Language

ENहिગુ
Scripture Library

Padma Purana · Chapter 1.14

1.14.1

bhīṣma uvāca/
kathaṃ tripuruṣājjāto hyarjunaḥ paravīrahā/
kathaṃ karṇastu kānīnaḥ sūtajaḥ parikīrtyate

1.14.2

varaṃ tayoḥ kathaṃ bhūtaṃ nisargādeva tadvada/
bṛhatkautūhalaṃ mahyaṃ tadbhavānvaktumarhati

1.14.3

pulastya uvāca/
chinne vaktre purā brahmā krodhena mahatā vṛtaḥ/
lalāṭe svedamutpannaṃ gṛhītvā tāḍayadbhuvi

1.14.4

svedataḥ kuṃḍalī jajñe sadhanuṣko maheṣudhiḥ/
sahasrakavacī vīraḥ kiṃkaromītyuvāca ha

1.14.5

tamuvāca viriṃcastu darśayanrudramojasā/
hanyatāmeṣa durbuddhirjāyate na yathā punaḥ

1.14.6

brahmaṇo vacanaṃ śrutvā dhanurudyamya pṛṣṭhataḥ/
saṃpratasthe maheśasya bāṇahastotiraudradṛk

1.14.7

dṛṣṭvā puruṣamatyugraṃ bhītastasya trilocanaḥ/
apakrāṃtastato vegādviṣṇorāśramamabhyagāt

1.14.8

trāhitrāhīti māṃ viṣṇo narādasmācca śatruhan/
brahmaṇā nirmitaḥ pāpo mleccharūpo bhayaṃkaraḥ

1.14.9

yathā hanyānna māṃ kruddhastathā kuru jagatpate/
huṃkāradhvaninā viṣṇurmohayitvā tu taṃ naram

1.14.10

adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ yogātmā viśvadṛkprabhuḥ/
tatra prāptaṃ virūpākṣaṃ sāṃtvayāmāsa keśavaḥ

1.14.11

tatassa praṇato bhūmau dṛṣṭo devena viṣṇunā/
viṣṇuruvāca/
pautro hi me bhavānrudra kaṃ te kāmaṃ karomyaham

1.14.12

dṛṣṭvā nārāyaṇaṃ devaṃ bhikṣāṃ dehītyuvāca ha/
kapālaṃ darśayitvāgre prajvalaṃstejasotkaṭam

1.14.13

kapālapāṇiṃ saṃprekṣya rudraṃ viṣṇuracintayat/
konyo yogyo bhavedbhikṣurbhikṣādānasya sāṃpratam

1.14.14

yogyo'yamiti saṃkalpya dakṣiṇaṃ bhujamarpayat/
tadbibhedātitīkṣṇena śūlena śaśiśekharaḥ

1.14.15

prāvartata tato dhārā śoṇitasya vibhorbhujāt/
jāṃbūnadarasākārā vahnijvāleva nirmitā

1.14.16

nipapāta kapālāṃtaśśambhunā sā prabhikṣitā/
ṛjvī vegavatī tīvrā spṛśaṃtī tvāṃbaraṃ javāt

1.14.17

paṃcāśadyojanā dairghyādvistārāddaśayojanā/
divyavarṣasahasraṃ sā samuvāha harerbhujāt

1.14.18

iyaṃtaṃ kālamīśosau bhikṣāṃ jagrāha bhikṣukaḥ/
dattā nārāyaṇenātha kāpāle pātra uttame

1.14.19

tato nārāyaṇaḥ prāha śaṃbhuṃ paramidaṃ vacaḥ/
saṃpūrṇaṃ vā na vā pātraṃ tato vai paramīśvaraḥ

1.14.20

satoyāṃbudanirghoṣaṃ śrutvā vākyaṃ harerharaḥ/
śaśisūryāgninayanaḥ śaśiśekharaśobhitaḥ

1.14.21

kapāle dṛṣṭimāveśya tribhirnetrairjanārdanam/
aṃgulyā ghaṭayanprāha kapālaṃ paripūritam

1.14.22

śrutvā śivasya tāṃ vāṇīṃ viṣṇurdhārāṃ samāharat/
paśto'tha harerīśaḥ svāṃgulyā rudhiraṃ tadā

1.14.23

divyavarṣasahasraṃ ca dṛṣṭipātairmamaṃtha saḥ/
mathyamāne tato rakte kalilaṃ budbudaṃ kramāt

1.14.24

babhūva ca tataḥ paścātkirīṭī saśarāsanaḥ/
baddhatūṇīrayugalo vṛṣaskaṃdhoṅgulitravān

1.14.25

puruṣo vahnisaṃkāśaḥ kapāle saṃpradṛśyate/
taṃ dṛṣṭvā bhagavānviṣṇuḥ prāha rudramidaṃ vacaḥ

1.14.26

kapāle bhava ko vā'yaṃ prādurbhūto'bhavannaraḥ/
vacaḥ śrutvā harerīśastamuvāca vibho śṛṇu

1.14.27

naro nāmaiṣa puruṣaḥ paramāstravidāṃ varaḥ/
bhavatokto nara iti narastasmādbhaviṣyati

1.14.28

naranārāyaṇau cobhau yuge khyātau bhaviṣyataḥ/
saṃgrāme devakāryeṣu lokānāṃ paripālane

1.14.29

eṣa nārāyaṇasakho narastasmādbhaviṣyati/
athāsuravadhe sāhyaṃ tava kartā mahādyutiḥ

1.14.30

munirjñānaparīkṣāyāṃ jetā loke bhaviṣyati/
tejodhikamidaṃ divyaṃ brahmaṇaḥ paṃcamaṃ śiraḥ

1.14.31

tejaso brahmaṇo dīptādbhujasya tava śoṇitāt/
mama dṛṣṭi nipātācca trīṇi tejāṃsi yāni tu

1.14.32

tatsaṃyogasamutpannaḥ śatruṃ yuddhe vijeṣyati/
avadhyā ye bhaviṣyaṃti durjayā api cāpare

1.14.33

śakrasya cāmarāṇāṃ ca teṣāmeṣa bhayaṃkaraḥ/
evamuktvā sthitaḥ śaṃbhurvismitaśca haristadā

1.14.34

kapālasthaḥ sa tatraiva tuṣṭāva harakeśavau/
śirasyaṃjalimādhāya tadā vīra udāradhīḥ

1.14.35

kiṃkaromīti tau prāha ityuktvā praṇataḥ sthitaḥ/
tamuvāca haraḥ śrīmānbrahmaṇā svena tejasā

1.14.36

sṛṣṭo naro dhanuṣpāṇistvamenaṃ tu niṣūdaya/
itthamuktvāṃjalidharaṃ stuvaṃtaṃ śaṃkaro naram

1.14.37

tathaivāṃjalisaṃbaddhaṃ gṛhītvā ca karadvayam/
uddhṛtyātha kapālāttaṃ punarvacanamabravīt

1.14.38

sa eṣa puruṣo raudro yo mayā veditastava/
viṣṇuhuṃkāraracitamohanidrāṃ praveśitaḥ

1.14.39

vibodhayainaṃ tvaritamityuktvāntardadhe haraḥ/
nārāyaṇasya pratyakṣaṃ nareṇānena vai tadā

1.14.40

vāmapādahataḥ sopi samuttasthau mahābalaḥ/
tato yuddhaṃ samabhavatsvedaraktajayormahat

1.14.41

visphāritadhanuḥ śabdaṃ nāditāśeṣabhūtalam/
kavacaṃ svedajasyaikaṃ raktajena tvapākṛtam

1.14.42

evaṃ sametayoryuddhe divyaṃ varṣadvayaṃ tayoḥ/
yudhyatoḥ samatītaṃ ca svedaraktajayornṛpa

1.14.43

raktajaṃ dvibhujaṃ dṛṣṭvā svedajaṃ caiva saṃgatau/
vicintya vāsudevogādbrahmaṇaḥ sadanaṃ param

1.14.44

sasaṃbhramamuvācedaṃ brahmāṇaṃ madhusūdanaḥ/
raktajenādya bho brahmansvedajoyaṃ nipātitaḥ

1.14.45

śrutvaitadākulo brahmā babhāṣe madhusūdanam/
hare dyajanmani naro madīyo jīvatādayam

1.14.46

tathā tuṣṭo'bravīttaṃ ca viṣṇurevaṃ bhaviṣyati/
gatvā tayo raṇamapi nivāryā''ha ca tāvubhau

1.14.47

anyajanmani bhavitā kalidvāparayormithaḥ/
saṃdhau mahāraṇe jāte tatrāhaṃ yojayāmi vāṃ

1.14.48

viṣṇunā tu samāhūya graheśvarasureśvarau/
uktāvimau narau bhadrau pālanīyau mamājñayā

1.14.49

sahasrāṃśo svedajoyaṃ svakīyoṃ'śo dharātale/
dvāparāṃtevatāryoyaṃ devānāṃ kāryasiddhaye

1.14.1.14.50

yadūnāṃ tu kule bhāvī śūronāma mahābalaḥ/
tasya kanyā pṛthā nāma rūpeṇāpratimā bhuvi५०

1.14.51

utpatsyati mahābhāgā devānāṃ kāryasiddhaye/
durvāsāstu varaṃ tasyai maṃtragrāmaṃ pradāsyati

1.14.52

maṃtreṇānena yaṃ devaṃ bhaktyā āvāhayiṣyati/
devi tasya prasādāttu tava putro bhaviṣyati

1.14.53

sā ca tvāmudaye dṛṣṭvā sābhilāṣā rajasvalā/
ciṃtābhipannā tiṣṭhaṃtī bhajitavyā vibhāvaso

1.14.54

tasyā garbhe tvayaṃ bhāvī kānīnaḥ kuṃtinaṃdanaḥ/
bhaviṣyati suto devadevakāryārthasiddhaye

1.14.55

tatheti coktvā provāca tejorāśirdivākaraḥ/
putramutpādayiṣyāmi kānīnaṃ balagarvitam

1.14.56

yasya karṇeti vai nāma lokaḥ sarvo vadiṣyati/
matprasādādasya viṣṇo viprāṇāṃ bhāvitātmanaḥ

1.14.57

adeyaṃ nāsti vai loke vastu kiṃcicca keśava/
evaṃ prabhāvaṃ caivainaṃ janaye vacanāttava

1.14.58

evamuktvā sahasrāṃśurdevaṃ dānavaghātinam/
nārāyaṇaṃ mahātmānaṃ tatraivāṃtardadhe raviḥ

1.14.59

adarśanaṃ gate deve bhāskare vāritaskare/
vṛddhaśravasamapyevamuvāca prītamānasaḥ

1.14.60

sahasranetraraktottho naro'yaṃ madanugrahāt/
svāṃśabhūto dvāparāṃte yoktavyo bhūtale tvayā

1.14.61

yadā pāṃḍurmahābhāgaḥ pṛthāṃ bhāryāmavāpsyati/
mādrīṃ cāpi mahābhāga tadāraṇyaṃ gamiṣyati

1.14.62

tasyāpyaraṇyasaṃsthasya mṛgaḥ śāpaṃ pradāsyati/
tena cotpannavairāgyaḥ śataśṛgaṃ gamiṣyati

1.14.63

putrānabhīpsankṣetrotthānbhāryāṃ sa pravadiṣyati/
anīpsaṃtī tadā kuṃtī bharttāraṃ sā vadiṣyati

1.14.64

nāhaṃ martyasya vai rājanputrānicche kathaṃcana/
daivatebhyaḥ prasādācca putrānicche narādhipa

1.14.65

prārthayaṃtyai tvayā śakra kuṃtyai deyo narastataḥ/
vacasā ca madīyena evaṃ kuru śacīpate

1.14.66

athābravīttadā viṣṇuṃ deveśo duḥkhito vacaḥ/
asminmanvaṃtare'tīte caturviṃśatike yuge

1.14.67

avatīrya raghukule gṛhe daśarathasya ca/
rāvaṇasya vadhārthāya śāṃtyarthaṃ ca divaukasām

1.14.68

rāmarūpeṇa bhavatā sītārthamaṭatā vane/
matputro hiṃsito deva sūryaputrahitārthinā

1.14.69

vālināma plavaṃgeṃdraḥ sugrīvārthe tvayā yataḥ/
duḥkhenānena taptohaṃ gṛhṇāmi na sutaṃ naram

1.14.70

agṛhṇamānaṃ deveṃdraṃ kāraṇāṃtaravādinam/
hariḥ proce śunāsīraṃ bhuvo bhārāvatāraṇe

1.14.71

avatāraṃ kariṣyāmi martyaloke tvahaṃ prabho/
sūryaputrasya nāśārthaṃ jayārthamātmajasya te

1.14.72

sārathyaṃ ca kariṣyāmi nāśaṃ kurukulasya ca/
tato hṛṣṭobhavacchakro viṣṇuvākyena tena ha

1.14.73

pratigṛhya naraṃ hṛṣṭaḥ satyaṃ cāstu vacastava/
evamuktvā varaṃ devaḥ preṣayitvā'cyutaḥ svayam

1.14.74

gatvā tu puṃḍarīkākṣo brahmāṇaṃ prāha vai punaḥ/
tvayā sṛṣṭamidaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram

1.14.75

āvāṃ kāryasya karaṇe sahāyau ca tava prabho/
svayaṃ kṛtvā punarnāśaṃ kartuṃ deva na budhyase

1.14.76

kṛtaṃ jugupsitaṃ karma śaṃbhumetaṃ jighāṃsatā/
tvayā ca devadevasya sṛṣṭaḥ kopena vai pumān

1.14.77

śuddhyarthamasya pāpasya prāyaścittaṃ paraṃ kuru/
gṛhṇanvahnitrayaṃ deva agnihotramupāhara

1.14.78

puṇyatīrthe tathā deśe vane vāpi pitāmaha/
svapatnyā sahito yajñaṃ kuruṣvāsmatparigrahāt

1.14.79

sarve devāstathādityā rudrāścāpi jagatpate/
ādeśaṃ te kariṣyaṃti yatosmākaṃ bhavānprabhuḥ

1.14.80

ekohi gārhapatyognirdakṣiṇāgnirdvitīyakaḥ/
āhavanīyastṛtīyastu trikuṃḍeṣu prakalpaya

1.14.81

vartule tvarcayātmānammāmatho dhanurākṛtau/
catuḥkoṇe haraṃ devaṃ ṛgyajuḥsāmanāmabhiḥ

1.14.82

agnīnutpādya tapasā parāmṛddhimavāpya ca/
divyaṃ varṣasahasraṃ tu hutvāgnīnśamayiṣyasi

1.14.83

agnihotrātparaṃ nānyatpavitramiha paṭhyate/
sukṛtenāgnihotreṇa praśuddhyaṃti bhuvi dvijāḥ

1.14.84

paṃthāno devalokasya brāhmaṇairdaśitāstvamī/
ekogniḥ sarvadā dhāryo gṛhasthena dvijanmanā

1.14.85

vināgninā dvijeneha gārhasthyanna tu labhyate/
bhīṣma uvāca/
yo'sau kapālādutpanno naro nāma dhanurddharaḥ

1.14.86

kimeṣa mādhavājjāta utāho svena karmaṇā/
uta rudreṇa janito hyathavā buddhipūrvakam

1.14.87

brahmanhiraṇyagarbho'yamaṃḍajātaścaturmukhaḥ/
adbhutaṃ pañcamaṃ tasya vaktraṃ tatkathamutthitam

1.14.88

satve rajo na dṛśyeta na satvaṃ rajasi kvacit/
satvastho bhagavānbrahmā kathamudrekamādadhāt

1.14.89

mūḍhātmanā naro yena haṃtuṃ hi prahito haraṃ/
pulastya uvāca/
maheśvaraharī caito dvāveva satpathi sthitau

1.14.90

tayoraviditaṃ nāsti siddhāsiddhaṃ mahātmanoḥ/
brahmaṇaḥ paṃcamaṃ vaktramūrddhvamāsīnmahātmanaḥ

1.14.91

tato brahmābhavanmūḍho rajasā copabṛṃhitaḥ/
tato'yaṃ tejasā sṛṣṭimamanyata mayā kṛtā

1.14.92

matto'nyo nāsti vai devo yena sṛṣṭiḥ pravartitā/
saha devāḥ sagaṃdharvāḥ paśupakṣimṛgākulāḥ

1.14.93

evaṃ mūḍhaḥ sa paṃcāsyo viriṃcirabhavatpunaḥ/
prāgvaktraṃ mukhametasya ṛgvedasya pravartakam

1.14.94

dvitīyaṃ vadanaṃ tasya yajurvedapravartakam/
tṛtīyaṃ sāmavedasya atharvārthaṃ caturthakam

1.14.95

sāṃgopāṃgetihāsāṃśca sarahasyānsasaṃgrahān/
vedānadhīte vaktreṇa paṃcamenorddhvacakṣuṣā

1.14.96

tasyā'surasurāḥ sarve vaktrasyādbhutavarcasaḥ/
tejasā na prakāśaṃte dīpāḥ sūryodaye yathā

1.14.97

svapureṣvapi sodvegā hyavartaṃta vicetasaḥ/
na kaṃcidgaṇayeccānyaṃ tejasā kṣipate parān

1.14.98

nābhigaṃtu na ca draṣṭuṃ purastānnopasarpitum/
śekustrastāḥ surāssarve padmayoniṃ mahāprabhum

1.14.99

abhibhūtamivātmānaṃ manyamānā hatatviṣaḥ/
sarve te maṃtrayāmāsurdaivatā hitamātmanaḥ

1.14.1.14.100

gacchāmaḥ śaraṇaṃ śaṃbhuṃ nistejaso'sya tejasā/
devā ūcuḥ/
namastesarvasatveśa maheśvara namonamaḥ१००

1.14.101

jagadyone paraṃbrahma bhūtānāṃ tvaṃ sanātanaḥ/
pratiṣṭhā sarvajagatāṃ tvaṃ heturviṣṇunā saha

1.14.102

evaṃ saṃstūyamānosau devarṣipitṛdānavaiḥ/
aṃtarhita uvācedaṃ devāḥ prārthayatepsitam

1.14.103

devā ūcuḥ/
pratyakṣadarśanaṃ datvā dehi deva yathepsitam/
kṛtvā kāruṇyamasmākaṃ varaścāpi pradīyatām

1.14.104

yadasmākaṃ mahadvīryaṃ teja ojaḥ parākramaḥ/
tatsarvaṃ brahmaṇā grastaṃ paṃcamāsyasya tejasā

1.14.105

vineśuḥ sarvatejāṃsi tvatprasādātpunaḥ prabho/
jāyate tu yathāpūrvaṃ tathā kuru maheśvara

1.14.106

tataḥ prasannavadano devaiścāpi namaskṛtaḥ/
jagāma yatra brahmā'sau rajohaṃkāramūḍhadhīḥ

1.14.107

stuvaṃto devadeveśaṃ parivārya samāviśan/
brahmā tamāgataṃ rudraṃ na jajñe rajasāvṛtaḥ

1.14.108

sūryakoṭisahasrāṇāṃ tejasā raṃjayanjagat/
tadādṛśyata viśvātmā viśvasṛgviśvabhāvanaḥ

1.14.109

sapitāmahamāsīnaṃ sakalaṃ devamaṃḍalam/
abhigamya tato rudro brahmāṇaṃ parameṣṭhinam

1.14.110

ahotitejasā vaktramadhikaṃ deva rājate/
evamuktvāṭṭahāsaṃ tu mumoca śaśiśekharaḥ

1.14.111

vāmāṃguṣṭhanakhāgreṇa brahmaṇaḥ paṃcamaṃ śiraḥ/
cakarta kadalīgarbhaṃ naraḥ kararuhairiva

1.14.112

vicchinnaṃ tu śiraḥ paścādbhavahaste sthitaṃ tadā/
grahamaṃḍalamadhyastho dvitīya iva caṃdramāḥ

1.14.113

karotkṣiptakapālena nanarta ca maheśvaraḥ/
śikharasthena sūryeṇa kailāsa iva parvataḥ

1.14.114

chinne vaktre tato devā hṛṣṭāstaṃ vṛṣabhadhvajam/
tuṣṭuvurvividhaistotrairdevadevaṃ kapardinam

1.14.115

devā ūcuḥ/
namaḥ kapāline nityaṃ mahākālasya kāline/
aiśvaryajñānayuktāya sarvabhāgapradāyine

1.14.116

namo harṣavilāsāya sarvadevamayāya ca/
kalau saṃhārakartā tvaṃ mahākālaḥ smṛto hyasi

1.14.117

bhaktānāmārtināśastvaṃ duḥkhāṃtastena cocyase/
śaṃkaroṣyāśubhaktānāṃ tena tvaṃ śaṃkaraḥ smṛtaḥ

1.14.118

chinnaṃ brahmaśiro yasmāttvaṃ kapālaṃ bibharṣi ca/
tena deva kapālī tvaṃ stuto hyadya prasīda naḥ

1.14.119

evaṃ stutaḥ prasannātmā devānprasthāpya śaṃkaraḥ/
svāni dhiṣṇyāni bhagavāṃstatraivāsīnmudānvitaḥ

1.14.120

vijñāya brahmaṇo bhāvaṃ tato vīrasya janma ca/
śiro nīrasya vākyāttu lokānāṃ kopaśāṃtaye

1.14.121

śirasyaṃjalimādhāya tuṣṭāvātha praṇamya tam/
tejonidhi paraṃ brahma jñātumitthaṃ prajāpatim

1.14.122

niruktasūktarahasyairṛgyajuḥ sāmabhāṣitaiḥ/
rudra uvāca/
aprameya namastestu paramasya parātmane

1.14.123

adbhutānāṃ prasūtistvaṃ tejasāṃ nidhirakṣayaḥ/
vijayādviśvabhāvastvaṃ sṛṣṭikartā mahādyute

1.14.124

ūrddhvavaktra namastestu satvātmakadharātmaka/
jalaśāyinjalotpanna jalālaya namostu te

1.14.125

jalajotphullapatrākṣa jaya deva pitāmaha/
tvayā hyutpāditaḥ pūrvaṃ sṛṣṭyarthamahamīśvara

1.14.126

yajñāhutisadāhāra yajñāṃgeśa namo'stu te/
svarṇagarbha padmagarbha devagarbha prajāpate

1.14.127

tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkāraḥ svadhā tvaṃ padmasaṃbhava/
vacanena tu devānāṃ śiraśchinnaṃ mayā prabho

1.14.128

brahmahatyābhibhūtosmi māṃ tvaṃ pāhi jagatpate/
ityukto devadevena brahmā vacanamabravīt

1.14.129

brahmovāca/
sakhā nārāṇo devaḥ sa tvāṃ pūtaṃ kariṣyati/
kīrtanīyastvayā dhanyaḥ sa me pūjyaḥ svayaṃ vibhuḥ

1.14.130

anudhyāto'si vai nūnaṃ tena devena viṣṇunā/
yena te bhaktirutpannā stotuṃ māṃ matirutthitā

1.14.131

śiraśchedātkapālī tvaṃ somasiddhāṃtakārakaḥ/
koṭīḥ śataṃ ca viprāṇāmuddhartāsi mahādyute

1.14.132

brahmahatyāvrataṃ kuryā nānyatkiṃcana vidyate/
abhāṣyāḥ pāpinaḥ krūrā brahmaghnāḥ pāpakāriṇaḥ

1.14.133

vaitānikā vikarmasthā na te bhāṣyāḥ kathaṃcana/
taistu dṛṣṭaistathā kāryaṃ bhāskarasyāvalokanam

1.14.134

aṃgasparśe kṛte rudra sacailo jalamāviśet/
evaṃ śuddhimavāpnoti pūrvaṃ dṛṣṭāṃ manīṣibhiḥ

1.14.135

sa bhavānbrahmahantāsi śuddhyarthaṃ vratamācara/
cīrṇe vrate punarbhūyaḥ prāpsyasi tvaṃ varānbahūn

1.14.136

evamuktvā gato brahmā rudrastannābhijajñivān/
aciṃtayattadāviṣṇuṃ dhyānagatyā tataḥ svayaṃ

1.14.137

lakṣmīsahāyaṃ varadaṃ devadevaṃ sanātanam/
aṣṭāṃgapraṇipātena devadevastrilocanaḥ

1.14.138

tuṣṭāva praṇato bhūtvā śaṃkhacakragadādharam/
rudra uvāca/
paraṃ parāṇāmamṛtaṃ purāṇaṃ parātparaṃ viṣṇumanaṃtavīryaṃ

1.14.139

smarāmi nityaṃ puruṣaṃ vareṇyaṃ nārāyaṇaṃ niṣpratimaṃ purāṇam/
parātparaṃ pūrvajamugravegaṃ gaṃbhīragaṃbhīradhiyāṃ pradhānam

1.14.140

natosmi devaṃ harimīśitāraṃ parātparaṃ dhāmaparaṃ ca dhāma/
parāparaṃ tatparamaṃ ca dhāma parāpareśaṃ puruṣaṃ viśālam

1.14.141

nārāyaṇaṃ staumi viśuddhabhāvaṃ parāparaṃ sūkṣmamidaṃ sasarja/
sadāsthitatvātpuruṣapradhānaṃ śāṃtaṃ pradhānaṃ śaraṇaṃ mamāstu

1.14.142

nārāyaṇaṃ vītamalaṃ purāṇaṃ parātparaṃ viṣṇumapārapāram/
purātanaṃ nītimatāṃ pradhānaṃ dhṛtikṣamāśāṃtiparaṃ kṣitīśam

1.14.143

śubhaṃ sadā staumi mahānubhāvaṃ sahasramūrddhānamanekapādam/
anaṃtabāhuṃ śaśisūryanetraṃ kṣarākṣaraṃ kṣīrasamudranidram

1.14.144

nārāyaṇaṃ staumi paraṃ pareśaṃ parātparaṃ yattridaśairagamyam/
trisargasaṃsthaṃ trihutāśanetraṃ tritatvalakṣyaṃ trilayaṃ trinetram

1.14.145

namāmi nārāyaṇamaprameyaṃ kṛte sitaṃ dvāparataśca raktam/
kalau ca kṛṣṇaṃ tamatho namāmi sasarja yo vaktrata eva viprān

1.14.146

bhujāṃtarātkṣatramathoruyugmādviśaḥ padāgrācca tathaiva śūdrān/
namāmi taṃ viśvatanuṃ purāṇaṃ parātparaṃ pāragamaprameyam

1.14.147

sūkṣmamūrttiṃ mahāmūrttiṃ vidyāmūrttimamūrtikam/
kavacaṃ sarvadevānāṃ namasye vārijekṣaṇam

1.14.148

sahasraśīrṣaṃ deveśaṃ sahasrākṣaṃ mahābhujam/
jagatsaṃvyāpya tiṣṭhaṃtaṃ namasye parameśvaram

1.14.149

śaraṇyaṃ śaraṇaṃ devaṃ viṣṇuṃ jiṣṇuṃ sanātanam/
nīlameghapratīkāśaṃ namasye śārṅgapāṇinam

1.14.1.14.150

śuddhaṃ sarvagataṃ nityaṃ vyomarūpaṃ sanātanam/
bhāvābhāvavinirmuktaṃ namasye sarvagaṃ harim१५०

1.14.151

na cātra kiṃcitpaśyāmi vyatiriktaṃ tavācyuta/
tvanmayaṃ ca prapaśyāmi sarvametaccarācaram

1.14.152

evaṃ tu vadatastasya rudrasya parameṣṭhinaḥ/
itīritestena sanātana svayaṃ parātparastasya babhūva darśane

1.14.153

rathāṃgapāṇirgaruḍāsano giriṃ vidīpayanbhāskaravatsamutthitaḥ/
varaṃ vṛṇīṣveti sanātanobravīdvarastavāhaṃ varadaḥ samāgataḥ

1.14.154

itīrite rudravaro jagāda mamātiśuddhirbhavitā sureśa/
na cāsya pāpasya haraṃ hi cānyatsaṃdṛśyategryaṃ ca ṛte bhavaṃ tam

1.14.155

brahmahatyābhibhūtasya tanurme kṛṣṇatāṃ gatā/
śavagaṃdhaśca me gātre lohasyābharaṇāni me

1.14.156

kathaṃ me na bhavedevametadrūpaṃ janārdanam/
kiṃ karomi mahādeva yena me pūrvikā tanūḥ

1.14.157

tvatprasādena bhavitā tanme kathaya cācyuta/
viṣṇuruvāca/
brahmavadhyā parā cogrā sarvakaṣṭapradā parā

1.14.158

manasāpi na kurvīta pāpasyāsya tu bhāvanām/
bhavatā devavākyena niṣṭhā caiṣā nibodhitā

1.14.159

idānīṃ tvaṃ mahābāho brahmaṇoktaṃ samācara/
bhasmasarvāṇi gātrāṇi trikālaṃ gharṣayestanau

1.14.160

śikhāyāṃ karṇayoścaiva kare cāsthīni dhāraya/
evaṃ ca kurvato rudra kaṣṭaṃ naiva bhaviṣyati

1.14.161

saṃdiśyaivaṃ sa bhagavāṃstatoṃ'tarddhānamīśvaraḥ/
lakṣmīsahāyo gatavānrudrastaṃ nābhijajñivān

1.14.162

kapālapāṇirdeveśaḥ paryaṭanvasudhāmimām/
himavaṃtaṃ samainākaṃ meruṇā ca sahaiva tu

1.14.163

kailāsaṃ sakalaṃ viṃdhyaṃ nīlaṃ caiva mahāgirim/
kāṃcīṃ kāśīṃ tāmraliptāṃ magadhāmāvilāṃ tathā

1.14.164

vatsagulmaṃ ca gokarṇaṃ tathā caivottarānkurūn/
bhadrāśvaṃ ketumālaṃ ca varṣaṃ hairaṇyakaṃ tathā

1.14.165

kāmarūpaṃ prabhāsaṃ ca maheṃdraṃ caiva parvatam/
brahmahatyābhibhūtosau bhramaṃstrāṇaṃ na viṃdati

1.14.166

trapānvitaḥ kapālaṃ tu paśyanhastagataṃ sadā/
karau vidhunvanbahuśo vikṣiptaśca muhurmuhuḥ

1.14.167

yadāsya dhunvato hastau kapālaṃ patate na tu/
tadāsya buddhirutpannā vrataṃ caitatkaromyaham

1.14.168

madīyenaiva mārgeṇa dvijā yāsyaṃti sarvataḥ/
dhyātvaivaṃ suciraṃ devo vasudhāṃ vicacāra ha

1.14.169

puṣkaraṃ tu samāsādya praviṣṭo'raṇyamuttamam/
nānādrumalatākīrṇaṃ nānāmṛgaravākulam

1.14.170

drumapuṣpabharāmoda vāsitaṃ yatsuvāyunā/
buddhipūrvamiva nyastaiḥ puṣpairbhūṣitabhūtalam

1.14.171

nānāgadhaṃrasairanyaiḥ pakvāpakvaiḥ phalaistathā/
viveśa taruvṛṃdena puṣpāmodābhinaṃditaḥ

1.14.172

atrārādhayato bhaktyā brahmā dāsyati me varam/
brahmaprasādātsaṃprāptaṃ pauṣkaraṃ jñānamīpsitam

1.14.173

pāpaghnaṃ duṣṭaśamanaṃ puṣṭiśrībalavarddhanam/
evaṃ vai dhyāyatastasya rudrasyāmitatejasaḥ

1.14.174

ājagāma tato brahmā bhaktiprīto'tha kaṃjajaḥ/
uvāca praṇataṃ rudramutthāpya ca punarguruḥ

1.14.175

divyavratopacāreṇa sohamārādhitastvayā/
bhavatā śraddhayātyarthaṃ mamadarśanakāṃkṣayā

1.14.176

vratasthā māṃ hi paśyaṃti manuṣyā devatāstathā/
tadicchayā prayacchāmi varaṃ yatpravaraṃ varam

1.14.177

sarvakāmaprasiddhyarthaṃ vrataṃ yasmānniṣevitam/
manovākkāyabhāvaiśca saṃtuṣṭenāṃtarātmanā

1.14.178

kaṃ dadāmi ca vai kāmaṃ vada bhoste yathepsitam/
rudra uvāca/
eṣa evādya bhagavansuparyāpto mahā varaḥ

1.14.179

yaddṛṣṭosi jagadvaṃdya jagatkartarnamostute/
mahatā yajñasādhyena bahukālārjitena ca

1.14.180

prāṇavyayakareṇa tvaṃ tapasā deva dṛśyate/
idaṃ kapālaṃ deveśa na karātpatitaṃ vibho

1.14.181

trapākarā ṛṣīṇāṃ ca caryaiṣā kutsitā vibho/
tvatprasādādvrataṃ cedaṃ kṛtaṃ kāpālikaṃ tu yat

1.14.182

siddhametatprapannasya mahāvratamihocyatām/
puṇyapradeśe yasmiṃstu kṣipāmīdaṃ vadasva me

1.14.183

pūto bhavāmi yenāhaṃ munīnāṃ bhāvitātmanām/
brahmovāca/
avimuktaṃ bhagavataḥ sthānamasti purātanam

1.14.184

kapālamocanaṃ tīrthaṃ tava tatra bhaviṣyati/
ahaṃ ca tvaṃ sthitastatra viṣṇuścāpi bhaviṣyati

1.14.185

darśane bhavatastatra mahāpātakinopi ye/
tepi bhogānsamaśnaṃti viśuddhā bhavane mama

1.14.186

varaṇāpi asīcāpi dve nadyau suravallabhe/
aṃtarāle tayoḥ kṣetre vadhyā na viśati kvacit

1.14.187

tīrthānāṃ pravaraṃ tīrthaṃ kṣetrāṇāṃ pravaraṃ tava/
ādehapatanādye tu kṣetraṃ sevaṃti mānavāḥ

1.14.188

te mṛtā haṃsayānena divaṃ yāṃtyakutobhayāḥ/
paṃcakrośapramāṇena kṣetraṃ dattaṃ mayā tava

1.14.189

kṣetramadhyādyadā gaṃgā gamiṣyati saritpatim/
tadā sā mahatī puṇyā purī rudra bhaviṣyati

1.14.190

puṇyā codaṅmukhī gaṃgā prācī cāpi sarasvatī/
udaṅmukhī yojane dve gacchate jāhnavī nadī

1.14.191

tatra vai vibudhāḥ sarve mayā saha savāsavāḥ/
āgatā vāsameṣyaṃti kapālaṃ tatra mocaya

1.14.192

tasmiṃstīrthe tu ye gatvā piṇḍadānena vai pitṝn/
śrāddhaistu prīṇayiṣyaṃti teṣāṃ loko'kṣayo divi

1.14.193

vārāṇasyāṃ mahātīrthe naraḥ snāto vimucyate/
saptajanmakṛtātpāpādgamanādeva mucyate

1.14.194

tattīrthaṃ sarvatīrthānāmuttamaṃ parikīrtitam/
tyajaṃti tatra ye prāṇānprāṇinaḥ praṇatāstava

1.14.195

rudratvaṃ te samāsādya modaṃte bhavatā saha/
tatrāpi hi tu yaddattaṃ dānaṃ rudra yatātmanā

1.14.196

syānmahacca phalaṃ tasya bhavitā bhāvitātmanaḥ/
svāṃgasphuṭita saṃskāraṃ tatra kurvaṃti ye narāḥ

1.14.197

te rudralokamāsādya modaṃte sukhinaḥ sadā/
tatra pūjā japo homaḥ kṛto bhavati dehināṃ

1.14.198

anaṃtaphaladaḥ svargo rudrabhaktiyutātmanaḥ/
tatra dīpapradāne tu jñānacakṣurbhavennaraḥ

1.14.199

avyaṃgaṃ taruṇaṃ saumyaṃ rūpavaṃtaṃ tu gosutam/
yoṅkayitvā mocayati sa yāti paramaṃ padam

1.14.1.14.200

pitṛbhiḥ sahito mokṣaṃ gacchate nātra saṃśayaḥ/
atha kiṃ bahunoktena yattatra kriyate naraiḥ२००

1.14.201

karmadharmaṃ samuddiśya tadanaṃtaphalaṃ bhavet/
svargāpavargayorhetustaddhi tīrthammataṃ bhuvi

1.14.202

snānājjapāttathā homādanaṃtaphalasādhanam/
gatvā vārāṇasītīrthaṃ bhaktyā rudraparāyaṇāḥ

1.14.203

ye tatra paṃcatāṃ prāptā bhaktāste nātra saṃśayaḥ/
vasavaḥ pitaro jñeyā rudrāścaiva pitāmahāḥ

1.14.204

prapitāmahāstathādityā ityeṣā vaidikī śrutiḥ/
trividhaḥ piṃḍadānāya vidhirukto mayānagha

1.14.205

mānuṣaiḥ piṃḍādānaṃ tu kāryamatrāgataissadā/
piṃḍadānaṃ ca tatraiva svaputraiḥ kāryamādarāt

1.14.206

suputrāste pitṝṇāṃ tu bhavaṃti sukhadāyakāḥ/
proktaṃ tīrthaṃ mayā tubhyaṃ darśanādapi muktidam

1.14.207

snātvā tu salile tatra mucyate janmabaṃdhanāt/
vimukto brahmahatyāyāstatra rudra yathāsukham

1.14.208

avimukte mayā datte tiṣṭha tvaṃ bhāryayā saha/
rudra uvāca/
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni teṣvahaṃ viṣṇunā saha

1.14.209

tiṣṭhāmi bhavatoktena vara eṣa vṛto mayā/
ahaṃ devo mahādeva ārādhyo bhavatā sadā

1.14.210

varaṃ dāsyāmi te cāhaṃ saṃtuṣṭenāṃtarātmanā/
viṣṇoścāhaṃ pradāsyāmi varāṃśca manasīpsitān

1.14.211

surāṇāṃ caiva sarveṣāṃ munīnāṃ bhavitātmanām/
ahaṃ dātā ahaṃ yācyo nānyo bhāvyaḥ kathaṃcana

1.14.212

brahmovāca/
evaṃ kariṣyehaṃ rudra yatvayoktaṃ vacaḥ śubham/
nārāyaṇaśca te vākyaṃ kartā sarvaṃ na saṃśayaḥ

1.14.213

visṛjyaivaṃ tadā rudraṃ brahmā cāṃtaradhīyata/
vārāṇasyāṃ mahādevo gatvā tīrthaṃ nyaveśayat

1.14.14

iti śrīpādmapurāṇe prathame sṛṣṭikhaṃḍe rudrasya brahmavadhyānāśaścaturdaśo'dhyāyaḥ

Original text: padmapurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc