Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 1.36

1.36.1

pulastya uvāca/
tato devāḥ prayātāste vimānairbahubhistadā/
rāmopyanujagāmāśu kuṃbhayonestapovanam

1.36.2

uktaṃ bhagavatā tena bhūyopyāgamanaṃ kriyāḥ/
pūrvameva sabhāyāṃ ca yo māṃ draṣṭuṃ samāgataḥ

1.36.3

tadahaṃ devatādeśāttatkāryārthe mahāmuniṃ/
paśyāmi taṃ muniṃ gatvā devadānavapūjitam

1.36.4

upadeśaṃ ca me tuṣṭaḥ svayaṃ dāsyati sattamaḥ/
duḥkhī yena punarmartye na bhavāmi kadācana

1.36.5

pitā daśaratho mahyaṃ kausalyā jananī tathā/
sūryavaṃśe samutpannastathāpyevaṃ suduḥkhitaḥ

1.36.6

rājyakāle vane vāso bhāryayā cānujena ca/
haraṇaṃ cāpi bhāryāyā rāvaṇena kṛtaṃ mama

1.36.7

asahāyena tu mayā tīrtvā sāgaramuttamam/
ruddhvā tu tāṃ purīṃ sarvāṃ kṛtvā tasya kulakṣayam

1.36.8

dṛṣṭā sītā mayā tyaktā devānāṃ tu purastadā/
śuddhāṃ tāṃ māṃ tathocuste mayā sītā tathā gṛham

1.36.9

samānītā prītimatā lokavākyādvisarjitā/
vane vasati sā devī pure cāhaṃ vasāmi vai

1.36.10

jātohamuttame vaṃśe uttamohaṃ dhanuṣmatām/
uttamaṃ duḥkhamāpanno hṛdayaṃ naiva bhidyate

1.36.11

vajrasārasya sāreṇa dhātrāhaṃ nirmito dhruvam/
idānīṃ brāhmaṇādeśādbhramāmi dharaṇītale

1.36.12

tapaḥ sthitastu śūdrosau mayā pāpo nipātitaḥ/
devavākyāttu me bhūyaḥ prāṇo me hṛdi saṃsthitaḥ

1.36.13

paśyāmi taṃ muniṃ vaṃdyaṃ jagatosya hite ratam/
dṛṣṭena me tathā duḥkhaṃ nāśameṣyati satvaram

1.36.14

udayena sahasrāṃśorhimaṃ yadvadvilīyate/
tadvanme duḥkhasaṃprāptiḥ sarvathā nāśameṣyati

1.36.15

dṛṣṭvā ca devānsaṃprāptānagastyo bhagavānṛṣiḥ/
arghyamādāya suprītaḥ sarvāṃstānabhyapūjayat

1.36.16

te tu gṛhya tataḥ pūjāṃ saṃbhāṣya ca mahāmuniṃ/
jagmustena tadā hṛṣṭā nākapṛṣṭhaṃ sahānugāḥ

1.36.17

gateṣu teṣu kākutsthaḥ puṣpakādavaruhya ca/
abhivādayituṃ prāptaḥ sogastyamṛṣimuttamam

1.36.18

rājovāca/
suto daśarathasyāhaṃ bhavaṃtamabhivāditum/
āgato vai muniśreṣṭha saumyenekṣasva cakṣuṣā

1.36.19

nirdhūtapāpastvāṃ dṛṣṭvā bhavāmīha na saṃśayaḥ/
etāvaduktvā sa munimabhivādya punaḥ punaḥ

1.36.20

kuśalaṃ bhṛtyavargasya mṛgāṇāṃ tanayasya ca/
bhagavaddarśanākāṃkṣī śūdraṃ hatvā tvihāgataḥ

1.36.21

agastya uvāca/
svāgataṃ te raghuśreṣṭha jagadvaṃdya sanātana/
darśanāttava kākutstha pūtohaṃ munibhiḥ saha

1.36.22

tvatkṛte raghuśārdūla gṛhāṇārghaṃ mahādyute/
svāgataṃ naraśārdūla diṣṭyā prāptosi śatruhan

1.36.23

tvaṃ hi nityaṃ bahumato guṇairbahubhiruttamaiḥ/
atastvaṃ pūjanīyo vai mama nityaṃ hṛdisthitaḥ

1.36.24

surā hi kathayaṃti tvāṃ śūdraghātinamāgataṃ/
brāhmaṇasya ca dharmeṇa tvayā vai jīvitaḥ sutaḥ

1.36.25

uṣyatāṃ ceha bhagavaḥ sakāśe mama rāghava/
prabhāte puṣpakeṇāsi gaṃtāyodhyāṃ mahāmate

1.36.26

idaṃ cābharaṇaṃ saumya sukṛtaṃ viśvakarmaṇā/
divyaṃ divyenavapuṣā dīpyamānaṃ svatejasā

1.36.27

pratigṛhṇīṣva rājendra matpriyaṃ kuru rāghava/
labdhasya hi punarddāne sumahatphalamucyate

1.36.28

tvaṃ hi śaktaḥ paritrātuṃ seṃdrānapi surottamān/
tasmātpradāsye vidhivatpratīcchasva nararṣabha

1.36.29

athovāca mahābāhurikṣvākūṇāṃ mahārathaḥ/
kṛtāṃjalirmuniśreṣṭhaṃ svaṃ ca dharmamanusmaran

1.36.30

pratigraho vai bhagavaṃstava me'tra vigarhitaḥ/
kṣatriyeṇa kathaṃ vipra pratigrāhyaṃ vijānatā

1.36.31

brāhmaṇena tu yaddattaṃ tanme tvaṃ vaktumarhasi/
saputro gṛhavānasmi samarthosmi mahāmune

1.36.32

āpadā cana cākrāṃtaḥ kathaṃ grāhyaḥ pratigrahaḥ/
bhāryā me suciraṃ naṣṭā na cānyā mama vidyate

1.36.33

kevalaṃ doṣabhāgī ca bhavāmīha na saṃśayaḥ/
kaṣṭāṃ caiva daśāṃ prāpya kṣatriyopi pratigrahī

1.36.34

kurvanna doṣamāpnoti manurevātra kāraṇam/
vṛddhau ca mātāpitarau sādhvī bhāryā śiśuḥ sutaḥ

1.36.35

apyakāryaśataṃ kṛtvā bhartavyā manurabravīt/
nāhaṃ pratīcche viprarṣe tvayā dattaṃ pratigrahaṃ

1.36.36

na ca me bhavatā kopaḥ kāryo vai surapūjita

1.36.37

agastya uvāca/
na ca pratigrahe doṣo gṛhīte pārthivairnṛpa/
bhavānvai tāraṇe śaktastrailokyasyāpi rāghava

1.36.38

tāraya brāhmaṇaṃ rāma viśeṣeṇa tapasvinaṃ/
tasmātpradāsye vidhivatpratīcchasva narāghipa

1.36.39

rāma uvāca/
kṣatriyeṇa kathaṃ vipra pratigrāhyaṃ vijānatā/
brāhmaṇena tu yaddattaṃ tanme tvaṃ vaktumarhasi

1.36.40

agastya uvāca/
āsītkṛtayuge rāma brahmapūte purātane/
apārthivāḥ prajāḥ sarvāḥ surāṇāṃ ca śatakratuḥ

1.36.41

tāḥ prajā devadeveśaṃ rājārthaṃ samupāgaman/
surāṇāṃ vidyate rājā devadevaḥ śatakratuḥ

1.36.42

śreyasesmāsu lokeśa pārthivaṃ kuru sāṃprataṃ/
yasminpūjāṃ prayuṃjānāḥ puruṣā bhuṃjate mahīm

1.36.43

tato brahmā suraśreṣṭho lokapālānsavāsavān/
samāhūyābravītsarvāṃstejobhāgo'tra yujyatām

1.36.44

tato dadurlokapālāścaturbhāgaṃ svatejasā/
akṣayaśca tato brahmā yato jāto'kṣayo nṛpaḥ

1.36.45

taṃ brahmā lokapālānāmaṃśaṃ puṃsāmayojayat/
tato nṛpastadā tāsāṃ prajānāṃ kṣemapaṃḍitaḥ

1.36.46

tatraiṃdreṇa tu bhāgena sarvānājñāpayennṛpaḥ/
vāruṇena ca bhāgena sarvānpuṣṇāti dehinaḥ

1.36.47

kaubereṇa tathāṃśena tvarthāndiśati pārthivaḥ/
yaśca yāmyo nṛpe bhāgastena śāsti ca vai prajāḥ

1.36.48

tatra caiṃdreṇa bhāgena narendrosi raghūttama/
pratigṛhṇīṣvābharaṇaṃ tāraṇārthe mama prabho

1.36.49

tato rāmaḥ prajagrāha munerhastānmahātmanaḥ/
divyamābharaṇaṃ citraṃ pradīptamiva bhāskaraṃ

1.36.1.36.50

pratigṛhya tatogastyādrāghavaḥ paravīrahā/
nirīkṣya suciraṃ kālaṃ vicārya ca punaḥ punaḥ

1.36.51

mauktikāni vicitrāṇi dhātrīphalasamāni ca/
jāṃbūnadanibaddhāni vajravidrumanīlakaiḥ

1.36.52

padmarāgaiḥ sagomedhairvaiḍūryaiḥ puṣparāgakaiḥ/
sunibaddhaṃ suvibhaktaṃ sukṛtaṃ viśvakarmaṇā

1.36.53

dṛṣṭvā prītisamāyukto bhūyaścedaṃ vyaciṃtayat/
nedṛśāni ca ratnāni mayā dṛṣṭāni kānicit

1.36.54

upaśobhāni baddhāni pṛthvīmūlyasamāni ca/
vibhīṣaṇasya laṃkāyāṃ na dṛṣṭāni mayā purā

1.36.55

iti saṃcitya manasā rāghavastamṛṣiṃ punaḥ/
āgamaṃ tasya divyasya praṣṭuṃ samupacakrame

1.36.56

atyadbhutamidaṃ brahmanna prāpyaṃ ca mahīkṣitām/
kathaṃ bhagavatā prāptaṃ kuto vā kena nirmitam

1.36.57

kutūhalavaśāccaiva pṛcchāmi tvāṃ mahāmate/
karatalesthite ratne karamadhyaṃ prakāśate

1.36.58

adhamaṃ tadvijānīyātsarvaśāstreṣu garhitam/
diśaḥ prakāśayedyattanmadhyamaṃ munisattama

1.36.59

ūrdhvagaṃ triśikhaṃ yatsyāduttamaṃ tadudāhṛtam/
etānyuttamajātīni ṛṣibhiḥ kīrtitāni tu

1.36.60

āścaryāṇāṃ bahūnāṃ hi divyānāṃ bhagavānnidhiḥ/
evaṃ vadati kākutsthe munirvākyamathābravīt

1.36.61

agastya uvāca/
śṛṇu rāma purāvṛttaṃ purā tretāyuge mahat/
dvāpare samanuprāpte vane yaddṛṣṭavānaham

1.36.62

āścaryaṃ sumahābāho nibodha raghunaṃdana/
purā tretāyuge hyāsīdaraṇyaṃ bahuvistaram

1.36.63

samaṃtādyojanaśataṃ mṛgavyāghravivarjitam/
tasminniṣpuruṣe'raṇye cikīrṣustapa uttamam

1.36.64

ahamākramituṃ saumya tadaraṇyamupāgataḥ/
tasyāraṇyasya madhyaṃ tu yuktaṃ mūlaphalaiḥ sadā

1.36.65

śākairbahuvidhākārairnānārūpaiḥ sukānanaiḥ/
tasyāraṇyasya madhye tu paṃcayojanamāyatam

1.36.66

haṃsakāraṃḍavākīrṇaṃ cakravākopaśobhitam/
tatrāścaryaṃ mayā dṛṣṭaṃ saraḥ paramaśobhitam

1.36.67

visārikacchapākīrṇaṃ bakapaṃktigaṇairyutam/
samīpe tasya sarasastapastaptuṃ gataḥ purā

1.36.68

deśaṃ puṇyamupetyaivaṃ sarvahiṃsāvivarjitam/
tatrāhamavasaṃ rātriṃ naidāghīṃ puruṣarṣabha

1.36.69

prabhāte purutthāya sarastadupacakrame/
athāpaśyaṃ śavamahamaspṛṣṭajarasaṃ kvacit

1.36.70

tiṣṭhaṃtaṃ parayā lakṣmyā saraso nātidūrataḥ/
tadarthaṃ ciṃtayānohaṃ muhūrtamiva rāghava

1.36.71

asya tīre na vai prāṇī ko vāpyeṣa surarṣabhaḥ/
munirvā pārthivo vāpi kva muniḥ pārthivopi vā

1.36.72

athavā pārthivasutastasyaivaṃ saṃbhavaḥ kṛtaḥ/
atītehani rātrau vā prātarvāpi mṛto yadi

1.36.73

avaśyaṃ tu mayā jñeyā sarasosya viniṣkriyā/
yāvadevaṃ sthitaścāhaṃ ciṃtayāno raghūttama

1.36.74

athāpaśyaṃ mūhūrtāttu divyamadbhutadarśanam/
vimānaṃ paramodāraṃ haṃsayuktaṃ manojavam

1.36.75

purastatra sahasraṃ tu vimānepsarasāṃ nṛpa/
gaṃdharvāścaiva tatsaṃkhyā ramayaṃti varaṃ naram

1.36.76

gāyaṃti divyageyāni vādayaṃti tathā pare/
athāpaśyaṃ naraṃ tasmādvimānādavarohitam

1.36.77

śavamāṃsaṃ bhakṣayantaṃ ca snātvā raghukulodvaha/
tato bhuktvā yathākāmaṃ sa māṃsaṃ bahupīvaram

1.36.78

avatīrya saraḥ śīghramāruroha divaṃ punaḥ/
tamahaṃ devasaṃkāśaṃ śriyā paramayānvitam

1.36.79

bho bho svarginmahābhāga pṛcchāmi tvāṃ kathaṃ tvidam/
jugupsitastavāhāro gatiśceyaṃ tavottamā

1.36.80

yadi guhyaṃ na caitatte kathaya tvadya me bhavān/
kāmataḥ śrotumicchāmi kimetatparamaṃ vacaḥ

1.36.81

ko bhavānvada saṃdehamāhāraśca vigarhitaḥ/
tvayedaṃ bhujyate saumya kimarthaṃ kva ca vartase

1.36.82

kasyāyamaiśvarobhāvaḥ śavatvena vinirmitaḥ/
āhāraṃ ca kathaṃ niṃdyaṃ śrotumicchāmi tattvataḥ

1.36.83

śrutvā ca bhāṣitaṃ tatra mama rāma satāṃ vara/
prāṃjaliḥ pratyuvācedaṃ sa svargī raghunaṃdana

1.36.84

śṛṇuṣvādya yathāvṛttaṃ mamedaṃ sukhaduḥkhajam/
kāmo hi duritakramyaḥ śṛṇu yatpṛcchase dvija

1.36.85

purā vaidarbhako rājā pitā me hi mahāyaśāḥ/
vāsudeva iti khyātastriṣu lokeṣu dhārmikaḥ

1.36.86

tasya putradvayaṃ brahmandvābhyāṃ strībhyāmajāyata/
ahaṃ śveta iti khyāto yavīyānsuratho'bhavat

1.36.87

pitaryuparate tasminpaurā māmabhyaṣecayan/
tatrāhaṃkārayanrājyaṃ dharme cāsaṃ samāhitaḥ

1.36.88

evaṃ varṣasahasrāṇi bahūni samupāvrajan/
mama rājyaṃ kārayataḥ paripālayataḥ prajāḥ

1.36.89

sohaṃ nimitte kasmiṃścidvairāgyeṇa dvijottama/
maraṇaṃ hṛdaye kṛtvā tapovanamupāgamam

1.36.90

sohaṃ vanamidaṃ ramyaṃ bhṛśaṃ pakṣivivarjitam/
praviṣṭastapa āsthātumasyaiva sarasoṃtike

1.36.91

rājye'bhiṣicya surathaṃ bhrātaraṃ taṃ narādhipam/
idaṃ saraḥ samāsādya tapastaptaṃ sudāruṇam

1.36.92

daśavarṣasahasrāṇi tapastaptvā mahāvane/
śubhaṃ tu bhavanaṃ prāpto brahmalokamanāmayam

1.36.93

svargasthamapi māṃ brahmankṣutpipāse dvijottama/
abādhetāṃ bhṛśaṃ cāhamabhavaṃ vyathiteṃdriyaḥ

1.36.94

tatastribhuvanaśreṣṭhamavocaṃ vai pitāmaham/
bhagavansvargaloko'yaṃ kṣutpipāsā vivarjitaḥ

1.36.95

kasyeyaṃ karmaṇaḥ paktiḥ kṣutpipāse yato hi me/
āhāraḥ kaśca me deva brūhi tvaṃ śrīpitāmaha

1.36.96

tataḥ pitāmahaḥ samyakciraṃ dhyātvā mahāmune/
māmuvāca tato vākyaṃ nāsti bhojyaṃ svadehajam

1.36.97

ṝte te svāni māṃsāni bhakṣaya tvaṃ tu hi nityaśaḥ/
svaśarīraṃ tvayā puṣṭaṃ kurvatā tapa uttamam

1.36.98

nādattaṃ jāyate tāta śveta paśya mahītale/
āgrahādbhikṣamāṇāya bhikṣāpi prāṇine purā

1.36.99

na hi dattā gṛhe bhrāṃtyā mohādatithaye tadā/
tena svargagatasyāpi kṣutpipāse tavādhunā

1.36.1.36.100

sa tvaṃ prapuṣṭamāhāraiḥ svaśarīramanuttamam/
bhakṣayasva ca rājeṃdra sā te tṛptirbhaviṣyati

1.36.101

evamuktastato devaṃ brahmāṇamahamuktavān/
bhakṣite ca svake dehe punaranyanna me vibho

1.36.102

kṣudhānivāraṇaṃ naiva dehasyāsya vinaudanaṃ/
khādāmi hyakṣayaṃ deva priyaṃ me na hi jāyate

1.36.103

tatobravītpunarbrahmā tava deho'kṣayaḥ kṛtaḥ/
dinedine te puṣṭātmā śavaḥ śveta bhaviṣyati

1.36.104

yāvadvarṣaśataṃ pūrṇaṃ svamāṃsaṃ khāda bho nṛpa/
yadāgacchati cāgastyaḥ śvetāraṇyaṃ mahātapāḥ

1.36.105

bhagavānatidurdharṣastadā kṛcchrādvimokṣyase/
sa hi tārayituṃ śaktaḥ seṃdrānapi surāsurān

1.36.106

āhāraṃ kutsitaṃ cemaṃ rājarṣe kiṃ punastava/
surakāryaṃ mahattena sukṛtaṃ tu mahātmanā

1.36.107

udadhiṃ nirjalaṃ kṛtvā dānavāśca nipātitāḥ/
viṃdhyaścādityavidveṣādvardhamāno nivāritaḥ

1.36.108

laṃbamānā mahī caiṣā gurutvenādhivāsitā/
dakṣiṇā digdivaṃ yātā trailākyaṃ viṣamasthitam

1.36.109

mayā gatvā suraiḥ sārddhaṃ preṣito dakṣiṇāṃ diśam/
samāṃ kuru mahābhāga gurutvena jagatsamam

1.36.110

evaṃ ca tena muninā sthitvā sarvā dharā samā/
kṛtā rājeṃdra muninā evamadyāpi dṛśyate

1.36.111

sohaṃ bhagavata śrutvā devadevasya bhāṣitam/
bhuṃje ca kutsitāhāraṃ svaśarīramanuttamam

1.36.112

pūrṇaṃ varṣaśataṃ cādya bhojanaṃ kutsitaṃ ca me/
kṣayaṃ nābhyeti tadvipra tṛptiścāpi mamottamā

1.36.113

taṃ muniṃ kṛcchrasantaptaściṃtayāmi divāniśam/
kadā vai darśanaṃ mahyaṃ sa munirdāsyate vane

1.36.114

evaṃ me ciṃtayānasya gataṃ varṣaśatantviha/
sogastyo hi gatirbrahmanmunirme bhavitā dhruvaṃ

1.36.115

na gatirbhavitā mahyaṃ kuṃbhayonimṛte dvijam/
śrutvetthaṃ bhāṣitaṃ rāma dṛṣṭvāhāraṃ ca kutsitam

1.36.116

kṛpayā parayā yuktastaṃ nṛpaṃ svargagāminam/
karomyahaṃ sudhābhojyaṃ nāśayāmi ca kutsitam

1.36.117

cintayannityavocaṃ tamagastyaḥ kiṃ kariṣyati/
ahametatkutsitaṃ te nāśayāmi mahāmate

1.36.118

īpsitaṃ prārthayasvāsmānmanaḥ prītikaraṃ param/
sa svargī māṃ tataḥ prāha kathaṃ brahmavaconyathā

1.36.119

kartuṃ mune mayā śakyaṃ na cānyastārayiṣyati/
ṝte vai kuṃbhayoniṃ taṃ maitrāvaruṇasaṃbhavam

1.36.120

apṛṣṭopi mayā brahmannevamūce pitāmahaḥ/
evaṃ bruvāṇaṃ taṃ śvetamuktavānahamasmi saḥ

1.36.121

āgatastava bhāgyena dṛṣṭohaṃ nātra saṃśayaḥ/
tataḥ svargī sa māṃ jñātvā daṃḍavatpatito bhuvi

1.36.122

tamutthāpya tato rāmābravaṃ kiṃ te karomyaham/
rājovāca/
āhārātkutsitādbrahmaṃstārayasvādya duṣkṛtāt

1.36.123

yena loko'kṣayaḥ svargo bhavitā tvatkṛtena me/
tataḥ pratigraho datto jagadvaṃdya nṛpeṇa hi

1.36.127

bhavānmāmanugṛhṇātu pratīcchasva pratigraham

1.36.128

kṛtā matistāraṇāya na lobhādraghunaṃdana/
gṛhīte bhūṣaṇe rāma mama hastagate tadā

1.36.129

mānuṣaḥ paurviko dehastadā naṣṭosya bhūpate/
praṇaṣṭe tu śarīre ca rājarṣiḥ parayā mudā

1.36.130

mayoktosau vimānena jagāma tridivaṃ punaḥ/
tena me śakratulyena dattamābharaṇaṃ śubhaṃ

1.36.131

tasminnimitte kākutstha dattamadbhutakarmaṇā/
śveto vaidarbhako rājā tadābhūdgatakalmaṣaḥ

1.36.36

iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṃḍe rāmāgastyasaṃvādonāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc