Padma Purana · Chapter 1.22
bhīṣma uvāca
bhūrlokotha bhuvarlokaḥ svarlokotha maharjanaḥ
tapaḥ satyaṃ ca saptaite devalokāḥ prakīrttitāḥ
paryāyeṇa tu sarveṣāmādhipatyaṃ kathaṃ bhavet
ihaloke śubhaṃ rūpamāyurārogyameva ca
lakṣmīśca vipulā brahmankathaṃ syātsurapūjita
pulastya uvāca
purā hutāśanaḥ sārddhaṃ mārutena mahītale
ādiṣṭaḥ puruhūtena vināśāya suradviṣām
nirdagdheṣu tatastena dānaveṣu sahasraśaḥ
tārakaḥ kamalākṣaśca kāladaṃṣṭraḥ parāvasuḥ
virocanastu saṃhrādaḥ prayātāste tadā vasan
aṃtaḥsamudramāviśya sanniveśamakurvata
aśaktā iti tepyagnimārutābhyāmupekṣitāḥ
tataḥ prabhṛti vai devānmānuṣānsa bhujaṃgamān
saṃpīḍya ca munīnsarvānpraviśaṃti punarjalam
evaṃ yugasahasrāṇi te vīrāḥ sapta paṃca ca
jaladurgabalādrājanpīḍayaṃti jagattrayam
tataḥ punaratho vahnimārutāvamarādhipaḥ
ādideśācirādaṃbu nidhireṣa viśoṣyatām
yasmādasmaddviṣāṃ caiṣa śaraṇaṃ varuṇālayaḥ
tasmādbhavadbhyāmadyaiva śoṣameṣa praṇīyatām
tāvūcatustataḥ śakraṃ mayaśambarasūdanam
adharma eṣa deveṃdra sāgarasya vināśanam
yasmājjīvanikāyasya mahataḥ saṃkṣayo bhavet
tasmādupāyamanyaṃ tu samāśraya puraṃdara
yasya yojanamātrepi jīvakoṭi śatāni ca
nivasaṃti suraśreṣṭha sa kathaṃ nāśamarhati
evamuktaḥ sureṃdrastu krodhasaṃraktalocanaḥ
uvācedaṃ vaco roṣādamarāvagnimārutau
na dharmādharmasaṃyogaṃ prāpnuvaṃtyamarāḥ kvacit
bhavaṃtau tu viśeṣeṇa mahātmānau ca tiṣṭhataḥ
mamājñā na kṛtā yasmānmārutena samaṃ tvayā
muṃnivrataparo bhūtvā parigṛhya kalevaram
dharmārthaśāstrarahitāṃ yoniṃ prati vibhāvaso
tasmādekena vapuṣā munirūpeṇa mānuṣe
mārutena samaṃ loke tava janma bhaviṣyati
yadā tu mānuṣatvepi tvayā gaṃḍūṣaśoṣitaḥ
bhaviṣyatyudadhirvahne tadā devatvamāpsyasi
itīṃdraśāpātpatitau tatkṣaṇāttau mahītale
avāptavaṃtau dehe ca kuṃbhājjanma tatobhavat
mitrāvaruṇayorvīryādvasiṣṭhaścātmajobhavat
tatogastya ugratapā babhūva munisattamaḥ
asmādbhrātuḥ sa vai bhrātā vasiṣṭhasyānujo muniḥ
bhīṣma uvāca
kathaṃ ca mitrāvaruṇau pitarāvasya tau smṛtau
janma kuṃbhādagastyasya yathābhūttadvadādhunā
pulastya uvāca
purā purāṇapuruṣaḥ kadācidgaṃdhamādane
bhūtvā dharmasuto viṣṇuścacāra vipulaṃ tapaḥ
tapasā cāsya bhītena vighnārthe preṣitāvubhau
śakreṇa mādhavānaṃgāvapsarogaṇasaṃyutau
yadā ca gītavādyena bhāvahāvādinā hariḥ
na kāmamādhavābhyāṃ ca mohaṃ netumaśakyata
tadā kāmamadhustrīṇāṃ viṣādamabhajadgaṇaḥ
saṃkṣobhāyata tasteṣāmūrudeśānnarāgrajaḥ
nārīmutpādayāmāsa trailokyasyāpi mohinīm
saṃmohitāstayā devāstau tu caiva surāvubhau
apsarāṇāṃ samakṣaṃ hi devānāmabravīddhariḥ
urvaśīti ca nāmneyaṃ loke khyātiṃ gamiṣyati
tataḥ kāmayamānena mitreṇāhūyatorvaśī
proktā māṃ ramayasveti bāḍhamityabravīcca sā
gacchaṃtī tu tataḥ sūryalokamiṃdīvarekṣaṇā
varuṇena vṛtā paścādvacanaṃ tamabhāṣata
mitreṇāhaṃ vṛtā pūrvaṃ mama sūryaḥ patiḥ prabho
uvāca varuṇaścittaṃ mayi saṃnyasya gamyatām
gatāyāṃ bāḍhamityuktvā mitraḥ śāpamadādatha
adyaiva mānuṣe loke gaccha somasutātmajam
bhajasveti yato mithyā dharma eṣa tvayā kṛtaḥ
jalakuṃbhe tato vīryaṃ mitreṇa varuṇena ca
prakṣiptamatha saṃjātau dvāveva munisattamau
nimirnāma nṛpaḥ strībhiḥ purā dyūtamadīvyata
tadaṃtarebhyājagāma vasiṣṭho brahmasaṃbhavaḥ
tasya pūjāmakurvāṇaṃ śaśāpa sa munirnṛpam
videhastvaṃ bhavasveti śaptastenāpyasau muniḥ
anyonyaśāpādubhayorviśarīre tu tejasī
jagmatuśśāpanāśāya brahmāṇaṃ jagataḥ patim
atha brahmasamādeśāllocaneṣvavasannimiḥ
nimeṣāḥ syuścalokānāṃ tadviśrāmāya pārthiva
vasiṣṭhopyabhavattasmiñjalakuṃbhe ca pūrvavat
tato jātaścaturbāhuḥ sākṣasūtrakamaṃḍaluḥ
agastya iti śāṃtātmā babhūva ṛṣisattamaḥ
malayasyaikadeśe tu vaikhānasa vidhānataḥ
sabhāryaḥ saṃvṛto vipraistapaścakre suduṣkaram
tataḥ kālena mahatā tārakādinipīḍitam
jagadvīkṣyasakopena pītavānvaruṇālayam
tatosya varadāssarve babhūvuḥ śaṃkarādayaḥ
brahmāviṣṇuśca bhagavānvaradānāya jagmatuḥ
varaṃ vṛṇīśva bhadraṃ te yaścābhīṣṭotra vai mune
agastya uvāca
yāvadbrahmasahasrāṇāṃ paṃcaviṃśatikoṭayaḥ
vaimāniko bhaviṣyāmi dakṣiṇāṃbaravartmani
madvimānodayātkuryādyaḥ kaścitpūjanaṃ mama
sa saptalokādhipatiḥ paryāyeṇa bhaviṣyati
yastvāśramaṃ puṣkare tu mannāmnā parikīrtayet
sa caiva puṇyatāṃ yātu vara eṣa vṛto mayā
śrāddhaṃ ye'tra kariṣyaṃti piṃḍapūrvaṃ tu bhaktitaḥ
teṣāṃ pitṛgaṇāssarve mayā saha divi sthitāḥ
etatkālaṃ vasiṣyaṃti eṣa eva varo mama
evamastviti tepyuktvā jagmurdevā yathāgatam
tasmādarghaḥ pradātavyo hyagastyāya sadā budhaiḥ
bhīṣma uvāca
kathamarghapradānaṃ ca kartavyaṃ tasya vai muneḥ
vidhānaṃ yadagastyasya pūjane tadvadasva me
pulastya uvāca
pratyūṣa samaye vidvānkuryādasyodaye niśi
snānaṃ śuklatilaistadvacchuklamālyāṃbaro gṛhī ५०
sthāpayedavraṇaṃ kuṃbhaṃ mālyavastravibhūṣitam
paṃcaratnasamāyuktaṃ ghṛtapātreṇasaṃyutam
aṃguṣṭhamātraṃ puruṣaṃ tathaiva suvarṇamadhyāyatabāhudaṃḍam
caturbhujaṃ kuṃbhamukhe nidhāya dhānyāni saptācalasaṃyutāni
sakāṃsyapātrākṣataśuklayuktaṃ maṃtreṇa dadyāddvijapuṃgavāya
utkṣipya kuṃbhoparidīrghabāhumananyacetā yamadiṅmukhastham
śvetāṃ ca dadyādyadiśaktirasti raupyaiḥ khurairhemamukhīṃ savatsāṃ
dhenuṃ naraḥ kṣīravatīṃ praṇamya sragvastraghaṃṭābharāṇāṃ dvijāya
āsaptarātrādudaye nṛpāsya dātavyametatsakalaṃ nareṇa
yāvatsamāssaptadaśātha vā syurathorddhvamapyatra vadaṃti kecit
kāśapuṣpapratīkāśa agnimārutasaṃbhava
mitrāvaruṇayoḥ putra kuṃbhayone namostu te
pratyabdaṃ ca phalatyāgamevaṃ kurvannasīdati
homaṃ kṛtvā tataḥ paścādvartayenmānavaḥ phalam
anenavidhinā yastu pumānarghaṃ nivedayet arghya
imaṃ lokamavāpnoti rūpārogyaphalapradam
dvitīyena bhuvarlokaṃ svarlokaṃ ca tataḥ param
saptaiva lokānāpnoti saptārghānyaḥ prayacchati
iti paṭhati śṛṇoti yo hi samyakcaritamagastyasamarcanaṃ ca paśyet
matimapi ca dadāti sopi viṣṇorbhavanagataḥ paripūjyatemaraughaiḥ
bhīṣma uvāca
saubhāgyārogyaphaladamamitrakṣayakārakam
bhuktimuktipradaṃ yacca tanme brūhi mahāmate
pulastya uvāca
yadumāyā purā deva uvācāṃdhakasūdanaḥ
kathāsu saṃpravṛttāsu dharmyāsu lalitāsu ca
tadidānīṃ pravakṣyāmi bhuktimuktiphalapradam
gauryuvāca
dattaḥ śāpo hi sāvitryā mahyaṃ lakṣmyai sureśvara
yathā lakṣmīpradhānatvamahaṃ yāmi tathā vada
śaṃkara uvāca
śuṇuṣvāvahitā devi tathaivānyatsvayaṃkṛtam
narāṇāmatha nārīṇāmārādhanamanuttamam
nabhasye vātha vaiśākhe puṇye mārgaśirasyatha
śuklapakṣe tṛtīyāyāṃ snātaḥ sa gaurasarṣapaiḥ
gorocanaṃ sagomūtraṃ godugdhaṃ ca ghṛtaṃ tathā
dadhicaṃdanasaṃmiśraṃ lalāṭe tilakaṃ nyaset
saubhāgyārogyakṛdyasmātsadā ca lalitāpriyam
pratipakṣaṃ tṛtīyāyāṃ pumānvāpi suvāsinī
dhārayedraktavastrāṇi kusumāni sitāni ca
vidhavā śuklavastraṃ vai tvekameva hi dhārayet
kumārī śukla sūkṣme ca paridadhyāttu vāsasī
devīṃ ca paṃcagavyena tataḥ kṣīreṇa kevalaṃ
snāpayenmadhunā tadvatpuṣpagaṃdhodakena tu
pūjayecchuklapuṣpaistu phalairnānāvidhairapi
dhānyalājādilavaṇaguḍakṣīraghṛtānvitaiḥ
śuklākṣatatilairarcā kāryā devi sadā tvayā
pādayorarcanaṃ kuryātpratipakṣaṃ varānane
varadāyai namaḥ pādau tathā gulphau śriyai namaḥ
aśokāyai namo jaṃghe pārvatyai jānunī tathā
ūrū māṃgalyakāriṇyai vāmadevyai tathā kaṭim
padmodarāyai jaṭharaṃ namaḥ kaṃṭhe śriyai namaḥ
karau saubhāgyadāyinyai bāhū ca sumukhaśriyai
mukhaṃ darpavināśinyai smaradāyai smitaṃ punaḥ
gauryai namastathānāsāmutpalāyai ca locane
tuṣṭyai lalāṭamalakaṃ kātyāyanyai namaḥ śiraḥ
namo goryyai namaḥ puṣṭyai namaḥ kāṃtyai namaḥ śriyai
raṃbhāyai lalitāyai ca vāmadevyai namo namaḥ
evaṃ saṃpūjya vidhivadagrataḥ padmamālikhet
patraiḥ ṣoḍaśabhiryuktaṃ krameṇaiva sakarṇikam
pūrveṇa vinyasedgaurīmaparṇāṃ ca tataḥ param
bhavānīṃ dakṣiṇe tadvadrudrāṇīṃ ca tataḥ param
vinyasetpaścime bhāge saumyāṃ madanavāsinīm
vāyavye pāṭalāmugrāmuttareṇa tathā umām
sādhyāṃ pathyāṃ tathā saumyāṃ maṃgalāṃ kumadāṃ satīm
bhadrāṃ ca madhye saṃsthāpya lalitāṃ karṇikopari
kusumairakṣatādbhirvā namaskāreṇa vinyaset
gītamaṃgalaghoṣaṃ ca kārayitvā suvāsinīm
pūjayedraktavāsobhī raktamālyānulepanaiḥ
siṃdūraṃ snānacūrṇaṃ ca tāsāṃ śirasi pātayet
siṃdūraṃ kuṃkumaṃ snānamatīveṣṭaṃ yatastataḥ
tathopadeṣṭāramapi pūjayedyatnato gurum
na pūjyate gururyatra sarvāstatrāphalāḥ kriyāḥ
japyaiśca pūjayedgaurīmutpalairasitaiḥ sadā
baṃdhujīvaiḥ priye pūjyā kārtike māsi yatnataḥ
jātīpuṣpairmārgaśire pauṣe pītaiḥ kuraṃṭakaiḥ
kuṃdaiḥ kumudapuṣpaiśca devīṃ māghepi pūjayet
siṃduvāreṇa jātyā vā phālgunepyarcayennaraḥ
caitre tu mallikāśokairvaiśākhe gaṃdhapāṭalaiḥ
jyeṣṭhe kamalamaṃdārairāṣāḍhe ca jalāṃbujaiḥ
maṃdārairatha mālatyā śrāvaṇe pūjayetsadā
gomūtraṃ gomayaṃ kṣīraṃ dadhisarpiḥ kuśodakam
bilvapatrārkakusumāṃbuja gośṛṃgavāri ca
paṃcagavyaṃ ca bilvaṃ ca prāśayetkramaśaḥ sadā
etadbhādrapadādau tu prāśanaṃ samudāhṛtam
pratipakṣaṃ ca mithunaṃ tṛtīyāyāṃ varānane
bhojayitvārcayedbhaktyā vastramālyānulepanaiḥ
puṃsaḥ pītāṃbare dadyātstriyāḥ kauśeyavāsasī
niṣpāva jīralavaṇamikṣudaṃḍa guḍānvitam
striyai dadyātphalaṃ puṃsaḥ suvarṇotpalasaṃyutam
yathā na devi devastvāṃ saṃparityajya gacchati
tathā māmuddharāśeṣa duḥkhasaṃsārasāgarāt
kumudā vimalā naṃdā bhavānī vasudhā śivā
lalitā kamalā gaurī satī rambhātha pārvatī
nabhasyādiṣu māseṣu prīyatāmityudīrayet
vratāṃte śayanaṃ dadyātsuvarṇakamalānvitam
mithunāni caturviśaddvādaśātha samarcayet
aṣṭāvaṣṭāthavā bhūyaścaturmāsetha vārcayet
pūrvaṃ datvātha gurave paścādanyānsamarcayet
uktānantatṛtīyaiṣā sadānaṃtaphalapradā
sarvapāpaharā devī saubhāgyārogyavardhinī
na cainaṃ vittaśāṭhyena kadācidapi laṃghayet
naro vā yadi vā nārī sopavāsavrataṃ caret
garbhiṇī sūtikā naktaṃ kumārī vātha rogiṇī१००
yadā'śuddhā tadānyena kārayetprayatā svayam
imāmanaṃtaphaladāṃ yastṛtīyāṃ samācaret
kalpakoṭiśataṃ sāgraṃ śivaloke mahīyate
vittahīnopi kurvīta yāvadvarṣamupoṣaṇam
puṣpamaṃtravidhāne sopi tatphalamāpnuyāt
nārī vā kurute yā tu ātmanaḥ śubhamicchatī
janmapauruṣamāpnoti gauryanugrahakāritam
iti paṭhati śṛṇoti vā ya itthaṃ giritanayāvratamiṃdralokasaṃsthaḥ
matimapi ca dadāti yopi devairamaravadhūjanakinnaraiḥ sa pūjyaḥ
anyāmapi pravakṣyāmi tṛtīyāṃ pāpanāśinīm
rasakalyāṇinīmetāṃ purākalpabhavā viduḥ
māghemāsi tu saṃprāpya tṛtīyāṃ śuklapakṣataḥ
prātargaṃdhena payasā tilaiḥ snānaṃ samācaret
snāpayenmadhunā devīṃ tathaivekṣurasena tu
gaṃdhodakena ca punaḥ pūjanaṃ kuṃkumena tu
dakṣiṇāṃgāni saṃpūjya tato vāmāni pūjayet
lalitāyai padaṃ devyai vāmagulphau tatorcayet
jaṃghe jānu tathā śāṃtyai tathaivoruṃ śriyai namaḥ
madālasāyai ca kaṭimamalāyai tathodaram
stanau madanavāsinyai kumudāyai ca kaṃdharām
bhujaṃ bhujāgraṃ mādhavyai kamalāyai sukhasmite
bhrūlalāṭaṃ ca rudrāṇyai śaṃkarāyai tathālakaṃ
madanāyai lalāṭaṃ tu mohanāyai punarbhruvau
netre caṃdrārdhadhāriṇyai tuṣṭyai ca vadanaṃ punaḥ
utkaṃṭhinyai namaḥ kaṃṭhamamṛtāyai namastanum
raṃbhāyai ca mahābāhū viśokāyai namaḥ karau
hṛdayaṃ manmathāhvāyai pāṭalāyai tathodaraṃ
kaṭiṃ suratavāsinyai tathorū paṃkajaśriyai
jānujaṃghe namo gauryai gulphau śāṃtyai tathārcayet
dharādharāyai pādau tu viśvakāyai namaḥ śiraḥ
namo bhavānyai kāminyai vāsudevyai jagacchriyai
ānaṃdadāyai naṃdāyai subhadrāyai namonamaḥ
evaṃ saṃpūjya vidhivaddvijadāṃpatyamarcayet
bhojayittvā tathānnena madhureṇa vimatsaraḥ
samodakaṃ vārikuṃbhaṃ śuklāṃbarayugadvayaṃ
dattvā suvarṇakamalaṃ gaṃdhamālyairathārcayet
prīyatāmatra kumudā gṛhṇīyāllavaṇavratam
anena vidhinā devīṃ māsimāsi sadārcayet
lavaṇaṃ varjayenmāghe phālgune ca guḍaṃ punaḥ
navanītaṃ tathā caitre varjyaṃ madhu ca mādhave
pānīyaṃ jyeṣṭhamāse tu tathāṣāḍhe ca jīrakaṃ
śrāvaṇe varjayetkṣīraṃ dadhi bhādrapade tathā
ghṛtamāśvayuje tadvadūrje varjyaṃ ca mākṣikaṃ
dhānyākaṃ mārgaśīrṣe tu pauṣe varjyā ca śarkarā
vratāṃte karakaṃ pūrṇameteṣāṃ māsimāsi ca
dadyādvikālavelāyāṃ bhakṣyapātreṇa saṃyutaṃ१२३ vikāla
laḍḍukāssevakāścaiva saṃyāvamatha pūrikā
nārikā ghṛtapūrṇāśca piṣṭapūrṇā ca naṃdikī
kṣīraśākaṃ ca dadhyannaṃ piṃḍaśākaṃ tathaiva ca
māghādau kramaśo dadyādetāni karakopari
kumudā mādhavī raṃbhā subhadrā ca śivā jayā
lalitā kamalānaṃgā maṃgalā rati lālasā
kramānmāghādimāseṣu prīyatāmiti kīrtayet
sarvatra paṃcagavyaṃ ca prāśanaṃ samudāhṛtaṃ
upavāsī bhavennityamaśaktau naktamiṣyate
kuryādevamidaṃ nārī rasakalyāṇinī vrataṃ
punarmāghe ca saṃprāpte śarkarā kalaśopari
kṛtvā tu kāṃcanīṃ gaurīṃ paṃcaratnasamanvitāṃ
svakīyāṃguṣṭhamātraṃ ca sākṣasūtrakamaṃḍaluṃ
caturbhujāmiṃduyutāṃ sitanetrapaṭāvṛtāṃ
tadvadgomithunaṃ caiva suvarṇasya sitāṃbaraṃ
savastraṃ bhājanaṃ dadyādbhavānī prīyatāmiti
anenavidhinā yastu rasakalyāṇinīvrataṃ
kuryācca sarvapāpebhyastatkṣaṇādeva mucyate
bhavānāṃ ca sahasraṃ tu na duḥkhī jāyate kvacit
agniṣṭomasahasreṇa yatphalaṃ tadavāpnuyāt
nārī vā kurute yā tu kumārī vā varānane
vidhavā ca varākī vā sāpi tatphalabhāginī
saubhāgyārogyasaṃpannā gaurīloke mahīyate
iti paṭhati ya itthaṃ yaḥ śṛṇoti prasaṃgāt
sakalakaluṣamuktaḥ pārvatīlokameti
matimapi ca vidhatte yo narāṇāṃ priyārthaṃ
vibudhapatijanānāṃ lokagaḥ syādamoghaḥ
tathaivānyāṃ pravakṣyāmi tṛtīyāṃ pāpanāśinīm
nāmnā ca lokavikhyātāmagryānaṃdakarīmimāṃ
yadā śuklatṛtīyāyāmaṣāḍharkṣaṃ bhavetkvacit
brahmarkṣaṃ vātha ca maghā hasto mūlamathāpi vā
darbhagaṃdhodakaiḥ snānaṃ tadā samyaksamācaret
śuklamālyāṃbaradharaḥ śuklagaṃdhānulepanaḥ
bhavānīmarcayedbhaktyā śuklapuṣpaiḥ sugaṃdhibhiḥ
mahādevaṃ ca sakalamupaviṣṭaṃ mahāsane
vāsudevyai namaḥ pādau śaṃkarāyai namo hareḥ
jaṃgheśokavināśinyai mānadāyai namaḥ prabhoḥ
raṃbhāyai pūjayedūrū śivāya ca pinākine
ānaṃdinyai kaṭiṃ devyāḥ śūlinaśśūlapāṇaye
mādhavyai ca tathā nābhimatha śaṃbhorbhavāya vai
stanau cānaṃdakāriṇyai śaṃkarasyeṃdudhāriṇe
utkaṃṭhinyai namaḥ kaṃṭhaṃ nīlakaṃṭhāya vai hareḥ
karāvutpaladhāriṇyai rudrāya jagataḥ prabho
bāhū ca pariraṃbhiṇyai nṛtyaprītāya vai hareḥ
devyā mukhaṃ vilāsinyai vṛṣabhāya punarvibhoḥ
smitaṃ ca smaraṇīyāyai viśvavaktrāya vai vibhoḥ
netre maṃdāravāsinyai viśvadhāmne triśūlinaḥ
bhruvau nṛtyapriyāyai ca śaṃbhorvai pāśaśūline
devyā lalāṭamiṃdrāṇyai vṛṣavāhāya vai vibhoḥ
svāhāyai makuṭaṃ devyā vibho gaṃgādharāya vai
viśvakāyau viśvabhujau viśvapādamukhau śivau
prasannavaradau vaṃde pārvatīparameśvarau
evaṃ saṃpūjya vidhivadagrataḥ śivayoḥ punaḥ
padmotpalāni rajasā nānāvarṇena kārayet
śaṃkhacakre sakaṭake svastikaṃ śubhakārakam
yāvaṃtaḥ pāṃsavastatra rajasaḥ patitā bhuvi१५०
tāvadvarṣasahasrāṇi śivaloke mahīyate
catvāri ghṛtapātrāṇi sahiraṇyāni śaktitaḥ
datvā dvijāya karakamudakena samanvitam
pratipakṣaṃ caturmāsaṃ yāvadetānnivedayet
tatastu caturo māsānpūrvavatkarakopari
catvāri ghṛtapātrāṇi tilapātrāṇyaṃnaṃtaraṃ
gaṃdhodakaṃ puṣpavāri caṃdanaṃ kuṅkumodakaṃ
apakvaṃ dadhidugdhaṃ ca gośṛṃgodakameva ca
abdodakaṃ tathā vārikuṣṭhacūrṇānvitaṃ punaḥ
uśīrasalilaṃ caiva yavacūrṇodakaṃ punaḥ
tilodakaṃ ca saṃprāśyasvapenmārgaśirādiṣu
māseṣu pakṣadvitayaṃ prāśanaṃ samudāhṛtam
sarvatraśuklapuṣpāṇipraśastānisadārcane
dānakāle ca sarvatra maṃtrametamudīrayet
gaurī me prīyatāṃ nityamaghanāśāya maṃgalā
saubhāgyāyāstu lalitā bhavānī sarvasiddhaye
saṃvatsarāṃte lavaṇaṃ guḍakuṃkumasaṃyutam
caṃdanenayutaṃ kuṃbhaṃ sahasvarṇāṃbujena ca
umāyāḥ prītaye haimaṃ tadvidikṣuphalairyutam
sāstarāvaraṇāṃ śayyāṃ saviśrāmāṃ nivedayet
sapatnīkāya viprāya gaurī me prīyatāmiti
ātmānaṃdakarīṃ nāma prāpnuyātsaṃpadaṃ naraḥ
āyurānaṃdasaṃpanno na kvacicchokamāpnuyāt
nārī vā kurute yā tu kumārī vidhavā tathā
sāpi tatphalamāpnoti devyanugrahalālitā
pratipakṣamupoṣyaivaṃ maṃtrārcanavidhānataḥ
rudrāṇāṃ lokamāpnoti punarāvṛttidurlabham
imāṃ yaḥ śṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvāpi bhaktitaḥ
śakralokaṃ sa gatvā tu pūjyate kalpasaṃsthitaḥ
śaṃkara uvāca
evaṃvidhā bhavati cennārī vrataparāyaṇā
sāvitrī tu varākī sā tasyāḥ śāpastu kīdṛśaḥ
na kācidgaṇanā cāsti yatastrailokyasuṃdarī
sā pūrvasyāpi vandyā ca lakṣmīrviṣṇupratigrahāt
mayā pūrvaṃ tavārthāya dakṣayajñastu nāśitaḥ
lakṣmyarthaṃ viṣṇunā cāpi vāridhirmathitaḥ purā
ājñākarau bhavatyośca mā kuruṣva bhayaṃ kvacit
sāvitryā mānanā kāryā kupitāyāḥ prasādanam
mayā ca viṣṇunā caiva brahmaṇā mānamīpsunā
gamiṣye brahmasadanaṃ tvaṃ ca tiṣṭha varānane
evamuktvā gato rudro gaurī tatra vyavasthitā
kṛtaṃ yugaṃ samagraṃ ca yajñe tasminhutāśanaḥ
vahaṃstu havyaṃ devānāṃ prīṇayāno jagattrayam
bhojanaṃ dvijamukhyeṣu bhogānvidyādhare gaṇe
kāmāvāptiṃ manuṣyeṣu sarvameva dadau prabhuḥ
rudreṇoktastadā viṣṇurdharmāṃste tvaṃ prakīrttaya
gaurīdharmānsarasvatyā vrataṃ yatparikīrtitam
ityevamukte rudreṇa viṣṇuḥ provāca sādaram
nāhaṃ dharmaṃ khyāpayiṣye svakīyaṃ śaṃkarādhunā
bhavānākhyātu māhātmyaṃ madīyaṃ surasattama
tvayā vai kathitaṃ pūrvaṃ kṛte vai pāpasaṃkṣayaḥ
bhaviṣyati na saṃdeho bhavānpūto bhaviṣyati
bhīṣma uvāca
madhurā gīrbhavetkena vratena munisattama
tathaiva janasaubhāgyaṃ matirvidyāsu kauśalam
abhedaścāpi dāṃpatye saṃgo baṃdhujanena ca
āyuśca vipulaṃ puṃsāṃ tanme kathaya sattama
pulastya uvāca
samyakpṛṣṭaṃ tvayā rājanśṛṇu sārasvataṃ vratam
yasya saṃkīrtanādeva devī tuṣyetsarasvatī
yāvadbhaktaḥ stavaṃ kuryādetadvratamanuttamam
prāgvāsarādau saṃpūjya divyaṃ stavaṃ samārabhet
athavā ravivāreṇa grahatārābalena ca
pāyasaṃ bhojayedviprānkuryādbrāhmaṇavācanam
śuklavastrāṇi dattvā ca sahiraṇyāni śaktitaḥ
gāyatrīṃ pūjayedbhaktyā śuklamālyānulepanaiḥ
yathā na devi bhagavānbrahmā lokapitāmahaḥ
tvāṃ parityajya tiṣṭhecca tathā bhava varapradā
vedaśāstrāṇi dharmāṇi nṛtyagītādikaṃ ca yat
na vihīnaṃ tvayā devi tathā me saṃtu siddhayaḥ
lakṣmīrmedhā dharā puṣṭirgaurī tuṣṭirjayā matiḥ
etābhiḥ pāhi cāṣṭābhimūrtibhirmāṃ sarasvati
evaṃ saṃpūjya gāyatrīṃ vīṇākamaladhāriṇīm
śuklapuṣpākṣatairbhaktyā sakamaṃḍalu pustakām
maunavratena bhuṃjīta sāyaṃprātaśca dharmavit
paṃcamyāṃ pratipakṣaṃ ca gāṃ ca viprāya śobhanām
tathaiva taṃḍulaprasthaṃ ghṛtapātreṇa saṃyutam
kṣīraṃ dadyāddhiraṇyaṃ ca gāyatrī prīyatāmiti
saṃdhyāyāṃ ca tathā maunametatkurvansamācaret
na rātryāṃ bhojanaṃ kuryādyāvanmāsāstrayodaśa
samāpte tu vrate dadyādbhojanaṃ śuklataṃḍulaiḥ
divyāṃ vitānaṃ ghaṃṭāṃ ca sitanetrapaṭānvitām
caṃdanaṃ vastrayugmaṃ ca dadhyannaṃ surasaṃ punaḥ
athopadeṣṭāramapi bhaktyā saṃpūjayedgurum
vittaśāṭhyenarahito vastramālyānulepanaiḥ
anena vidhinā yastu kuryātsārasvataṃ vratam
saubhāgyamatiyuktastu sūkṣmakaṃṭhaśca jāyate
sarasvatyāḥ prasādena brahmaloke mahīyate
nārī vā kurute yā tu sāpi tatphalabhāginī
brahmaloke vasedrājanyāvatkalpāyuta trayam
sārasvataṃ vrataṃ yastu śṛṇuyādapi vā paṭhet
vidyādharapure so'pi vasedabdāyutatrayam
iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṃḍe vratādhyāyo nāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0