પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.28

અષ્ટાવિંશતિતમોઽધ્યાયઃ
ઋષય ઊચુઃ-
વિસ્તરેણ સમાખ્યાહિ જન્મ તસ્ય મહાત્મનઃ ।
પૃથોશ્ચૈવ મહાભાગ શ્રોતુકામા વયં પુનઃ

રાજ્ઞા તેન યથા દુગ્ધા ઇયં ધાત્રી મહાત્મના ।
પુનર્દેવૈશ્ચ પિતૃભિર્મુનિભસ્તત્ત્વવેદિભિઃ

યથા દૈત્યૈશ્ચ નાગૈશ્ચ યથા યક્ષૈર્યથા દ્રુમૈઃ ।
શૈલૈશ્ચૈવ પિશાચૈશ્ચ ગંધર્વૈઃ પુણ્યકર્મભિઃ

બ્રાહ્મણૈશ્ચ તથા સિદ્ધૈ રાક્ષસૈર્ભીમવિક્રમૈઃ ।
પૂર્વમેવ યથા દુગ્ધા અન્યૈશ્ચ સુમહાત્મભિઃ

તેષામેવ હિ સર્વેષાં વિશેષં પાત્રધારણમ્ ।
ક્ષીરસ્યાપિ વિધિં બ્રૂહિ વિશેષં ચ મહામતે

વેનસ્યાપિ નૃપસ્યૈવ પાણિરેવ મહાત્મનઃ ।
ઋષિભિર્મથિતઃ પૂર્વં સ કસ્માદિહ કારણાત્

ક્રુદ્ધશ્ચૈવ મહાપુણ્યૈઃ સૂતપુત્ર વદસ્વ નઃ ।
વિચિત્રેયં કથા પુણ્યા સર્વપાપપ્રણાશિની

શ્રોતુકામા મહાભાગ તૃપ્તિર્નૈવ પ્રજાયતે ।
સૂત ઉવાચ-
વૈન્યસ્ય હિ પૃથોશ્ચૈવ તસ્ય વિસ્તરમેવ ચ

જન્મવીર્યં તથા ક્ષેત્રં પૌરુષં દ્વિજસત્તમાઃ ।
પ્રવક્ષ્યામિ યથા સર્વં ચરિત્રં તસ્ય ધીમતઃ

શુશ્રૂષધ્વં મહાભાગા મામેવં દ્વિજસત્તમાઃ ।
અભક્તાય ન વક્તવ્યમશ્રદ્ધાય શઠાય ચ

સુમૂર્ખાય સુમોહાય કુશિષ્યાય તથૈવ ચ ।
શ્રદ્ધાહીનાય કૂટાય સર્વનાશાય મા દ્વિજાઃ

અન્યથા પઠતે યો હિ નિરયં ચ પ્રયાતિ હિ ।
ભવંતો ભાવસંયુક્તાઃ સત્યધર્મપરાયણાઃ

ભવતામગ્રતઃ સર્વં ચરિત્રં પાપનાશનમ્ ।
સંપ્રવક્ષ્યામ્યશેષેણ શૃણુધ્વં દ્વિજસત્તમાઃ

સ્વર્ગ્યં યશસ્યમાયુષ્યં ધન્યં વેદૈશ્ચ સંમિતમ્ ।
રહસ્યમૃષિભિઃ પ્રોક્તં પ્રવક્ષ્યામિ દ્વિજોત્તમાઃ

યશ્ચૈનં કીર્તયેન્નિત્યં પૃથોર્વૈન્યસ્ય વિસ્તરમ્ ।
બ્રાહ્મણેભ્યો નમસ્કૃત્વા ન સ શોચેત્કૃતાકૃતમ્

સપ્તજન્માર્જિતં પાપં શ્રુતમાત્રેણ નશ્યતિ ।
બ્રાહ્મણો વેદવિદ્વાંશ્ચ ક્ષત્રિયો વિજયી ભવેત્

વૈશ્યો ધનસમૃદ્ધઃ સ્યાચ્છૂદ્રઃ સુખમવાપ્નુયાત્ ।
એવં ફલં સમાપ્નોતિ પઠનાચ્છ્રવણાદપિ

પૃથોર્જન્મચરિત્રં ચ પવિત્રં પાપનાશનમ્ ।
ધર્મગોપ્તા મહાપ્રાજ્ઞો વેદશાસ્ત્રાર્થકોવિદઃ

અત્રિવંશસમુત્પન્નઃ પૂર્વમત્રિસમઃ પ્રભુઃ ।
સ્રષ્ટા સર્વસ્ય ધર્મસ્ય અંગો નામ પ્રજાપતિઃ

ય આસીત્તસ્ય પુત્રો વૈ વેનો નામ પ્રજાપતિઃ ।
ધર્મમેવં પરિત્યજ્ય સર્વદૈવ પ્રવર્તતે

મૃત્યોઃ કન્યા મહાભાગા સુનીથા નામ નામતઃ ।
તાં તુ અંગો મહાભાગઃ સુનીથામુપયેમિવાન્

તસ્યામુત્પાદયામાસ વેનં ધર્મપ્રણાશનમ્ ।
માતામહસ્ય દોષેણ વેનઃ કાલાત્મજાત્મજઃ

નિજધર્મં પરિત્યજ્ય અધર્મનિરતોભવત્ ।
કામાલ્લોભાન્મહામોહાત્પાપમેવ સમાચરત્

વેદાચારમયં ધર્મં પરિત્યજ્ય નરાધિપઃ ।
અન્વવર્તત પાપેન મદમત્સરમોહિતઃ

વેદાધ્યાયં વિના લોકે પ્રાવર્તંત તદા જનાઃ ।
નિઃસ્વાધ્યાયવષટ્કારાઃ પ્રજાસ્તસ્મિન્પ્રજાપતૌ

પ્રવૃત્તં ન પપુઃ સોમં હુતં યજ્ઞેષુ દેવતાઃ ।
ઇત્યુવાચ સ દુષ્ટાત્મા બ્રાહ્મણાન્પ્રતિ નિત્યશઃ

નાધ્યેતવ્યં ન હોતવ્યં ન દેયં દાનમેવ ચ ।
ન યષ્ટવ્યં ન હોતવ્યમિતિ તસ્ય પ્રજાપતેઃ

આસીત્પ્રતિજ્ઞા ક્રૂરેયં વિનાશે પ્રત્યુપસ્થિતે ।
અહમિજ્યશ્ચ યષ્ટા ચ યજ્ઞશ્ચેતિ પુનઃ પુનઃ

મયિ યજ્ઞા વિધાતવ્યા મયિ હોતવ્યમિત્યપિ ।
ઇત્યબ્રવીત્સદા વેનો હ્યહં વિષ્ણુઃ સનાતનઃ

અહં બ્રહ્મા અહં રુદ્રો મિત્ર ઇંદ્રઃ સદાગતિઃ ।
અહમેવ પ્રભોક્તા ચ હવ્યં કવ્યં ન સંશયઃ

અથ તે મુનયઃ ક્રુદ્ધા વેનં પ્રતિ મહાબલાઃ ।
ઊચુસ્તે સંગતાઃ સર્વે રાજાનં પાપચેતનમ્

ઋષય ઊચુઃ-
રાજા હિ પૃથિવીનાથઃ પ્રજાં પાલયતે સદા ।
ધર્મમૂર્તિઃ સ રાજેંદ્ર તસ્માદ્ધર્મં હિ રક્ષયેત્

વયં દીક્ષાં પ્રવેક્ષ્યામો યજ્ઞે દ્વાદશવાર્ષિકીમ્ ।
અધર્મં કુરુ મા યાગે નૈષ ધર્મઃ સતાં ગતિઃ

કુરુ ધર્મં મહારાજ સત્યં પુણ્યં સમાચર ।
પ્રજાહં પાલયિષ્યામિ ઇતિ તે સમયઃ કૃતઃ

તાંસ્તથાબ્રુવતઃ સર્વાન્મહર્ષીનબ્રવીત્તદા ।
વેનઃ પ્રહસ્ય દુર્બુદ્ધિરિમમર્થમનર્થકમ્

વેન ઉવાચ-
સ્રષ્ટા ધર્મસ્ય કશ્ચાન્યઃ શ્રોતવ્યં કસ્ય વા મયા ।
શ્રુતવીર્યતપઃ સત્યે મયા વા કઃ સમો ભુવિ

પ્રભવં સર્વભૂતાનાં ધર્માણાં ચ વિશેષતઃ ।
સંમૂઢા ન વિદુર્નૂનં ભવંતો માં વિચેતસઃ

ઇચ્છન્દહેયં પૃથિવીં પ્લાવયેયં જલૈસ્તથા ।
દ્યાં ભુવં ચૈવ રુંધેયં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

યદા ન શક્યતે મોહાદવલેપાચ્ચ પાર્થિવ ।
અપનેતું તદા વેનં તતઃ ક્રુદ્ધા મહર્ષયઃ

વિસ્ફુરંતં તદા વેનં બલાદ્ગૃહ્ય તતો રુષા ।
વેનસ્ય તસ્ય સવ્યોરું મમંથુર્જાતમન્યવઃ

કૃષ્ણાંજનચયોપેતમતિહ્રસ્વં વિલક્ષણમ્ ।
દીર્ઘાસ્યં ચ વિરૂપાક્ષં નીલકંચુકવર્ચસમ્

લંબોદરં વ્યૂઢકર્ણમતિભીતં દુરોદરમ્ ।
દદૃશુસ્તે મહાત્માનો નિષીદેત્યબ્રુવંસ્તતઃ

તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા નિષસાદ ભયાતુરઃ ।
પર્વતેષુ વનેષ્વેવ તસ્ય વંશઃ પ્રતિષ્ઠિતઃ

નિષાદાશ્ચ કિરાતાશ્ચ ભિલ્લાનાહલકાસ્તથા ।
ભ્રમરાશ્ચ પુલિંદાશ્ચ યે ચાન્યે મ્લેચ્છજાતયઃ

પાપાચારાસ્તુ તે સર્વે તસ્માદંગાત્પ્રજજ્ઞિરે ।
અથ તે ઋષયઃ સર્વે પ્રસન્નમનસસ્તતઃ

ગતકલ્મષમેવં તં જાતં વેનં નૃપોત્તમમ્ ।
મમંથુર્દક્ષિણં પાણિં તસ્યૈવ ચ મહાત્મનઃ

મથિતે તસ્ય પાણૌ તુ સંજાતં સ્વેદમેવ હિ ।
પુનર્મમંથુસ્તે વિપ્રા દક્ષિણં પાણિમેવ ચ

સુકરાત્પુરુષો જજ્ઞે દ્વાદશાદિત્યસન્નિભઃ ।
તપ્તકાંચનવર્ણાંગો દિવ્યમાલ્યાંબરાવૃતઃ

દિવ્યાભરણશોભાંગો દિવ્યગંધાનુલેપનઃ ।
મુકુટેનાર્કવર્ણેન કુંડલાભ્યાં વિરાજતે

મહાકાયો મહાબાહૂ રૂપેણાપ્રતિમો ભુવિ ।
ખડ્ગબાણધરો ધન્વી કવચી ચ મહાપ્રભુઃ

સર્વલક્ષણસંપન્નઃ સર્વાલંકારભૂષણઃ ।
તેજસા રૂપભાવેન સુવર્ણૈશ્ચ મહામતિઃ

દિવિ ઇંદ્રો યથા ભાતિ ભુવિ વેનાત્મજસ્તથા ।
તસ્મિઞ્જાતે મહાભાગે દેવાશ્ચ ઋષયોમલાઃ

ઉત્સવં ચક્રિરે સર્વે વેનસ્ય તનયં પ્રતિ ।
દીપ્યમાનઃ સ્વવપુષા સાક્ષાદગ્નિરિવોજ્જ્વલઃ

આદ્યમાજગવં નામ ધનુર્ગૃહ્ય મહાવરમ્ ।
શરાન્દિવ્યાંશ્ચ રક્ષાર્થે કવચં ચ મહાપ્રભમ્

જાતે સતિ મહાભાગે પૃથૌ વીરે મહાત્મનિ ।
સંપ્રહ્રષ્ટાનિ ભૂતાનિ સમસ્તાનિ દ્વિજોત્તમ

સર્વતીર્થાનિ તોયાનિ પુણ્યાનિ વિવિધાનિ ચ ।
તસ્યાભિષેકે વિપ્રેંદ્રાઃ સર્વ એવ પ્રતસ્થિરે

પિતામહાદ્યા દેવાસ્તુ ભૂતાનિ વિવિધાનિ ચ ।
સ્થાવરાણિ ચરાણ્યેવ અભ્યષિંચન્નરાધિપમ્

મહાવીરં પ્રજાપાલં પૃથુમેવ દ્વિજોત્તમ ।
પૃથુર્વૈન્યો રાજરાજ્યે અભિગમ્ય ચરાચરૈઃ

દેવૈર્વિપ્રૈસ્તથા સર્વૈરભિષિક્તો મહામનાઃ ।
રાજ્ઞાં સમધિરાજ્યે વૈ પૃથુર્વૈન્યઃ પ્રતાપવાન્

તસ્ય પિત્રા પ્રજાઃ સર્વાઃ કદા નૈવાનુરંજિતાઃ ।
તેનાનુરંજિતાઃ સર્વા મુમુદિરે સુખેન વૈ

અનુરાગાત્તસ્ય વીરસ્ય નામ રાજેત્યજાયત ।
પ્રયાતસ્ય સુવીરસ્ય સમુદ્રસ્ય દ્વિજોત્તમ

આપસ્તસ્તંભિરે સર્વા ભયાત્તસ્ય મહાત્મનઃ ।
દુર્ગં માર્ગં વિલોપ્યૈવ સુમાર્ગં પર્વતા દદુઃ

ધ્વજભંગં ન ચક્રુસ્તે ગિરયઃ સર્વ એવ તે ।
અકૃષ્ટપચ્યા પૃથિવી સર્વત્ર કામધેનવઃ

પર્જન્યઃ કામવર્ષી ચ વેદયજ્ઞાન્મહોત્સવાન્ ।
કુર્વંતિ બ્રાહ્મણાઃ સર્વે ક્ષત્રિયાશ્ચ તથા પરે

સર્વકામફલા વૃક્ષાસ્તસ્મિઞ્છાસતિ પાર્થિવે ।
ન દુર્ભિક્ષં ન ચ વ્યાધિર્નાકાલમરણં નૃણામ્

સર્વે સુખેન જીવંતિ લોકા ધર્મપરાયણાઃ ।
તસ્મિઞ્છાસતિ દુર્ધર્ષે રાજરાજે મહાત્મનિ

એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ યજ્ઞે પૈતામહે શુભે ।
સૂત સૂત્યાં સમુત્પન્નઃ સૌમ્યેહનિ મહાત્મનિ

તસ્મિન્નેવ મહાયજ્ઞે જજ્ઞે પ્રાજ્ઞોઽથ માગધઃ ।
પૃથોઃસ્તવાર્થં તૌ તત્ર સમાહૂતૌ મહર્ષિભિઃ

સૂતસ્ય લક્ષણં વક્ષ્યે મહાપુણ્યં દ્વિજોત્તમાઃ ।
શિખાસૂત્રેણ સંયુક્તો વેદાધ્યયનતત્પરઃ

સર્વશાસ્ત્રાર્થવેત્તાસાવગ્નિહોત્રમુપાસતે ।
દાનાધ્યયનસંપન્નો બ્રહ્માચારપરાયણઃ

દેવાનાં બ્રાહ્મણાનાં ચ પૂજનાભિરતઃ સદા ।
યાચકસ્તાવકૈઃ પુણ્યૈર્વેદમંત્રૈર્યજેત્કિલ

બ્રહ્માચારપરો નિત્યં સંબંધં બ્રાહ્મણૈઃ સહ ।
એવં સ માગધો જજ્ઞે વેદાધ્યયનવર્જિતઃ

બંદિનશ્ચારણાઃ સર્વે બ્રહ્માચારવિવર્જિતાઃ ।
જ્ઞેયાસ્તે ચ મહાભાગાઃ સ્તાવકાઃ પ્રભવંતિ તે

સ્તવનાર્થમુભૌ સૃષ્ટૌ નિપુણૌ સૂતમાગધૌ ।
તાવૂચુરૃષયઃ સર્વે સ્તૂયતામેષ પાર્થિવઃ

કર્મૈતદનુરૂપં ચ યાદૃશોયં નરાધિપઃ ।
તાવૂચતુસ્તદા સર્વાંસ્તાનૃષીન્બંદિમાગધૌ

આવાં દેવાનૃષીંશ્ચૈવ પ્રીણયાવઃ સ્વકર્મભિઃ ।
ન ચાસ્ય વિદ્વો વૈ કર્મ ન તથા લક્ષણં યશઃ

કર્મણા યેન કુર્યાવઃ સ્તોત્રમસ્ય મહાત્મનઃ ।
જાનીવસ્તન્ન વિપ્રેંદ્રા અવિજ્ઞાતગુણસ્ય હિ

ભવિષ્યૈસ્તૈર્ગુણૈઃ પુણ્યૈઃ સ્તોતવ્યોયં નરોત્તમઃ ।
કૃતવાન્યાનિ કર્માણિ પૃથુરેવ મહાયશાઃ

ઊચુસ્તે મુનયઃ સર્વે ગુણાન્દિવ્યાન્મહાત્મનઃ ।
સત્યવાઞ્જ્ઞાનસંપન્નો બુદ્ધિમાન્ખ્યાતવિક્રમઃ

સદા શૂરો ગુણગ્રાહી પુણ્યવાંસ્ત્યાગવાન્ગુણી ।
ધાર્મિકઃ સત્યવાદી ચ યજ્ઞાનાં યાજકોત્તમઃ

પ્રિયવાક્સત્યવાદી ચ ધાન્યવાન્ધનવાન્ગુણી ।
ગુણજ્ઞઃ સગુણગ્રાહી ધર્મજ્ઞઃ સત્યવત્સલઃ

સર્વગઃ સર્વવેત્તા ચ બ્રહ્મણ્યો વેદવિત્સુધીઃ ।
પ્રજ્ઞાવાન્સુસ્વરશ્ચૈવ વેદવેદાંગપારગઃ

ધાતા ગોપ્તા પ્રજાનાં સ વિજયી સમરાંગણે ।
રાજસૂયાદિકાનાં તુ યજ્ઞાનાં રાજસત્તમઃ

આહર્તા ભૂતલે ચૈકઃ સર્વધર્મસમન્વિતઃ ।
એતે ગુણા અસ્ય ચાંગે ભવિષ્યંતિ મહાત્મનઃ

ઋષિભિસ્તૌ નિયુક્તૌ તુ કુર્વાણૌ સૂતમાગધૌ ।
ગુણૈશ્ચૈવ ભવિષ્યૈશ્ચ સ્તોત્રં તસ્ય મહાત્મનઃ

તદા પ્રભૃતિ વૈ લોકાસ્તવૈસ્તુષ્ટા મહામતે ।
પુરતશ્ચ ભવિષ્યંતિ દાતારઃ સ્તાવનૈર્ગુણૈઃ

તતઃ પ્રભૃતિ લોકેસ્મિન્સ્તવેષુ દ્વિજસત્તમાઃ ।
આશીર્વાદાઃ પ્રયુજ્યંતે તેષાં દ્રવિણમુત્તમમ્

સૂતાય માગધાયૈવ બંદિને ચ મહોદયમ્ ।
ચારણાય તતઃ પ્રાદાત્તૈલંગં દેશમુત્તમમ્

પૃથુઃ પ્રસાદાદ્ધર્માત્મા હૈહયં દેશમેવ ચ ।
રેવાતીરે પુરં કૃત્વા સ્વનામ્ના નૃપનંદનઃ

બ્રાહ્મણેભ્યો દ્વિજશ્રેષ્ઠ યજન્દાતા પૃથુઃ પુરા ।
સર્વજ્ઞં સર્વદાતારં ધર્મવીર્યં નરોત્તમમ્

તં દદૃશુઃ પ્રજાઃ સર્વા મુનયશ્ચ તપોમલાઃ ।
ઊચુઃ પરસ્પરં પુણ્યા એષ રાજા મહામતિઃ

દેવાદીનાં વૃત્તિદાતા અસ્માકં ચ વિશેષતઃ ।
પ્રજાનાં પાલકશ્ચૈવ વૃત્તિદો હિ ભવિષ્યતિ

ઇયં ધાત્રી મહાપ્રાજ્ઞા ઉપ્તં બીજં પુરા કિલ ।
જીવનાર્થં પ્રજાભિસ્તુ ગ્રાસયિત્વા સ્થિરાભવત્

તતઃ પૃથું દ્વિજશ્રેષ્ઠ પ્રજાઃ સમભિદુદ્રુવુઃ ।
વિધત્સ્વેતિ સુવૃત્તિં નો મુનીનાં વચનં તદા

ગ્રાસયિત્વા તદાન્નાનિ પૃથ્વી જાતા સુનિશ્ચલા ।
ભયં પ્રજાનાં સુમહત્સ દૃષ્ટ્વા રાજસત્તમઃ

મહર્ષિવચનાત્સોપિ પ્રગૃહ્ય સશરં ધનુઃ ।
અભ્યધાવત વેગેન પૃથ્વીં ક્રુદ્ધો નરાધિપઃ

કૌંજરં રૂપમાસ્થાય ભયાત્તસ્ય તુ મેદિની ।
વનેષુ દુર્ગદેશેષુ ગુપ્તા ભૂત્વા ચચાર સા

ન પશ્યતિ મહાપ્રાજ્ઞઃ કુરૂપં દ્વિજસત્તમાઃ ।
આચચક્ષુર્મહાપ્રાજ્ઞં કુંજરં રૂપમાસ્થિતા

તતઃ કુંજરરૂપાંતામભિદુદ્રાવ પાર્થિવઃ ।
તાડ્યમાના ચ સા તેન નિશિતૈર્માર્ગણૈસ્તતઃ

હરિરૂપં સમાસ્થાય પલાયનપરાભવત્ ।
હરેરૂપં સમાસ્થાય અભિદુદ્રાવ પાર્થિવઃ

સોતિક્રુદ્ધો મહાપ્રાજ્ઞો રોષારુણસુલોચનઃ ।
સુબાણૈર્નિશિતૈસ્તીક્ષ્ણૈરાજઘાન સ મેદિનીમ્

આકુલવ્યાકુલા જાતા બાણાઘાતહતા તદા ।
માહિષં રૂપમાસ્થાય પલાયનપરાભવત્

અભ્યધાવત વેગેન બાણપાણિર્ધનુર્ધરઃ ।
સા ગૌર્ભૂત્વા દ્વિજશ્રેષ્ઠા સ્વર્ગમેવ ગતા ધ્રુવમ્

બ્રહ્મણઃ શરણં પ્રાપ્તા વિષ્ણોશ્ચૈવ મહાત્મનઃ ।
રુદ્રાદીનાં ચ દેવાનાં ત્રાણસ્થાનં ન વિંદતિ

અલભંતી ભૃશં ત્રાણં વૈન્યમેવાન્વવિંદત ।
તસ્ય પાર્શ્વં પુનઃ પ્રાપ્તા બાણઘાતસમાકુલા

બદ્ધાંજલિપુટાભૂત્વા તં પૃથું વાક્યમબ્રવીત્ ।
ત્રાહિત્રાહીતિ રાજેંદ્ર સા રાજાનમભાષત

અહં ધાત્રી મહાભાગ સર્વાધારા વસુંધરા ।
નિહતાયાં મયિ નૃપ નિહતં લોકસપ્તકમ્

કૃતાંજલિપુટા ભૂત્વા પૂજ્યા લોકૈસ્ત્રિભિઃ સદા ।
ઉવાચ ચૈનં રાજાનમવધ્યા સ્ત્રી સદા નૃપ

સ્ત્રીણાં વધે મહત્પાપં દૃષ્ટમસ્તિ દ્વિજોત્તમૈઃ ।
ગવાં વધે મહત્પાપં દૃષ્ટમસ્તિ દ્વિજોત્તમૈઃ

મયા વિના મહારાજ કથં ધારયસે પ્રજાઃ ।
અહં યદાસ્થિરા રાજંસ્તદા લોકાશ્ચરાચરાઃ

સ્થિરત્વં યાંતિ તે સર્વે સ્થિરીભૂતા યદા હ્યહમ્ ।
માં વિના તુ ઇમે લોકા વિનશ્યેયુશ્ચરાચરાઃ

તતઃ પ્રજા વિનશ્યેયુર્મમ નાશે સમાગતે ।
કથં ધારયિતા ચાસિ પ્રજા રાજન્મયા વિના

મયિ લોકાઃ સ્થિરા રાજન્મયેદં ધાર્યતે જગત્ ।
મદ્વિનાશે વિનશ્યેયુઃ પ્રજાઃ સર્વા ન સંશયઃ

ન મામર્હસિ વૈ હંતું શ્રેયશ્ચેત્ત્વં ચિકીર્ષસિ ।
પ્રજાનાં પૃથિવીપાલ શૃણુ દેવ વચો મમ

ઉપાયૈશ્ચ મહાભાગ સુસિદ્ધિં યાંત્યુપક્રમાઃ ।
સમાલોક્ય હ્યુપાયં ત્વં પ્રજા યેન ધરિષ્યતિ

માં હત્વા ત્વં મહારાજ ધારણે પાલને સદા ।
પોષણે ચ મહાપ્રાજ્ઞ મદ્વિના હિ કથં નૃપ

ધરિષ્યસિ પ્રજાં ચેમાં કોપં યચ્છ ત્વમાત્મનઃ ।
અન્નમયી ભવિષ્યામિ ધરિષ્યામિ પ્રજામિમામ્

અહં નારી અવધ્યા ચ પ્રાયશ્ચિત્તી ભવિષ્યસિ ।
અવધ્યાં તુ સ્ત્રિયં પ્રાહુસ્તિર્યગ્યોનિગતામપિ

વિચાર્યૈવં મહારાજ ન ધર્મં ત્યક્તુમર્હસિ ।
એવં નાનાવિધૈર્વાક્યૈરુક્તો ધાત્ર્યા નરાધિપઃ

કોપમેનં મહારાજ ત્યજ દારુણમેવ હિ ।
પ્રસન્ને ત્વયિ રાજેંદ્ર તદા સ્વસ્થા ભવામ્યહમ્

એવમુક્તસ્તયા રાજા પૃથુર્વૈન્યઃ પ્રજાપતિઃ ।
તામુવાચ મહાભાગાં ધરિત્રીં દ્વિજસત્તમાઃ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે પૃથૂપાખ્યાનેઽષ્ટાવિંશોઽધ્યાયઃ