Padma Purana · Chapter 1.33

bhīṣma uvāca/
mārkaṃḍeyena vai rāmaḥ kathamatra prabodhitaḥ/
kathaṃ samāgamo bhūtaḥ kasminkāle kadā mune

mārkaṃḍeyaḥ kasya sutaḥ kathaṃ jāto mahātapāḥ/
nāmno'sya nigamaṃ brūhi yathābhūtaṃ mahāmune

pulastya uvāca/
atha te saṃpravakṣyāmi mārkaṃḍeyodbhavaṃ punaḥ/
purākalpe muniḥ pūrvaṃ mṛkaṃḍurnāma viśrutaḥ

bhṛgoḥ putro mahābhāgaḥ sabhāryastaptavāṃstapaḥ/
tasya putrastadā jāto vasatastu vanāṃtare

sapaṃcavārṣiko bhūto bāla eva guṇādhikaḥ/
jñāninā sa tadā dṛṣṭo bhramanbālastadāṃgaṇe

sthitvā sa suciraṃ kālaṃ bhāvyarthaṃ pratyabudhyata/
tasya pitrā sa vai pṛṣṭaḥ kiyadāyuḥ sutasya me

saṃkhyāyācakṣva varṣāṇi tasyālpānyadhikāni vā/
mṛkaṃḍunaivamuktastu sa jñānī vākyamabravīt

ṣaṇmāsamāyuḥ putrasya dhātrā sṛṣṭaṃ munīśvara/
naiva śokastvayā kāryaḥ satyametadudāhṛtam

sa tacchrutvā vaco bhīṣma jñāninā yadudāhṛtam/
athopanayanaṃ cakre bālakasya pitā tadā

āha cainaṃ pitāputramṛṣīṃstvamabhivādaya/
evamuktaḥ sa vai pitrā prahṛṣṭaścābhivādane

na varṇā varṇatāṃ vetti sarvavarṇābhivādanaḥ/
paṃcamāsāstvatikrāṃtā divasāḥ paṃcaviṃśatiḥ

mārgeṇātha samāyātā ṛṣayastatra sapta vai/
bālena tena te dṛṣṭāḥ sarve cāpyabhivāditāḥ

āyuṣmānbhava tairuktaḥ sa bālo daṃḍamekhalī/
uktvaivaṃ te punarbālamapaśyankṣīṇajīvitam

dināni paṃca tasyāyurjñātvā bhītāśca te nṛpa/
taṃ gṛhītvā bālakaṃ ca gatāste brahmaṇoṃtikam

pratimucya ca taṃ rājanpraṇipetuḥ pitāmaham/
ayamāveditastaistu tena brahmābhivāditaḥ

cirāyurbrahmaṇā bālaḥ proktaḥ sa ṛṣisannidhau/
tataste munayaḥ prītāḥ śrutvā vākyaṃ pitāmahāt

pitāmaha ṛṣīndṛṣṭvā provāca vismayānvitaḥ/
kāryeṇa yena cāyātaḥ koyaṃ bālo nivedyatām

tatasta ṛṣayo rājansarvaṃ tasmai nyavedayan/
putro mṛkaṃḍoḥ kṣīṇāyuḥ sāyuṣaṃ kuru bālakam

alpāyuṣastvasya munirbadhvemāṃ cāpi mekhalām/
yajñopavītaṃ daṃḍaṃ ca datvā cainamabodhayat

yaṃ kaṃcitpaśyase bāla bhramaṃtaṃ bhūtale janam/
tasyābhivādaḥ kartavya evamāha pitā vacaḥ

abhivādanaśīloyaṃ kṣitau dṛṣṭaḥ paribhraman/
tīrthayātrāprasaṃgena daivayogātpitāmaha

cirāyurbhava putreti proktosau tatra bālakaḥ/
kathaṃ vaco bhavetsatyamasmākaṃ bhavatā saha

evamuktastadā taistu brahmā lokapitāmahaḥ/
ṛtavākyādiyaṃ bhūmiḥ saṃsthitā sarvatobhayā

brahmovāca/
matsamaścāyuṣā bālo mārkaṃḍeyo bhaviṣyati/
kalpasyādau tathācāṃte mato me munisattamaḥ

evaṃ te munayo bālaṃ brahmaloke pitāmahāt/
saṃsādhya preṣayāmāsurbhūyopyenaṃ dharātalam

tīrthayātrāṃ gatā viprā mārkaṃḍeyo nijaṃ gṛham/
jagāma teṣu yāteṣu pitaraṃ svamathābravīt

brahmalokamahaṃ nīto munibhirbrahmavādibhiḥ/
dīrghāyuśca kṛtaścāsmi varāndatvā visarjitaḥ

etadanyacca me dattaṃ gataṃ ciṃtākaraṃ tava/
kalpasyādau tathā cāṃte bhaviṣye samanaṃtare

lokakarturbrahmaṇohaṃ prasādāttasya vai pitaḥ/
puṣkaraṃ vai gamiṣyāmi tapastaptuṃ samudyataḥ

tatrāhaṃ devadeveśamupāsiṣye pitāmaham/
sarvakāmāvāptikaraṃ sarvārātinibarhaṇam

sarvasaukhyapradaṃ devamindrādīnāṃ parāyaṇam/
brahmāṇaṃ toṣayiṣyāmi sarvalokapitāmaham

mārkaṃḍeyavacaḥ śrutvā mṛkaṃḍurmunisattamaḥ/
jagāma paramaṃ harṣaṃ kṣaṇamekaṃ samucchvasan

dhairyaṃ sumanasā sthāya idaṃ vacanamabravīt/
adya me saphalaṃ janma jīvitaṃ ca sujīvitam

sarvasya jagatāṃ sraṣṭā yena dṛṣṭaḥ pitāmahaḥ/
tvayā dāyādavānasmi putreṇa vaṃśadhāriṇā

tvaṃ gaccha paśya deveśaṃ puṣkarasthaṃ pitāmaham/
dṛṣṭe tasminjagannāthe na jarāmṛtyureva ca

nṛṇāṃ bhavati saukhyāni tathaiśvaryaṃ tapo'kṣayam/
trīṇi śṛṅgāṇi śubhrāṇi trīṇi prasravaṇāni ca

puṣkarāṇi tathā trīṇi navidmastatra kāraṇam/
kanīyāṃsaṃ madhyamaṃ ca tṛtīyaṃ jyeṣṭhapuṣkaram

śṛṃgaśabdābhidhānāni śubhaprasravaṇāni ca/
brahmāviṣṇustathā rudro nityaṃ sannihitāstrayaḥ

puṣkareṣu mahārājā nātaḥ puṇyatamaṃ bhuvi/
virajaṃ vimalaṃ toyaṃ triṣu lokeṣu viśrutam

brahmalokasya panthānaṃ dhanyāḥ paśyaṃti puṣkaraṃ/
yastu varṣaśataṃ sāgramagnihotramupāsate

kārtikīṃ vā vasedekāṃ puṣkare samameva ca/
kartummayā na śakitaṃ karmaṇā naiva sādhitam

tadayatnāttvayā tāta mṛtyussarvaharo jitaḥ/
tatra dṛṣṭassa deveśo brahmā lokapitāmahaḥ

nānyo martyastvayā tulyo bhavitā jagatītale/
ahaṃ vai toṣito yena pañcavārṣikajanmanā

vareṇa tvaṃ madīyena upamāṃ cirajīvinām/
gamiṣyasi na sandehastathāśīrvacanammama

evaṃ vadanti te sarve vraja lokānyathepsitān/
evaṃ labdhaprasādena mṛkaṇḍutanayena ca

āśramaḥsthāpitastena mārkaṇḍāśrama ityuta/
tatra snātvā śucirbhūtvā vājapeyaphalaṃ labhet

sarvapāpaviśuddhātmā cirāyurjāyate naraḥ/
pulastya uvāca/
tathānyaṃ te pravakṣyāmi itihāsaṃ purātanam

yathā rāmeṇa vai tīrthaṃ puṣkaraṃ tu vinirmitam/
citrakūṭātpurā rāmo maithilyā lakṣmaṇena ca

atrerāśramamāsādya papraccha munisattamam/
rāma uvāca/
kāni puṇyāni tīrthāni kiṃ vā kṣetraṃ mahāmune

yatra gatvā naro yoginviyogaṃ saha baṃdhubhiḥ/
naiva prāpnoti bhagavantanmamācakṣva suvrata

anena vanavāsena rājñastu maraṇena ca/
bharatasya viyogena paritapye hyahaṃ tribhiḥ

tadvākyaṃ rāghaveṇoktaṃ śrutvā viprarṣabhastadā/
dhyātvā ca suciraṃ kālamidaṃ vacanamabravīt

atriruvāca/
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā vīra raghūṇāṃ vaṃśavardhana/
mama pitrā kṛtaṃ tīrthaṃ puṣkaraṃ nāma viśrutam

parvatau dvau ca vikhyātau maryādā yajñaparvatau/
kuṃḍatrayaṃ tayormadhye jyeṣṭhamadhyakaniṣṭhakam

teṣu gatvā daśarathaṃ piṃḍadānena tarpaya/
tīrthānāṃ pravaraṃ tīrthaṃ kṣetrāṇāmapi cottamam

aviyogā ca surasā vāpī raghukulodvaha/
tathā saubhāgyakūponyaḥ sujalo raghunaṃdana

teṣu piṃḍapradānena pitaro mokṣamāpnuyuḥ/
ābhūtasaṃplavaṃ kālametadāha pitāmahaḥ

tatra rāghava gacchasva bhūyopyāgamanaṃ kriyāḥ/
tatheti coktvā rāmopi gamanāya mano dadhe

ṛkṣavaṃtamabhikramya nagaraṃ vaidiśaṃ tathā/
carmaṇvatīṃ samuttīrya prāptosau yajñaparvatam

tamatikramya vegena madhyame puṣkare sthitaḥ/
pitṝnsaṃtarpayāmāsa adbhirdevāṃśca sarvaśaḥ

snānāvasāne rāmeṇa mārkaṃḍo munipuṃgavaḥ/
āgacchanśiṣyasaṃyukto dṛṣṭastatraiva dhīmatā

gatvā vai saṃmukhaṃ tasya praṇipatya ca sādaram/
pṛṣṭo'viyogadaḥ kūpaḥ katamasyāṃ diśi prabho

suto daśarathasyāhaṃ rāmo nāma janaiḥ smṛtaḥ/
saubhāgyavāpīṃ tāṃ draṣṭumahaṃ prāptotriśāsanāt

tatsthānaṃ tau ca vai kūpau bhagavānprabravītu me/
evamuktaśca rāmeṇa mārkaṃḍaḥ pratyuvāca ha

mārkaṃḍeya uvāca/
sādhu rāghava bhadraṃ te sukṛtaṃ bhavatā kṛtam/
tīrthayātrāprasaṃgena yatprāptosīha sāṃpratam

ehyāgacchasva paśya svavāpīṃ tāmaviyogadām/
aviyogaśca sarvaiśca kūpa evātra jāyate

āmuṣmike caihike ca jīvatopi mṛtasya vā/
etadvākyaṃ munīṃdrasya śrutvā lakṣmaṇapūrvajaḥ

sasmāra rāmo rājānaṃ tadā daśarathaṃ nṛpa/
bharataṃ saha śatrughnraṃbhātṝnanyāṃścanāgarān

evaṃciṃtayatastasya saṃdhyākālo vyajāyata/
upāsya paścimāṃ saṃdhyāṃ munibhiḥsaha rāghavaḥ

suṣvāpa tāṃ niśāṃ tatra bhrātṛbhāryāsamanvitaḥ/
vibhāvaryavasāne tu svapnāṃte raghunaṃdanaḥ

pitrā mātrā tathā cānyairayodhyāyāṃ sthitaḥ kila/
vivāhamaṃgale vṛtte bahubhirbāṃdhavaiḥ saha

samāsīnaḥ sabhāryo'sāvṛṣibhiḥ parivāritaḥ/
lakṣmaṇenāpyevameva dṛṣṭo'sau sītayā tathā

prabhāte tu munīnāṃ tatsarvameva prakīrtitam/
ṛṣibhiśca tathetyuktaḥ satyametadraghūttama

mṛtasya darśane śrāddhaṃ kāryamāvaśyakaṃ smṛtam/
vṛddhikāmāstu pitarastathā caivānnakāṃkṣiṇaḥ

dadaṃti darśanaṃ svapne bhaktiyuktasya rāghava/
aviyogastu te bhrātrā pitrā ca bharatena ca

caturdaśānāṃ varṣāṇāṃ bhavitā rāghava dhruvam/
kuru śrāddhaṃ tathā vīra rājño daśarathasya ca

amī ca ṛṣayaḥ sarve tava bhaktāḥ kṛtakṣaṇāḥ/
ahaṃ ca jamadagniśca bhāradvājaśca lomaśaḥ

devarātaḥ śamīkaśca ṣaḍete vai dvijottamāḥ/
śrāddhe ca te mahābāho saṃbhārāṃstvamupāhara

mukhyaṃ ceṃgudipiṇyākaṃ badarāmalakaiḥ saha/
śrīphalāni ca pakvāni mūlaṃ coccāvacaṃ bahu

mārgeṇa cātha māṃsena dhānyena vividhena ca/
tṛptiṃ prayaccha viprāṇāṃ śrāddhadānena suvrata

puṣkarāraṇyamāsādya niyato niyatāśanaḥ/
pitṝṃstarpayate yastu sośvamedhamavāpnuyāt

snānārthaṃ tu vayaṃ rāma gacchāmo jyeṣṭhapuṣkaram/
ityuktvā te gatāḥ sarve munayo rāghavaṃ nṛpa

lakṣmaṇaṃ cābravīdrāmo medhyamāhara me mṛgam/
śuddhekṣaṇaṃ ca śaśakaṃ kṛṣṇaśākaṃ tathā madhu

jaṃbīrāṇi ca mukhyāni mūlāni vividhāni ca/
pakvāni ca kapitthāni phalānyanyāni yāni ca

tānyāharasva vai śrāddhe kṣipramevāstu lakṣmaṇa/
tathā tatkṛtavānsarvaṃ rāmādeśācca rāghavaḥ

badareṅgudiśākāni mūlāni vividhāni ca/
tatrāhṛtya ca rāmeṇa kūṭākāraḥ kṛto mahān

paripakvaṃ ca jānakyā siddhaṃ rāme niveditam/
snātvā rāmo yogavāpyāṃ munīṃstānanupālayan

madhyāhnāccalite sūrye kāle kutapake tathā/
āyātā ṛṣayaḥ sarve ye rāmeṇānumaṃtritāḥ

tānāgatānmunīndṛṣṭvā vaidehī janakātmajā/
rāmāṃtikaṃ parityajya vrīḍitā'nyatra saṃsthitā

vismayotphullanayanā ciṃtayānā ca vepatī/
brāhmaṇā neha jānaṃti śrāddhakāle hyupasthitāḥ

rāmeṇa bhojitā viprāḥ smṛtyuktena yathāvidhi/
vaidikyaśca kṛtāssarvāḥ satkriyā yāssamīritāḥ

purāṇokto vidhiścaiva vaiśvadevikapūrvakaḥ/
bhuktavatsu ca vipreṣu datvā piṃḍānyathākramam

preṣiteṣu yathāśakti datvā teṣu ca dakṣiṇām/
gateṣu vipramukhyeṣu priyāṃ rāmo'bravīdidam

kimarthaṃ subhru naṣṭāsi munīndṛṣṭvā tvihāgatān/
tatsarvaṃ tvamidaṃ tatvaṃ kāraṇaṃ vada māciram

bhavitavyaṃ kāraṇena tacca gopyaṃ na me kuru/
śāpitāsi mama prāṇairlakṣmaṇasya śucismite

evamuktā tadā bhartrā trapayā'vāṅmukhī sthitā/
vimuṃcaṃtī sā'śrupātaṃ rāghavaṃ vākyamabravīt

śṛṇu tvaṃ nātha yaddṛṣṭamāścaryamiha yādṛśam/
rāma tvayā'ciṃtyamāno rājeṃdrastviha cāgataḥ

sarvābharaṇasaṃyuktau dvau cānyau ca tathāvidhau/
dvijānāṃ dehasaṃyuktāstrayaste raghunaṃdana

pitarastu mayā dṛṣṭā brāhmaṇāṃgeṣu rāghava/
dṛṣṭvā trapānvitā cāhamapakrāṃtā tavāṃtikāt

tvayā vai bhojitā viprāḥ kṛtaṃ śrāddhaṃ yathāvidhi/
valkalājinasaṃvītā kathaṃ rājñaḥ puraḥsarā

bhavāmi ripuvīraghna satyametadudāhṛtam/
kauśeyāni ca vastrāṇi kaikeyyāpahṛtāni ca

tataḥ prabhṛti caivāhaṃ cīriṇī tu vanāśrayam/
jñātvāhaṃ na vade kiṃcinmā te duḥkhaṃ bhavatviti

nāhaṃ smarāmi vai māturna pituśca paraṃtapa/
kadā bhaviṣyatīhāṃto vanavāsasya rāghava

etadevāniśaṃ rāma ciṃtayaṃtyāḥ punaḥ punaḥ/
vrajaṃti divasā nātha tava padbhyāṃ śapāmyaham

svahastena kathaṃ rājño dāsye vai bhojanaṃ tvidam/
dāsānāmapi yo dāso nopabhuṃjītayatkvacit

etādṛśī kathaṃ tvasmai saṃpradātuṃ samutsahe/
yāhaṃ rājñā purā dṛṣṭā sarvālaṅkārabhūṣitā

bālavyajanahastā ca vījayaṃtī narādhipam/
sā svedamaladigdhāṃgī kathaṃ paśyāmi bhūmipam

vyaktaṃ triviṣṭapaṃ prāptastvayā putreṇa tāritaḥ/
dṛṣṭvā māṃ duḥkhitāṃ bālāṃ vane kliṣṭāmanāgasam

śokaḥ syātpārthivasyāsya tena naṣṭāsmi rāghava/
bhavānprāṇasamo rāma na te gopyaṃ mamatviha

satyena tena caivātha spṛśāmi caraṇau tava/
tacchrutvā rāghavaḥ prītaḥ priyāṃ tāṃ priyavādinīm

aṃkamānīya sudṛḍhaṃ pariṣvajya ca sādaram/
bhuktau bhojyaṃ tadā vīrau paścādbhuktā ca jānakī

evaṃ sthitau tadā sā ca tāṃ rātriṃ tatra rāghavau/
udite ca sahasrāṃśau gamanāya mano dadhuḥ

pratyaṅmukhaṃ gataḥ krośaṃ jyeṣṭhaṃ yāvacca puṣkaram/
pūrvabhāge puṣkarasya yāvattiṣṭhati rāghavaḥ

śuśrāva ca tato vācaṃ devadūtena bhāṣitam/
bho bho rāghava bhadraṃ te tīrthametatsudurlabham

asminsthāne sthito vīra ātmanaḥ puṇyatāṃ kuru/
devakāryaṃ tvayā kāryaṃ haṃtavyā devaśatravaḥ

tato hṛṣṭamanā vīro hyabravīllakṣmaṇaṃ vacaḥ/
saumitre'nugṛhītohaṃ devadevena brahmaṇā

atrāśramapadaṃ kṛtvā māsamekaṃ ca lakṣmaṇa/
vrataṃ caritumicchāmi kāyaśodhanamuttamam

tatheti lakṣmaṇenokte vrataṃ parisamāpyatu/
piṃḍadānādibhirdānaiḥ śrāddhaiścaiva pitāmahān

puṣkare tu tadā rāmo'tarpayadvidhivattadā/
kanakā suprabhā caiva naṃdā prācī sarasvatī

paṃcasrotāḥ puṣkareṣu pitṝṇāṃ tuṣṭidāyinī/
dainaṃdinīṃ pitṝṇāṃ tu pūjāṃ tāṃ pitṛpūrvikām

racayitvā tadā rāmo lakṣmaṇaṃ vākyamabravīt/
ehi lakṣmaṇa śīghraṃ tvaṃ puṣkarājjalamānaya

pādaprakṣālanaṃ kṛtvā śayanaṃ kuru saṃstare/
vibhāvaryāṃ nivṛttāyāṃ yāsyāmo dakṣiṇāṃ diśam

lakṣmaṇastvabravīdvākyaṃ sītayānīya tāṃ payaḥ/
nāhaṃ rāma sarvakāle dāsabhāvaṃ karomi te

iyaṃpuṣṭācasubhṛśaṃpīvarīcamamāpyuta/
kiṃ tvaṃ kariṣyasyanayā bhāryayā vada sāṃpratam

kiṃ vā mṛtasya vai pṛṣṭha iyaṃ yāsyati te priyā/
rakṣase tvaṃ sadā kālaṃ supuṣṭāṃ caiva sarvadā

hṛṣṭā caiṣā kleśayati satataṃ māṃ raghūttama/
tvaṃ ca kleśayase rāma paratra jāyate kṣatiḥ

tvatkṛte ca sadā cāhaṃ pipāsāṃ kṣudhayā saha/
saṃsahāmi na saṃdehaḥ paratra ca niśāmaya

mṛtānāṃ pṛṣṭhataḥ kaścidgato naiva ca dṛśyate/
bhāryyā putro dhanaṃ cāpi evamāhurmanīṣiṇaḥ

mṛtaśca te pitā rāma tyaktvā rājyamakaṃṭakam/
vinikṣipya vane tvāṃ ca kaikeyyāḥ priyakāmyayā

ihasthitā sā kaikeyī dhanaṃ sarve ca bāṃdhavāḥ/
mahārājo daśaratha eka eva gato gatim

manyehaṃ na tvayā sārdhaṃ sītā yāsyati vai dhruvam/
kariṣyase kimanayā vada rāghava sāṃpratam

śrutvā cāśrutapūrvaṃ hi vākyaṃ lakṣmaṇabhāṣitam/
vimanā rāghavastasthau sītā cāpi varānanā

yaduktaṃ lakṣmaṇenātha sītā sarvaṃ cakāra ha/
snātvā bhuktvā tato vīrau puṣkare puṣkarekṣaṇau

nītvā vibhāvarīṃ tatra gamanāya mano dadhuḥ/
ehyuttiṣṭha ca saumitre vrajāmo dakṣiṇāṃ diśam

saumitrirabravīdrāma nāhaṃ yāsye kathaṃcana/
vraja tvamanayā sārdhaṃ bhāryayā kamalekṣaṇa

nānyadvanaṃ gamiṣyāmi naivāyodhyāṃ ca rāghava/
asminvane vasiṣyāmi varṣāṇīha caturdaśa

mayā vinā tvayodhyāyāṃ yadi tvaṃ na gamiṣyasi/
anena vartmanā bhūpa āgaṃtavyaṃ tvayā vibho

yadi jīvāmi tatkālaṃ punaryāsye pituḥ puram/
tapassaṃbhāvayiṣyāmi mayā tvaṃ kiṃ kariṣyasi

vraja saumya śivaḥ paṃthāmā ca te paripaṃthinaḥ/
paśyāmi tvāṃ punaḥ prāptaṃ sabhāryaṃ kamalekṣaṇam

pitṛpaitāmahaṃ rājyamayodhyāyāṃ narādhipa/
śatrughnabharatau cobhau tvadājñākaraṇe sthitau

ahaṃ te pratikūlastu vanavāse viśeṣataḥ/
anārataṃ divā cāhaṃ rātrau caiva paraṃtapa

karmakartuṃ na śakromi vraja saumya yathāsukham/
evaṃ bruvāṇaṃ saumitrimuvāca raghunaṃdanaḥ

kathaṃ pūrvamayodhyāyā nirgatosi mayā saha/
vane vatsyāmyahaṃ rāma navavarṣāṇi paṃca ca

na tu tvayā virahitaḥ svargepi nivase kvacit/
yā gatiste naravyāghra mama sāpi bhaviṣyati

prasādaḥ kriyatāṃ mahyaṃ naya māmapi rāghava/
idānīmardhamārge tvaṃ kathaṃ sthāsyasi śatruhan

lakṣmaṇastvabravīdrāmaṃ nāhaṃ gaṃtā vane punaḥ/
lakṣmaṇaṃ saṃsthitaṃ jñātvā rāmo vacanamabravīt

māmanuvraja saumitra eko yāsyāmi kānanam/
dvitīyā me tviyaṃ sītā rāmeṇoktastu lakṣmaṇaḥ

gṛhītvā'tha samuttasthau rāmavākyaṃ sa lakṣmaṇaḥ/
maryādāparvataṃ prāptau kṣetrasīmāṃ paraṃtapau

ajagaṃdhaṃ ca deveśaṃ devadevaṃ pinākinam/
aṣṭāṃgapraṇipātena natvā rāmastrilocanam

tuṣṭāva prayataḥ sthitvā śaṃkaraṃ pārvatīpriyam/
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā romāṃcitaśarīrakaḥ

sātvikaṃ bhāvamāpanno vinirdhūtarajastamāḥ/
lokānāṃ kāraṇaṃ devaṃ bubudhe vibudhādhipam

rāma uvāca/
kṛtsnasya yo'sya jagataḥ sa carācarasya kartā kṛtasya ca punaḥ sukhaduḥkhadaśca/
saṃhāraheturapi yaḥ punaraṃtakāle taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

yo'yaṃ sakṛdvimalacāruvilolatoyāṃ gaṃgāṃ mahormiviṣamāṃ gaganātpataṃtīm/
mūrdhnā dadhe'srajamiva pravilolapuṣpāṃ taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

kailāsaśailaśikharaṃ parikampyamānaṃ kailāsaśṛṃgasadṛśena daśānanena/
yatpādapadmavidhṛtaṃ sthiratāṃ dadhāra taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

yenāsakṛddanusutāḥ samare nirastā vidyādharoragagaṇāśca varaiḥ samagraiḥ/
saṃyojitā munivarāḥ phalamūlabhakṣāstaṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

dakṣādhvare ca nayane ca tathā bhagasya pūṣṇastathā daśanapaṃktimapātayacca/
tastaṃbhayaḥ kuliśayuktamatheṃdrahastaṃ taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

enaḥkṛtopiviṣayeṣvapisaktacittājñānānvayaśrutaguṇairapinaivayuktāḥ/
yaṃ saṃśritāḥ sukhabhujaḥ puruṣā bhavaṃti taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

atriprasūtiravikoṭisamānatejāḥ saṃtrāsanaṃ vibudhadānavasattamānām/
yaḥ kālakūṭamapibatprasabhaṃ sudīptaṃ taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

brahmeṃdrarudramarutāṃ ca saṣaṇmukhānāṃ dadyādvaraṃ subahuśo bhagavānmaheśaḥ/
nandiṃ ca mṛtyuvadanātpunarujjahāra taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

ārādhitaḥ sutapasā himavannikuṃje dhūmavratena manasāpi parairagamye/
saṃjīvanīmakathayadbhṛgave mahātmā taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

nānāvidhairgajabiḍālasamānavaktrairdakṣādhvarapramathanairbalibhirgaṇaiṃdraiḥ /
yobhyarcitomaragaṇaiśca salokapālaistaṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

śaṃkheṃdukuṃdadhavalaṃ vṛṣabhaṃ pravīramāruhya yaḥ kṣitidhareṃdrasutānuyātaḥ/
yātyaṃbaraṃ pralayameghavibhūṣitaṃ ca taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

śāṃtaṃ muniṃ yamaniyogaparāyaṇaistairbhīmairmahograpuruṣaiḥ pratinīyamānam/
bhaktyānataṃ stutiparaṃ prasabhaṃ rarakṣa taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

yaḥ savyapāṇi kamalāgranakhena devastatpaṃcamaṃ prasabhameva purassurāṇām/
brāhmaṃ śirastaruṇapadmanibhaṃ cakartta taṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

yasya praṇamya caraṇau varadasya bhaktyā stutvā ca vāgbhiramalābhirataṃdritātmā/
dīptastamāṃsi nudate svakarairvivasvāṃstaṃ śaṃkaraṃ śaraṇadaṃ śaraṇaṃ vrajāmi

ye tvāṃ surottamaguruṃ puruṣā vimūḍhā jānaṃti nāsya jagataḥ sacarācarasya/
aiśvaryamānanigamānuśayena paścātte yātanāmanubhavaṃtyaviśuddhacittāḥ

tasyaivaṃ stuvato'vocacchūlapāṇirvṛṣadhvajaḥ/
uvāca vacanaṃ hṛṣṭo rāghavaṃ tuṣṭamānasaḥ

rudra uvāca/
rāma hṛṣṭosmi bhadraṃ te jātastvaṃ nirmale kule/
tvaṃ cāpi jagatāṃ vaṃdyo devo mānuṣarūpadhṛt

tvayā nāthena vai devāḥ sukhinaḥ śāśvatīḥ samā/
seviṣyaṃte ciraṃ kālaṃ gate varṣe caturdaśe

ayodhyāmāgataṃ tvāṃ ye drakṣyaṃti bhuvi mānavāḥ/
sukhaṃ te'tra bhajiṣyaṃti svarge vāsantathākṣayam

devakāryaṃ mahatkṛtvā āgacchethāḥ punaḥ purīm/
rāghavastu tathā devaṃ natvā śīghraṃ vinirgataḥ

iṃdramārgāṃ nadīṃ prāpya jaṭājūṭaṃ niyamya ca/
abravīllakṣmaṇaṃ rāma idamarpaya me dhanuḥ

rāmavākyaṃ tu tacchrutvā sītāṃ vai lakṣmaṇo'bravīt/
kimarthaṃ devi rāmeṇa tyaktohaṃ kāraṇaṃ vinā

aparādhaṃ na jānāmi kupito yanmahābhujaḥ/
rāmeṇāhaṃ parityaktaḥ prāṇāṃstyakṣyāmyasaṃśayam

naiva me jīvitenārtho dhigdhiṅmāṃ kulapāṃsanam/
āryasya yena vai manyurjanitaḥ pāpakāriṇā

kāṃstu lokāngamiṣyāmi apadhyāto mahātmanā/
ubhau hastau mukhe kṛtvā sāśrukaṃṭho'bravīdidam

nāparādhyāmi rāmasya karmaṇā manasā girā/
spṛṣṭau te caraṇau devi mama nānyā gatirbhavet

tataḥ sītā'bravīdrāmaṃ tyaktaḥ kimanujastvayā/
vaiṣamyaṃ tyajyatāṃ bāle lakṣmaṇe lakṣmivardhane

rāghavastvabravītsītāṃ nāhaṃ tyakṣyāmi lakṣmaṇam/
na kadācidapi svapne lakṣmaṇasya mataṃ priye

śrutapūrvaṃ ca suśroṇi kṣetrasyāsya viceṣṭitam/
atra kṣetre janāssatyaṃ sarve hi svārthatatparāḥ

parasparaṃ na paśyaṃti svātmanaśca hitaṃ vacaḥ/
na śṛṇvaṃti pituḥ putrāḥ putrāṇāṃ pitarastathā

na śiṣyā hi gurorvākyaṃ śiṣyasyāpi tathā guruḥ/
arthānubaṃdhinīprītirna kaścitkasyacitpriyaḥ

ityevaṃ kathayanneva prāpto revāṃ mahānadīm/
cakrebhiṣekaṃ kākutsthaḥ sānujaḥ saha sītayā

tarpayitvā ca salilaiḥ svānpitṝndaivatānyapi/
udīkṣya ca muhuḥ sūryaṃ devatāśca samāhitaḥ

kṛtābhiṣekastu rarāja rāmaḥ sītā dvitīyaḥ saha lakṣmaṇena/
kṛtābhiṣekaḥ saha śailaputryā guhena sārdhaṃ bhagavāniveśaḥ

iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṃḍe mārkaṃḍeyāśramadarśanaṃ nāma tryastriṃśo'dhyāyaḥ