Padma Purana · Chapter 1.9

bhīṣma uvāca/
bhagavanśrotumicchāmi pitṝṇāṃ vaṃśamuttamam/
raveśca śrāddhadevasya somasya ca viśeṣataḥ

pulastya uvāca/
haṃta te kathayiṣyāmi pitṝṇāṃ vaṃśamuttamam/
svarge pitṛgaṇāḥ sapta trayasteṣāmamūrtayaḥ

mūrtimaṃtotha catvāraḥ sarveṣāmamitaujasāṃ/
amūrttayaḥ pitṛgaṇā vairājasya prajāpateḥ

yajanti yāndevagaṇā vairājā iti viśrutāḥ/
ye vai te yogavibhraṣṭāḥ prāpurlokānsanātanān

punarbrahmadināṃte tu jāyaṃte brahmavādinaḥ/
saṃprāpya tāṃ smṛtiṃ bhūyo yogaṃ sāṃkhyamanuttamam

siddhiṃ prayāṃti yogena punarāvṛttidurllabhām/
yogināmeva deyāni tasmācchāddhāni dātṛbhiḥ

eteṣāṃ mānasī kanyā patnī himavato matā/
mainākastasya dāyādaḥ kraucastasya sutobhavat

krauṃcadvīpaḥ smṛto yena caturtho dhṛtasaṃyutaḥ/
menā tu suṣave tisraḥ kanyā yogavatīstataḥ

umaikaparṇā parṇā ca tīvravrataparāyaṇāḥ/
rudrasyaikā bhṛgoścaikā jaigīṣavyasya cāparā

dattā himavatā bālāḥ sarvalokatapodhikāḥ/
pitṝṇāṃ lokasaṃgītaṃ kathayāmi śṛṇuṣva tat

lokāḥ somapathā nāma yatra mārīcanaṃdanāḥ/
varttaṃte yena pitaro yāndevā bhāvayantyalam

agniṣvāttā iti khyātā yajvāno yatra saṃsthitāḥ/
acchodā nāma teṣāṃ tu kanyābhūdvaravarṇinī

acchodaṃ ca sarastatra pitṛbhirnirmitaṃ purā/
acchodātha tapaścakre divyaṃ varṣasahasrakam

ājagmuḥ pitarastuṣṭā dāsyantaḥ kila te varam/
divyarūpadharāḥ sarve divyamālyānulepanāḥ

sarve pradhānā balinaḥ kusumāyudhasannibhāḥ/
tanmadhyemāvasuṃ nāma pitaraṃ vīkṣya sāṃganā

vavre varārthinī saṃgaṃ kusumāyudhapīḍitā/
yogādbhraṣṭā tu sā tena vyabhicāreṇa bhāminī

dharānna spṛśate pūrvaṃ prayātātha bhuvastale/
tathaivāmāvasuryoyamicchāṃ cakre na tāṃ prati

dhairyeṇa tasya sā loke amāvāsyeti viśrutā/
pitṝṇāṃ vallabhā yasmāddattasyākṣayakārikā

acchodādhomukhī dīnā lajjitā tapasaḥ kṣayāt/
sā pitṝnprārthayāmāsa punarātmasamṛddhaye

vilajjamānā pitṛbhiridamuktā tapasvinī/
bhaviṣyamatha cālokya devakāryaṃ ca te tadā

idamūcurmahābhāgāḥ prasāda śubhayāgirā/
divi divyaśarīreṇa yatkiṃcitkriyate budhaiḥ

tenaiva tatkarmaphalaṃ bhujyate varavarṇinī/
sadyaḥ phalaṃti karmāṇi devatve pretyamānuṣe

tasmāttvaṃ sukṛtaṃ kṛtvā prāpsyase pretya yatphalam/
aṣṭāviṃśe bhavitrī tvaṃ dvāpare matsyayonijā

vyatikramātpitṝṇāṃ tu kaṣṭaṃ kulamavāpsyasi/
tasmādrājño vasoḥ kanyā tvamavaśyaṃ bhaviṣyasi

kanyātve devalokāṃstānpunaḥ prāpsyasi durllabhān/
parāśarasya vīryeṇa putramekamavāpsyasi

dvīpe tu badarīprāye bādarāyaṇamapyuta/
sa vedamekaṃ bahudhā vibhajiṣyati te sutaḥ

pauravasyātmajau dvau tu samudrāṃśasya śaṃtanoḥ/
vicitravīryastanayastathā citrāṃgado nṛpaḥ

imāvutpādya tanayau kṣetrajau tasya dhīmataḥ/
prauṣṭhapadyaṣṭakābhūyaḥ pitṛloke bhaviṣyasi

nāmnā satyavatī loke pitṛloke tathāṣṭakā/
āyurārogyadā nityaṃ sarvakāmaphalapradā

bhaviṣyasi pare loke nadī tvaṃ ca gamiṣyasi/
puṇyatoyā saricchreṣṭhā lokeṣvacchodanāmikā

ityuktā sā gaṇaistaistu tatraivāṃtaradhīyata/
sāpyāpacāritraphalaṃ mayā yaduditaṃ purā

vibhrājo nāma ye cānye divi saṃti suvarcasaḥ/
lokā barhiṣado yatra pitaraḥ saṃti suvratāḥ

yatra barhiṣi yuktāni vimānāni sahasraśaḥ/
saṃkalpapādapā yatra tiṣṭhaṃti phaladāyinaḥ

yadabhyudayaśālāsu modaṃte śrāddhadāyinaḥ/
ye dānavāsuragaṇā gaṃdharvāpsarasāṃ gaṇāḥ

yakṣarakṣogaṇāste ca yajaṃti divi devatāḥ/
pulastyaputrāḥ śataśastapoyogabalānvitāḥ

mahātmāno mahābhāgā bhaktānāmabhayaṃkarāḥ/
eteṣāṃ pīvarī kanyā mānasī divi viśrutā

yoginī yogamātā ca tapaścakre sudāruṇaṃ/
prasanno bhagavāṃstasyā varaṃ vavre tu sā tataḥ

yogavaṃtaṃ surūpaṃ ca bhartāraṃ vijiteṃdriyam/
dehi deva prasannastvaṃ yadi te vadatāṃ vara

uvāca devo bhavitā vyāsaputro yadā śukaḥ/
bhavitrī tasya bhāryā tvaṃ yogācāryasya suvratā

bhaviṣyati ca te kanyā kṛttīnāmātha yoginī/
pāṃcālapataye deyā sātvatāya tu sā tadā

jananī brahmadattasya yogasiddhāṃtagā smṛtā/
kṛṣṇa gauraśca śaṃbhuśca bhaviṣyaṃti ca te sutāḥ

sarvakāmasamṛddheṣu vimāneṣvapi pāvanāḥ/
kiṃ punaḥ śrāddhadā viprā bhaktimaṃtaḥ kriyānvitāḥ

gaurnāma kanyā yeṣāṃ tu mānasī divi rājate/
sukanyā dayitā patnī sādhyānāṃ kīrtivarddhinī

marīcigarbhanāmāno loke mārtaṃḍamaṃḍale/
pitaro yatra tiṣṭhaṃti haviṣmaṃtoṃgiraḥ sutāḥ

tīrthaśrāddhapradā yāṃti yatra kṣatriyasattamāḥ/
rājñāṃ tu pitaraste vai svargabhogaphalapradāḥ

eteṣāṃ mānasī kanyā yaśodā nāma viśrutā/
patnī yāṃśumataḥ śreṣṭhā snuṣā paṃcajanasya ca

jananyatha dilīpasya bhagīrathapitāmahī/
lokāḥ kāmadughā nāma kāmabhogaphalapradāḥ

susvadhā nāma pitaro yatra tiṣṭhanti te sutāḥ/
ājyapā nāma lokeṣu kardamasya prajāpateḥ

pulahāgrajadāyādā vaiśyāstānbhāvayaṃti ha/
yatra śrāddhakṛtaḥ sarve paśyaṃti yugapadgatāḥ

mātṛbhrātṛpitṛsvasṝḥ sakhisaṃbaṃdhibāṃdhavān/
apijanmāyutairdṛṣṭānanubhūtānsahasraśaḥ५०

eteṣāṃ mānasī kanyā virajā nāma viśrutā/
sā patnī nahuṣasyāsīdyayāterjananī tathā

eṣāṣṭakābhavatpaścādbrahmalokagatā satī/
traya ete gaṇāḥ proktāścaturthaṃ tu vadāmyaham

lokāḥ sumanaso nāma brahmalokoparisthitāḥ/
somapā nāma pitaro yatra tiṣṭhaṃti śāśvataṃ

dharmamūrtidharāḥ sarve parato brahmaṇaḥ smṛtāḥ/
utpannāḥ pralayāṃte tu brahmatvaṃ prāpya yoginaḥ

kṛtvā sṛṣṭyādikaṃ sarve mānase sāṃprataṃ sthitāḥ/
narmadā nāma teṣāṃ tu kanyā toyavahā sarit

bhūtāni punatī yā tu paścimodadhigāminī/
tebhyaḥ sarvatra manujāḥ prajāsarge ca nirmitam

jñātvā śrāddhāni kurvaṃti dharmabhāvena sarvadā/
sarvadā tebhya evāsya prasādādyogasaṃtatiḥ

pitṝṇāmādisarge tu śrāddhamevaṃ vinirmitam/
sarveṣāṃ rājataṃ pātramathavā rājatānvitam

dattaṃ svadhāṃ purodhāya pitṝnprīṇāti sarvadā/
āgnīdhrasomapābhyāṃ tu kāryamāpyāyanaṃ budhaiḥ

agnyabhāve tu viprasya pāṇau vātha jalepi vā/
ajākarṇeśvakarṇe vā goṣṭhe vātha śivāṃtike

pitṝṇāmamalaṃ sthānaṃ dakṣiṇādikpraśasyate/
prācīnāvītamudakaṃ tilasaṃtyāgameva ca

khaḍgiganāmāmiṣaṃ caivamannaṃ śyāmākaśālayaḥ/
yavanīvāramudgekṣu śuklapuṣpa phalāni ca

vallabhāni praśastāni pitṝṇāmiha sarvadā/
darbhā māṣaṣṣaṣṭikānnaṃ gokṣīraṃ madhusarpiṣī

śastrāṇi ca pravakṣyāmi śrāddhe varjyāni yāni ca/
masūra śaṇa niṣpāvā rājamāṣāḥ kulutthakāḥ

padma bilvārkāduttūra pāribhadrāṭarūṣakāḥ/
na deyāḥ pitṛkāryeṣu payaścājāvikaṃ tathā

kodravodāravaraṭakapitthaṃ madhukātasī/
etānyapi na deyāni pitṝbhyaḥ śriyamicchatā

pitṛnprīṇāti yo bhaktyā te punaḥ prīṇayaṃti taṃ/
yacchaṃti pitaraḥ puṣṭiṃ svāṃgārogyaṃ prajāphalam

devakāryādapi punaḥ pitṛkāryaṃ viśiṣyate/
devatābhyaḥ pitṝṇāṃ tu pūrvamāpyāyanaṃ smṛtam

śīghraprasādāstvakrodhā nissaṃgāḥ sthira sauhṛdāḥ/
śāṃtātmānaḥ śaucaparāḥ satataṃ priyavādinaḥ

bhaktānuraktāḥ sukhadāḥ pitaraḥ parvadevatāḥ/
haviṣmatāmādhipatye śrāddhadevaḥ smṛto raviḥ

etaddhi sarvamākhyātaṃ pitṛvaṃśānukīrttanam/
puṇyaṃ pavitramārogyaṃ kīrttanīyaṃ nṛbhiḥ sadā

bhīṣma uvāca/
śrutvaitadakhilaṃ bhūyaḥ parābhaktirupasthitā/
śrāddhakālaṃ vidhiṃ caiva śrāddhameva tathaiva ca

śrāddheṣu bhojanīyā ye śrāddhavarjyā dvijātayaḥ/
kasminvāsarabhāge tu pitṛbhyaḥ śrāddhamārabhet

annaṃ dattaṃ kathaṃ yāti śrāddhe vai brahmavittama/
vidhinā kena karttavyaṃ kathaṃ prīṇāti tānpitṝn

pulastya uvāca/
kuryādaharahaḥ śrāddhamannādyenodakena ca/
payomūlaphalairvāpi pitṛbhyaḥ prītimāvahan

nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ trividhaṃ śrāddhamucyate/
nityaṃ tāvatpravakṣyāmi arghyāvāhanavarjitam

adaivataṃ vijānīyātpārvaṇaṃ parva susmṛtam/
pārvaṇaṃ trividhaṃ proktaṃ śṛṇu yatnānmahīpate

pārvaṇeya niyojyāstu tānśṛṇuṣva narādhipa/
paṃcāgniḥ snātakaścaiva trisauparṇaḥ ṣaḍaṃgavit

śrotriyaḥ śrotriyasuto vidhivākyaviśāradaḥ/
sarvajño vedavānmaṃtrī jñānavaṃśakulānvitaḥ

triṇāciketastrimadhuḥ śruteṣvanyeṣu saṃsthitaḥ/
purāṇavettā brahmajñaḥ svādhyāyī japatatparaḥ

brahmabhaktaḥ pitṛparaḥ sūryabhaktotha vaiṣṇavaḥ/
brāhmaṇo yoganiṣṭhātmā vijitātmā suśīlavān

ete toṣyāḥ prayatnena varjanīyānimānśṛṇu/
patitastatsutaḥ klībaḥ piśuno vyaṃgarogitaḥ

sarve te śrāddhakāle tu tyājyā vai dharmadarśibhiḥ/
pūrvedyuraparedyurvā vinītāṃśca nimaṃtrayet

nimaṃtritāṃśca pitara upatiṣṭhaṃti tāndvijān/
vāyubhūtāni gacchaṃti tathāsīnānupāsate

dakṣiṇaṃ jānucālabhya vāmaṃ pātyanimaṃtrayet/
akrodhanaiḥ śaucaparaiḥ susnātairbrahmavādibhiḥ

bhavitavyaṃ bhavadbhistu mayā ca śrāddhakarmaṇi/
pitṛyajñaṃ vinirvartya tarpaṇākhyaṃ tu yognimān

piṃḍānvāhāryakaṃ kuryācchrāddhamiṃdukṣaye tathā/
gomayenānulipte tu dakṣiṇāplavanasthale

śrāddhaṃ samārabhedbhaktyā goṣṭhe vā jalasannidhau/
agnimānnirvapetpitryaṃ caruṃ vā saktumuṣṭibhiḥ

pitṛbhyo nirvapāmīti sarvaṃ dakṣiṇato nyaset/
abhighārya tataḥ kuryānnirvāpatrayamagrataḥ

te vitastyāyatāḥ kāryāścaturaṅgulavistṛtāḥ/
darvītrayaṃ ca kurvīta khādiraṃ rajatānvitam

ratnimātraṃ pariślakṣṇaṃ hastākārāgramuttamam/
udapātrāṇi kāṃsyasya mekṣaṇaṃ ca samitkuśam

tilapātrāṇi sadvāso gaṃdhadhūpānulepanam/
āharedapasavyaṃ ca sarvaṃ dakṣiṇataḥ śanaiḥ

evamāsādya tatsarvaṃ bhavanasyottareṃtare/
gomayenānuliptāyāṃ gomūtreṇa ca maṃḍalam

sākṣatābhiḥ sapuṣpābhiradbhiḥ savyāpasavyavat/
viprāṇāṃ kṣālayetpādāvabhivaṃdya punaḥpunaḥ

āsaneṣūpaviṣṭeṣu darbhavatsu vidhānataḥ/
upaspṛṣṭodakānviprānupaveśyānumaṃtrayet

dvau daive pitṛkṛtye trīnekaikaṃ cobhayatra vā/
bhojayedīśvaropīha na kuryādvistaraṃ budhaḥ

daivapūrvaṃ nivedyātha viprānarghādinā budhaiḥ/
agnau kuryādanujñāto viprairvipro yathāvidhi

svagṛhyoktena vidhinā kāle kṛtvā samaṃtataḥ/
agnīṣomamayābhyāṃ tu kuryādāpyāyanaṃ budhaḥ

dakṣiṇāgnau praṇītena sa evāgnirdvijottamaḥ/
yajñopavītānnirvartya tataḥ paryukṣaṇādikam

prācīnāvītinā kāryametatsarvaṃ vijānatā/
labdhvā tasmādviśeṣeṇa piṃḍānkurvīta codakaṃ१००

dadyādudakapātraistu salilaṃ savyapāṇinā/
dadyātsarvaṃ prayatnena damayukto vimatsaraḥ

vidhāya rekhāṃ yatnena nirvapedavanejanaṃ/
dakṣiṇābhimukhaḥ kuryāttato darbhānnidhāya vai

nidhāya piṃḍamekaikaṃ sarvaṃ darbhoparikramāt/
nirvapedatha darbheṣu nāmagotrānukīrtanaiḥ

teṣu darbheṣu taṃ hastaṃ vimṛjyāllepabhāgināṃ/
tathaiva ca japaṃ kuryātpunaḥ pratyavanejanam

jalayuktaṃ namaskṛtya gaṃdhadhūpārcanādibhiḥ/
evamāvāhya tatsarvaṃ vedamaṃtrairyathoditaiḥ

ekāgnarekaevādbhirnirvapeddarvikāṃ tathā/
tataḥ kṛtvā naro dadyātpitṛbhyastu kuśānbudhaḥ

tataḥ piṃḍādikaṃ kuryādāvāhanavisarjanam/
tato gṛhītvā piṃḍebhyo mātrāḥ sarvāḥ krameṇa tu

tāneva viprānprathamamāśayitvā ca mānavaḥ/
varṇayanbhojayedannamiṣṭaṃ pūrtaṃ ca sarvadā

varjayetkrodhaparatāṃ smarannārāyaṇaṃ harim/
tṛptānjñātvā punaḥ kuryādvikiraṃ sārvavarṇikaṃ

vidhṛtya sodakaṃ tvannaṃ satilaṃ prakṣipedbhuvi/
ācāṃteṣu punardadyājjalaṃ puṣpākṣatodakam

svadhāvācanakaṃ sarvaṃ piṃḍopari samācaret/
devādyaṃtaṃ prakurvīta śrāddhanāśonyathā bhavet

visṛjya viprānpraṇatasteṣāṃ kṛtvā pradakṣiṇam/
dakṣiṇāṃdiśamākāṃkṣanpitṝnuddiśya mānavaḥ

dātāro nobhivarddhaṃtāṃ vedāḥ santatireva ca/
śraddhā ca no mā vyagamadbahudeyaṃ ca nostviti

annaṃ ca no bahubhavedatithīṃśca labhemahi/
yācitāraśca naḥ saṃtu mā ca yāciṣma kaṃcana

etadagnimataḥ proktamanvāhāryaṃ tu pārvaṇaṃ/
yatheṃdusaṃkṣaye tadvadanyatrāpi nigadyate

piṃḍāṃstu gojaviprebhyo dadyādagnau jalepi vā/
vaprāṃte vātha vikiredāpobhiratha vāpayet

patnīṃ tu madhyamaṃ piṃḍaṃ prāśayedvinayānvitām/
ādhatta pitaro garbhaṃ putrasaṃtānavarddhanaṃ

tāvannirvāpaṇaṃ tiṣṭhedyāvadviprā visarjitāḥ/
vaiśvadevaṃ tataḥ kuryānnivṛttaḥ pitṛkarmaṇaḥ

iṣṭaiḥ saha tataḥ śāṃto bhuṃjīta pitṛsevitam/
punarbhojanamadhvānaṃ yānamāyāsamaithunam

śrāddhakṛcchrāddhabhugyo vā sarvametadvivarjayet/
svādhyāyaṃ kalahaṃ caiva divāsvapnaṃ ca sarvadā

anena vidhinā śrāddhaṃ trivargasyeha nirvapet/
kanyā kuṃbha vṛṣastherke kṛṣṇapakṣeṣu sarvadā

yatrayatra pradātavyaṃ sapiṃḍīkaraṇātmakam/
tatrānena vidhānena deyamagnimatā sadā

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi brahmaṇā yadudīritam/
śrāddhaṃ sādhāraṇaṃ nāma bhuktimuktiphalapradam

ayane viṣuve caiva amāvasyārkasaṃkrame/
amāvasyāṣṭakā kṛṣṇapakṣa paṃcadaśīṣu ca

ārdrā maghā rohiṇīṣu dravyabrāhmaṇasaṃgame/
gajacchāyāvyatīpāte viṣṭivaidhṛtivāsare

vaiśākhasya tṛtīyāyāṃ navamīkārtikasya ca/
paṃcadaśī tu māghasya nabhasye ca trayodaśī

yugādayaḥ smṛtā hyetāḥ pitṝpakṣopakārikāḥ/
tathā manvaṃtarādau ca deyaṃ śrāddhaṃ vijānatā

aśvayuṅnavamī caiva dvādaśī kārtike tathā/
tṛtīyā caitramāsasya tathā bhādrapadasya ca

phālgunasya tvamāvāsyā pauṣasyaikādaśī tathā/
āṣāḍhasyāpi daśamī māghamāsasya saptamī

śrāvaṇe cāṣṭamī kṛṣṇā tathāṣāḍhī ca pūrṇimā/
kārtikī phālgunī caivā jyeṣṭhe paṃcadaśī sitā

manvaṃtarādayastvetā dattasyākṣayakārikāḥ/
pānīyamapyatra tilairvimiśraṃ dadyātpitṛbhyaḥ prayato manuṣyaḥ

śrāddhaṃ kṛtaṃ tena samāssahasraṃ rahasyametatpitaro vadaṃti/
vaiśākhyāmupavāseṣu tathotsavamahālaye

tīrthāyatanagoṣṭheṣu dvīpodyānagṛheṣu ca/
vivikteṣūpalipteṣu śrāddhaṃ deyaṃ vijānatā

viprānpūrveparecāhni vinītātmāni maṃtrayet/
śīlavṛttaguṇopetānvayorūpasamanvitān

dvau daive pitṛkṛtye trīnekaikamubhayatra vā/
bhojayetsusamṛddhopi na prakurvīta vistaram

viśvedevānyavaiḥ puṣpairabhyarcyāsanapūrvakaṃ/
pūrayetpātrayugmaṃ tu sthāpyaṃ darbhapavitrake

śannodevītyapaḥ kuryādyavosīti yavānapi/
gaṃdhapuṣpaistu saṃpūjya viśvāndevānpratinyaset

viśvedevāsa ityābhyāmāvāhya vikiredyavān/
yavosi dhānyarājastvaṃ vāruṇo madhumiśritaḥ

nirṇudaḥ sarvapāpānāṃ pavitra ṛṣisaṃstutaḥ/
gaṃdhapuṣpairalaṃkṛtya yā divyetyarghamutsṛjet

abhyarcya gaṃdhādyutsṛjya pitṛyajñaṃ samārabhet/
darbhāsanādi kṛtvādau trīṇi pātrāṇi cārcayet

sapavitrāṇi kṛtvādau śannodevītyapaḥ kṣipet/
tilosīti tilānkuryādgandhapuṣpādikaṃ punaḥ

pātraṃ vanaspatimayaṃ tathā parṇamayaṃ punaḥ/
rājataṃ vā prakurvīta tathā sāgarasaṃbhavam

sauvarṇaṃ rājataṃ tāmraṃ pitṝṇāṃ pātramucyate/
rajatasya kathā vāpi darśanaṃ dānameva ca

rājatairbhājanaireṣāṃ pitṝṇāṃ rajatānvitaiḥ/
vāryapi śraddhayā dattamakṣayāyopakalpate

adyāpi pitṛpātreṣu pitṝṇāṃ rājatānvitam/
śivanetrodbhavaṃ yasmāduttamaṃ pitṛvallabham

evaṃ pātrāṇi saṃkalpya yathālābhaṃ vimatsaraḥ/
yā divyeti piturnāma gotre darbhānkare nyaset

pitṝnāvāhayiṣyāmi tathetyuktaḥ sa taiḥ punaḥ/
uśaṃtastvā tathāyantu ṛgmyāmāvāhayetpitṝn

yā divyetyarghyamutsṛjya dadyādgaṃdhādikaṃ tataḥ/
vastrottaraṃ darbhapūrvaṃ datvā saṃśrayamāditaḥ

pitṛpātre nidhāyātha nyubjamuttarato nyaset/
pitṛbhyaḥ sthānamasīti nidhāya pariveṣayet

tatrāpi pūrvataḥ kuryādagnikāryaṃ vimatsaraḥ/
ubhābhyāmapi hastābhyāmāhṛtya pariveṣayet१५०

uśantastveti taṃ darbhaṃ pāṇibhaktaṃ viśeṣataḥ/
guṇānvitaiśca śākādyairnānābhakṣyaistathaiva ca

annaṃ ca sadadhikṣīraṃ goghṛtaṃ śarkarānvitaṃ/
māsaṃ prīṇāti vai sarvānpitṝnityāha padmajaḥ

dvau māsau matsyamāṃsena trīnmāsānhāriṇena tu/
aurabhreṇātha caturaḥ śākunenātha paṃca vai

vārāhasya tu māṃsena ṣaṇmāsaṃ tṛptiruttamā/
saptalohasya māṃsena tathāṣṭāvājakena tu

pṛṣatasya tu māṃsena tṛptirmāsānnavaiva tu/
daśamāsāṃśca tṛpyaṃte varāhamahiṣāmiṣaiḥ

śaśakūrmayostu māṃsena māsānekādaśaiva tu/
saṃvatsaraṃ tu gavyena payasā pāyasena vā

saukareṇa tu tṛpyaṃte māsānpaṃcadaśaiva tu/
vārdhrīṇasasya māṃsena tṛptirdvādaśavārṣikī

kālaśākena cānaṃtyaṃ khaḍgamāṃsena caiva hi/
yatkiṃcinmadhunā miśraṃ gokṣīraṃ dadhipāyasam

dattamakṣayamityāhuḥ pitaraḥ pūrvadevatāḥ/
svādhyāyaṃ śrāvayetpitryaṃ purāṇānyakhilāni ca

brahmaviṣṇvarkarudrāṇāṃ stavāni vividhāni ca/
iṃdreśasomasūktāni pāvamānīśca śaktitaḥ

bṛhadrathaṃtaraṃ tatra jyeṣṭhasāmātha rauravaṃ/
tathaiva śāṃtikādhyāyaṃ madhubrāhmaṇameva ca

maṇḍalabrāhmaṇaṃ tadvatprītikāri ca yatpunaḥ/
viprāṇāmātmanaścāpi tatsarvaṃ samudīrayet

bhāratādhyayanaṃ kāryaṃ pitṝṇāṃ paramapriyaṃ/
bhuktavatsu ca vipreṣu bhojyatoyādikaṃ nṛpa

sārvavarṇikamannādyamānayetsāvadhāraṇaṃ/
samutsṛjedbhuktavatāmagrato vikirānbhuvi

agnidagdhāśca ye jīvā yepyadagdhāḥ kule mama/
bhūmau dattena tṛpyaṃtu tṛptā yāṃtu parāṃ gatiṃ

yeṣāṃ na mātā na pitā na baṃdhurna cāpi mitraṃ na tathānnamasti/
tattṝptayennaṃ bhuvi dattametatpayātu yogāya yato yataste

asaṃskṛtapramītānāṃ tyāgināṃ kulabhāgināṃ/
uchiṣṭabhāgadheyānāṃ darbheṣu vikirāsanaṃ

tṛptānjñātvodakaṃ dadyātsakṛdvikiraṇe tathā/
vipraliptamahīpṛṣṭe gośakṛnmūtravāriṇā

nidhāya darbhānvidhivaddakṣiṇāgrānprayatnataḥ/
sarvavarṇavidhānena piṃḍāṃśca pitṛyajñavat

avanejanapūrvaṃ tu nāmagotraṃ tu mānavaḥ/
uktvā puṣpādikaṃ datvā kṛtvā pratyavanejanaṃ

jñātvāpasavyaṃ savyena pāṇinā triḥ pradakṣiṇaṃ/
pitṛvanmātṛkaṃ kāryaṃ vidhivaddarbhapāṇinā

dīpaprajvālanaṃ tadvatkuryātpuṣpārcanaṃ budhaḥ/
tathā cāṃteṣu cācamya dadyāccāpaḥ sakṛtsakṛt

tathā puṣpākṣatānpaścādakṣayyodakameva ca/
satilaṃ nāmagotreṇa dadyācchaktyā ca dakṣiṇām

gobhūhiraṇyavāsāṃsi bhavyāni śayanāni ca/
dadyādyadiṣṭaṃ viprāṇāmātmanaḥ pitureva ca

vittaśāṭhyena rahitaḥ pitṛbhyaḥ prītimāvahet/
tataḥ svadhāvācanakaṃ viśvedeveṣu codakaṃ

datvāśīḥ pratigṛhṇīyāddvijebhyopi yathā budhaḥ/
aghorāḥ pitaraḥ saṃtu saṃtvityuktaḥ punardvijaiḥ

gotraṃ tathā varddhatāṃ tu tathetyuktaśca taiḥ punaḥ/
svastivācanakaṃ kuryātpiṃḍānuddhṛtya bhaktitaḥ

uccheṣaṇaṃ tu tattiṣṭhedyāvadvipravisarjanam/
tato gṛhabaliṃ kuryāditi dharmo vyavasthitaḥ

uccheṣaṇaṃ bhūmigatamajihmasyāśaṭhasya ca/
dāsavargasya tatpiṃḍaṃ bhāgadheyaṃ pracakṣate

pitṛbhirnirmitaṃ pūrvametadāpyāyanaṃ sadā/
avratānāmaputrāṇāṃ strīṇāmapi narādhipa

tataḥ sthānāgrataḥ sthitvā pratigṛhyāṃbupātrikāṃ/
vājevājeti ca japankuśāgreṇa visarjayet

bahiḥ pradakṣiṇaṃ kuryātpadānyaṣṭāvanuvrajet/
baṃdhuvargeṇa sahitaḥ putrabhāryāsamanvitaḥ

nivṛtya praṇipatyātha prayujyāgniṃ sa maṃtravit/
vaiśvadevaṃ prakurvīta naityikaṃ balimeva ca

tatastu vaiśvadevāṃte sabhṛtyasutabāṃdhavaḥ/
bhuṃjītātithisaṃyuktaḥ sarvaṃ pitṛniṣevitaṃ

etaccānupanītopi kuryātsarveṣu parvasu/
śrāddhaṃ sādhāraṇaṃ nāma sarvakāmaphalapradam/
bhāryāvirahitopyetatpravāsasthopi bhaktimān

śūdropyamaṃtrakaṃ kuryādanena vidhinā nṛpa/
tṛtīyamābhyudayikaṃ vṛddhiśrāddhaṃ vidhīyate

utsavānaṃdasaṃskāre yajñodvāhādimaṃgale/
mātaraḥ prathamaṃ pūjyāḥ pitarastadanaṃtaraṃ

tato mātāmahā rājanviśvedavāstathaiva ca/
pradakṣiṇopacāreṇa dadhyakṣataphalodakaiḥ

prāṅmukho nirvapetpiṃṇḍānpūrvāṃścaiva purātanān/
saṃpannamityabhyudaye dadyādarghaṃ dvayordvayoḥ

yugmā dvijātayaḥ pūjyā vastrākalpāṃbarādibhiḥ/
tilakāryaṃ yavaiḥ kāryaṃ tacca sarvānupūrvakaṃ

maṃgalyāni ca sarvāṇi vācayeddvijapuṃgavān/
evaṃ śūdropi sāmānyaṃ vṛddhiśrāddhaṃ ca sarvadā

namaskāreṇa maṃtreṇa kuryāddānāni vai budhaḥ/
dānaṃ pradhānaṃ śūdrasya ityāha bhagavānprabhuḥ/
dānena sarvakāmāptistasya saṃjāyate yataḥ

/
iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṃḍe sādhāraṇābhyudayakīrtanaṃ nāma navamodhyāyaḥ