Padma Purana · Chapter 1.7
bhīṣma uvāca/
diteḥ putrāḥ kathaṃ jātā maruto devavallabhāḥ/
devairjagmuśca sāpatnaiḥ kasmātsakhyamanuttamam
pulastya uvāca/
purā daivāsure yuddhe hateṣu hariṇā suraiḥ/
putrapautreṣu śokārtā gatā bhūlokamuttamam
puṣkareṣu mahātīrthe sarasvatyāstaṭe śubhe/
bhartturārādhanaparā tapa ugraṃ cacāra ha
ditirvai daityamātā tu ṛṣikāryeṇa suvratā/
phalāhārā tapastepe kṛcchracāṃdrāyaṇādibhiḥ
yāvadvarṣaśataṃ sāgraṃ jarāśokasamākulā/
tataḥ sā tapasā taptā vasiṣṭhādīnapṛcchata
kathayaṃtu bhavaṃto me putraśokavināśanam/
vrataṃ saubhāgyaphaladamihaloke paratra ca
ūcurvasiṣṭhapramukhā jyeṣṭhasya pūrṇimāvratam/
yasya prasādādabhavatsutaśokavivarjitā
bhīṣma uvāca/
śrotumicchāmyahaṃ brahmanjyeṣṭhasya pūrṇimāvratam/
sutānekonapaṃcāśadyena lebhe punarditiḥ
pulastya uvāca/
yadvasiṣṭhādibhiḥ pūrvaṃ dityai saṃkathitaṃ vratam/
vistareṇa tadevedaṃ matsakāśānniśāmaya
jyeṣṭhe māsi site pakṣe paurṇamāsyāṃ yatavratā/
sthāpayedavraṇaṃ kuṃbhaṃ sitataṇḍulapūritam
nānāphalayutaṃ tadvadikṣudaṃḍasamanvitam/
sitavastrayugacchannaṃsitacaṃdanacarcitam
nānābhakṣyasamopetaṃ sahiraṇyaṃ tu śaktitaḥ/
tāmrapātraṃ guḍopetaṃ tasyopari niveśayet
tasmādupari brahmāṇaṃ sauvarṇaṃ padmakoṭare/
kuryātśarkarayopetāṃ sāvitrīṃ tasya vāmataḥ
gaṃdhaṃdhūpaṃ tayordadyādgītaṃ vādyaṃ ca kārayet/
tadabhāve kathaṃ kuryādyathā padme pitāmahaḥ
brahmāhvayāṃ ca pratimāṃ kṛtvā guḍamayīṃ śubhām/
śuklapuṣpākṣatatilairarcayetpadmasaṃbhavam
brāhmāya pādau saṃpūjya jaṃghe saubhāgyadāya ca/
viriṃcāyoruyugmaṃ ca manmathāyeti vai kaṭim
svacchodarāyetyudaramataṃdrāyetyuro vidheḥ/
mukhaṃ padmamukhāyeti bāhū vai vedapāṇaye
namaḥ sarvātmane maulimarccayeccāpi paṃkajam/
tataḥ prabhāte tatkuṃbhaṃ brāhmaṇāya nivedayet
brāhmaṇaṃ bhojayedbhaktyā svayaṃ tu lavaṇaṃ vinā/
bhaktyā pradakṣiṇaṃ dadyādimaṃ maṃtramudīrayet
prīyatāmatra bhagavānsarvalokapitāmahaḥ/
hṛdaye sarvalokānāṃ yastvānaṃdobhidhīyate
anena vidhinā sarvaṃ māsimāsi samācaret/
upavāsī paurṇamāsyāmarcayedbrāhmamavyayam
phalamekaṃ ca saṃprāśya śarvaryāṃ bhūtale svapet/
tatastrayodaśe māsi ghṛtadhenusamanvitām
śayyāṃ dadyādviriṃcāya sarvopaskarasaṃyutām/
brahmāṇaṃ kāṃcanaṃ kṛtvā sāvitrīṃ rajataistathā
padmātmakaḥ sṛṣṭikarttā sāvitrīmupalabhyatu/
vastrairdvijaṃ sapatnīkaṃ pūjya bhaktyā vibhūṣaṇaiḥ
śaktyā gavādikaṃ dadyātprīyatāmityudīrayet/
homaṃ śuklaistilaiḥ kuryādbrahmanāmāni kīrtayet
gavyena sarpiṣā tadvatpāyasena ca dharmavit/
viprebhyotha dhanaṃ dadyātpuṣpamālāṃ ca śaktitaḥ
yaḥ kuryādvidhinānena paurṇamāsyāṃ striyopi vā/
sarvapāpavinirmuktaḥ prāpnoti brahmasātmyatām
ihaloke varānputrānsaubhāgyaṃ dhruvamaśnute/
yo brahmā sa smṛto viṣṇurānaṃdātmā maheśvaraḥ
sukhārthī kāmarūpeṇa smareddevaṃ pitāmaham/
evaṃ śrutvā cakārāsau ditiḥ sarvamaśeṣataḥ
kaśyapo vratamāhātmyādāgatya parayā mudā/
cakāra karkaśāṃ bhūyo rūpalāvaṇyasaṃyutām
varairāchaṃdayāmāsa sā tu vavre varaṃvaram/
putraṃ śakravadhārthāya samarthaṃ ca mahaujasam
varayāmi mahātmānaṃ sarvāmaraniṣūdanam/
uvāca kaśyapo vākyamiṃdrahaṃtāramūrjitam
pradāsyāmyahametena kintvetatkriyatāṃ śubhe/
āpastaṃbīṃ tu kṛtveṣṭiṃ putrīyāmadya sustani
vidhāsyāmi tato garbhaṃ spṛṣṭvāhaṃ te stanau śubhe/
bhaviṣyati śubho garbho devi śakraniṣūdanaḥ
āpastaṃbīṃ tataścakre putreṣṭiṃ draviṇādhikām/
iṃdraśatrobhavasveti juhāva ca havistvaran
devāśca mumurhurdaityā vimukhāścaiva dānavāḥ/
dityāṃ garbhamathādhatta kaśyapaḥ prāha tāṃ punaḥ
mukhaṃ te caṃdrapratimaṃ stanau bilvaphalopamau/
adharau vidrumākārau varṇaścātīva śobhanaḥ
tvāṃ dṛṣṭvāhaṃ viśālākṣi vismarāmi svikāṃ tanum/
tadevaṃ garbhaḥ suśroṇi hastenoptastanau tava
tvayā yatne vidhātavyo hyasmingarbhe varānane/
saṃvatsaraśataṃ tvekamasminneva tapovane
saṃdhyāyāṃ naiva bhoktavyaṃ garbhiṇyā varavarṇini/
na sthātavyaṃ na gaṃtavyaṃ vṛkṣamūleṣu sarvadā
nopaskareṣu niviśenmusalolūkhalādiṣu/
jalaṃ ca nāvagāheta śūnyāgāraṃ ca varjayet
valmīkeṣu na tiṣṭheta na codvignamanā bhavet/
na nakhena likhedbhūmau nāṃgāre na ca bhasmani
na śayāluḥ sadā tiṣṭhedvyāyāmaṃ ca vivarjayet/
na tuṣāṃgārabhasmāsthi kapāleṣu samāviśet
varjayetkalahaṃ loke gātrābhyaṃgaṃ tathaiva ca/
na muktakeśī tiṣṭheta nāśuciḥ syātkathaṃcana
na śayītottaraśirāḥ na caivādhaḥ śirāḥ kvacit/
na vastrahīnā nodvignā na cārdracaraṇā satī
nāmaṃgalyāṃ vadedvācaṃ na ca hāsyādhikābhavet/
kuryācca gurubhirnityaṃ pūjāṃ māṃgalyatatparā
sarvauṣadhībhiḥ sṛṣṭena vāriṇā snānamācaret/
tiṣṭhetprasannavadanā bhartṛpriyahite ratā/
na garhayecca bhartāraṃ sarvāvasthamapi kvacit
kṛśāhaṃ durbalā caiva vārddhakyaṃ mama cāgatam/
stanau me calitau sthānānmukhaṃ ca valibhaṃguram
evaṃvidhā tvayā cāhaṃ kṛteti na vadetkvacit/
svastyastute gamiṣyāmi tathetyuktastayā punaḥ५०
paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ tatraivāṃtaradhīyata/
tataḥ sā bhartṛvācoktavidhinā samatiṣṭhata
atha jñātvā tatheṃdropi diteḥ pārśvamupāgataḥ/
vihāya devasadanaṃ tāṃ śuśrūṣuravasthitaḥ
diteśchidrāṃtaraprepsurabhavatpākaśāsanaḥ/
viparītoṃtaravyagraḥ prasannavadato bahiḥ
ajānanniva tattkāryamātmanaśśubhamācaran/
tato varṣaśatāṃte sā nyūne tu divasaistribhiḥ
mene kṛtārthamātmānaṃ prītyā vismitamānasā/
akṛtvā pādayoḥ śaucaṃ śayānā muktamūrdhajā
nidrābharasamākrāṃtā divā paraśirāḥ kvacit/
tatastadaṃtaraṃ labdhvā praviśyāṃtaḥ śacīpatiḥ
vajreṇa saptadhā cakre taṃ garbhaṃ tridaśādhipaḥ/
tataḥ sapta ca te jātāḥ kumārāḥ sūryavarcasaḥ
rudaṃtaḥ sapta te bālā niṣiddhā dānavāriṇā/
bhūyopi rudamānāṃstānekaikānsaptadhā hariḥ
ciccheda vajrahasto vai punaḥ stūdarasaṃsthitān/
evamekonapaṃcāśadbhūtvā te rurudurbhṛśam
iṃdro nivārayāmāsa mā rudadhvaṃ punaḥpunaḥ/
tataḥ sa ciṃtayāmāsa vitarkamiti vṛtrahā
karmaṇaḥ kasya māhātmyātpunaḥ saṃjīvitāstvamī/
viditvā puṇyayogena paurṇamāsīphalaṃ tvidam
nūnametatpariṇatamathavā brahmapūjanāt/
vajreṇābhihatāḥ saṃto na vināśamupāyayuḥ
ekopyanekatāmāpa yasmādudaragopanam/
avadhyā nūnamete vai tasmāddevā bhavaṃtviti
yasmānmā ruda ityuktā rudaṃto garbhasaṃbhavāḥ/
maruto nāma te nāmnā bhavaṃtu sukhabhāginaḥ
tataḥ prasādya deveśaḥ kṣamasveti ditiṃ punaḥ/
arthaśāstraṃ samāsthāya mayaitadduṣkṛtaṃ kṛtam
kṛtvā marudgaṇaṃ devaiḥ samānamamarādhipaḥ/
ditiṃ vimānamāropya sasutāmagamaddivam
yajñabhāgabhujaḥ sarve marutaste tatobhavan/
na jagmuraikyamasurairataste suravallabhāḥ
bhīṣma uvāca/
ādisargastvayā brahmankathito vistareṇa me/
pratisargaśca yo yeṣāmadhipāṃstānvadasva me
pulastya uvāca/
yadābhiṣiktaḥ sakalepi rājye pṛthurddharitryāmadhipo babhūva/
tathauṣadhīnāmadhipaṃ cakāra yajñavratānāṃ tapasāṃ ca somam
nakṣatratārādvijavṛkṣagulmalatāvitānasya ca rukmagarbham/
apāmadhīśaṃ varuṇaṃ dhanānāṃ rājñāṃ prabhuṃ vaiśravaṇaṃ ca tadvat
viṣṇuṃ ravīṇāmadhipaṃ vasūnāmagniṃ ca lokādhipatiṃ cakāra/
prajāpatīnāmadhipaṃ ca dakṣaṃ cakāra śakraṃ marutāmadhīśam
daityādhipānāmatha dānavānāṃ prahlādamīśaṃ ca yamaṃ pitṝṇām/
piśācarakṣaḥpaśubhūtayakṣavetālarājaṃ hyatha śūlapāṇim
prāleyaśailaṃ ca patiṃ girīṇāmīśaṃ samudraṃ saritāmadhīśam/
gaṃdharvavidyādharakinnarāṇāmīśaṃ punaścitrarathaṃ cakāra
nāgādhipaṃ vāsukimugravīryaṃ sarpādhipaṃ takṣakamādideśa/
digvāraṇānāmadhipaṃ cakāra gajeṃdramairāvaṇanāmadheyam
suparṇamīśaṃ patatāmathārvatāṃ rājānamuccaiḥśravasaṃ cakāra/
siṃhaṃ mṛgāṇāṃ vṛṣabhaṃ gavāṃ ca plakṣaṃ punaḥ sarvavanaspatīnām
pitāmahaḥ pūrvamathābhyaṣiṃcadetānpunaḥ sarvadiśādhināthān/
pūrveśa dikpālamathābhyaṣiṃcannāmnā suvarmāṇamarātiketuṃ
tatodhipaṃ dakṣiṇataścakāra sarveśvaraṃ śaṃkhapadābhidhānam/
saketumaṃtaṃ digadhīśamīśaṃ cakāra paścādbhuvanāṃḍagarbhaḥ
hiraṇyaromāṇamudagdigīśaṃ prajāpatiṃ meghasutaṃ cakāra/
adyāpi kurvaṃti diśāmadhīśāḥ sadā vahaṃtastu bhuvobhirakṣām
caturbhiretaiḥ pṛthunāmadheyo nṛpobhiṣiktaḥ prathamaḥ pṛthivyām/
gateṃtare cākṣuṣanāmadheye vaivasvataṃ cakrurimaṃ pṛthivyāṃ
gateṃtare cākṣuṣanāmadheye vaivasvatākhye ca punaḥ pravṛtte/
prajāpatiḥ sosya carācarasya babhūva sūryānvayajaḥ sacihnaḥ
pulastya uvāca/
manvaṃtarāṇi sarvāṇi manūnāṃ caritāni yat/
pramāṇaṃ caiva kalpasya tatsṛṣṭiṃ ca samāsataḥ
ekacittaḥ prasannātmā śṛṇu kauravanaṃdana/
yāmā nāma purā devā āsansvāyaṃbhuvāṃtare
saptaiva ṛṣayaḥ pūrvaṃ ye marīcyādayaḥ smṛtāḥ/
āgnīdhraścāgnibāhuśca vibhuḥ savana eva ca
jyotiṣmāndyutimānbhavyo medhā medhātithirvasuḥ/
svāyaṃbhuvasyāsya manordaśaite vaṃśavarddhanāḥ
pratisargamamī kṛtvā jagmuste paramaṃ padam/
evaṃ svāyaṃbhuvaṃ proktaṃ svārociṣamataḥ param
svārociṣasya tanayāścatvāro devavarcasaḥ/
nabhonabhasya prabhṛtirbhāvanaḥ kīrtivarddhanaḥ
dattogniścyavanastaṃbhaḥ prāṇaḥ kaśyapa eva ca/
arvā bṛhaspatiścaiva sapta saptarṣayobhavan
tadā devāśca tuṣitāḥ smṛtā svārociṣeṃtare/
havīṃdrasuḥkṛto mūrtirāpo jyotirathaḥ smṛtaḥ
vasiṣṭhasya sutāḥ sapta ye prajāpatayastadā/
dvitīyametatkathitaṃ manvaṃtaramataḥ paraṃ
anyaccaiva pravakṣyāmi tathā manvaṃtaraṃ śubhaṃ/
manurnāmauttamistatra daśa putrānajījanat
iṣaūrjastanūjaśca śuciḥ śukrastathaiva ca/
madhuśca mādhavaścaiva nabhasyotha nabhastathā
sahaḥ sahasya eteṣāmuttamaḥ kīrtivarddhanaḥ/
bhānavastatra devāḥ syurūrjāḥ saptarṣayaḥ smṛtāḥ
kaukabhiṇḍiḥ kutuṇḍaśca dālbhyaḥ śaṃkhaḥ pravāhitaḥ/
mitiśca saṃmitiścaiva saptaite yogavarddhanāḥ
manvaṃtaraṃ caturthaṃ tu tāmasaṃ nāma viśrutaṃ/
kapiḥ pṛthustathaivāgnirakapiḥ kavireva ca
tathaiva janyadhāmānau munayaḥ sapta nāmataḥ/
sādhyā devagaṇā ye ca kathitāstāmaseṃtare
akalmaṣastapodhanvī tapomūlastapodhanaḥ/
taporāśistapasyaśca sutapasyaḥ paraṃtapaḥ
tāmasasya sutāḥ sarve daśavaṃśavivarddhanāḥ/
paṃcamasya manostadvadraivatasyāṃtaraṃ śṛṇu
devabāhuḥ subāhuśca parjyanyaḥ samayomuniḥ/
hiraṇyaromā saptāśvaḥ saptaite ṛṣayaḥ smṛtāḥ
devāśca bhūtarajasastathā prakṛtayaḥ smṛtāḥ/
avaśastatvadarśī ca vītimānhavyapaḥ kapiḥ
mukto nirutsukaḥ satvo nirmohotha prakāśakaḥ/
dharmavīryabalopetā daśaite revatātmajāḥ१००
bhṛguḥ sudhāmā virajaḥ sahiṣṇurnāradastathā/
vivasvānkṛtināmā ca sapta saptarṣayopare
cākṣuṣasyāṃtare devā lekhānāmapariśrutāḥ/
vibhavotha pṛthakcānu kīrtitāstridivaukasaḥ
cākṣuṣasyāṃtare prāpte devānāṃ paṃcamo janaḥ/
ruruprabhṛtayastadvaccākṣuṣasya sutā daśa
proktāḥ svāyaṃbhuve vaṃśe ye mayā pūrvameva te/
antaraṃ cākṣuṣaṃ caiva mayā te parikīrtitaṃ
saptamaṃ ca pravakṣyāmi yadvaivasvatamucyate/
atriścaiva vasiṣṭhaśca kaśyapo gautamastathā
bhāradvājastathā yogī viśvāmitraḥ pratāpavān/
jamadagniśca saptaite sāṃprataṃ te maharṣayaḥ
kṛtvā dharmavyavasthānaṃ prayānti paramaṃ padaṃ/
sāvarṇyasya pravakṣyāmi manorbhāvi tathāṃtaraṃ
aśvatthāmā śaradvāṃśca kauśiko gālavastathā/
śatānaṃdaḥ kāśyapaśca rāmaśca ṛṣaya smṛtāḥ
dhṛtirvarīyānyavasuḥ suvarṇo dhṛtireva ca/
variṣṇuvīryaḥ sumatirvasuśśukraśca vīryavān
bhaviṣyasyārkasāvarṇermanoḥ putrāḥ prakīrtitāḥ/
raucyādayastathānyepi manavaḥ saṃprakīrtitāḥ
ruceḥ prajāpateḥ putro raucyo nāma bhaviṣyati/
manurbhūtisutastadvadbhautyo nāma bhaviṣyati
tatastu merusāvarṇirbrahmasunurmanuḥ smṛtaḥ/
ṛbhuśca ṝtudhāmā ca viṣvakseno manustathā
atītānāgatāścaiva manavaḥ parikīrtitāḥ/
varṣāṇāṃ yugasāhasramebhirvyāptaṃ narādhipa
svesventare sarvamidaṃ samutpādya carācaraṃ/
kalpakṣaye nivṛtte tu mucyaṃte brahmaṇā saha
amīyugasahasrānte vinaśyanti punaḥpunaḥ/
brahmādyā viṣṇusāyujyaṃ tato yāsyaṃti vai nṛpa
iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṃḍe manvaṃtaravarṇanaṃnāma saptamodhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0