Padma Purana · Chapter 1.23
bhīṣma uvāca
vaiṣṇavā ye tu vai dharmā yānrudraḥ proktavāniha
tānme kathaya vipreṃdra kīdṛśāste phalaṃ tu kim
pulastya uvāca
purā rathantare kalpe paripṛṣṭo mahātmanā
mandarastho mahādevaḥ pinākī brahmaṇā svayam
kathamārogyamaiśvaryamanaṃtamamareśvara
alpena tapasā deva bhavenmokṣaḥ sadā nṛṇāṃ
kiṃ tajjñānaṃ mahādeva tvatprasādādadhokṣaja
alpakenāpi tapasā mahāphalamihocyate
iti pṛṣṭassa viśvātmā brahmaṇā lokabhāvanaḥ
umāpatiruvācedaṃ manasaḥ prītikārakam
īśvara uvāca
asmādrathaṃtarātkalpādbhūyo viñśatimo yadā
vārāho bhavitā kalpastadā manvantare śubhe
vaivasvatākhye samprāpte saptame saptalokadhṛk
dvāparākhyaṃyugaṃ tasminsaptaviṃśatimaṃ yadā
tasyāṃ te tu mahātejā vāsudevo janārdanaḥ
bhārāvataraṇārthāya tridhā viṣṇurbhaviṣyati
dvaipāyana ṛṣistatra rauhiṇeyotha keśavaḥ
kaṃsāriḥ keśimathanaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ
purīṃ dvāravatīṃ nāma sāmprataṃ yā kuśasthalī
divyānubhāvasaṃyuktāmadhivāsāya śārṅgiṇaḥ
tvaṣṭā tadājñayā brahmankariṣyati jagatpateḥ
tasyāṃ kadācidāsīnaḥ sabhāyāṃ so'mitadyutiḥ
bhāryābhirvṛṣṇividvadbhibhūribhirbhūridakṣiṇaiḥ
kurubhirdevagandharvairanvitaḥ kaiṭabhārdanaḥ
pravṛttāsu purāṇāsu dharmasambandhadhinīṣu ca
kathāsu bhīmasenena paripṛṣṭaḥ pratāpavān
tvayā pṛṣṭasya dharmasya vakṣyatyasya ca bhedadṛk
bhavitā sa tadā brahmankartā caiva vṛkodaraḥ
pravartako'sya dharmasya pāṇḍusūnurmahābalaḥ
yasya tīkṣṇo vṛko nāma jaṭhare havyavāhanaḥ
sambhāṣyate sa dharmātmā tena cāsau vṛkodaraḥ
atīva svādaśīlaśca nāgāyuta balo mahān
dhārmikasyāpyaśaktasya tīvrāgnitvādupoṣaṇe
idaṃ vratamaśeṣāṇāṃ vratānāmadhikaṃ yataḥ
kathayiṣyati viśvātmā vāsudevo jagadguruḥ
aśeṣayajñaphaladamaśeṣāghavināśanam
aśeṣaduṣṭaśamanamaśeṣasurapūjitam
pavitrāṇāṃ pavitraṃ yanmagalānāṃ ca maṅgalam
bhaviṣyaṃ ca bhaviṣyāṇāṃ purāṇānāṃ purātanam
vāsudeva uvāca
yadyaṣṭamī caturddaśyordvādaśīṣu ca bhārata
anyeṣvapi dinarkṣeṣu naśaktastvamupoṣitum
tatastvagryāmimāṃ bhīma tithiṃ pāpapraṇāśinīm
upoṣya vidhinānena gaccha viṣṇoḥ paraṃ padaṃ
māghamāsasya daśamī yadā śuklā bhavettadā
ghṛtenābhyaṃjanaṃ kṛtvā tilaiḥ snānaṃ samācaret
tathaiva viṣṇumabhyarcennamo nārāyaṇāya ca
kṛṣṇāya pādau saṃpūjya śiraḥkṛṣṇātmaneti ca
vaikuṇṭhāyeti vaikuṇṭhamuraḥ śrīvatsadhāriṇe
śaṅkhine gadine caiva cakriṇe varadāya vai
sarvaṃ nārāyaṇantvevaṃ sampūjyāvāhanakramāt
dāmodarāyetyudaraṃ kaṭiṃ pañcajanāya vai
ūrūsaubhāgyanāthāya jānunī bhūtadhāriṇe
namo nīlāya vai jaṅghe pādau viśvabhuje punaḥ
namo devyai namaḥ śāṃtyai namo lakṣmyai namaḥ śriyai
namastuṣṭyai namaḥ puṣṭyai dhṛtyai vyuṣṭyai namo namaḥ
namo vihaṅganāthāya vāyuvegāya pakṣiṇe
viṣapramathanāyeti garuḍaṃ cābhipūjayet
evaṃ sampūjya govindamumāpativināyakau
gandhairmālyaistathā dhūpairbhakṣyairnānāvidhairapi
gavyena payasā siktāṃ kṛsarāmatha pāyasam
sarpiṣā saha bhuktvā tu gatvā sthānāṃtaraṃ punaḥ
naiyagrodhaṃ dantakāṣṭhamathavā khādiraṃ budhaḥ
gṛhītvā dhāvayeddantānācāntaḥ prāgudaṅmukhaḥ
brūyātsāyantanīṃ kṛtvā sandhyāmastamite ravau
namo nārāyaṇāyeti tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ
ekādaśyāṃ nirāhāraḥ samabhyarcya ca keśavam
tāṃ rātriṃ sakalāṃ sthitvā śeṣaparyaṃkaśāyinam
sarpiṣā viśvadahanaṃ hutvā brāhmaṇapuṅgavaiḥ
sahaiva puṇḍarīkākṣaṃ dvādaśyāṃ kṣīrabhojanam
kariṣyāmi yathātmānaṃ nirvighnenāstu tacca me
evamuktvā svapedbhūmāvitihāsakathāṃ punaḥ
śrutvā prabhāte sañjāte nadīṃ gatvā viśāmpate
snānaṃ kṛtvā mudā tadvatpāṣaṇḍānabhivarjayet
upāsya sandhyāṃ vidhivatkṛtvā ca pitṛtarpaṇam
praṇamya ca hṛṣīkeśaṃ śeṣaparyaṅkaśāyinam
gṛhasya purato bhaktyā maṇḍapaṃ kārayedbudhaḥ
caturhastāṃ śubhāṃ kuryādvedīmariniṣūdana
caturhastapramāṇaṃ tu vinyasettatra toraṇam
madhye ca kalaśaṃ tatra māṣamātreṇa sañyutam
chidreṇa jalasampūrṇamadhaḥ kṛṣṇājine sthitaḥ
tasya dhārāṃ ca śirasā dhārayetsakalāṃ niśām
dhārābhirbhūribhirbhūri phalaṃ vedavido viduḥ
yasmāttasmātkuruśreṣṭha kārayetprayato dvijaḥ
dakṣiṇe cārdhacandraṃ tu paścime vartulaṃ tathā
aśvatthapatrākāraṃ ca uttareṇa tu kārayet
madhye tu padmākāraṃ ca kārayedvaiṣṇavo dvijaḥ
pūrvato vedikāṃ stho na stho na yāmye ca kalpayet
pānīyadhārāṃ śirasi dhārayedviṣṇutatparaḥ
dvitīyā vedī devasya tatra padmaṃ sakarṇikam
tasya madhye sthitaṃ devaṃ kuryādvai puruṣottamam
hastamātraṃ ca tatkuṇḍaṃ kṛtvā tatra trimekhalam
yonivaktraṃ tatastasminbrāhmaṇairyavasarpiṣī
tilāñśca viṣṇudevatyairmaṃtrairevānale hunet
kṛtvā tu vaiṣṇavaṃ samyagyāgaṃ tatra prakalpayet
ājyadhārā madhyame tu kuṃḍe dadyāttu yatnataḥ
kṣīradhārāṃ devadeve vāridhārātmanopari
niṣpāvārdhapramāṇāṃ vai dhārāmājyasya pātayet
svecchayā kṣīrajalayoravicchinnāṃ ca śarvarīṃ
jalakumbhānmahāvīrya sthāpayitvā trayodaśa
bhakṣyairnānāvidhairyuktānsitavastrairalaṅkṛtān
pratānaudumbaraiḥ pātraiḥ pañcaratnasamanvitaiḥ
caturbhirbahvṛcairhomaḥ kāryastatra udaṅmukhaiḥ
rudrajāpyaścaturbhiśca yajurvedaparāyaṇaiḥ
vaiṣṇavāni ca sāmāni caturbhiḥ sāmavedibhiḥ
evaṃ dvādaśa vai viprānvastramālyānulepanaiḥ
pūjayedaṅgulīyaiśca kaṭakairhemasūtrakaiḥ
vāsobhiḥ śayanīyaiśca vittaśāṭhyavivarjitaḥ
evaṃ kṣapātivāhyā vai gītamaṅgalaniḥsvanaiḥ
upādhyāyasya ca punardviguṇaṃ sarvameva tu
tataḥ prabhāte vimale samutthāya trayodaśa
gāvo deyāḥ kuruśreṣṭha sauvarṇaśṛṅgasaṃvṛtāḥ
payasvinyaḥ śīlavatyaḥ kāṃsyadohasamanvitāḥ
raupyakhurāḥ savatsāśca candanenābhibhūṣitāḥ
tāstu teṣāṃ tato datvā bhakṣyabhojyena tarpitān
kṛtvā vai brāhmaṇānsarvānchatrairnānāvidhaistathā
bhuktvā cākṣāralavaṇamātmanā ca visarjayet
anugamya padānyaṣṭau putrabhāryāsamanvitaḥ
prīyatāmatra deveśaḥ keśavaḥ kleśanāśanaḥ
evaṃ gurvājñayā kumbhāngāścaiva śayanāni ca
vāsāṃsi caiva sarveṣāṃ gṛhāṇi prāpayedbudhaḥ
abhāve bahuśayyānāmekāmapi susaṃskṛtām
śayyāṃ dadyādgṛhī bhīma sarvopaskarasaṃyutām
itihāsapurāṇāni vācayitvā tu vāhayet
taddinaṃ kuruśārdūla ya icchedvipulāṃ śriyam
tasmāttvaṃ sattvamālaṃbya bhīmasena vimatsaraḥ
kuru vratamidaṃ samyaksnehādguhyaṃ mayoditam
tvayā kṛtamidaṃ vīra tvannāmnā ca bhaviṣyati
sā bhīmadvādaśī hyeṣā sarvapāpaharā śubhā
yā tu kalyāṇinī nāma purā kalpeṣu paṭhyate
tvaṃ cādikartā bhava saukaresminkalpe mahāvīra varapradhāna
yasyāḥ smṛteḥ kīrtanatopyaśeṣaṃ pāpaṃ praṇaṣṭaṃ tridaśādhipasya
dṛṣṭvā ca tāmapsarasāmabhīṣṭāṃ veśyākṛtāmanyabhavāntareṣu/
ābhīrakanyā hi kutūhalena saivorvaśī samprati nākapṛṣṭhe
jātā'tha sā vaiśyakulodbhavāpi pulomakanyā puruhūtapatnī//
tatrāpi tasyāḥ paricārikeyaṃ mama priyā samprati satyabhāmā
kṛtaṃ purā maṃgalametadeva dvijātmajā vedavatī babhūva
asyāṃ ca kalyāṇatithau vivasvānsahasradhāreṇa sahasraraśmiḥ
snātaḥ purā maṇḍalametya tadvattejomayaṃ kheṭapatirbabhūva
idamevakṛtaṃ maheṃdramukhyairbahubhirdevasurārikoṭibhiśca
phalamasyeha na śakyate hi vaktuṃ yadi jihvāyutakoṭayo mukhe syuḥ
kalikaluṣavidāriṇīmanantāmapi kathayiṣyati yādaveṃdrasūnuḥ
atha narakagatānpitṝnathaiṣā hyalamuddhartumihaiva yaḥ karoti
idamanaghaśṛṇoti vakti bhaktyā paripaṭhatīha paropakārahetoḥ
iha paṃkajanābhabhaktimānbhavedatha śakrasya sapūjyatāmupaiti
kalyāṇinī nāma purā visarge yā dvādaśī māghasitebhipūjyā
sā pāṇḍuputreṇa kṛtā bhaviṣyatyaṃnatapuṇyānaghabhīmapūrvā
brahmovāca
varṇāśramāṇāṃ prabhavaḥ purāṇeṣu mayā śrutaḥ
sadācāraśca bhagavāndharmaśāstrāṃgavistaraiḥ
paṇyastrīṇāṃ samācāraṃ śrotumicchāmi tatvataḥ
īśvara uvāca
tasminneva pure brahmansahasrāṇi tu ṣoḍaśa
vāsudevasya nārīṇāṃ bhaviṣyaṃtyaṃbujodbhava
tābhirvasaṃtasamaye kokilālikulākule
puṣpitopavane phullakalhārasarasastaṭe
nirbharaṃ sahapatnībhiḥ praśastābhiralaṃkṛtaḥ
ramayiṣyati viśvātmā kṛṣṇo yadukulodvahaḥ
kuraṃganayanaḥ śrīmānmālatīkṛtaśekharaḥ
gacchansamīpamārgeṇa sāṃbo jāṃbavatīsutaḥ
sākṣātkaṃdarparūpeṇa sarvābharaṇabhūṣitaḥ
anaṃgaśarataptābhiḥ sābhilāṣamavekṣitaḥ
prabuddho manmathastāsāṃ bhaviṣyati yadātmani
tadavekṣya jagannāthassarvajño dhyānacakṣuṣā
svayaṃprabhurvakṣyati tā vo hariṣyaṃti dasyavaḥ
aparokṣaṃ yatastvevaṃ snigdhametadviciṃtitam
tataḥ prasādito deva idaṃ vakṣyati śārṅgabhṛt
tābhiḥ śāpābhitaptābhirbhagavānbhūtabhāvanaḥ
uttarāśritadāśānāmuddhartā brāhmaṇapriyaḥ
upadekṣyatyanaṃtātmā bhāvi kalyāṇakārakam
bhavatīnāmṛṣirdālbhyo yadvrataṃ kathayiṣyati
ityuktvā tāḥ parityajya gatontardhānamīśvaraḥ
tataḥ kālena mahatā bhārāvataraṇe kṛte
nivṛtte mausale tadvatkeśave divamāgate
śūnye yadukule sarve corairapi jiterjune
hṛtāsu kṛṣṇapatnīṣu dāśabhogyāsu cārbude
tiṣṭhaṃtīṣu ca daurgatyasaṃtaptāsu caturmukha
āgamiṣyati yogātmā dālbhyonāma mahātapāḥ
tāstamarghyeṇa saṃpūjya praṇipatya punaḥpunaḥ
lālapyamānā bahuśo vāṣpaparyākulekṣaṇāḥ
smaraṃtyo vividhānbhogāndivyamālyānulepanān
bharttāraṃ jagatāmīśamanaṃtamaparājitam
divyānubhāvāṃ ca purīṃnānāratnagṛhāṇi ca
dvārakāvāsinaḥ sarvāndevarūpānkumārakān
praśnametaṃ kariṣyaṃti munerabhimukhaṃsthitāḥ
dasyumirbhagavansarvāḥ paribhuktā vayaṃ balāt
svadharmaścyāvitosmākamasminnaḥ śaraṇaṃ bhavān
ādiṣṭosi purā brahmankeśavena ca dhīmatā
kasmādīśena saṃyogaṃ prāpya veśyātvamāgatāḥ
veśyānāmapi yo dharmastaṃ no brūhi tapodhana
kathayiṣye vadattāsāṃ yaddālbhyaścaikitāyanaḥ
dālbhya uvāca
jalakrīḍāvihāreṣu purā sarasi mānase
bhavatīnāṃ sagarvāṇāṃ nāradobhyāśamāgataḥ
hutāśanasutāḥ sarvā bhavatyopsarasaḥ purā
apraṇamyāvalepena paripṛṣṭaḥ sa yogavit
kathaṃ nārāyaṇosmākaṃ bharttā syādityupādiśa
tasmādvarapradānaṃ ca śāpaścāyamabhūtpurā
śayyādvayapradānena madhumādhavamāsayoḥ
suvarṇopaskarotsaṃgaṃ dvādaśyāṃ śuklapakṣataḥ
bhartā nārāyaṇo nūnaṃ bhaviṣyatyanyajanmani
yadakṛtvā praṇāmaṃ me rūpasaubhāgyamatsarāt
paripṛṣṭosmi tenāśu viyogo vo bhaviṣyati
corairapahṛtāḥ sarvā veśyātvaṃ samavāpsyatha
evaṃ nāradaśāpena keśavasya ca śāpataḥ
veśyātvamāgatāḥ sarvā bhavatyaḥ kāmamohitāḥ
idānīmapi yadvakṣye tacchraṇudhvaṃ varāṃganāḥ
purā daivāsure yuddhe hateṣu śataśaḥ suraiḥ
dānavāsuradaityeṣu rākṣaseṣu tatastataḥ
teṣāṃ dārasahasrāṇi śataśotha sahasraśaḥ
pariṇītāni yāni syurbalādbhuktāni yāni vai
tāni sarvāṇi deveśaḥ provāca vadatāṃ varaḥ
veśyādharmeṇa vartadhvamadhunā nṛpamaṃdire
bhaktimatyo varārohāstathā devakuleṣu ca
rājataḥ svāminaścāpi jīvikāṃ ca pralapsyatha
bhaviṣyati ca saubhāgyaṃ sarvāsāmapi śaktitaḥ
yaḥ kaścicchulkamādāya gṛhameṣyati vaḥ sadā
niśchadmanaivopacaryaḥ prītibhāvairadāṃbhikaiḥ
devatānāṃ pitṝṇāṃ ca puṇyehni samupasthite
gobhūhiraṇyadhānyāni pradeyāni ca śaktitaḥ
yadvrataṃ copadekṣyāmi tatkurudhvaṃ ca sarvaśaḥ
saṃsārottāraṇāyālametadvedavido viduḥ
yadā sūryadine hastaḥ puṣyo vātha punarvasuḥ
bhavetsarvauṣadhisnānaṃ samyaknārī samācaret
tadā paṃcaśarātmā tu harissannidhimeṣyati
arcayetpuṃḍarīkākṣamanaṃgasyānukīrtanaiḥ
kāmāya pādau saṃpūjya jaṃghe vai mohakāriṇe
meḍhraṃ kaṃdarpanidhaye kaṭiṃ prītimate namaḥ
nābhiṃ saukhyasamudrāya vāmanāya tathodaram
hṛdayaṃ hṛdayeśāya stanāvāhlādakāriṇe
utkaṃṭhāyeti vai kaṃṭhamāsyamānaṃdakāriṇe
vāmāṃsaṃ puṣpacāpāya puṣpabāṇāya dakṣiṇam
mānasāyeti vai māli vilolāyeti mūrddhajam
sarvātmane śirastadvaddevadevasya pūjayet
namaḥ śivāya śāṃtāya pāśāṃkuśadharāya ca
gadine pītavastrāya śaṃkhacakradharāya ca
namo nārāyaṇāyeti kāmadevātmane namaḥ
namaḥ śāṃtyai namaḥ prītyai namāretyai namaḥ śriyai
namaḥ puṣṭyai namastuṣṭyai namaḥ sarvārthasaṃpade
evaṃ saṃpūjya goviṃdamanaṃgātmakamīśvaram
gaṃdhamālyaistathā dhūpairnaivedyena ca bhāminī
tata āhūya dharmajñaṃ brāhmaṇaṃ vedapāragam
avyaṃgamatha saṃpūjya gaṃdhapuṣpārcanādibhiḥ
śāleyataṃḍulaprasthaṃ ghṛtapātreṇa saṃyutam
tasmai viprāya vai dadyānmādhavaḥ prīyatāmiti
yatheṣṭāhārasaṃbhuktamenaṃ dvijamanuttamam
ratyarthaṃ kāmadevoyamiti citte ca dhārayet
yadyadicchati vipreṃdrastattatkuryādvilāsinī
sarvabhāvena cātmānamarpayetsmitabhāṣiṇī
evamādityavāreṇa sarvametatsamācaret
taṃḍulaprasthadānaṃ ca yāvanmāsāstrayodaśa
tatastrayodaśe māsi saṃprāpte cāsya bhāminī
viprasyopaskarairyuktāṃ śayyāṃ dadyādvicakṣaṇā
sopadhānāṃ savinyāsāṃ svāstarāvaraṇāṃ śubhām
dīpikopānahacchatra pādukāsanasaṃyutām
sapatnīkamalaṃkṛtya hemasūtrāṃgulīyakaiḥ
sūkṣmavastraiḥ sakaṭakairdhūpamālyānulepanaiḥ
kāmadevaṃ sapatnīkaṃ guḍakumbhoparisthitam
tāmrapātrāsanagataṃ hemanetrapaṭāvṛtam
sukāṃsyabhājanopetamikṣudaṃḍasamanvitam
dadyādanena mantreṇa tathaikāṃ gāṃ payasvinīm
yathāṃtaraṃ na paśyāmi kāmakeśavayoḥ sadā
tathaiva sarvakāmāptirastu vipra sadā mama
tathā ca kāṃcanaṃ devaṃ pratigṛhya dvijottamaḥ
kodātkāmodāditi vaidikaṃ maṃtramudīrayet
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya visṛjya dvijapuṃgavam
śayyāsanādikaṃ sarvaṃ brāhmaṇasya gṛhaṃ nayet
tataḥ prabhṛti yo'nyopi ratyarthaṃ gehamāgataḥ
sammānya sūryavāreṇa sa saṃpūjyo bhavetsadā
evaṃ trayodaśaṃ yāvanmāsamekaṃ dvijottamam
tarpayitvā yathākāmaṃ preṣayeccaiva maṃdiram
tadanujñayā rūpavaṃtaṃ yāvadasyāgamo bhavet
ātmanopi yadā vighnaṃ garbhasūtakarājakam
daivaṃ vā mānuṣaṃ vā syāduparāgeṇa vā tataḥ
sāvārā naṣṭapaṃcāśadyathāśakti samarpayet
etaddhi kathitaṃ samyagbhavatīnāṃ viśeṣataḥ
svadharmoyaṃ yato bhāvyo veśyānāmiha sarvadā
śayyayā tyajyate deva na kadācidyathā bhavān
śayyā mamāpyaśūnyeyaṃ tathāstu madhusūdana
gītavāditranirghoṣaṃ devadevasya kārayet
etadvaḥ kathitaṃ sarvaṃ veśyādharmamaśeṣataḥ
puruhūtena yatproktaṃ dānavīṣu purā mayā
tadidaṃ sāṃprataṃ sarvaṃ bhavatīṣvapi yujyate
sarvapāpapraśamanamanaṃtaphaladāyakam
kalyāṇinīnāṃ kathitaṃ tadetadduścaraṃ vratam
karoti yā'śeṣamudagrametatkalyāṇinī mādhavalokasaṃsthā
sā pūjitā devagaṇairaśeṣairānaṃdakṛtsthānamupaiti viṣṇoḥ
tapodhanaḥ sopyabhidhāya caitadanaṃgadānavratamaṃganānām
svasthānameṣyaṃti samastamitthaṃ vrataṃ kariṣyaṃti ca devayone
iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṇḍe veśyāvratakathanaṃ nāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ(२३)
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0