Padma Purana · Chapter 1.47

nārada uvāca-/
tava prasādato jñāto vipraḥ puṇyatamaśca yaḥ/
yathā jānāmi deveśa kriyayā brāhmaṇādhamam

brūhi śīghraṃ suraśreṣṭha yadi prītiṃ mayīcchasi/
brahmovāca-/
snānairdaśavidhairmuktastathaiva tarpaṇādibhiḥ

saṃdhyāsaṃyamahīnaśca sa eva brāhmaṇādhamaḥ/
devapūjāvratairmukto vedavidyādibhistathā

satyaśaucādibhiścaiva yogajñānāgnitarpaṇaiḥ/
paṃcasnānānāni viprāṇāṃ kīrtitāni maharṣibhiḥ

āgneyaṃ vāruṇaṃ brāhmaṃ vāyavyaṃ divyameva ca/
āgneyaṃ bhasmanā snānamadbhirvāruṇamucyate

āpohiṣṭheti vai brāhmaṃ vāyavyaṃ gorajaḥ smṛtam/
adbhirātapavarṣābhirdivyaṃ snānamudāhṛtam

etaistu maṃtrataḥ snānāttīrthānāṃ phalamāpnuyāt/
tulasīpatrasaṃlagnaṃ sālagrāmaśilāṃbu ca

gavāṃ śṛṃgodakaṃ caiva viprapādodakaṃ ca yat/
gurūṇāmeva mukhyānāṃ pūtātpūtamiti smṛtiḥ

tyāga tīrthādibhiryajñairvratahomādibhistathā/
yatphalaṃ labhate dhīraḥ snānairetaistu tatphalam

tarpaṇaiśca vinirmuktaḥ pitṝṇāmeva nityaśaḥ/
pitṛhā narakaṃ yāti saṃdhyāhīnastu viprahā

maṃtravratavihīnaśca vedavidyāguṇairapi/
yajñadānādibhirmukto brāhmaṇaścādhamādhamaḥ

yajñārthakā devalakā nākṣatrā grāmayājakāḥ/
paradāraratā nityaṃ paṃcaite brāhmaṇādhamāḥ

maṃtrasaṃskārahīnāśca śucisaṃyamavarjitāḥ/
moghāśino durātmāno brāhmaṇāścādhamādhamāḥ

api steyaratā mūḍhāḥ sarvadharmavivarjitāḥ/
unmārgagāmino nityaṃ brāhmaṇāścādhamādhamāḥ

śrāddhādikarmarahitā gurusevāvivarjitāḥ/
amaṃtrā bhinnamaryādā ete sarvādhamādhamāḥ

asaṃbhāṣyā ime duṣṭāssarve nirayagāminaḥ/
amedhyāste durācārā apūjyāśca samaṃtataḥ

khaḍgopajīvikāḥ preṣyā govāhanaratā dvijāḥ/
kāruvṛtyupajīvāśca gaṇavārddhaṣikāśca ye

bālāpaṇyābhicārāśca aṃtyajāśrayamāśritāḥ/
kṛtaghnāśca gurughnāśca ete sarvādhamāḥ smṛtāḥ

ye caivānye hatācārāḥ pāṣaṃḍā dharmaniṃdakāḥ/
dūṣakādeva bhedānāmete brahmadviṣo dvijāḥ

tathāpi brāhmaṇaścaiva na haṃtavyaḥ kadācana/
enaṃ hatvā dvijaśreṣṭha brahmahā puruṣo bhavet

aṃtyajātiṣu mleccheṣu tathā cāṃḍālajātiṣu/
patito vānnayonibhyāṃ na haṃtavyaḥ kathaṃcana

sarvajātistriyaṃ gatvā sarvābhakṣyasya bhakṣaṇāt/
dvijatvaṃ na vinaśyeta puṇyādvipro bhavetpunaḥ

nārada uvāca-/
īdṛśaṃ duṣkṛtaṃ kṛtvā paścātpuṇyaṃ samācaret/
kāṃ gatiṃ yātyasau vipraḥ sarvalokapitāmaha

brahmovāca-/
kṛtvā sarvāṇi pāpāni paścādyastu jiteṃdriyaḥ/
mucyate sarvapāpebhyaḥ punarbrahmatvamarhati

śṛṇu putra kathāṃ ramyāṃ vicitrāṃ ca purātanīm/
kasyacidbrāhmaṇasyāpi yauvanāḍhyaḥ suto'bhavat

tato yauvanasaṃpattermohācca pūrvakarmaṇaḥ/
cāṃḍālīmagamatsadyastasyāḥ priyataro'bhavat

tasyāmutpāditāstena putrā duhitarastathā/
svakuṭuṃbaṃ parityajya gṛhe tasyāściraṃ sthitaḥ

anyā bhakṣyaṃ na cāśnāti ghṛṇayā ca surāṃ tyajet/
tamuvāca sadā sā ca bhakṣayānyatarāṃ surām

tāmuvāca tadā śaucaṃ gadituṃ nārhasi priye/
utkāro jāyate tasyāḥ śravaṇātsatataṃ mama

ekadā sa mṛgānveṣātśrāṃtaḥ supto gṛhe divā/
gṛhītvā sā surāṃ tasya hasitvā ca mukhe dadau

tato vipramukhādagniḥ prajajvāla samaṃtataḥ/
jvālā tu sakuṭubāṃtāmadahacca gṛhaṃ vasu

hāhā kṛtvā samutthāya vilalāpa tadā dvijaḥ/
vilāpāṃte ca jijñāsā samārabdhā ca tena hi

kutaścāgniḥ samudbhūto gṛhe dāhaḥ kathaṃ mama/
tataḥ khe tamuvācedaṃ tejaste brāhmaṇasya ca

kathite tadyathāvṛtte brāhmaṇo vismayaṃ gataḥ/
vimṛśyārthamuvācedaṃ punaḥ khe'sya hitaṃ vacaḥ

vipraṇaṣṭaṃ sutejaste tasmāddharmacaro bhava/
tato munivarāngatvā papracchātmahitaṃ dvijaḥ

tamūcurmunayaḥ sarve dānadharmaṃ samācara/
ṛṣaya ūcuḥ-/
pūyaṃte sarvapāpebhyo brāhmaṇāni yamairvrataiḥ

niyamānśāstradṛṣṭāṃśca pūtatvārthamupācara/
cāṃdrāyaṇāṃśca kṛcchrāṃśca taptakṛcchrānpunaḥ punaḥ

prājāpatyāṃśca divyāṃśca doṣaśoṣāya satvaram/
gaccha tīrthāni pūtāni goviṃdārādhanaṃ kuru

kṣayameṣyaṃti pāpāni na cireṇa samaṃtataḥ/
puṇyatīrthaprabhāvācca goviṃdasya prabhāvataḥ

kṣayameṣyaṃti pāpāni brahmatvaṃ prāpsyate bhavān/
śṛṇu tāta yathāvṛttaṃ kathayāmaḥ purātanam

āhārārthī purā vatsa garuḍo vinatāsutaḥ/
pataṃgopi bahiḥ sākṣādaṃḍānnissṛtya śāvakaḥ

kṣudhārthī mātaraṃ prāha bhakṣyaṃ me dīyatāmiti/
tataḥ parvatasaṃkāśaṃ garuḍaṃ ca mahābalam

dṛṣṭvā mātā mahābhāgā tanayaṃ hṛṣṭamānasā/
kṣudhāṃ te bādhituṃ putra na śaknomi samaṃtataḥ

tava tātastapastepe lauhityasyottare taṭe/
kaśyapo nāma dharmātmā sākṣāllokapitāmahaḥ

tatra gacchasva pitaraṃ pṛccha kāmaṃ yathā tava/
asyopadeśatastāta kṣudhā te śamameṣyati

tato māturvacaḥ śrutvā vainateyo mahābalaḥ/
agamatpiturabhyāśaṃ samuhūrtānmanojavaḥ

dṛṣṭvā tātaṃ muniśreṣṭhaṃ jvalaṃtamiva pāvakam/
praṇamya śirasā vākyamuvāca pitaraṃ khagaḥ

bhakṣārthī samanuprāptaḥ sutohaṃ te mahātmanaḥ/
kṣudhayā pīḍito nātha bhakṣyaṃ me dīyatāṃ prabho

tato dhyānaṃ samālabhya jñātvā taṃ vinatāsutaṃ/
putrasnehādvacaścedaṃ provāca munisattamaḥ

anekaśatasāhasrā niṣādāḥ saritāṃpateḥ/
tīre tiṣṭhaṃti pāpiṣṭhāstānsaṃbhakṣya sukhī bhava

tīrthamutsādayaṃti sma tīrthakākā durāsadāḥ/
vinā vipraṃ niṣādeṣu bhakṣaya tvamalakṣitaṃ

ityuktaḥ prayayau pakṣī bhakṣayāmāsa tāṃstataḥ/
alakṣyabhāvo vipropi gilitastena pakṣiṇā

sa tasya galake gāḍhaṃ lālagīti dvijastadā/
vamituṃ gilituṃ cāpi na śaśāka dvijottamaḥ

gatvātha pitaraṃ prāha kimetaditi me pitaḥ/
lagnaṃ me galake satvaṃ pratikartuṃ na śaknuyāṃ

tasya tadvacanaṃ śrutvā kaśyapastamuvāca ha/
mayoktaṃ te purā vatsa brāhmaṇoyaṃ na budhyase

ityuktvā ca munirdhīmāndvijaṃ prāha sa dhārmikaḥ/
āgaccha tvaṃ mamāsannaṃ hitaṃ te pravadāmyahaṃ

tamuvāca tadā vipraḥ kaśyapaṃ munipuṃgavam/
mamaite suhṛdo nityaṃ sarve saṃbaṃdhinaḥ priyāḥ

śvaśurāḥ syālakāścāptāssabālāśca tathāpare/
etaiḥ saha prayāsyāmi nirayaṃ cāpi vā śivam

tasya tadvacanaṃ śrutvā vismitaḥ kaśyapo'bravīt/
dvijānāṃ ca kule jātaścāṃḍālaiḥ patito bhavān

puruṣāste pratiṣṭhaṃte ghore ca niraye dhruvam/
cirāya niṣkṛtisteṣāṃ naivāstīha kathaṃcana

sarvāṃścaiva durācārāṃścāṃḍālānpāpakāriṇaḥ/
doṣāṃstyaktvā naraḥ paścātsukhī bhavati nānyathā

ajñānādyadi vā mohātkṛtvā pāpaṃ sudāruṇaṃ/
tato dharmaṃ caredyastu sa gacchetparamāṃ gatiṃ

pāpakṛnna careddharmaṃ pāpe kuryānmatiṃ punaḥ/
śilānāvaṃ yathārūḍhaḥ sāgare saṃnimajjati

kṛtvā sarvāṇi pāpāni tathā durgatisaṃcayaṃ/
upaśāṃto bhavetpaścāttaṃ doṣaṃ śamayiṣyati

tamuvāca mahāprājñaṃ dvijaṃ munivarottamam/
yadimāṃ na jahātīha khagaḥ sarvāṃśca bāṃdhavān

tataḥ prāṇaṃ ca tyakṣyāmi khage marmāvaghātini/
nocettyajatu me baṃdhūnpratijñā me dṛḍhātmanaḥ

tatastārkṣyamuvācedaṃ muni rbrahmavadhe bhayāt/
udvamaitānsaviprāṃśca mlechānetānsamaṃtataḥ

vaneṣu parvatānteṣu dikṣu tānpatageśvara/
udvavāma tataḥ śīghraṃ doṣajñaḥ piturājñayā

tataḥ sarve'bhavanvyaktā akeśāḥ śmaśruvarjitāḥ/
yavanā bhojanaprītāḥ kiṃcicchmaśruyutāśca ye

agnau ca nagnakāḥ pāpā dakṣiṇasyāmavācakāḥ/
ghorāḥ prāṇivadhe prītā durātmāno gavāśinaḥ

nairṛte kuvadāḥ pāpā gobrāhmaṇavadhodyatāḥ/
kharparāḥ paścime pūrve nivasaṃti ca dāruṇāḥ

vāyavyāṃ ca turuṣkāśca śmaśrupūrṇā gavāśinaḥ/
aśvapṛṣṭhasamārūḍhāḥ prayuddheṣvanivartinaḥ

uttarasyāṃ ca girayo mlecchāḥ parvatavāsinaḥ/
sarvabhakṣā durācārāḥ vadhabaṃdharatāḥ kila

aiśānyāṃ nirayāssaṃti kartṝṇāṃ vṛkṣavāsinaḥ/
ete mlecchā sthitā dikṣu ghorāste śastrapāṇayaḥ

yeṣāṃ ca sparśamātreṇa sacelo jalamāviśet/
eteṣāṃ ca kalau deśepyakāle dharmavarjite

saṃsparśaṃ ca prakurvaṃti vittalobhātsamaṃtataḥ/
mlecchāṃstānmocayitvā tu kṣudhayā paripīḍitaḥ

punarāha dvijastāta kṣudhā me bādhatetarām/
avadadgaruḍaṃ tatra kaśyapaḥ kṛpayā drutam

tiṣṭhaṃtau vipulau tatra jighāṃsū gajakacchapau/
aprameyau mahāsatvau sāgarasyaikadeśataḥ

tāvapsu ca drutaṃ vatsa kṣudhāṃ te vārayiṣyataḥ/
sa piturvacanaṃ śrutvā tatra gatvābhipadya tau

nakhairbhitvā kūrmagajau mahāsatvau mahājavaḥ/
khamutpapāta tau dhṛtvā vidyudvego mahābalaḥ

ādhāratāṃ na gacchaṃti nagāśca maṃdarādayaḥ/
tato yojanalakṣe dve gatvā mārutaraṃhasā

mahatyāṃ jaṃbuśākhāyāṃ nipapāta mahābalaḥ/
bhagnā sā sahasā śākhā tāṃ pataṃtīṃ khageśvaraḥ

gobrāhmaṇavadhādbhīto dadhāra tarasā balī/
dhṛtvā tāṃ ruciraṃ vegāddravaṃtaṃ khe mahābalam

gatvā viṣṇuruvācedaṃ nararūpadharo hariḥ/
kastvaṃ bhramasi cākāśe kimarthaṃ patageśvara

vidhṛtya mahatīṃ śākhāṃ mahāṃtau gajakacchapau/
tamuvāca dvijastasminnararūpadharaṃ harim

garuḍohaṃ mahābāho khagarūpaḥ svakarmaṇā/
kaśyapasya munessūnurvinatāgarbhasaṃbhavaḥ

paśyaitau ca mahāsatvau bhakṣaṇārthaṃ mayā dhṛtau/
na dharā ca mamādhāro na vṛkṣā na ca parvatāḥ

anekayojanānyūrdhvaṃ dṛṣṭvā jaṃbūmahīruham/
apataṃtasya śākhāyāṃ sahemau paribhakṣituṃ

bhagnā sā sahasā śākhā tāṃ ca dhṛtvā bhramāmyaham/
koṭikoṭisahasrāṇāṃ brāhmaṇānāṃ gavāṃ vadhāt

bhayaṃ tatra viṣādo me sahasā prāviśadbudha/
kiṃ karomi kathaṃ yāmi ko me vegaṃ sahiṣyati

ityukte patagaśreṣṭhaṃ provācedaṃ haristadā/
asmadbāhuṃ samāruhya bhakṣemau gajakacchapau

garuḍa uvāca-/
mamādhāraṃ na gacchaṃti sāgarāśca nagottamāḥ/
atha caivaṃ mahāsatvaṃ kathaṃ tvaṃ dhārayiṣyasi

ṛte nārāyaṇādanyaḥ ko māṃ dhārayituṃ kṣamaḥ/
trailokye kaḥ pumāṃstiṣṭhedyo vegaṃ me sahiṣyati

hariruvāca-/
svakāryamuddharetprājñaḥ svakāryaṃ kuru sāṃpratam/
kṛtvā kāryaṃ khagaśreṣṭha vijānīṣe ca māṃ dhruvam

mahāsatvaṃ ca taṃ dṛṣṭvā vimṛśya manasā khagaḥ/
evamastviti coktvā sa papāta ha mahābhuje

na cacāla bhujastasya sannipāte khageśituḥ/
tatra sthitvā sa tāṃ śākhāṃ mumoca parvatālaye

śākhāpatanamātreṇa sacarācarakānanā/
cacāla vasudhā caiva sāgarāḥ pracakaṃpire

tataśca khāditau sattvau sahasā gajakacchapau/
tṛptiṃ na prāptavānsopi kṣudhā tasya na śāmyati

etajjñātvā tu goviṃdastamuvāca khageśvaram/
bhujasya mama māṃsaṃ tu bhakṣayitvā sukhī bhava

ityukte pracuraṃ māṃsaṃ bhujasya tasya tena hi/
khāditaṃ kṣudhayā putra vraṇaṃ tasya na vidyate

tamuvāca mahāprājñaścarācaraguruṃ harim/
kastvaṃ kiṃ vā priyaṃ tedya kariṣyāmi ca sāṃpratam

nārāyaṇa uvāca-/
viddhi nārāyaṇaṃ māṃ hi tvatpriyārthaṃ samāgatam/
rūpaṃ svaṃ darśayāmāsa pratyayārthaṃ ca tasya vai

pītavastraṃ ghanaśyāmaṃ caturbhujamanoharam/
śaṃkhacakragadāpadmadharaṃ sarvasureśvaram

taṃ ca dṛṣṭvā garutmāṃśca praṇamya śirasā harim/
priyaṃ kiṃ te kariṣyāmi vada naḥ puruṣottama

tamabravīnmahātejā devadeveśvaro hariḥ/
bhava me vāhanaṃ śūra sakhe tvaṃ sārvakālikam

tamuvāca khagaśreṣṭho dhanyohaṃ vibudheśvara/
saphalaṃ janma me nātha tvāṃ ca dṛṣṭvādya me prabho

prārthayitvā ca pitarāvāgamiṣyāmi te'ntikam/
prīto viṣṇuruvācedaṃ bhava tvamajarāmaraḥ

avadhyaḥ sarvabhūtebhyaḥ karma tejaśca matsamam/
sarvatra te gatiścāstu nikhilaṃ tu sukhaṃ dhruvam

saṃmilatu drutaṃ sarvaṃ yatte manasi vartate/
yatheṣṭaṃ prītimāhāramakaṣṭena pralapsyase

vyasanānmātaraṃ sadyo mocayiṣyasi nānyathā/
evamuktvā hariḥ sadyastatraivāṃtaradhīyata

tārkṣyopi pitaraṃ gatvā kathayaccākhilaṃ tataḥ/
sa tacchrutvā prahṛṣṭātmā tanayaṃ punarabravīt

dhanyohaṃ ca khagaśreṣṭha dhanyā te jananī śivā/
dhanyaṃ kṣetraṃ kulaṃ caiva yasya putrastvamīdṛśaḥ

yasya putraḥ kule jāto vaiṣṇavaḥ puruṣottamaḥ/
kulakoṭiṃ samuddhṛtya viṣṇusāyujyatāṃ vrajet

viṣṇuṃ yaḥ pūjayennityaṃ viṣṇuṃ dhyāyeta gāyati/
japenmaṃtraṃ sadā viṣṇoḥ stotraṃ tasya paṭhiṣyati

prasādaṃ ca bhajennityamupavāsaṃ harerdine/
kṣayācca sarvapāpānāṃ mucyate nātra saṃśayaḥ

yasya tiṣṭhati goviṃdo mānase ca sadaiva hi/
sa eva ca labheddāsyaṃ sapuṇyaiḥ puruṣottamaḥ

janmakoṭisahasrebhyaḥ kṛtvā satkarmasaṃcayam/
kṣayācca sarvapāpānāṃ viṣṇoḥ kiṃkaratāṃ vrajet

dhanyosau mānavo loke viṣṇossādṛśyamāvrajet/
nityaḥ suravaraiḥ pūjyo lokanātho'cyuto'vyayaḥ

suprasanno bhavedyasya sa eva puruṣottamaḥ/
tapobhirbahubhirdharmairmakhairnānāvidhairapi

viṣṇurna labhyate devaistvayāsau vipra labhyate/
sapatnīvyasanāddhorānmātaraṃ te pramocaya

tato yāsyasi deveśaṃ kṛtvā mātuḥ pratikriyām/
gṛhītvā janakasyājñāṃ labdhvā viṣṇorvaraṃ mahat

aṃbāpārśvaṃ gato hṛṣṭastāṃ praṇamyāgrataḥ sthitaḥ/
vinatovāca-/
abhavadbhojanaṃ te'dya putra dṛṣṭaḥ pitāpi ca

kimarthaṃ vā vilaṃbaste ciṃtayā vyathitā hyaham/
sa māturvacanaṃ śrutvā garuḍaḥ prahasanniva

kathayāmāsa vṛttāṃtaṃ sā śrutvā vismitā'bhavat/
kathaṃ ca duḥṣkaraṃ karma śiśubhāvāttvayā kṛtam

dhanyāhaṃ me kulaṃ dhanyaṃ yastvaṃ viṣṇusakho'bhavaḥ/
labdhvā varaṃ mahātmānaṃ dṛṣṭvā me hṛṣyate manaḥ

pauruṣeṇa tvayā vatsa uddhṛtaṃ me kuladvayam/
suparṇa uvāca-/
mātaḥ kiṃ te kariṣyāmi priyameva taducyatām

kāryaṃ kṛtvātha yāsyāmi pārśvaṃ nārāyaṇasya ca/
etacchrutvā tu sā prāha garuḍaṃ vinatā satī

mahadduḥkhaṃ ca me cāsti kuru tāta pratikriyām/
bhaginī me sapatnī sā paṇitahaṃ tayā purā

tasyā dāsyamahaṃ prāptā kastārayati māmitaḥ/
kṛṣṇaṃ kṛtvā viṣairaśvaṃ tasyāḥ putrairmahoragaiḥ

uṣaḥkāle'vadatsā ca aśvoyaṃ kṛṣṇatāṃ vrajet/
tatohamavadaṃ tatra sadā cāyaṃ rucāsitaḥ

mithyā te vacanaṃ mātaḥ pratijñāṃ sā'karottadā/
tatohamabruvaṃ kadrūṃ śapathaṃ nāgamātaram

yadīmaṃ kṛṣṇatābhyeti hareraśvamahaṃ tadā/
kṛtā bhavāmi te dāsītyahametattadā'vadam

tatastasminhareraśve kṛte kṛṣṇe ca kṛtrimaiḥ/
tasyāḥ putraiśca dhūrtaiśca dāsītvamagamaṃ tadā

yasminkāle hyabhīṣṭañca tasyā dravyaṃ dadāmyaham/
tasminkāle hyadāsītvaṃ yāsyāmi kulanaṃdana

garuḍa uvāca/
pṛccha śīghraṃ ca mātastāṃ kariṣyāmi pratikriyām/
bhakṣayiṣyāmi tānnāgānpratijñāme yathārthataḥ

tataḥ kadrūmuvācedaṃ vinatā duḥkhitā satī/
abhīṣṭaṃ vada kalyāṇi yena mucyeya kṛcchrataḥ

abravītsā durācārā pīyūṣaṃ dīyatāmiti/
etacchrutvā tu vacanamabhavatsā ca niṣprabhā

tataḥ śanairupāgamya tanayaṃ prāha duḥkhitā/
amṛtaṃ prārthayatpāpā tāta kiṃ vā kariṣyasi

śrutvā vākyaṃ garutmāṃśca mahākrodhasamanvitaḥ/
amṛtaṃ cānayiṣyāmi mātarmā vimukhī bhava

evamuktvā tu tarasā sa gataḥ pituraṃtikam/
amṛtaṃ cānayiṣyāmi māturarthe'dhunā'nagha

sa tasya vacanaṃ śrutvā muniḥ prāha khageśvaram/
satyalokasya vai cordhve viśvakarmavinirmitā

purī cāsti sabhā ramyā devānāṃ hita hetave/
vahniprākāradurlabhyā durdharṣā cāsuraiḥ suraiḥ

rakṣārthaṃ nirmito devaḥ suraistatra mahābalaḥ/
yaṃ yaṃ paśyati vīraḥ sa sa eva bhasmatāṃ vrajet

suparṇa uvāca/
nārāyaṇādvaro labdho mayā ca munisattama/
bhayaṃ nāstīha me tāta surāsuragaṇādapi

emamuktvā garutmānsa uddhṛtya sāgarājjalam/
jagāmākāśamāviśya khagaścordhvaṃ manojavaḥ

pakṣavātena tasyaiva rajaḥ samudgataṃ bahu/
tasyāṃtikaṃ na ca tyaktamagamattasya tacca yaḥ

gatvā caṃcūjalenāpi vahniṃ nirvāpayadbalī/
rajobhiḥ paripūrṇākṣo na surastaṃ ca paśyati

jaghāna rakṣivargāṃstānamṛtaṃ cāharadbalī/
ānayaṃtaṃ ca pīyūṣaṃ khagaṃ gatvā śatakratuḥ

airāvataṃ samārūḍho vākyametaduvāca ha/
khagarūpadharaḥ kastvaṃ pīyūṣaṃ harase balāt

apriyaṃ sarvadevānāṃ kṛtvā jīve ratiḥ katham/
viśikhairagnisaṃkāśairnayāmi yamamaṃdiram

śrutvā vākyaṃ hareḥ kopāduvāca sa mahābalaḥ/
nayāmi tava pīyūṣaṃ darśayasva parākramam

etacchrutvā mahābāhurjaghāna viśikhaiḥ śitaiḥ/
yathāmerugireḥ śṛṃgaṃ toyavarṣeṇa toyadaḥ

nakhairaśanisaṃkāśairbibheda garuḍo gajam/
mātali ca rathaṃ cakraṃ tathā devānpurassarān

vyathitosau mahābāhurmātalirgajapuṃgavaḥ/
vimukhāḥ pakṣavātena sarve devagaṇāstadā

tatastu kopito jiṣṇurjaghānakuliśena tam/
kuliśasyāvapātena na ca kṣubdho mahākhagaḥ

svaṃ moghaṃ bhiduraṃ dṛṣṭvā harirbhīto'bhavattadā/
saṃnivṛtya tato yuddhāttatraivāṃtaradhīyata

sutarāmapigacchaṃtaṃ vegādbhūtalamāgataḥ/
abravītsa suraśreṣṭhaḥ sarvadevagaṇāgrataḥ

śakra uvāca-/
yadi dāsyasi pīyūṣamidānīṃ nāgamātari/
bhujagāścāmarāḥ sarve kriyaṃte hi dhruvaṃ tayā

pratijñā te bhavennaṣṭā na phalaṃ jīvitasya te/
tasmādidaṃ hariṣyāmi saṃmatena tavānagha

garutmānuvāca-/
yasminkāle hyadāsī sā mātā me duḥkhitā satī/
viditā sarvalokeṣu hare'mṛtaṃ hariṣyasi

evamuktvā mahāvīryo gatvovāca prasūṃ tadā/
ānītamamṛtaṃ mātastasyā eva pradīyatām

protphullahṛdayā sā ca dṛṣṭvā putraṃ sahāmṛtam/
tāmāhūyāmṛtaṃ datvā cādāsītāṃ tadā gatā

tṛṇakāṣṭhāni bhūtāni paśavaśca sarīsṛpāḥ/
dṛṣṭvā savismayāssarve devā maharṣayastadā

mocayitvā tu tāmaṃbāṃ garuḍaḥ suṣṭhutāṃ gataḥ/
etasminnaṃtare śakro jahāra sahasā sudhām

nidhāya garalaṃ tatra tayā cānupalakṣitaḥ/
prahṛṣṭahṛdayā kadrūḥ putrānāhūya saṃbhramāt

teṣāṃ mukhe dadau hṛṣṭā kṣveḍaṃ cāmṛtalakṣaṇam/
tānuvāca prasūḥ putrānyuṣmākaṃ ca kule sadā

mukhe tiṣṭhantvamī daivā biṃdavaścastanirvṛtāḥ/
maharṣayastato devāḥ siddhagaṃdharvamānuṣāḥ

ūcuḥssantu kule mātarasmākaṃ ca prasādataḥ/
nāgairvisarjitā devāḥ sasiddhā munayastathā

jagmuḥ svamālayaṃ hṛṣṭā nāgāḥ pramuditāḥ sthitāḥ/
etasminnaṃtare nāgāṃścakhāda garuḍo balāt

dikṣu palāyitāḥ śeṣāḥ parvateṣu vaneṣu ca/
sāgareṣu ca pātāle bileṣu tarukoṭare

nibhṛteṣu nikuñjeṣu sthitāḥ sarpāśca nirvṛtāḥ/
bhujagāstasya bhakṣyāśca sadaiva vidhinirmitāḥ

sa khādayitvā nāgāṃśca saṃbhāṣya pitarāvatha/
vibudhānpūjayitvā tu jagāma harimavyayam

yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi suparṇacaritaṃ śubham/
sarvapāpavinirmuktaḥ suraloke mahīyate

iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṃḍe garuḍotpattirnāma saptacatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ