Padma Purana · Chapter 1.14
bhīṣma uvāca/
kathaṃ tripuruṣājjāto hyarjunaḥ paravīrahā/
kathaṃ karṇastu kānīnaḥ sūtajaḥ parikīrtyate
varaṃ tayoḥ kathaṃ bhūtaṃ nisargādeva tadvada/
bṛhatkautūhalaṃ mahyaṃ tadbhavānvaktumarhati
pulastya uvāca/
chinne vaktre purā brahmā krodhena mahatā vṛtaḥ/
lalāṭe svedamutpannaṃ gṛhītvā tāḍayadbhuvi
svedataḥ kuṃḍalī jajñe sadhanuṣko maheṣudhiḥ/
sahasrakavacī vīraḥ kiṃkaromītyuvāca ha
tamuvāca viriṃcastu darśayanrudramojasā/
hanyatāmeṣa durbuddhirjāyate na yathā punaḥ
brahmaṇo vacanaṃ śrutvā dhanurudyamya pṛṣṭhataḥ/
saṃpratasthe maheśasya bāṇahastotiraudradṛk
dṛṣṭvā puruṣamatyugraṃ bhītastasya trilocanaḥ/
apakrāṃtastato vegādviṣṇorāśramamabhyagāt
trāhitrāhīti māṃ viṣṇo narādasmācca śatruhan/
brahmaṇā nirmitaḥ pāpo mleccharūpo bhayaṃkaraḥ
yathā hanyānna māṃ kruddhastathā kuru jagatpate/
huṃkāradhvaninā viṣṇurmohayitvā tu taṃ naram
adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ yogātmā viśvadṛkprabhuḥ/
tatra prāptaṃ virūpākṣaṃ sāṃtvayāmāsa keśavaḥ
tatassa praṇato bhūmau dṛṣṭo devena viṣṇunā/
viṣṇuruvāca/
pautro hi me bhavānrudra kaṃ te kāmaṃ karomyaham
dṛṣṭvā nārāyaṇaṃ devaṃ bhikṣāṃ dehītyuvāca ha/
kapālaṃ darśayitvāgre prajvalaṃstejasotkaṭam
kapālapāṇiṃ saṃprekṣya rudraṃ viṣṇuracintayat/
konyo yogyo bhavedbhikṣurbhikṣādānasya sāṃpratam
yogyo'yamiti saṃkalpya dakṣiṇaṃ bhujamarpayat/
tadbibhedātitīkṣṇena śūlena śaśiśekharaḥ
prāvartata tato dhārā śoṇitasya vibhorbhujāt/
jāṃbūnadarasākārā vahnijvāleva nirmitā
nipapāta kapālāṃtaśśambhunā sā prabhikṣitā/
ṛjvī vegavatī tīvrā spṛśaṃtī tvāṃbaraṃ javāt
paṃcāśadyojanā dairghyādvistārāddaśayojanā/
divyavarṣasahasraṃ sā samuvāha harerbhujāt
iyaṃtaṃ kālamīśosau bhikṣāṃ jagrāha bhikṣukaḥ/
dattā nārāyaṇenātha kāpāle pātra uttame
tato nārāyaṇaḥ prāha śaṃbhuṃ paramidaṃ vacaḥ/
saṃpūrṇaṃ vā na vā pātraṃ tato vai paramīśvaraḥ
satoyāṃbudanirghoṣaṃ śrutvā vākyaṃ harerharaḥ/
śaśisūryāgninayanaḥ śaśiśekharaśobhitaḥ
kapāle dṛṣṭimāveśya tribhirnetrairjanārdanam/
aṃgulyā ghaṭayanprāha kapālaṃ paripūritam
śrutvā śivasya tāṃ vāṇīṃ viṣṇurdhārāṃ samāharat/
paśto'tha harerīśaḥ svāṃgulyā rudhiraṃ tadā
divyavarṣasahasraṃ ca dṛṣṭipātairmamaṃtha saḥ/
mathyamāne tato rakte kalilaṃ budbudaṃ kramāt
babhūva ca tataḥ paścātkirīṭī saśarāsanaḥ/
baddhatūṇīrayugalo vṛṣaskaṃdhoṅgulitravān
puruṣo vahnisaṃkāśaḥ kapāle saṃpradṛśyate/
taṃ dṛṣṭvā bhagavānviṣṇuḥ prāha rudramidaṃ vacaḥ
kapāle bhava ko vā'yaṃ prādurbhūto'bhavannaraḥ/
vacaḥ śrutvā harerīśastamuvāca vibho śṛṇu
naro nāmaiṣa puruṣaḥ paramāstravidāṃ varaḥ/
bhavatokto nara iti narastasmādbhaviṣyati
naranārāyaṇau cobhau yuge khyātau bhaviṣyataḥ/
saṃgrāme devakāryeṣu lokānāṃ paripālane
eṣa nārāyaṇasakho narastasmādbhaviṣyati/
athāsuravadhe sāhyaṃ tava kartā mahādyutiḥ
munirjñānaparīkṣāyāṃ jetā loke bhaviṣyati/
tejodhikamidaṃ divyaṃ brahmaṇaḥ paṃcamaṃ śiraḥ
tejaso brahmaṇo dīptādbhujasya tava śoṇitāt/
mama dṛṣṭi nipātācca trīṇi tejāṃsi yāni tu
tatsaṃyogasamutpannaḥ śatruṃ yuddhe vijeṣyati/
avadhyā ye bhaviṣyaṃti durjayā api cāpare
śakrasya cāmarāṇāṃ ca teṣāmeṣa bhayaṃkaraḥ/
evamuktvā sthitaḥ śaṃbhurvismitaśca haristadā
kapālasthaḥ sa tatraiva tuṣṭāva harakeśavau/
śirasyaṃjalimādhāya tadā vīra udāradhīḥ
kiṃkaromīti tau prāha ityuktvā praṇataḥ sthitaḥ/
tamuvāca haraḥ śrīmānbrahmaṇā svena tejasā
sṛṣṭo naro dhanuṣpāṇistvamenaṃ tu niṣūdaya/
itthamuktvāṃjalidharaṃ stuvaṃtaṃ śaṃkaro naram
tathaivāṃjalisaṃbaddhaṃ gṛhītvā ca karadvayam/
uddhṛtyātha kapālāttaṃ punarvacanamabravīt
sa eṣa puruṣo raudro yo mayā veditastava/
viṣṇuhuṃkāraracitamohanidrāṃ praveśitaḥ
vibodhayainaṃ tvaritamityuktvāntardadhe haraḥ/
nārāyaṇasya pratyakṣaṃ nareṇānena vai tadā
vāmapādahataḥ sopi samuttasthau mahābalaḥ/
tato yuddhaṃ samabhavatsvedaraktajayormahat
visphāritadhanuḥ śabdaṃ nāditāśeṣabhūtalam/
kavacaṃ svedajasyaikaṃ raktajena tvapākṛtam
evaṃ sametayoryuddhe divyaṃ varṣadvayaṃ tayoḥ/
yudhyatoḥ samatītaṃ ca svedaraktajayornṛpa
raktajaṃ dvibhujaṃ dṛṣṭvā svedajaṃ caiva saṃgatau/
vicintya vāsudevogādbrahmaṇaḥ sadanaṃ param
sasaṃbhramamuvācedaṃ brahmāṇaṃ madhusūdanaḥ/
raktajenādya bho brahmansvedajoyaṃ nipātitaḥ
śrutvaitadākulo brahmā babhāṣe madhusūdanam/
hare dyajanmani naro madīyo jīvatādayam
tathā tuṣṭo'bravīttaṃ ca viṣṇurevaṃ bhaviṣyati/
gatvā tayo raṇamapi nivāryā''ha ca tāvubhau
anyajanmani bhavitā kalidvāparayormithaḥ/
saṃdhau mahāraṇe jāte tatrāhaṃ yojayāmi vāṃ
viṣṇunā tu samāhūya graheśvarasureśvarau/
uktāvimau narau bhadrau pālanīyau mamājñayā
sahasrāṃśo svedajoyaṃ svakīyoṃ'śo dharātale/
dvāparāṃtevatāryoyaṃ devānāṃ kāryasiddhaye
yadūnāṃ tu kule bhāvī śūronāma mahābalaḥ/
tasya kanyā pṛthā nāma rūpeṇāpratimā bhuvi५०
utpatsyati mahābhāgā devānāṃ kāryasiddhaye/
durvāsāstu varaṃ tasyai maṃtragrāmaṃ pradāsyati
maṃtreṇānena yaṃ devaṃ bhaktyā āvāhayiṣyati/
devi tasya prasādāttu tava putro bhaviṣyati
sā ca tvāmudaye dṛṣṭvā sābhilāṣā rajasvalā/
ciṃtābhipannā tiṣṭhaṃtī bhajitavyā vibhāvaso
tasyā garbhe tvayaṃ bhāvī kānīnaḥ kuṃtinaṃdanaḥ/
bhaviṣyati suto devadevakāryārthasiddhaye
tatheti coktvā provāca tejorāśirdivākaraḥ/
putramutpādayiṣyāmi kānīnaṃ balagarvitam
yasya karṇeti vai nāma lokaḥ sarvo vadiṣyati/
matprasādādasya viṣṇo viprāṇāṃ bhāvitātmanaḥ
adeyaṃ nāsti vai loke vastu kiṃcicca keśava/
evaṃ prabhāvaṃ caivainaṃ janaye vacanāttava
evamuktvā sahasrāṃśurdevaṃ dānavaghātinam/
nārāyaṇaṃ mahātmānaṃ tatraivāṃtardadhe raviḥ
adarśanaṃ gate deve bhāskare vāritaskare/
vṛddhaśravasamapyevamuvāca prītamānasaḥ
sahasranetraraktottho naro'yaṃ madanugrahāt/
svāṃśabhūto dvāparāṃte yoktavyo bhūtale tvayā
yadā pāṃḍurmahābhāgaḥ pṛthāṃ bhāryāmavāpsyati/
mādrīṃ cāpi mahābhāga tadāraṇyaṃ gamiṣyati
tasyāpyaraṇyasaṃsthasya mṛgaḥ śāpaṃ pradāsyati/
tena cotpannavairāgyaḥ śataśṛgaṃ gamiṣyati
putrānabhīpsankṣetrotthānbhāryāṃ sa pravadiṣyati/
anīpsaṃtī tadā kuṃtī bharttāraṃ sā vadiṣyati
nāhaṃ martyasya vai rājanputrānicche kathaṃcana/
daivatebhyaḥ prasādācca putrānicche narādhipa
prārthayaṃtyai tvayā śakra kuṃtyai deyo narastataḥ/
vacasā ca madīyena evaṃ kuru śacīpate
athābravīttadā viṣṇuṃ deveśo duḥkhito vacaḥ/
asminmanvaṃtare'tīte caturviṃśatike yuge
avatīrya raghukule gṛhe daśarathasya ca/
rāvaṇasya vadhārthāya śāṃtyarthaṃ ca divaukasām
rāmarūpeṇa bhavatā sītārthamaṭatā vane/
matputro hiṃsito deva sūryaputrahitārthinā
vālināma plavaṃgeṃdraḥ sugrīvārthe tvayā yataḥ/
duḥkhenānena taptohaṃ gṛhṇāmi na sutaṃ naram
agṛhṇamānaṃ deveṃdraṃ kāraṇāṃtaravādinam/
hariḥ proce śunāsīraṃ bhuvo bhārāvatāraṇe
avatāraṃ kariṣyāmi martyaloke tvahaṃ prabho/
sūryaputrasya nāśārthaṃ jayārthamātmajasya te
sārathyaṃ ca kariṣyāmi nāśaṃ kurukulasya ca/
tato hṛṣṭobhavacchakro viṣṇuvākyena tena ha
pratigṛhya naraṃ hṛṣṭaḥ satyaṃ cāstu vacastava/
evamuktvā varaṃ devaḥ preṣayitvā'cyutaḥ svayam
gatvā tu puṃḍarīkākṣo brahmāṇaṃ prāha vai punaḥ/
tvayā sṛṣṭamidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram
āvāṃ kāryasya karaṇe sahāyau ca tava prabho/
svayaṃ kṛtvā punarnāśaṃ kartuṃ deva na budhyase
kṛtaṃ jugupsitaṃ karma śaṃbhumetaṃ jighāṃsatā/
tvayā ca devadevasya sṛṣṭaḥ kopena vai pumān
śuddhyarthamasya pāpasya prāyaścittaṃ paraṃ kuru/
gṛhṇanvahnitrayaṃ deva agnihotramupāhara
puṇyatīrthe tathā deśe vane vāpi pitāmaha/
svapatnyā sahito yajñaṃ kuruṣvāsmatparigrahāt
sarve devāstathādityā rudrāścāpi jagatpate/
ādeśaṃ te kariṣyaṃti yatosmākaṃ bhavānprabhuḥ
ekohi gārhapatyognirdakṣiṇāgnirdvitīyakaḥ/
āhavanīyastṛtīyastu trikuṃḍeṣu prakalpaya
vartule tvarcayātmānammāmatho dhanurākṛtau/
catuḥkoṇe haraṃ devaṃ ṛgyajuḥsāmanāmabhiḥ
agnīnutpādya tapasā parāmṛddhimavāpya ca/
divyaṃ varṣasahasraṃ tu hutvāgnīnśamayiṣyasi
agnihotrātparaṃ nānyatpavitramiha paṭhyate/
sukṛtenāgnihotreṇa praśuddhyaṃti bhuvi dvijāḥ
paṃthāno devalokasya brāhmaṇairdaśitāstvamī/
ekogniḥ sarvadā dhāryo gṛhasthena dvijanmanā
vināgninā dvijeneha gārhasthyanna tu labhyate/
bhīṣma uvāca/
yo'sau kapālādutpanno naro nāma dhanurddharaḥ
kimeṣa mādhavājjāta utāho svena karmaṇā/
uta rudreṇa janito hyathavā buddhipūrvakam
brahmanhiraṇyagarbho'yamaṃḍajātaścaturmukhaḥ/
adbhutaṃ pañcamaṃ tasya vaktraṃ tatkathamutthitam
satve rajo na dṛśyeta na satvaṃ rajasi kvacit/
satvastho bhagavānbrahmā kathamudrekamādadhāt
mūḍhātmanā naro yena haṃtuṃ hi prahito haraṃ/
pulastya uvāca/
maheśvaraharī caito dvāveva satpathi sthitau
tayoraviditaṃ nāsti siddhāsiddhaṃ mahātmanoḥ/
brahmaṇaḥ paṃcamaṃ vaktramūrddhvamāsīnmahātmanaḥ
tato brahmābhavanmūḍho rajasā copabṛṃhitaḥ/
tato'yaṃ tejasā sṛṣṭimamanyata mayā kṛtā
matto'nyo nāsti vai devo yena sṛṣṭiḥ pravartitā/
saha devāḥ sagaṃdharvāḥ paśupakṣimṛgākulāḥ
evaṃ mūḍhaḥ sa paṃcāsyo viriṃcirabhavatpunaḥ/
prāgvaktraṃ mukhametasya ṛgvedasya pravartakam
dvitīyaṃ vadanaṃ tasya yajurvedapravartakam/
tṛtīyaṃ sāmavedasya atharvārthaṃ caturthakam
sāṃgopāṃgetihāsāṃśca sarahasyānsasaṃgrahān/
vedānadhīte vaktreṇa paṃcamenorddhvacakṣuṣā
tasyā'surasurāḥ sarve vaktrasyādbhutavarcasaḥ/
tejasā na prakāśaṃte dīpāḥ sūryodaye yathā
svapureṣvapi sodvegā hyavartaṃta vicetasaḥ/
na kaṃcidgaṇayeccānyaṃ tejasā kṣipate parān
nābhigaṃtu na ca draṣṭuṃ purastānnopasarpitum/
śekustrastāḥ surāssarve padmayoniṃ mahāprabhum
abhibhūtamivātmānaṃ manyamānā hatatviṣaḥ/
sarve te maṃtrayāmāsurdaivatā hitamātmanaḥ
gacchāmaḥ śaraṇaṃ śaṃbhuṃ nistejaso'sya tejasā/
devā ūcuḥ/
namastesarvasatveśa maheśvara namonamaḥ१००
jagadyone paraṃbrahma bhūtānāṃ tvaṃ sanātanaḥ/
pratiṣṭhā sarvajagatāṃ tvaṃ heturviṣṇunā saha
evaṃ saṃstūyamānosau devarṣipitṛdānavaiḥ/
aṃtarhita uvācedaṃ devāḥ prārthayatepsitam
devā ūcuḥ/
pratyakṣadarśanaṃ datvā dehi deva yathepsitam/
kṛtvā kāruṇyamasmākaṃ varaścāpi pradīyatām
yadasmākaṃ mahadvīryaṃ teja ojaḥ parākramaḥ/
tatsarvaṃ brahmaṇā grastaṃ paṃcamāsyasya tejasā
vineśuḥ sarvatejāṃsi tvatprasādātpunaḥ prabho/
jāyate tu yathāpūrvaṃ tathā kuru maheśvara
tataḥ prasannavadano devaiścāpi namaskṛtaḥ/
jagāma yatra brahmā'sau rajohaṃkāramūḍhadhīḥ
stuvaṃto devadeveśaṃ parivārya samāviśan/
brahmā tamāgataṃ rudraṃ na jajñe rajasāvṛtaḥ
sūryakoṭisahasrāṇāṃ tejasā raṃjayanjagat/
tadādṛśyata viśvātmā viśvasṛgviśvabhāvanaḥ
sapitāmahamāsīnaṃ sakalaṃ devamaṃḍalam/
abhigamya tato rudro brahmāṇaṃ parameṣṭhinam
ahotitejasā vaktramadhikaṃ deva rājate/
evamuktvāṭṭahāsaṃ tu mumoca śaśiśekharaḥ
vāmāṃguṣṭhanakhāgreṇa brahmaṇaḥ paṃcamaṃ śiraḥ/
cakarta kadalīgarbhaṃ naraḥ kararuhairiva
vicchinnaṃ tu śiraḥ paścādbhavahaste sthitaṃ tadā/
grahamaṃḍalamadhyastho dvitīya iva caṃdramāḥ
karotkṣiptakapālena nanarta ca maheśvaraḥ/
śikharasthena sūryeṇa kailāsa iva parvataḥ
chinne vaktre tato devā hṛṣṭāstaṃ vṛṣabhadhvajam/
tuṣṭuvurvividhaistotrairdevadevaṃ kapardinam
devā ūcuḥ/
namaḥ kapāline nityaṃ mahākālasya kāline/
aiśvaryajñānayuktāya sarvabhāgapradāyine
namo harṣavilāsāya sarvadevamayāya ca/
kalau saṃhārakartā tvaṃ mahākālaḥ smṛto hyasi
bhaktānāmārtināśastvaṃ duḥkhāṃtastena cocyase/
śaṃkaroṣyāśubhaktānāṃ tena tvaṃ śaṃkaraḥ smṛtaḥ
chinnaṃ brahmaśiro yasmāttvaṃ kapālaṃ bibharṣi ca/
tena deva kapālī tvaṃ stuto hyadya prasīda naḥ
evaṃ stutaḥ prasannātmā devānprasthāpya śaṃkaraḥ/
svāni dhiṣṇyāni bhagavāṃstatraivāsīnmudānvitaḥ
vijñāya brahmaṇo bhāvaṃ tato vīrasya janma ca/
śiro nīrasya vākyāttu lokānāṃ kopaśāṃtaye
śirasyaṃjalimādhāya tuṣṭāvātha praṇamya tam/
tejonidhi paraṃ brahma jñātumitthaṃ prajāpatim
niruktasūktarahasyairṛgyajuḥ sāmabhāṣitaiḥ/
rudra uvāca/
aprameya namastestu paramasya parātmane
adbhutānāṃ prasūtistvaṃ tejasāṃ nidhirakṣayaḥ/
vijayādviśvabhāvastvaṃ sṛṣṭikartā mahādyute
ūrddhvavaktra namastestu satvātmakadharātmaka/
jalaśāyinjalotpanna jalālaya namostu te
jalajotphullapatrākṣa jaya deva pitāmaha/
tvayā hyutpāditaḥ pūrvaṃ sṛṣṭyarthamahamīśvara
yajñāhutisadāhāra yajñāṃgeśa namo'stu te/
svarṇagarbha padmagarbha devagarbha prajāpate
tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkāraḥ svadhā tvaṃ padmasaṃbhava/
vacanena tu devānāṃ śiraśchinnaṃ mayā prabho
brahmahatyābhibhūtosmi māṃ tvaṃ pāhi jagatpate/
ityukto devadevena brahmā vacanamabravīt
brahmovāca/
sakhā nārāṇo devaḥ sa tvāṃ pūtaṃ kariṣyati/
kīrtanīyastvayā dhanyaḥ sa me pūjyaḥ svayaṃ vibhuḥ
anudhyāto'si vai nūnaṃ tena devena viṣṇunā/
yena te bhaktirutpannā stotuṃ māṃ matirutthitā
śiraśchedātkapālī tvaṃ somasiddhāṃtakārakaḥ/
koṭīḥ śataṃ ca viprāṇāmuddhartāsi mahādyute
brahmahatyāvrataṃ kuryā nānyatkiṃcana vidyate/
abhāṣyāḥ pāpinaḥ krūrā brahmaghnāḥ pāpakāriṇaḥ
vaitānikā vikarmasthā na te bhāṣyāḥ kathaṃcana/
taistu dṛṣṭaistathā kāryaṃ bhāskarasyāvalokanam
aṃgasparśe kṛte rudra sacailo jalamāviśet/
evaṃ śuddhimavāpnoti pūrvaṃ dṛṣṭāṃ manīṣibhiḥ
sa bhavānbrahmahantāsi śuddhyarthaṃ vratamācara/
cīrṇe vrate punarbhūyaḥ prāpsyasi tvaṃ varānbahūn
evamuktvā gato brahmā rudrastannābhijajñivān/
aciṃtayattadāviṣṇuṃ dhyānagatyā tataḥ svayaṃ
lakṣmīsahāyaṃ varadaṃ devadevaṃ sanātanam/
aṣṭāṃgapraṇipātena devadevastrilocanaḥ
tuṣṭāva praṇato bhūtvā śaṃkhacakragadādharam/
rudra uvāca/
paraṃ parāṇāmamṛtaṃ purāṇaṃ parātparaṃ viṣṇumanaṃtavīryaṃ
smarāmi nityaṃ puruṣaṃ vareṇyaṃ nārāyaṇaṃ niṣpratimaṃ purāṇam/
parātparaṃ pūrvajamugravegaṃ gaṃbhīragaṃbhīradhiyāṃ pradhānam
natosmi devaṃ harimīśitāraṃ parātparaṃ dhāmaparaṃ ca dhāma/
parāparaṃ tatparamaṃ ca dhāma parāpareśaṃ puruṣaṃ viśālam
nārāyaṇaṃ staumi viśuddhabhāvaṃ parāparaṃ sūkṣmamidaṃ sasarja/
sadāsthitatvātpuruṣapradhānaṃ śāṃtaṃ pradhānaṃ śaraṇaṃ mamāstu
nārāyaṇaṃ vītamalaṃ purāṇaṃ parātparaṃ viṣṇumapārapāram/
purātanaṃ nītimatāṃ pradhānaṃ dhṛtikṣamāśāṃtiparaṃ kṣitīśam
śubhaṃ sadā staumi mahānubhāvaṃ sahasramūrddhānamanekapādam/
anaṃtabāhuṃ śaśisūryanetraṃ kṣarākṣaraṃ kṣīrasamudranidram
nārāyaṇaṃ staumi paraṃ pareśaṃ parātparaṃ yattridaśairagamyam/
trisargasaṃsthaṃ trihutāśanetraṃ tritatvalakṣyaṃ trilayaṃ trinetram
namāmi nārāyaṇamaprameyaṃ kṛte sitaṃ dvāparataśca raktam/
kalau ca kṛṣṇaṃ tamatho namāmi sasarja yo vaktrata eva viprān
bhujāṃtarātkṣatramathoruyugmādviśaḥ padāgrācca tathaiva śūdrān/
namāmi taṃ viśvatanuṃ purāṇaṃ parātparaṃ pāragamaprameyam
sūkṣmamūrttiṃ mahāmūrttiṃ vidyāmūrttimamūrtikam/
kavacaṃ sarvadevānāṃ namasye vārijekṣaṇam
sahasraśīrṣaṃ deveśaṃ sahasrākṣaṃ mahābhujam/
jagatsaṃvyāpya tiṣṭhaṃtaṃ namasye parameśvaram
śaraṇyaṃ śaraṇaṃ devaṃ viṣṇuṃ jiṣṇuṃ sanātanam/
nīlameghapratīkāśaṃ namasye śārṅgapāṇinam
śuddhaṃ sarvagataṃ nityaṃ vyomarūpaṃ sanātanam/
bhāvābhāvavinirmuktaṃ namasye sarvagaṃ harim१५०
na cātra kiṃcitpaśyāmi vyatiriktaṃ tavācyuta/
tvanmayaṃ ca prapaśyāmi sarvametaccarācaram
evaṃ tu vadatastasya rudrasya parameṣṭhinaḥ/
itīritestena sanātana svayaṃ parātparastasya babhūva darśane
rathāṃgapāṇirgaruḍāsano giriṃ vidīpayanbhāskaravatsamutthitaḥ/
varaṃ vṛṇīṣveti sanātanobravīdvarastavāhaṃ varadaḥ samāgataḥ
itīrite rudravaro jagāda mamātiśuddhirbhavitā sureśa/
na cāsya pāpasya haraṃ hi cānyatsaṃdṛśyategryaṃ ca ṛte bhavaṃ tam
brahmahatyābhibhūtasya tanurme kṛṣṇatāṃ gatā/
śavagaṃdhaśca me gātre lohasyābharaṇāni me
kathaṃ me na bhavedevametadrūpaṃ janārdanam/
kiṃ karomi mahādeva yena me pūrvikā tanūḥ
tvatprasādena bhavitā tanme kathaya cācyuta/
viṣṇuruvāca/
brahmavadhyā parā cogrā sarvakaṣṭapradā parā
manasāpi na kurvīta pāpasyāsya tu bhāvanām/
bhavatā devavākyena niṣṭhā caiṣā nibodhitā
idānīṃ tvaṃ mahābāho brahmaṇoktaṃ samācara/
bhasmasarvāṇi gātrāṇi trikālaṃ gharṣayestanau
śikhāyāṃ karṇayoścaiva kare cāsthīni dhāraya/
evaṃ ca kurvato rudra kaṣṭaṃ naiva bhaviṣyati
saṃdiśyaivaṃ sa bhagavāṃstatoṃ'tarddhānamīśvaraḥ/
lakṣmīsahāyo gatavānrudrastaṃ nābhijajñivān
kapālapāṇirdeveśaḥ paryaṭanvasudhāmimām/
himavaṃtaṃ samainākaṃ meruṇā ca sahaiva tu
kailāsaṃ sakalaṃ viṃdhyaṃ nīlaṃ caiva mahāgirim/
kāṃcīṃ kāśīṃ tāmraliptāṃ magadhāmāvilāṃ tathā
vatsagulmaṃ ca gokarṇaṃ tathā caivottarānkurūn/
bhadrāśvaṃ ketumālaṃ ca varṣaṃ hairaṇyakaṃ tathā
kāmarūpaṃ prabhāsaṃ ca maheṃdraṃ caiva parvatam/
brahmahatyābhibhūtosau bhramaṃstrāṇaṃ na viṃdati
trapānvitaḥ kapālaṃ tu paśyanhastagataṃ sadā/
karau vidhunvanbahuśo vikṣiptaśca muhurmuhuḥ
yadāsya dhunvato hastau kapālaṃ patate na tu/
tadāsya buddhirutpannā vrataṃ caitatkaromyaham
madīyenaiva mārgeṇa dvijā yāsyaṃti sarvataḥ/
dhyātvaivaṃ suciraṃ devo vasudhāṃ vicacāra ha
puṣkaraṃ tu samāsādya praviṣṭo'raṇyamuttamam/
nānādrumalatākīrṇaṃ nānāmṛgaravākulam
drumapuṣpabharāmoda vāsitaṃ yatsuvāyunā/
buddhipūrvamiva nyastaiḥ puṣpairbhūṣitabhūtalam
nānāgadhaṃrasairanyaiḥ pakvāpakvaiḥ phalaistathā/
viveśa taruvṛṃdena puṣpāmodābhinaṃditaḥ
atrārādhayato bhaktyā brahmā dāsyati me varam/
brahmaprasādātsaṃprāptaṃ pauṣkaraṃ jñānamīpsitam
pāpaghnaṃ duṣṭaśamanaṃ puṣṭiśrībalavarddhanam/
evaṃ vai dhyāyatastasya rudrasyāmitatejasaḥ
ājagāma tato brahmā bhaktiprīto'tha kaṃjajaḥ/
uvāca praṇataṃ rudramutthāpya ca punarguruḥ
divyavratopacāreṇa sohamārādhitastvayā/
bhavatā śraddhayātyarthaṃ mamadarśanakāṃkṣayā
vratasthā māṃ hi paśyaṃti manuṣyā devatāstathā/
tadicchayā prayacchāmi varaṃ yatpravaraṃ varam
sarvakāmaprasiddhyarthaṃ vrataṃ yasmānniṣevitam/
manovākkāyabhāvaiśca saṃtuṣṭenāṃtarātmanā
kaṃ dadāmi ca vai kāmaṃ vada bhoste yathepsitam/
rudra uvāca/
eṣa evādya bhagavansuparyāpto mahā varaḥ
yaddṛṣṭosi jagadvaṃdya jagatkartarnamostute/
mahatā yajñasādhyena bahukālārjitena ca
prāṇavyayakareṇa tvaṃ tapasā deva dṛśyate/
idaṃ kapālaṃ deveśa na karātpatitaṃ vibho
trapākarā ṛṣīṇāṃ ca caryaiṣā kutsitā vibho/
tvatprasādādvrataṃ cedaṃ kṛtaṃ kāpālikaṃ tu yat
siddhametatprapannasya mahāvratamihocyatām/
puṇyapradeśe yasmiṃstu kṣipāmīdaṃ vadasva me
pūto bhavāmi yenāhaṃ munīnāṃ bhāvitātmanām/
brahmovāca/
avimuktaṃ bhagavataḥ sthānamasti purātanam
kapālamocanaṃ tīrthaṃ tava tatra bhaviṣyati/
ahaṃ ca tvaṃ sthitastatra viṣṇuścāpi bhaviṣyati
darśane bhavatastatra mahāpātakinopi ye/
tepi bhogānsamaśnaṃti viśuddhā bhavane mama
varaṇāpi asīcāpi dve nadyau suravallabhe/
aṃtarāle tayoḥ kṣetre vadhyā na viśati kvacit
tīrthānāṃ pravaraṃ tīrthaṃ kṣetrāṇāṃ pravaraṃ tava/
ādehapatanādye tu kṣetraṃ sevaṃti mānavāḥ
te mṛtā haṃsayānena divaṃ yāṃtyakutobhayāḥ/
paṃcakrośapramāṇena kṣetraṃ dattaṃ mayā tava
kṣetramadhyādyadā gaṃgā gamiṣyati saritpatim/
tadā sā mahatī puṇyā purī rudra bhaviṣyati
puṇyā codaṅmukhī gaṃgā prācī cāpi sarasvatī/
udaṅmukhī yojane dve gacchate jāhnavī nadī
tatra vai vibudhāḥ sarve mayā saha savāsavāḥ/
āgatā vāsameṣyaṃti kapālaṃ tatra mocaya
tasmiṃstīrthe tu ye gatvā piṇḍadānena vai pitṝn/
śrāddhaistu prīṇayiṣyaṃti teṣāṃ loko'kṣayo divi
vārāṇasyāṃ mahātīrthe naraḥ snāto vimucyate/
saptajanmakṛtātpāpādgamanādeva mucyate
tattīrthaṃ sarvatīrthānāmuttamaṃ parikīrtitam/
tyajaṃti tatra ye prāṇānprāṇinaḥ praṇatāstava
rudratvaṃ te samāsādya modaṃte bhavatā saha/
tatrāpi hi tu yaddattaṃ dānaṃ rudra yatātmanā
syānmahacca phalaṃ tasya bhavitā bhāvitātmanaḥ/
svāṃgasphuṭita saṃskāraṃ tatra kurvaṃti ye narāḥ
te rudralokamāsādya modaṃte sukhinaḥ sadā/
tatra pūjā japo homaḥ kṛto bhavati dehināṃ
anaṃtaphaladaḥ svargo rudrabhaktiyutātmanaḥ/
tatra dīpapradāne tu jñānacakṣurbhavennaraḥ
avyaṃgaṃ taruṇaṃ saumyaṃ rūpavaṃtaṃ tu gosutam/
yoṅkayitvā mocayati sa yāti paramaṃ padam
pitṛbhiḥ sahito mokṣaṃ gacchate nātra saṃśayaḥ/
atha kiṃ bahunoktena yattatra kriyate naraiḥ२००
karmadharmaṃ samuddiśya tadanaṃtaphalaṃ bhavet/
svargāpavargayorhetustaddhi tīrthammataṃ bhuvi
snānājjapāttathā homādanaṃtaphalasādhanam/
gatvā vārāṇasītīrthaṃ bhaktyā rudraparāyaṇāḥ
ye tatra paṃcatāṃ prāptā bhaktāste nātra saṃśayaḥ/
vasavaḥ pitaro jñeyā rudrāścaiva pitāmahāḥ
prapitāmahāstathādityā ityeṣā vaidikī śrutiḥ/
trividhaḥ piṃḍadānāya vidhirukto mayānagha
mānuṣaiḥ piṃḍādānaṃ tu kāryamatrāgataissadā/
piṃḍadānaṃ ca tatraiva svaputraiḥ kāryamādarāt
suputrāste pitṝṇāṃ tu bhavaṃti sukhadāyakāḥ/
proktaṃ tīrthaṃ mayā tubhyaṃ darśanādapi muktidam
snātvā tu salile tatra mucyate janmabaṃdhanāt/
vimukto brahmahatyāyāstatra rudra yathāsukham
avimukte mayā datte tiṣṭha tvaṃ bhāryayā saha/
rudra uvāca/
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni teṣvahaṃ viṣṇunā saha
tiṣṭhāmi bhavatoktena vara eṣa vṛto mayā/
ahaṃ devo mahādeva ārādhyo bhavatā sadā
varaṃ dāsyāmi te cāhaṃ saṃtuṣṭenāṃtarātmanā/
viṣṇoścāhaṃ pradāsyāmi varāṃśca manasīpsitān
surāṇāṃ caiva sarveṣāṃ munīnāṃ bhavitātmanām/
ahaṃ dātā ahaṃ yācyo nānyo bhāvyaḥ kathaṃcana
brahmovāca/
evaṃ kariṣyehaṃ rudra yatvayoktaṃ vacaḥ śubham/
nārāyaṇaśca te vākyaṃ kartā sarvaṃ na saṃśayaḥ
visṛjyaivaṃ tadā rudraṃ brahmā cāṃtaradhīyata/
vārāṇasyāṃ mahādevo gatvā tīrthaṃ nyaveśayat
iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṃḍe rudrasya brahmavadhyānāśaścaturdaśo'dhyāyaḥ
Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0