Padma Purana · Chapter 1.17

"bhīṣma-uvāca/
tasminyajñe kimāścaryaṃ tadāsīddvijasattama/
kathaṃ rudraḥsthitastatra viṣṇuścāpi surottamaḥ

ābhīra:putrī gāyatryā kiṃ kṛtaṃ tatra patnītve sthitayā tayā/
ābhīrā: kiṃ suvṛttajñairjñātvā taiśca kṛtaṃ mune

etadvṛttaṃ samācakṣva yathāvṛttaṃ yathākṛtam/
ābhīrairbrāhmaṇācāpi mamaitatkautukaṃ mahat

"pulastya uvāca/
tasminyajñe yadāścaryaṃ vṛttamāsīnnarādhipa/
kathayiṣyāmi tatsarvaṃ śṛṇuṣvaikamanā nṛpa

rudrastu mahadāścaryaṃ kṛtavānvai sado gataḥ/
nindyarūpadharo devastatrāyāddvijasannidhau

viṣṇunā na kṛtaṃ kiñcitprādhānye sa yataḥsthitaḥ/
nāśaṃ tu gopakanyāyā jñātvā gopakumārakāḥ

gopyaśca tāstathā sarvā āgatā brahmaṇontikam/
dṛṣṭvā tāṃ mekhalābaddhāṃ yajñasīmavyasthitām

hā putrīti tadā mātā pitā hā putriketi ca/
svaseti bāndhavāḥ sarve sakhyaḥ sakhyena hāsakhi

kena tvamiha cānītā alaktāṃkā tu sundarī/
śāṭīṃ nivṛttāṃkṛtvā tu kena yuktā ca kambalī

kena ceyaṃ jaṭā putri raktasūtrāvakalpitā/
evaṃvidhāni vākyāni śrutvovāca svayaṃhariḥ

iha cāsmābhirānītā patnyarthaṃ viniyojitā/
brahmaṇālambitā bālā pralāpaṃ mākṛthāstviha

puṇyā caiṣā subhāgyā ca sarveṣāṃ kulanandinī/
puṇyā cenna bhavatyeṣā kathamāgacchate sadaḥ

evaṃ jñātvā mahābhāgana tvaṃ śocitumarhasi/
kanyaiṣā te mahābhāgā prāptā devaṃ viriṃcanam

yogino yogayuktā ye brāhmaṇā vedapāragāḥ/
na labhante prārthayantastāṃ gatiṃ duhitā gatā

dharmavantaṃ sadācāraṃ bhavantaṃ dharmavatsalam/
mayā jñātvā tataḥ kanyā dattācaiṣā virañcaye

anayā-ābhīrakanyāyā tārito gaccha! *divyānlokānmahodayān/
yuṣmākaṃ ca kule cāpi devakāryārthasiddhaye

avatāraṃ kariṣyehaṃ sā krīḍā tu bhaviṣyati/
yadā nandaprabhṛtayo hyavatāraṃ dharātale

kariṣyanti tadā cāhaṃ vasiṣye teṣu madhyataḥ/
yuṣmākaṃ kanyakāḥ sarvā vasiṣyanti mayā saha

tatra doṣo na bhavitā na dveṣo na ca matsaraḥ/
kariṣyanti tadā gopā bhayaṃ ca na manuṣyakāḥ

na cāsyābhavitā doṣaḥ karmaṇānena karhicit/
śrutvā vākyaṃ tadā viṣṇoḥpraṇipatya yayustadā

evameṣa varo deva yo datto bhavitā hi me/
avatāraḥ kulesmākaṃ kartavyo dharmasādhanaḥ

bhavato darśanādeva bhavāmaḥ svargavāsinaḥ/
śubhadā kanyakā caiṣā tāriṇī me kulaiḥ saha

evaṃ bhavatu deveśa varadānaṃ vibho tava/
anunītāstadā gopāḥ svayaṃ devena viṣṇunā

brahmaṇāpyevamevaṃ tu vāmahastena bhāṣitam/
trapānvitā darśane tu bandhūnāṃ varavarṇinī

kairahaṃ tu samākhyātā yenemaṃ deśamāgatāḥ/
dṛṣṭvā tu tāṃstataḥ prāha gāyatrī ābhīrakanyakā

vāmahastena tānsarvānprāṇipātapuraḥsaram/
atra cāhaṃ sthitā mātarbrahmāṇaṃ samupāgatā

bhartā labdho mayā devaḥ sarvasyādyojagatpatiḥ/
nāhaṃśocyā bhavatyātu na pitrā na ca bāndhavaiḥ

sakhīgaṇaśca me yātu bhaginyo dārakaiḥ saha/
sarveṣāṃ kuśalaṃ vācyaṃ sthitāsmi saha daivataiḥ

gateṣu teṣu sarveṣu gāyatrī sā sumadhyamā/
brahmaṇā sahitā reje yajñavāṭaṃ gatā satī

yācito brāhmaṇairbrahmā varānno dehi cepsitān/
yathepsitaṃ varaṃ teṣāṃ tadābrahmāpyayacchata

tayā devyā ca gāyatryā dattaṃ taccānumoditam/
sā tu yajñe sthitā sādhvīdevatānāṃ samīpagā

divyaṃvarṣaśataṃ sāgraṃ sa yajño vavṛdhe tadā/
yajñavāṭaṃ kapardītu bhikṣārthaṃ samupāgataḥ

bṛhatkapālaṃ saṃgṛhya pañcamuṇḍairalaṃkṛtaḥ/
ṛtvigbhiśca sadasyaiśca dūrāttiṣṭhanjugupsitaḥ

kathaṃ tvamiha samprāpto nindito vedavādibhiḥ/
evaṃ protsāryamāṇopi nindyamānaḥ sa tairdvijaiḥ

uvāca tāndvijānsarvānsmitaṃ kṛtvā maheśvaraḥ/
atra paitāmahe yajñe sarveṣāṃ toṣadāyini

kaścidutsārya tenaiva ṛtemāṃ dvijasattamāḥ/
uktaḥ sa taiḥkapardī tu bhuktvā cānnaṃtato vraja

kapardinā ca te uktā bhuktvā yāsyāmi bho dvijāḥ/
evamuktvā niṣaṇṇaḥ sakapālaṃ nyasya cāgrataḥ

teṣāṃ nirīkṣya tatkarma cakre kauṭilyamīśvaraḥ/
muktvā kapālaṃ bhūmau tu tāndvijānavalokayan

uvāca puṣkaraṃ yāmi snānārthaṃ dvijasattamāḥ/
tūrṇaṃ gaccheti tairuktaḥ sa gataḥ parameśvaraḥ

viyatsthitaḥ kautukena mohayitvā divaukasaḥ/
snānārthaṃ puṣkaraṃ yāte kapardini dvijātayaḥ

kathaṃ homotra kriyate kapāle sadasi sthite/
kapālāntānyaśaucāni purā prāha prajāpatiḥ

viprobhyadhātsadasyekaḥ kapālamutkṣipāmyahaṃ/
uddhṛtaṃ tu sadasyena prakṣiptaṃ pāṇinā svayam

tāvadanyatsthitaṃ tatra punareva samuddhṛtam/
evaṃ dvitīyaṃ tṛtīyaṃ viṃśatistriṃśadapyaho

pañcāśacca śataṃ caiva sahasramayutaṃ tathā/
evaṃ nāntaḥ kapālānāṃ prāpyate dvijasattamaiḥ

natvā kapardinaṃ devaṃ śaraṇaṃ samupāgatāḥ/
puṣkarāraṇyamāsādya japyaiśca vaidikairbhṛśam

tuṣṭuvuḥ sahitāḥ sarve tāvattuṣṭo haraḥ svayam/
tataḥ sadarśanaṃ prādāddvijānāṃ bhaktitaḥ śivaḥ

uvāca tāṃstato devo bhaktinamrāndvijottamān/
puroḍāśasya niṣpattiḥ kapālaṃ na vinā bhavet

kurudhvaṃ vacanaṃ viprāḥ bhāgaḥ sviṣṭakṛto mama/
evaṃ kṛte kṛtaṃ sarvaṃ madīyaṃ śāsanaṃ bhavet

tathetyūcurdvijāśśambhuṃ kurmo vai tava śāsanam/
kapālapāṇirāheśo bhagavantaṃ pitāmaham

varaṃ varaya bho brahmanhṛdi yatte priyaṃ sthitam/
sarvaṃ tava pradāsyāmi adeyaṃ nāsti me prabho/५०

"brahmovāca/
na te varaṃ grahīṣyāmi dīkṣitohaṃ sadaḥsthitaḥ/
sarvakāmapradaścāhaṃ yo māṃ prārthayate tviha

evaṃ vadantaṃ varadaṃ kratau tasminpitāmaham/
tatheti coktvā rudraḥ sa varamasmādayācata

tato manvantaretīte punareva prabhuḥ svayam/
brahmottaraṃ kṛtaṃ sthānaṃ svayaṃ devena śaṃbhunā

caturṣvapi hi vedeṣu pariniṣṭhāṃ gato hi yaḥ/
tasminkāle tadā devo nagarasyāvalokane

sambhāṣaṇe dvijānāṃ tu kautukena sado gataḥ/
tenaivonmattaveṣeṇa hutaśeṣe maheśvaraḥ

praviṣṭo brahmaṇaḥ sadma dṛṣṭo devairdvijottamaiḥ/
prahasanti ca kepyenaṃ kecinnirbhartsayaṃti ca

apare pānsubhiḥ siñcantyunmattaṃ taṃ tathā dvijāḥ/
loṣṭaiśca laguḍaiścānye śuṣmiṇo balagarvitāḥ

praharanti smopahāsaṃ kurvāṇā hastasaṃvidam/
tatonye vaṭavastatra jaṭāsvāgṛhya cāntikam

pṛcchanti vratacaryāṃ tāṃ kenaiṣā te nidarśitā/
atra vāmāstriyaḥ saṃti tāsāmarthe tvamāgataḥ

kenaiṣā darśitā caryā guruṇā pāpadarśinā/
yenaconmattavadvākyaṃ vadanmadhyepradhāvasi

śiśnaṃ me brahmaṇo rūpaṃ bhagaṃ cāpi janārdanaḥ/
upyamānamidaṃ bījaṃ lokaḥ kliśnāticānyathā

mayāyaṃ janitaḥ putro janitonena cāpyaham/
mahādevakṛte sṛṣṭiḥ sṛṣṭā bhāryā himālaye

umādattā tu rudrasya kasya sā tanayā vada/
mūḍhā yūyaṃ na jānītha vadatāṃ bhagavāṃstu vaḥ

brahmaṇā na kṛtā caryā darśitā naiva viṣṇunā/
giriśenāpi devena brahmavadhyā kṛtena tu

kathaṃsvidgarhase devaṃ vadhyosmākaṃ tvamadya vai/
evaṃ tairhanyamānastu brāhmaṇaistatra śaṃkaraḥ

smitaṃ kṛtvābravītsarvānbrāhmaṇānnṛpasattama/
kiṃ māṃ na vittha bho viprā unmattaṃ naṣṭacetanam

yūyaṃ kāruṇikāḥ sarve mitrabhāve vyavasthitāḥ/
vadamānamidaṃ chadma brahmarūpadharaṃ haram

māyayā tasya devasya mohitāste dvijottamāḥ/
kapardinaṃ nijaghnuste pāṇipādaiśca muṣṭibhiḥ

daṇḍaiścāpi ca kīlaiśca unmattaveṣadhāriṇam/
pīḍyamānastatastaistu dvijaiḥ kopamathāgamat

tato devena te śaptā yūyaṃ vedavivarjitāḥ/
ūrdhvajaṭāḥ kratubhraṣṭāḥ paradāropasevinaḥ

veśyāyāntu ratā dyūte pitṛmātṛvivarjitāḥ/
na putraḥ paitṛkaṃ vittaṃ vidyāṃ vāpi gamiṣyati

sarve ca mohitāḥ santu sarveṃdriyavivarjitāḥ/
raudrīṃ bhikṣāṃ samaśnaṃtu parapiṇḍopajīvinaḥ

ātmānaṃ vartayantaśca nirmamā dharmavarjitāḥ/
kṛpārpitā tu yairviprairunmatte mayi sāṃpratam

teṣāṃ dhanaṃ ca putrāśca dāsīdāsamajāvikam/
kulotpannāśca vai nāryo mayi tuṣṭe bhavanviha

evaṃ śāpaṃ varaṃ caiva datvāntarddhānamīśvaraḥ/
gato dvijāgate deve matvā taṃ śaṃkaraṃ prabhum

anviṣyantopi yatnena na cāpaśyaṃta te yadā/
tadā niyamasaṃpannāḥ puṣkarāraṇyamāgatāḥ

snātvā jyeṣṭhasaro viprā jepuste śatarudriyam/
jāpyāvasāne devastānaśīraragirā'bravīt

anṛtaṃ na mayā proktaṃ svaireṣvapi kutaḥpunaḥ/
āgate nigrahe kṣemaṃ bhūyopi karavāṇyaham

śāntā dāṃtā dvijā ye tu bhaktimanto mayi sthirāḥ/
na teṣāṃ chidyate vedo na dhanaṃ nāpi santatiḥ

agnihotraratā ye ca bhaktimanto janārdane/
pūjayanti ca brahmāṇaṃtejorāśiṃ divākaram

nāśubhaṃ vidyate teṣāṃ yeṣāṃ sāmye sthitā matiḥ/
etāvaduktvā vacanaṃ tūṣṇīṃ bhūtastu so'bhavat

labdhvā varaṃ saprasādaṃ devadevānmaheśvarāt/
ājagmuḥ sahitāssarve yatra devaḥpitāmahaḥ

viriñciṃ saṃhitājāpyaistoṣayaṃto'grataḥsthitāḥ/
tuṣṭastānabravīdbrahmā mattopi vriyatāṃ varaḥ

brahmaṇastenavākyena hṛṣṭāḥ sarve dvijottamāḥ/
ko varo yācyatāṃ viprāḥ parituṣṭe pitāmahe

agnihotrāṇi vedāśca śāstrāṇi vividhāni ca/
sāntānikāśca ye lokā varadānādbhavaṃtu naḥ

evaṃ prajalpatāṃ tatra viprāṇāṃ kopamāviśat/
ke yūyaṃ ketra pravarā vayaṃ śreṣṭhāstathāpare

netineti tathā viprā dvijāṃstāṃstatra saṃsthitān/
brahmovācābhisaṃprekṣya brāhmaṇānkrodhapūritān

yasmādyūyaṃ tribhirbhāgaiḥ sabhāyāṃ bāhyataḥ sthitāḥ/
tasmādāmūliko gulmo hyeko bhavatu vodvijāḥ

udāsīnāḥ sthitā ye tu udāsīnā bhavaṃtu te/
sāyudhābaddhanistriṃśā yoddhukāmā vyavasthitāḥ

kauśikīti gaṇo nāma tṛtīyo bhavatu dvijāḥ/
tridhābaddhamidaṃ sthānaṃ sarvaṃ yuṣmadbhaviṣyati

bāhyato lokaśabdena procyamānāḥ prajāstviha/
avijñeyamidaṃ sthānaṃ viṣṇuḥ pālayitā dhruvam

mayā dattaṃ cirasthāyi abhaṃgaṃ cabhaviṣyati/
evamuktvā tadā brahmā samāptiṃtāmavaikṣata

brāhmaṇāḥ sahitāste tu krodhāmarṣasamanvitāḥ/
atithiṃ bhojayānāśca vedābhyāsaratāstu te

etacca paramaṃ kṣetraṃ puṣkaraṃ brahmasaṃjñitam/
tatrasthā ye dvijāḥ śāṃtā vasaṃti kṣetravāsinaḥ

na teṣāṃ durlabhaṃ kiṃcidbrahmaloke bhaviṣyati/
kokāmukhe kurukṣetre naimiṣe ṛṣisaṃgame

vārāṇasyāṃ prabhāse ca tathā badarikāśrame/
gaṃgādvāre prayāge ca gaṃgāsāgarasaṃgame

rudrakoṭyāṃ virūpākṣe mitrasyāpi tathā vane/
tīrtheṣveteṣu sarveṣu siddhiryā dvādaśābdikā

prāpyate mānavairloke ṣaṇmāsādrājasattama/
puṣkare tu na saṃdeho brahmacaryamanā yadi

tīrthānāṃ paramaṃ tīrthaṃ kṣetrāṇāmapi cottamam/
sadā tu pūjitaṃ pūjyairbhaktiyuktaiḥ pitāmahe

ataḥ paraṃ pravakṣyāmisāvitryā brahmaṇā saha/
vādo yathānubhūtastu parihāsakṛto mahān/१००

sāvitrīgamane sarvā-āgatā devayoṣitaḥ/
bhṛgoḥkhyātyāṃ samutpannāviṣṇupatnī yaśasvinī

āmantritā sadā lakṣmīstatrāyātā tvarānvitā/
madirāca mahābhāgā yoganidrā vibhūtidā

śrīḥ kamalālayābhūtiḥ kīrtiḥ śraddhā manasvinī/
puṣṭituṣṭipradā yā tu devyā etāḥ samāgatāḥ

satī yā dakṣatanayā umeti pārvatī śubhā/
trailokyasundarī devī strīṇāṃ saubhāgyadāyinī

jayā ca vijayā caiva madhucchandāmarāvatī/
supriyā janakāntā ca sāvitryā maṃdire śubhe

gauryā saha samāyātāssuveṣā bharaṇānvitāḥ/
pulomaduhitā caiva śakrāṇī ca sahāpsarāḥ

svāhā cāpi svadhā''yātā dhūmorṇā ca varānanā/
yakṣī tu rākṣasī caiva gaurī caiva mahādhanā

manojavā vāyupatnī ṛddhiśca dhanadapriyā/
devakanyāstathā''yātā dānavyo danuvallabhāḥ

saptarṣīṇāṃ mahāpatnya ṛṣīṇāṃ ca varāṃganāḥ/
evaṃ bhaginyo duhitā vidyādharīgaṇāstathā

rākṣasyaḥ pitṛkanyāśca tathānyā lokamātaraḥ/
vadhūbhiḥ sasnuṣābhiśca sāvitrī gantumicchati

adityādyāstathā sarvā dakṣakanyāssamāgatāḥ/
tābhiḥ parivṛtā sādhvī brahmāṇī kamalālayā

kācinmodakamādāya kācicchūrpaṃ varānanā/
phalapūritamādāya prayātā brahmaṇoṃtikam

āḍhakīḥ saha niṣpāvā gṛhītvānyāstathāparā/
dāḍimāni vicitrāṇi mātuliṃgāni śobhanā

karīrāṇi tathā cānyā gṛhītvā kamalāni ca/
kausuṃbhakaṃ jīrakaṃ ca kharjūramaparā tathā

uttamānyaparādāya nālikerāṇi sarvaśaḥ/
drākṣayāpūritaṃ kācitpātraṃśrṛm̐gāṭakaṃtathā

karpūrāṇi vicitrāṇi jaṃbūkāni śubhāni ca/
akṣoṭāmalakāngṛhya jambīrāṇi tathāparā

bilvāni paripakvāni cipiṭāni varānanā/
kārpāsatūlikāścānyā vastraṃ kausumbhakaṃ tathā

evamādyāni cānyāni kṛtvā śūrpe varānanāḥ/
sāvitryāsahitāḥsarvāḥ saṃprāptāḥsahasāśubhāḥ

sāvitrīmāgatāṃ dṛṣṭvā bhītastatra purandaraḥ/
adhomukhaḥ sthitobrahmā kimeṣā māṃvadiṣyati

trapānvitau viṣṇurudrau sarve cānye dvijātayaḥ/
sabhāsadastathā bhītāstathā cānye divaukasaḥ

putrāḥpautrā bhāgineyā mātulā bhrātarastathā/
ṛbhavo nāma ye devā devānāmapi devatāḥ

vailakṣyevasthitāḥ sarve sāvitrī kiṃ vadiṣyati/
brahmapārśve sthitā tatra kiṃtu vai gopakanyakā

maunībhūtā tu śṛṇvānā sarveṣāṃ vadatāṃ giraḥ/
addhvaryuṇā samāhūtā nāgatā varavarṇinī

śakreṇānyāhṛtā-ābhīrādattā sā viṣṇunāsvayam/
anumoditācarudreṇapitrā'dattāsvayaṃ tathā

kathaṃ sā bhavitā yajñe samāptiṃ vā vrajetkatham/
evaṃ ciṃtayatāṃ teṣāṃ praviṣṭā kamalālayā

vṛto brahmāsadasyaistu ṛtvigbhirdaivataistathā/
hūyaṃte cāgnayastatra brāhmaṇairvaidapāragaiḥ

patnīśālāsthitā gopī saiṇaśrṛm̐gā samekhalā/
kṣaumavastraparīdhānā dhyāyaṃtī paramaṃ padam

pativratā patiprāṇā prādhānye ca niveśitā/
rūpānvitā viśālākṣī tejasā bhāskaropamā

dyotayantī sadastatra sūryasyeva yathā prabhā/
jvalamānaṃ tathā vahniṃ śrayante ṛtvijastathā

paśūnāmiha gṛhṇānābhāgaṃ svasva carormudā/
yajñabhāgārthino devā vilambādbruvate tadā

kālahīnaṃ na kartavyaṃ kṛtaṃ na phaladaṃ yataḥ/
vedeṣvevamadhīkāro dṛṣṭaḥsarvairmanīṣibhiḥ

prāvargye kriyamāṇe tu brāhmaṇairvedapāragaiḥ/
kṣīradvayena saṃyukta śṛtenādhvaryuṇā tathā

upahūtenāgate nacāhūteṣu dvijanmasu/
kriyamāṇe tathābhakṣye dṛṣṭvā devī ruṣānvitā

uvāca devī brahmāṇaṃ sadomadhye tu mauninam/
kimetadyujyate deva kartumetadviceṣṭitam

māṃ parityajya yatkāmātkṛtavānasi kilbiṣam/
natulyāpādarajasā mamaiṣā yā śiraḥ kṛtā

yadvadanti janāssarve saṃgatāḥ sadasi sthitāḥ/
ājñāmīśvarabhūtānāṃ tāṃ kuruṣva yadīcchasi

bhavatā rūpalobhena kṛtaṃ lokavigarhitam/
putreṣu nakṛtālajjā pautreṣucana te prabho

kāmakārakṛtaṃ manya etatkarmavigarhitam/
pitāmahosi devānāmṛṣīṇāṃ prapitāmahaḥ

kathaṃ na te trapā jātā ātmanaḥpaśyatastanum/
lokamadhyekṛtaṃ hāsyamahaṃ cāpakṛtā prabho

yadyeṣa te sthiro bhāvastiṣṭha deva namostute/
ahaṃkathaṃsakhīnāṃtu darśayiṣyāmi vaimukham

bhartrā me vidhṛtā patnī kathametadahaṃ vade/
"brahmovāca/
ṛtvigbhistvaritaścāhaṃ dīkṣākālādanaṃtaram

patnīṃ vinā na homotra śīghraṃ patnīmihānaya/
śakreṇaiṣā samānītā datteyaṃ mama viṣṇunā

gṛhītā ca mayā subhru kṣamasvaitaṃ mayā kṛtam/
na cāparādhaṃ bhūyonyaṃ kariṣye tava suvrate

pādayoḥ patitastehaṃ kṣamasveha namostute/
"pulastya uvāca/
evamuktā tadā kruddhā brahmāṇaṃ śaptumudyatā

yadi mesti tapastaptaṃ guravo yadi toṣitāḥ/
sarvabrahmasamūheṣu sthāneṣu vividheṣu ca

naiva te brāhmaṇāḥ pūjāṃ kariṣyaṃti kadācana/
ṝte tu kārtikīmekāṃ pūjāṃ sāṃvatsarīṃ tava

kariṣyanti dvijāḥ sarve martyā nānyatra bhūtale/
etadbrahmāṇamuktvāha śatakratumupasthitam

bhobhoḥ! śakra tvayānītā ābhīrī brahmaṇontikam/
yasmātte kṣudrakaṃkarmatasmātvaṃ lapsyase phalam

yadā saṃgrāmamadhye tvaṃ sthātā śakra bhaviṣyasi/
tadā tvaṃ śatrubhirbaddho nītaḥ paramikāṃ daśām

akiñcano naṣṭasatvaḥ śatrūṇāṃ nagare sthitaḥ/
parābhavaṃ mahatprāpya na cirādeva mokṣyase/१५०

śakraṃ śaptvā tadā devī viṣṇuṃ vākyamathābravīt/
bhṛguvākyena te janma yadā martye bhaviṣyati

bhāryāviyogajaṃ duḥkhaṃ tadā tvaṃ tatra bhokṣyase/
hṛtāteśatruṇā patnī pare pāro mahodadheḥ

na ca tvaṃ jñāsyase nītāṃ śokopahatacetanaḥ/
bhrātrā saha paraṃ kaṣṭāmāpadaṃ prāpya duḥkhitaḥ

yadā yadukule jātaḥ•★kṛṣṇasaṃjño bhaviṣyasi/
paśūnāṃ dāsatāṃ prāpya cirakālaṃ bhramiṣyasi

tadāha rudraṃ kupitā yadā dāruvane sthitaḥ/
tadā ta ṝṣayaḥ kruddhāḥśāpaṃ dāsyantivai hara

bhobhoḥ !kāpālika kṣudra strīrasmākaṃ jihīrṣasi/
tadetaddarpitaṃ tedya bhūmau liṅgaṃpatiṣyati

vihīnaḥ pauruṣeṇa tvaṃ muniśāpācca pīḍitaḥ/
gaṅgādvāresthitā patnī sā tvāmāśvāsayiṣyati

agne tvaṃ sarvabhakṣosi pūrvaṃ putreṇa me kṛtaḥ/
bhṛguṇā dharmanityena kathaṃ dagdhaṃ dahāmyaham

jātavedassa rudrastvāṃ retasā plāvayiṣyati/
amedhyeṣu ca tejihvā adhikaṃ prajvaliṣyati

brāhmaṇānṛtvijaḥ sarvānsāvitrīvaiśaśāpa ha/
pratigrahārthāgnihotrovṛthāṭavyāśrayāstathā

sadā tīrthāni kṣetrāṇi lobhādeva bhajiṣyatha/
parānneṣu sadātṛptā atṛptāssvagṛheṣu ca

ayājyayājanaṃ kṛtvā kutsitasya pratigraham/
vṛthādhanārjanaṃ kṛtvā vyayaṃ caiva tathā vṛthā

pretānāṃ tena pretatvaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ/
evaṃ śakraṃ tathā viṣṇuṃ rudraṃ vai pāvakaṃ tathā

brahmāṇaṃ brāhmaṇāṃścaiva sarvāṃstānāśapadruṣā/
śāpaṃ datvā tathāteṣāṃ niṣkrāṃtā sadasastathā

jyeṣṭhaṃ puṣkaramāsādya tadāsā ca vyavasthitā/
lakṣmīṃprāha satīṃ tāṃ caśakrabhāryāṃ varānanām

yuvatīstāstathovāca nātra sthāsyāmi sansadi/
tatracāhaṃ gamiṣyāmi yatraśroṣye na ca dhvanim

tatastāḥ pramadāḥ sarvāḥ prayātāḥ svaniketanam/
sāvitrī kupitā tāsāmapi śāpāya codyatā

yasmānmāṃ tu parityajya gatāstā devayoṣitaḥ/
tāsāmapi tathā śāpaṃpradāsyekupitā bhṛśam

naikatravāso lakṣmyāstu bhaviṣyatikadācana/
kṣudrā sā calacittā camūrkheṣu cavasiṣyati

mleccheṣu pārvatīyeṣu kutsite kutsite tathā/
mūrkheṣu cāvalipteṣu abhiśapte durātmani

evaṃvidhe nare syātte vasatiḥśāpakāritā/
śāpaṃ datvātatastasyā indrāṇīmaśapattatadā

brahmahatyā gṛhīteṃdre patyau teduḥkhabhāgini/
nahuṣāpahṛte rājye dṛṣṭvā tvāṃyācayiṣyati

ahamindraḥ kathaṃ caiṣā nopasthāsyati bāliśā/
sarvāndevānhaniṣyāmi na lapsyehaṃ śacīṃ yadi

naṣṭā tvaṃ ca tadā trastā vākpaterduḥkhitā gṛhe/
vasiṣyase durācāre mama śāpena garvite

devabhāryāsu sarvāsu tadā śāpamayacchata/
na cāpatyakṛtāṃ prītimetāḥ sarvā labhiṣyatha

dahyamānā divārātrau vaṃdhyāśabdena dūṣitāḥ/
gauryyapyevaṃ tadā śaptā sāvitryā varavarṇinī

rudamānā tu sā dṛṣṭā viṣṇunā ca prasāditā/
mā rodīstvaṃviśālākṣi ehyāgaccha sadāśubhe

praviśya ca sabhāṃ dehi mekhalāṃ kṣaumavāsasī/
gṛhāṇa dīkṣāṃ brahmāṇipādau ca praṇamāmi te

evamuktā'bravīdenaṃ na karomi vacastava/
tatracāhaṃ gamiṣyāmi yatraśroṣye na vai dhvanim

etāvaduktvā sāruhya tasmātsthānadgirau sthitā/
viṣṇustadagrataḥsthitvābadhvā ca karasampuṭaṃ

tuṣṭāva praṇato bhūtvā bhaktyā paramayāsthitaḥ/
"viṣṇuruvāca/
sarvagā sarvabhūteṣu draṣṭavyā sarvatodbhutā

sadasaccaiva yatkiṃciddṛśyaṃ tanna vinā tvayā/
tathāpiyeṣu sthāneṣu draṣṭavyā siddhimīpsubhiḥ

smartavyā bhūmikāmairvā tatpravakṣyāmi tegrataḥ/
sāvitrī puṣkarenāma tīrthānāṃ pravare śubhe

vārāṇasyāṃ viśālākṣī naimiṣe liṃgadhāriṇī/
prayāge lalitādevī kāmukā gandhamādane

mānase kumudā nāma viśvakāyā tathāmbare/
gomante gomatī nāma mandarekāmacāriṇī

madotkaṭā caitrarathe jayantī hastināpure/
kānyakubje tathā gaurīrambhā malayaparvate

ekāmrake kīrtimatī viśvā viśveśvarī tathā/
karṇike puruhasteti kedāre mārgadāyikā

nandā himavataḥ pṛṣṭe gokarṇe bhadrakālikā/
sthāṇvīśvare bhavānī tu bilvakebilvapatrikā

śrīśaile mādhavīdevī bhadrābhadreśvarī tathā/
jayā varāhaśaile tu kamalākamalālaye

rudrakoṭyāṃ turudrāṇī kālī kālañjare tathā/
mahāliṃge tu kapilā karkoṭe maṃgaleśvarī

śāligrāme mahādevī śivaliṃgejalapriyā/
māyāpuryāṃ kumārītu santānelalitātathā

utpalākṣī sahasrākṣe hiraṇyākṣe mahotpalā/
gayāyāṃ maṃgalā nāma vimalā puruṣottame

vipāśāyāmamoghākṣī pāṭalā puṇyavarddhane/
nārāyaṇī supārśve tu trikūṭe bhadrasuṃdarī

vipule vipulā nāma kalyāṇī malayācale/
koṭavī koṭitīrthe tu sugaṃdhā mādhavīvane

kubjāmrake trisandhyā tu gaṃgādvāre haripriyā/
śivakuṇḍe śivānaṃdā nandinī devikātaṭe

rukmiṇī dvāravatyāṃ tu rādhā vṛndāvane tathā/
devakī mathurāyāṃ tu pātāle parameśvarī

citrakūṭe tathā sītā viṃdhye viṃdhyanivāsinī/
sahyādrāvekavīrā tu hariścandre tu candrikā

ramaṇā rāmatīrthe tu yamunāyāṃ mṛgāvatī/
karavīre mahālakṣmī rumādevī vināyake

arogā vaidyanāthe tu mahākāle maheśvarī/
abhayā puṣpatīrthe tu amṛtā viṃdhyakandare

māṇḍavye māṇḍavī devī svāhā māheśvare pure/
vegale tu pracaṇḍātha caṇḍikāmarakaṇṭake/२००

someśvare varārohā prabhāse puṣkarāvatī/
devamātā sarasvatyāṃpārāpāre taṭe sthitā

mahālaye mahāpadmāpayoṣṇyāṃ piṃgaleśvarī/
siṃhikā kṛtaśauce tu kārtikeye tu śaṃkarī

utpalāvartake lolā subhadrā sindhusaṃgame/
umā siddhavane lakṣmīranaṃgā bharatāśrame

jālandhare viśvamukhī tārā kiṣkindhaparvate/
devadāruvane puṣṭirmedhā kāśmīramaṇḍale

bhīmā devī himādrau ca tuṣṭirvastreśvare tathā/
kapālamocane śraddhā mātā kāyāvarohaṇe

śaṅkhoddhāre dhvanirnāma dhṛtiḥpiṇḍārake tathā/
kālā tu candrabhāgāyāmacchode siddhidāyinī

veṇāyāmamṛtā devī vadaryāmūrvaśī tathā/
auṣadhī cottarakurau kuśadvīpe kuśodakā

manmathā hemakūṭe tu kumude satyavādinī/
aśvatthevandanīyā tu nidhirvai śravaṇālaye

gāyatrī vedavadane pārvatī śivasannidhau/
devaloke tatheṃdrāṇī brahmāsye tu sarasvatī

sūryabimbe prabhānāma mātṝṇāṃ vaiṣṇavī tathā/
arundhatī satīnāṃ tu rāmāsu ca tilottamā

citre brahmakalā nāma śaktiḥ sarvaśarīriṇāṃ/
etadbhaktyā mayā proktaṃ nāmāṣṭaśatamuttamaṃ

aṣṭottaraṃ ca tīrthānāṃ śatametadudāhṛtaṃ/
yo japecchruṇuyādvāpi sarvapāpaiḥ pramucyate

yeṣu tīrtheṣu yaḥ kṛtvā snānaṃ paśyennarottamaḥ/
sarvapāpavinirmuktaḥ kalpaṃ brahmapure vaset

nāmāṣṭakaśataṃ yastu śrāvayedbrahmasannidhau/
paurṇamāsyāmamāyāṃ vā bahuputro bhavennaraḥ

godāne śrāddhadāne vā ahanyahani vā punaḥ/
devārcanavidhau śṛṇvanparaṃ brahmādhigacchati

evaṃ stuvaṃtaṃ sāvitrī viṣṇuṃ provāca suvratā/
samyakstutā tvayā putra tvamajayyobhaviṣyasi

avatāre sadārastvaṃ pitṛmātṛṣu vallabhaḥ/
iha cāgatya yo māṃ tu stavenānena saṃstuyāt

sarvapāpavinirmuktaḥ paraṃ sthānaṃ gamiṣyati/
gacchayajñaṃ viriñcasya samāptiṃ naya putraka

kurukṣetre prayāge ca bhaviṣye cānnadāyinī/
samīpagā sthitā bharttuḥkariṣye tava bhāṣitam

evamukto gato viṣṇurbrahmaṇaḥ sada uttam/
gatāyāmatha sāvitryāṃ gāyatrī vākyamabravīt

śṛṇvantu vākyamṛṣayo madīyaṃ bhartṛsannidhau/
yadidaṃ vacmyahaṃ tuṣṭā varadānāya codyatā

brahmāṇaṃ pūjayiṣyaṃti narā bhaktisamanvitāḥ/
teṣāṃ vastraṃ dhanaṃdhānyaṃ dārāḥsaukhyaṃ dhanāni ca

avicchinnaṃ tathā saukhyaṃ gṛhe vai putrapautrakam/
bhuktvāsau suciraṃ kālamaṃte mokṣaṃ gamiṣyati

"pulastya uvāca/
brahmāṇaṃ ca pratiṣṭhāpya sarvayatnairvidhānataḥ/
yatpuṇyaphalamāpnoti tadekāgramanāḥ śṛṇu

sarvayajña tapo dāna tīrtha vedeṣu yatphalam/
tatphalaṃ koṭiguṇitaṃ labhetaitatpratiṣṭhayā

paurṇamāsyupavāsaṃ tu kṛtvā bhaktyā narādhipa/
anena vidhinā yastu viriñciṃ pūjayennaraḥ

pratipadi mahābāho sa yāti brahmaṇaḥ padam/
viriñciṃ vāsudevaṃ tu ṛtvigbhiśca viśeṣataḥ

kārtike māsi devasya rathayātrā prakīrtitā/
yāṃkṛtvāvāmānavābhaktyāsaṃyāntibrahmalokatām

kārtike māsi rājeṃdra paurṇamāsyāṃ caturmukham/
mārgeṇa brahmaṇā sārddhaṃ sāvitryā ca paraṃtapa

bhrāmayennagaraṃ sarvaṃ nānāvādyasamanvitaḥ/
snapayedbhramayitvā tu salokaṃ nagaraṃ nṛpa

brāhmaṇānbhojayitvāgre śāṇḍileyaṃ prapūjya ca/
āropayedrathe devaṃ puṇyavāditraniḥsvanaiḥ

rathāgre śāṇḍilīputraṃ pūjayitvā vidhānataḥ/
brāhmaṇānvācayitvātu kṛtvā puṇyāhamaṅgalam

devamāropayitvā ca rathe kuryātprajāgaraṃ/
nānāvidhaiḥ prekṣaṇikairbrahmaghauṣaiśca puṣkalaiḥ

kṛtvā prajāgaraṃ devaṃ prabhāte brāhmaṇānnṛpa/
bhojayitvā yathāśakti bhakṣyabhojyairanekaśaḥ

pūjayitvā janaṃ dhīra maṃtreṇa vidhivannṛpa/
ājyena tu mahābāho payasā pāyasena ca

brāhmaṇānvācayitvā tu svastyā tu vidhivannṛpa/
kṛtvā puṇyāhaśabdaṃ ca tadrathaṃ bhrāmayetpure

vipraiścaturvedavidbhirbhrāmayedbrahmaṇo ratham/
bahvṛvṛcātharvaṇairvīrachandogādhvaryubhistathā

bhrāmayeddevadevasya suraśreṣṭhasya taṃ rathaṃ/
pradakṣiṇaṃ puraṃ sarvaṃ mārgeṇa susamena tu

na voḍhavyo ratho vīra rūdreṇa hitamicchatā/
na cārohedrathaṃ prājño muktvaikaṃ bhojakaṃ nṛpaḥ

brahmaṇo dakṣiṇe pārśve gāyatrīṃ sthāpayennṛpa/
bhojakaṃ vāmapārśve tupurataḥpaṃṅkajaṃ nyeset

evaṃ tūryaninādaistu śaṅkha śabdaiśca puṣkalaiḥ/
bhrāmayitvā rathaṃ vīra puraṃ sarvaṃ pradakṣiṇam

svasthāne sthāpayeddevaṃ datvā nīrājanaṃ budhaḥ/
yaevaṃ kurute yātrāṃ yo vā bhaktyāpipaśyati

rathaṃ vā karṣayedyastu sa gacchedbrahmaṇaḥ padaṃ/
kārtike māsyamāvāsyāṃ yaśca dīpapradīpanaṃ

śālāyāṃ brahmaṇaḥ kuryātsa gacchetparamaṃ padam/
gandhapuṣpairnavairvastrairātmānaṃ pūjayettu yaḥ

tasyāṃ pratipadāyāṃ tu sa gacchedbrahmaṇaḥ padam/
mahāpuṇyātithiriyaṃ *-balirājyapravartinī

brahmaṇaḥ supriyā nityaṃ bāleyī parikīrtitā/
brahmāṇaṃ pūjayedyo'syāmātmānaṃ ca viśeṣataḥ

sa yāti paramaṃ sthānaṃ viṣṇoramitatejasaḥ/
caitre māsi mahābāho puṇyā pratipadāṃ varā

tasyāṃ yaḥ śvapacaṃ spṛṣṭvā snānaṃ kuryānnarottamaḥ/
na tasya duritaṃ kiṃcinnādhayo vyādhayo nṛpa

bhavanti kuruśārdūla tasmātsnānaṃ samācaret/
divyaṃ nīrājanaṃtaddhi sarvarogavināśanaṃ

gomahiṣyādi yatkiṃcittatsarvaṃ karṣayennṛpa/
tena vastrādibhiḥ sarvaistoraṇaṃbāhyato nyaset/२५०

brāhmaṇānāṃ tathā bhojyaṃ kuryātkurukulodvaha/
tisro hyetāḥ purā proktāstithayaḥ kurunandana

kārtikāśvayuje māsi caitremāsi tathā nṛpa/
snānaṃ dānaṃ śataguṇaṃ kārttike yā tithirnṛpa

balirājñastu śubhadā paśūnāṃ hitakāriṇī/
"gāyatryuvāca/
yaduktaṃ tu tayā vākyaṃ sāvitryā kamalodbhavaṃ

na tu te brāhmaṇāḥ pūjāṃ kariṣyanti kadācana/
madīyaṃ tu vacaḥśrutvā ye kariṣyanti cārcanaṃ

iha bhuktvā tu bhogāṃste paratra mokṣabhāginaḥ/
etāṃ jñātvā parāṃ dṛṣṭiṃ varaṃ tuṣṭaḥ prayacchati

śakrāhaṃ te varaṃ dāsye saṃgrāme śatrunigrahe/
tadā brahmā mocayitā gatvā śatruniketanam

svapuraṃ lapsyase naṣṭaṃ śatrunāśātparāṃ mudaṃ/
akaṃṭakaṃ mahadrājyaṃ trailokye te bhaviṣyati

martyaloke yadā viṣṇo avatāraṃ kariṣyasi/
bhrātrā saha paraṃ duḥkhaṃ svabhāryāharaṇādijaṃ

hatvā śatruṃ punarbhāryāṃ lapsyase surasannidhau/
gṛhītvātāṃ punārājyaṃ kṛtvā svargaṃgamiṣyasi

ekādaśasahasrāṇi varṣāṇāṃ ca punardivaṃ/
khyātiste vipulā loke anurāgaṃ janaissaha

sāntānikānāma teṣāṃ lokā sthāsyanti bhāvitāḥ/
tvayā te tāritā deva rāmarūpeṇa mānavāḥ

gāyatrī tu tadā rudraṃvaradā pratyabhāṣata/
patitepica te liṃge pūjāṃ kurvaṃti ye narāḥ

te pūtāḥ puṇyakarmāṇaḥ svargalokasya bhāginaḥ/
na tāṃ gatiṃ cāgnihotre na kratau hutapāvake

yāṃ gatiṃ manujā yāṃti tava liṃgasya pūjanāt/
gaṃgātīre sadā liṃgaṃ bilbapatreṇa ye tava

pūjayiṣyaṃti suprātā rudralokasya bhāginaḥ/
prāpyāpi śarvabhaktatvamagne tvaṃ bhava pāvanaḥ

tvayi prīte surāḥ sarve prītā vai nātra saṃśayaḥ/
tvanmukhena havirdevaiḥ prītāḥ prīte tvayidhruvam

bhuñjate nātra sandeho vedoktaṃ vacanaṃ yathā/
gāyatrī brāhmaṇāṃstāṃśca sarvāṃścaivābravīdidaṃ

yuṣmākaṃ prīṇanaṃ kṛtvā sarvatīrtheṣu mānavāḥ/
padaṃ sarve gamiṣyaṃti vairājākhyaṃ na saṃśayaḥ

annaprakārānvividhāndatvā dānānyanekaśaḥ/
śrāddheṣu prīṇanaṃ kṛtvā devadevā bhavanti te

ye ca vai brāhmaṇaśreṣṭhāsteṣāmāsye divaukasaḥ/
bhuñjate ca haviḥ kṣipraṃ kavyaṃ caivapitāmahāḥ

yūyaṃ hi dhāraṇe śaktāstrailokyasya na saṃśayaḥ/
prāṇāyāmena caikena sarve pūtā bhaviṣyatha

viśeṣātpuṣkare snātvā māṃ japtvā vedamātaraṃ/
pratigrahakṛtāndoṣānna prāpsyatha dvijotamāḥ

puṣkare cānnadānena prītāḥ syuḥ sarvadevatāḥ/
ekasminbhojite viprekoṭyāḥ phalamavāpsyate

brahmahatyādipāpāni duṣkṛtāni kṛtāni ca/
kariṣyaṃti narāssarve datvā yuṣmatkare dhanam

madīyena tu jāpyena pūjanīyastribhiḥ kṛtaiḥ/
brahmahatyāsamaṃ pāpaṃ tatkṣaṇādeva naśyati

daśabhirjanmabhirjātaṃ śatena ca purā kṛtaṃ/
triyugena sahasreṇa gāyatrī hanti kilbiṣaṃ

evaṃ jñātvā sadā pūtā jāpye tu mama vai kṛte/
bhaviṣyadhvaṃ na saṃdeho nātra kāryā vicāraṇā

praṇavena trimātreṇa sārddhaṃjaptvā viśeṣataḥ/
pūtāḥ sarve na saṃdeho japtvāmāṃ śirasā saha

aṣṭākṣarā sthitā cāhaṃ jagadvyāptaṃ mayā ttvidaṃ/
mātāhaṃ sarvavedānāṃ padaiḥ sarveralaṃkṛtā

japtvā māṃ bhaktitaḥ siddhiṃ yāsyaṃti dvijasattamāḥ/
prādhānyaṃ mama jāpyena sarveṣāṃ vo bhaviṣyati

gāyatrīsāramātropi varaṃ vipraḥ susaṃyataḥ/
nāyaṃtritaścaturvedī sarvāśī sarvavikrayī

yasmādvipreṣu sāvitryā śāpo dattaḥsadasyatha/
atra dattaṃ hutaṃ cāpi sarvamakṣayakārakam

datto varo mayā tena yuṣmākaṃ dvijasattamāḥ/
agnihotraparā viprāstrikālaṃ homadāyinaḥ

svargaṃ te tu gamiṣyaṃti saikaviṃśatibhiḥ kulaiḥ/
evaṃ śakrasya viṣṇośca rudrasya pāvakasya ca

brahmaṇo brāhmaṇānāṃ ca gāyatrīvaramuttamam/
tasminvai puṣkare dattvā brahmaṇaḥpārśvagā'bhavat

cāraṇaistu tadā''khyātaṃ lakṣmyā vai śāpakāraṇam/
yuvatīnāñca sarvāsāṃ śāpāñjñātvāpṛthakpṛthak

lakṣmyāścaiva varaṃ prādādgāyatrī brahmaṇaḥ priyā/
akutsitānsadā sarvānkurvantī dhanaśobhanā

śobhiṣyase na saṃdehaḥ sarvebhyaḥ prītidāyinī/
ye tvayā vīkṣitāḥputri sarvete puṇyabhojanāḥ

parityaktāstvayā ye tu sarve te duḥkhabhāginaḥ/
teṣāṃ jātiḥ kulaṃ śīlaṃ dharmaścaiva varānane

sabhāyāṃ te ca śobhaṃte dṛśyaṃte caiva pārthivaiḥ/
arthitvaṃ caiva teṣāṃ tu kariṣyaṃti dvijottamāḥ

saujanyaṃ teṣu kurvaṃti tvaṃ no bhrātā pitā guruḥ/
bāṃdhavopi na saṃdeho na jīveyaṃ tvayā vinā

tvayi dṛṣṭe prasannā me dṛṣṭirbhavati śobhanā/
manaḥ prasīdatetyarthaṃ satyaṃ satyaṃ vadāmi te

evaṃvidhāni vākyāni tvaddṛṣṭyā ye nirīkṣitāḥ/
sajjanāste tu śroṣyaṃti janānāṃ prītidāyakāḥ

indratvaṃ nahuṣaḥ prāpya dṛṣṭvā tvāṃ yācayiṣyati/
tvaddṛṣṭyā tu hataḥpāpo hyagastyavacanāddhruvam

sarpatvaṃ samanuprāpya prārthayiṣyati taṃ tu saḥ/
darpeṇāhaṃ vinaṣṭosmi śaraṇaṃ me mune bhava

vākyena tena tasyāsau nṛpasya bhagavānṛṣiḥ/
kṛtvā manasi kāruṇyamidaṃ vākyaṃ vadiṣyati

utpatsyate kule rājā tvadīye kulanandanaḥ/
sarparūpadharaṃ dṛṣṭvā sa te śāpaṃ hi bhetsyati

tadā tvaṃ sarpatāṃ tyaktvā punaḥ svargaṃ gamiṣyasi/
aśvamedhakṛtena tvaṃ bhartrā saha punardivam

prāpsyase varadānena madīyena sulocane/
"pulastya uvāca/
devapatnyastadā sarvāstuṣṭayā paribhāṣitāḥ

apatyairapi hīnānāṃ naiva duḥkhaṃ bhaviṣyati/
gaurī caiva tu gāyatryā tadā sāpi vibodhitā/३००

bṛṃhitā paritoṣeṇa varāndattvā manasvinī/
samāptiṃtasya yajñasya kāñkṣantībrahmaṇaḥpriyā

varadāṃ tāṃ tathā dṛṣṭvā gāyatrīṃ vedamātaram/
praṇipatya tadā rudraḥ stutimetāṃ cakāra ha

"rudra uvāca/
namostu te vedamātaraṣṭākṣaraviśodhite/
gāyatrī durgataraṇī vāṇī saptavidhā tathā

sarvāṇi stutiśāstrāṇi gāthāśca nikhilāstathā/
akṣarāṇi ca sarvāṇi lakṣaṇāni tathaiva ca

bhāṣyādi sarvaśāstrāṇi ye cānye niyamāstathā/
akṣarāṇi ca sarvāṇi tvaṃ tu devi namostute

śvetā tvaṃ śvetarūpāsi śaśāṃkena samānanā/
bibhratī vipulau bāhū kadalīgarbhakomalau

eṇaśrṛm̐gaṃ kare gṛhya paṃkajaṃ ca sunirmalam/
vasānā vasane kṣaume raktenottaravāsasā

śaśiraśmiprakāśena hāreṇorasi rājitā/
divyakuṃḍalapūrṇābhyāṃ karṇābhyāṃ suvibhūṣitā

caṃdrasāpatnyabhūtena mukhena tvaṃ virājase/
makuṭenātiśuddhena keśabaṃdhena śobhitā

bhujaṃgābhogasadṛśau bhujau te bhūṣaṇandivaḥ/
stanau te rucirau devi vartulau samacūcukau

jaghanenātiśubhreṇa trivalībhaṃgadarpitā/
sumadhyavarttinī nābhirgaṃbhīrā śubhadarśinī

vistīrṇajaghanā devī suśroṇī ca varānane/
sujātavṛttoruyugā sujānu caraṇā tathā

trailokyadhāriṇī sā tvaṃ bhuvi satyopayācanā/
bhaviṣyasi mahābhāge varadā varavarṇinī

puṣkare ca kṛtā yātrā dṛṣṭvā tvāṃ saṃbhaviṣyati/
jyeṣṭhe māsepaurṇamāsyāmagryāṃpūjāṃ ca lapsyase

ye ca vā tvatprabhāvajñāḥ pūjayiṣyaṃti mānavāḥ/
na teṣāṃ durlabhaṃ kiṃcitputrato dhanatopi vā

kāntāreṣu nimagnānāmaṭavyāṃ vā mahārṇave/
dasyubhirvāniruddhānāṃ tvaṃ gatiḥ paramā nṛṇām

tvaṃ siddhiḥśrīrdhṛtiḥ kīrtirhrīrvidyā sannatirmatiḥ/
saṃdhyā rātriḥprabhā nidrā kālarātristvameva ca

aṃbā ca kamalā māturbrahmāṇī brahmacāriṇī/
jananī sarvadevānāṃ gāyatrī paramāṃganā

jayā ca vijayā caiva puṣṭistvaṃ ca kṣamā dayā/
sāvitryavarajā cāsi sadā ceṣṭā pitāmahe

bahurūpā viśvarūpā sunetrā brahmacāriṇī/
surūpā tvaṃ viśālākṣī bhaktānāṃ parirakṣiṇī

nagareṣu ca puṇyeṣu āśrameṣu varānane/
vāsastava mahādevi vaneṣūpavaneṣu ca

brahmasthāneṣu sarveṣu brahmaṇo vāmataḥ sthitā/
dakṣiṇena tu sāvitrī madhye brahmā pitāmahaḥ

aṃtarvedī ca yajñānāmṛtvijāṃ cāpi dakṣiṇā/
siddhistvaṃhi nṛpāṇāṃca velā sāgarajā matā

brahmacāriṇi yā dīkṣā śobhā ca paramā matā/
jyotiṣāṃca prabhā devīlakṣmīrnārāyaṇe sthitā

kṣamā siddhirmunīnāṃ ca nakṣatrāṇāṃ ca rohiṇī/
rājadvāreṣu tīrtheṣu nadīnāṃ saṃgameṣu ca

pūrṇimā pūrṇacaṃdre ca buddhirnītyāṃ kṣamā dhṛtiḥ/
umādevī ca nārīṇāṃ śrūyase varavarṇinī

indrasya cārudṛṣṭistvaṃ sahasranayanopagā/
ṝṣīṇāṃ dharmabuddhistvaṃ devānāṃ ca parāyaṇā

karṣakāṇāṃ ca sītā tvaṃ bhūtānāṃ dharaṇī tathā/
strīṇāmavaidhavyakarī dhanadhānyapradā sadā

vyādhiṃ mṛtyuṃ bhayaṃ caiva pūjitā śamayiṣyasi/
tathā tu kārtike māsi paurṇamāsyāṃsupūjitā

sarvakāmapradā devī bhaviṣyasi śubhaprade/
yaścedaṃ paṭhate stotraṃ śṛṇuyādvāpyabhīkṣṇaśaḥ

sarvārthasiddhiṃ labhate naro nāstyatra saṃśayaḥ/
"gāyatryuvāca/
bhaviṣyatyevamevaṃ tu yattvayā putra bhāṣitam

viṣṇunā sahitaḥ sarvasthāneṣveva bhaviṣyasi/
iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṇḍe sāvitrī vivādagāyatrī varapradānaṃ nāma saptadaśo'dhyāyaḥ