśinī
śrotukāmā mahābhāga tṛptirnaiva prajāyate /
sūta uvāca-
vainyasya hi pṛthoścaiva tasya vistarameva ca
janmavīryaṃ tathā kṣetraṃ pauruṣaṃ dvijasattamāḥ /
pravakṣyāmi yathā sarvaṃ caritraṃ tasya dhīmataḥ
śuśrūṣadhvaṃ mahābhāgā māmevaṃ dvijasattamāḥ /
abhaktāya na vaktavyamaśraddhāya śaṭhāya ca
sumūrkhāya sumohāya kuśiṣyāya tathaiva ca /
śraddhāhīnāya kūṭāya sarvanāśāya mā dvijāḥ
anyathā paṭhate yo hi nirayaṃ ca prayāti hi /
bhavaṃto bhāvasaṃyuktāḥ satyadharmaparāyaṇāḥ
bhavatāmagrataḥ sarvaṃ caritraṃ pāpanāśanam /
saṃpravakṣyāmyaśeṣeṇa śṛṇudhvaṃ dvijasattamāḥ
svargyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ dhanyaṃ vedaiśca saṃmitam /
rahasyamṛṣibhiḥ proktaṃ pravakṣyāmi dvijottamāḥ
yaścainaṃ kīrtayennityaṃ pṛthorvainyasya vistaram /
brāhmaṇebhyo namaskṛtvā na sa śocetkṛtākṛtam
saptajanmārjitaṃ pāpaṃ śrutamātreṇa naśyati /
brāhmaṇo vedavidvāṃśca kṣatriyo vijayī bhavet
vaiśyo dhanasamṛddhaḥ syācchūdraḥ sukhamavāpnuyāt /
evaṃ phalaṃ samāpnoti paṭhanācchravaṇādapi
pṛthorjanmacaritraṃ ca pavitraṃ pāpanāśanam /
dharmagoptā mahāprājño vedaśāstrārthakovidaḥ
atrivaṃśasamutpannaḥ pūrvamatrisamaḥ prabhuḥ /
sraṣṭā sarvasya dharmasya aṃgo nāma prajāpatiḥ
ya āsīttasya putro vai veno nāma prajāpatiḥ /
dharmamevaṃ parityajya sarvadaiva pravartate
mṛtyoḥ kanyā mahābhāgā sunīthā nāma nāmataḥ /
tāṃ tu aṃgo mahābhāgaḥ sunīthāmupayemivān
tasyāmutpādayāmāsa venaṃ dharmapraṇāśanam /
mātāmahasya doṣeṇa venaḥ kālātmajātmajaḥ
nijadharmaṃ parityajya adharmaniratobhavat /
kāmāllobhānmahāmohātpāpameva samācarat
vedācāramayaṃ dharmaṃ parityajya narādhipaḥ /
anvavartata pāpena madamatsaramohitaḥ
vedādhyāyaṃ vinā loke prāvartaṃta tadā janāḥ /
niḥsvādhyāyavaṣaṭkārāḥ prajāstasminprajāpatau
pravṛttaṃ na papuḥ somaṃ hutaṃ yajñeṣu devatāḥ /
ityuvāca sa duṣṭātmā brāhmaṇānprati nityaśaḥ
nādhyetavyaṃ na hotavyaṃ na deyaṃ dānameva ca /
na yaṣṭavyaṃ na hotavyamiti tasya prajāpateḥ
āsītpratijñā krūreyaṃ vināśe pratyupasthite /
ahamijyaśca yaṣṭā ca yajñaśceti punaḥ punaḥ
mayi yajñā vidhātavyā mayi hotavyamityapi /
ityabravītsadā veno hyahaṃ viṣṇuḥ sanātanaḥ
ahaṃ brahmā ahaṃ rudro mitra iṃdraḥ sadāgatiḥ /
ahameva prabhoktā ca havyaṃ kavyaṃ na saṃśayaḥ
atha te munayaḥ kruddhā venaṃ prati mahābalāḥ /
ūcuste saṃgatāḥ sarve rājānaṃ pāpacetanam
ṛṣaya ūcuḥ-
rājā hi pṛthivīnāthaḥ prajāṃ pālayate sadā /
dharmamūrtiḥ sa rājeṃdra tasmāddharmaṃ hi rakṣayet
vayaṃ dīkṣāṃ pravekṣyāmo yajñe dvādaśavārṣikīm /
adharmaṃ kuru mā yāge naiṣa dharmaḥ satāṃ gatiḥ
kuru dharmaṃ mahārāja satyaṃ puṇyaṃ samācara /
prajāhaṃ pālayiṣyāmi iti te samayaḥ kṛtaḥ
tāṃstathābruvataḥ sarvānmaharṣīnabravīttadā /
venaḥ prahasya durbuddhirimamarthamanarthakam
vena uvāca-
sraṣṭā dharmasya kaścānyaḥ śrotavyaṃ kasya vā mayā /
śrutavīryatapaḥ satye mayā vā kaḥ samo bhuvi
prabhavaṃ sarvabhūtānāṃ dharmāṇāṃ ca viśeṣataḥ /
saṃmūḍhā na vidurnūnaṃ bhavaṃto māṃ vicetasaḥ
icchandaheyaṃ pṛthivīṃ plāvayeyaṃ jalaistathā /
dyāṃ bhuvaṃ caiva ruṃdheyaṃ nātra kāryā vicāraṇā
yadā na śakyate mohādavalepācca pārthiva /
apanetuṃ tadā venaṃ tataḥ kruddhā maharṣayaḥ
visphuraṃtaṃ tadā venaṃ balādgṛhya tato ruṣā /
venasya tasya savyoruṃ mamaṃthurjātamanyavaḥ
kṛṣṇāṃjanacayopetamatihrasvaṃ vilakṣaṇam /
dīrghāsyaṃ ca virūpākṣaṃ nīlakaṃcukavarcasam
laṃbodaraṃ vyūḍhakarṇamatibhītaṃ durodaram /
dadṛśuste mahātmāno niṣīdetyabruvaṃstataḥ
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā niṣasāda bhayāturaḥ /
parvateṣu vaneṣveva tasya vaṃśaḥ pratiṣṭhitaḥ
niṣādāśca kirātāśca bhillānāhalakāstathā /
bhramarāśca puliṃdāśca ye cānye mlecchajātayaḥ
pāpācārāstu te sarve tasmādaṃgātprajajñire /
atha te ṛṣayaḥ sarve prasannamanasastataḥ
gatakalmaṣamevaṃ taṃ jātaṃ venaṃ nṛpottamam /
mamaṃthurdakṣiṇaṃ pāṇiṃ tasyaiva ca mahātmanaḥ
mathite tasya pāṇau tu saṃjātaṃ svedameva hi /
punarmamaṃthuste viprā dakṣiṇaṃ pāṇimeva ca
sukarātpuruṣo jajñe dvādaśādityasannibhaḥ /
taptakāṃcanavarṇāṃgo divyamālyāṃbarāvṛtaḥ
divyābharaṇaśobhāṃgo divyagaṃdhānulepanaḥ /
mukuṭenārkavarṇena kuṃḍalābhyāṃ virājate
mahākāyo mahābāhū rūpeṇāpratimo bhuvi /
khaḍgabāṇadharo dhanvī kavacī ca mahāprabhuḥ
sarvalakṣaṇasaṃpannaḥ sarvālaṃkārabhūṣaṇaḥ /
tejasā rūpabhāvena suvarṇaiśca mahāmatiḥ
divi iṃdro yathā bhāti bhuvi venātmajastathā /
tasmiñjāte mahābhāge devāśca ṛṣayomalāḥ
utsavaṃ cakrire sarve venasya tanayaṃ prati /
dīpyamānaḥ svavapuṣā sākṣādagnirivojjvalaḥ
ādyamājagavaṃ nāma dhanurgṛhya mahāvaram /
śarāndivyāṃśca rakṣārthe kavacaṃ ca mahāprabham
jāte sati mahābhāge pṛthau vīre mahātmani /
saṃprahraṣṭāni bhūtāni samastāni dvijottama
sarvatīrthāni toyāni puṇyāni vividhāni ca /
tasyābhiṣeke vipreṃdrāḥ sarva eva pratasthire
pitāmahādyā devāstu bhūtāni vividhāni ca /
sthāvarāṇi carāṇyeva abhyaṣiṃcannarādhipam
mahāvīraṃ prajāpālaṃ pṛthumeva dvijottama /
pṛthurvainyo rājarājye abhigamya carācaraiḥ
devairvipraistathā sarvairabhiṣikto mahāmanāḥ /
rājñāṃ samadhirājye vai pṛthurvainyaḥ pratāpavān
tasya pitrā prajāḥ sarvāḥ kadā naivānuraṃjitāḥ /
tenānuraṃjitāḥ sarvā mumudire sukhena vai
anurāgāttasya vīrasya nāma rājetyajāyata /
prayātasya suvīrasya samudrasya dvijottama
āpastastaṃbhire sarvā bhayāttasya mahātmanaḥ /
durgaṃ mārgaṃ vilopyaiva sumārgaṃ parvatā daduḥ
dhvajabhaṃgaṃ na cakruste girayaḥ sarva eva te /
akṛṣṭapacyā pṛthivī sarvatra kāmadhenavaḥ
parjanyaḥ kāmavarṣī ca vedayajñānmahotsavān /
kurvaṃti brāhmaṇāḥ sarve kṣatriyāśca tathā pare
sarvakāmaphalā vṛkṣāstasmiñchāsati pārthive /
na durbhikṣaṃ na ca vyādhirnākālamaraṇaṃ nṛṇām
sarve sukhena jīvaṃti lokā dharmaparāyaṇāḥ /
tasmiñchāsati durdharṣe rājarāje mahātmani
etasminneva kāle tu yajñe paitāmahe śubhe /
sūta sūtyāṃ samutpannaḥ saumyehani mahātmani
tasminneva mahāyajñe jajñe prājño'tha māgadhaḥ /
pṛthoḥstavārthaṃ tau tatra samāhūtau maharṣibhiḥ
sūtasya lakṣaṇaṃ vakṣye mahāpuṇyaṃ dvijottamāḥ /
śikhāsūtreṇa saṃyukto vedādhyayanatatparaḥ
sarvaśāstrārthavettāsāvagnihotramupāsate /
dānādhyayanasaṃpanno brahmācāraparāyaṇaḥ
devānāṃ brāhmaṇānāṃ ca pūjanābhirataḥ sadā /
yācakastāvakaiḥ puṇyairvedamaṃtrairyajetkila
brahmācāraparo nityaṃ saṃbaṃdhaṃ brāhmaṇaiḥ saha /
evaṃ sa māgadho jajñe vedādhyayanavarjitaḥ
baṃdinaścāraṇāḥ sarve brahmācāravivarjitāḥ /
jñeyāste ca mahābhāgāḥ stāvakāḥ prabhavaṃti te
stavanārthamubhau sṛṣṭau nipuṇau sūtamāgadhau /
tāvūcurṛṣayaḥ sarve stūyatāmeṣa pārthivaḥ
karmaitadanurūpaṃ ca yādṛśoyaṃ narādhipaḥ /
tāvūcatustadā sarvāṃstānṛṣīnbaṃdimāgadhau
āvāṃ devānṛṣīṃścaiva prīṇayāvaḥ svakarmabhiḥ /
na cāsya vidvo vai karma na tathā lakṣaṇaṃ yaśaḥ
karmaṇā yena kuryāvaḥ stotramasya mahātmanaḥ /
jānīvastanna vipreṃdrā avijñātaguṇasya hi
bhaviṣyaistairguṇaiḥ puṇyaiḥ stotavyoyaṃ narottamaḥ /
kṛtavānyāni karmāṇi pṛthureva mahāyaśāḥ
ūcuste munayaḥ sarve guṇāndivyānmahātmanaḥ /
satyavāñjñānasaṃpanno buddhimānkhyātavikramaḥ
sadā śūro guṇagrāhī puṇyavāṃstyāgavānguṇī /
dhārmikaḥ satyavādī ca yajñānāṃ yājakottamaḥ
priyavāksatyavādī ca dhānyavāndhanavānguṇī /
guṇajñaḥ saguṇagrāhī dharmajñaḥ satyavatsalaḥ
sarvagaḥ sarvavettā ca brahmaṇyo vedavitsudhīḥ /
prajñāvānsusvaraścaiva vedavedāṃgapāragaḥ
dhātā goptā prajānāṃ sa vijayī samarāṃgaṇe /
rājasūyādikānāṃ tu yajñānāṃ rājasattamaḥ
āhartā bhūtale caikaḥ sarvadharmasamanvitaḥ /
ete guṇā asya cāṃge bhaviṣyaṃti mahātmanaḥ
ṛṣibhistau niyuktau tu kurvāṇau sūtamāgadhau /
guṇaiścaiva bhaviṣyaiśca stotraṃ tasya mahātmanaḥ
tadā prabhṛti vai lokāstavaistuṣṭā mahāmate /
purataśca bhaviṣyaṃti dātāraḥ stāvanairguṇaiḥ
tataḥ prabhṛti lokesminstaveṣu dvijasattamāḥ /
āśīrvādāḥ prayujyaṃte teṣāṃ draviṇamuttamam
sūtāya māgadhāyaiva baṃdine ca mahodayam /
cāraṇāya tataḥ prādāttailaṃgaṃ deśamuttamam
pṛthuḥ prasādāddharmātmā haihayaṃ deśameva ca /
revātīre puraṃ kṛtvā svanāmnā nṛpanaṃdanaḥ
brāhmaṇebhyo dvijaśreṣṭha yajandātā pṛthuḥ purā /
sarvajñaṃ sarvadātāraṃ dharmavīryaṃ narottamam
taṃ dadṛśuḥ prajāḥ sarvā munayaśca tapomalāḥ /
ūcuḥ parasparaṃ puṇyā eṣa rājā mahāmatiḥ
devādīnāṃ vṛttidātā asmākaṃ ca viśeṣataḥ /
prajānāṃ pālakaścaiva vṛttido hi bhaviṣyati
iyaṃ dhātrī mahāprājñā uptaṃ bījaṃ purā kila /
jīvanārthaṃ prajābhistu grāsayitvā sthirābhavat
tataḥ pṛthuṃ dvijaśreṣṭha prajāḥ samabhidudruvuḥ /
vidhatsveti suvṛttiṃ no munīnāṃ vacanaṃ tadā
grāsayitvā tadānnāni pṛthvī jātā suniścalā /
bhayaṃ prajānāṃ sumahatsa dṛṣṭvā rājasattamaḥ
maharṣivacanātsopi pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ /
abhyadhāvata vegena pṛthvīṃ kruddho narādhipaḥ
kauṃjaraṃ rūpamāsthāya bhayāttasya tu medinī /
vaneṣu durgadeśeṣu guptā bhūtvā cacāra sā
na paśyati mahāprājñaḥ kurūpaṃ dvijasattamāḥ /
ācacakṣurmahāprājñaṃ kuṃjaraṃ rūpamāsthitā
tataḥ kuṃjararūpāṃtāmabhidudrāva pārthivaḥ /
tāḍyamānā ca sā tena niśitairmārgaṇaistataḥ
harirūpaṃ samāsthāya palāyanaparābhavat /
harerūpaṃ samāsthāya abhidudrāva pārthivaḥ
sotikruddho mahāprājño roṣāruṇasulocanaḥ /
subāṇairniśitaistīkṣṇairājaghāna sa medinīm
ākulavyākulā jātā bāṇāghātahatā tadā /
māhiṣaṃ rūpamāsthāya palāyanaparābhavat
abhyadhāvata vegena bāṇapāṇirdhanurdharaḥ /
sā gaurbhūtvā dvijaśreṣṭhā svargameva gatā dhruvam
brahmaṇaḥ śaraṇaṃ prāptā viṣṇoścaiva mahātmanaḥ /
rudrādīnāṃ ca devānāṃ trāṇasthānaṃ na viṃdati
alabhaṃtī bhṛśaṃ trāṇaṃ vainyamevānvaviṃdata /
tasya pārśvaṃ punaḥ prāptā bāṇaghātasamākulā
baddhāṃjalipuṭābhūtvā taṃ pṛthuṃ vākyamabravīt /
trāhitrāhīti rājeṃdra sā rājānamabhāṣata
ahaṃ dhātrī mahābhāga sarvādhārā vasuṃdharā /
nihatāyāṃ mayi nṛpa nihataṃ lokasaptakam
kṛtāṃjalipuṭā bhūtvā pūjyā lokaistribhiḥ sadā /
uvāca cainaṃ rājānamavadhyā strī sadā nṛpa
strīṇāṃ vadhe mahatpāpaṃ dṛṣṭamasti dvijottamaiḥ /
gavāṃ vadhe mahatpāpaṃ dṛṣṭamasti dvijottamaiḥ
mayā vinā mahārāja kathaṃ dhārayase prajāḥ /
ahaṃ yadāsthirā rājaṃstadā lokāścarācarāḥ
sthiratvaṃ yāṃti te sarve sthirībhūtā yadā hyaham /
māṃ vinā tu ime lokā vinaśyeyuścarācarāḥ
tataḥ prajā vinaśyeyurmama nāśe samāgate /
kathaṃ dhārayitā cāsi prajā rājanmayā vinā
mayi lokāḥ sthirā rājanmayedaṃ dhāryate jagat /
madvināśe vinaśyeyuḥ prajāḥ sarvā na saṃśayaḥ
na māmarhasi vai haṃtuṃ śreyaścettvaṃ cikīrṣasi /
prajānāṃ pṛthivīpāla śṛṇu deva vaco mama
upāyaiśca mahābhāga susiddhiṃ yāṃtyupakramāḥ /
samālokya hyupāyaṃ tvaṃ prajā yena dhariṣyati
māṃ hatvā tvaṃ mahārāja dhāraṇe pālane sadā /
poṣaṇe ca mahāprājña madvinā hi kathaṃ nṛpa
dhariṣyasi prajāṃ cemāṃ kopaṃ yaccha tvamātmanaḥ /
annamayī bhaviṣyāmi dhariṣyāmi prajāmimām
ahaṃ nārī avadhyā ca prāyaścittī bhaviṣyasi /
avadhyāṃ tu striyaṃ prāhustiryagyonigatāmapi
vicāryaivaṃ mahārāja na dharmaṃ tyaktumarhasi /
evaṃ nānāvidhairvākyairukto dhātryā narādhipaḥ
kopamenaṃ mahārāja tyaja dāruṇameva hi /
prasanne tvayi rājeṃdra tadā svasthā bhavāmyaham
evamuktastayā rājā pṛthurvainyaḥ prajāpatiḥ /
tāmuvāca mahābhāgāṃ dharitrīṃ dvijasattamāḥ
iti śrīpadmapurāṇe bhūmikhaṃḍe pṛthūpākhyāne'ṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0