Nyāyabinduprakaraṇa with Vinītadeva's Nyāyabinduvistaraṭīkā (with commentary) · Chapter 9
anumānaṃ ca samyagjñānamityuktam, kathamanumānaṃ vacanamiti cet? tatrāha- kāraṇa iti |
svārtha- parārthānumānayoḥ svārtha vyākhyāya, parārtha vyākhyātukāma āhatrirūpaliṅgākhyānamiti | trīṇi rūpāṇi- anvaya vyatireka pakṣadharmatvasaṃjñakāni yasya tat trirūpam | trirūpaṃ ca talliṅgaṃ ca tasyākhyānam | ākhyāyate= prakāśyate 'neneti trirūpaṃ liṅgamiti ākhyānam | kiṃ punastat? vacanam | vacanena hi trirūpaṃ liṅgamākhyāyate | parasmāyidaṃ parārtham
nanu ca samyagjñānātmakamanumānamuktam, tat kimartha samprati vacanātmakamanumānamucyate? ityāha-kāraṇe kāryopacārāditi | trirūpaliṅgābhidhānāt trirūpaliṅgasmṛtirutpadayate, smṛteśvānumānam | tasmādanumānasya paraṃparayā trirūpaliṅgābhidhānaṃ kāraṇam | tasmin kāraṇe vacane kāryasyānumānasya upacāraḥ samāropaḥ kriyate | tataḥ samāropāt kāraṇaṃ vacanamanumānaśabde nocyate | aupacārikaṃ vacanamanumānam, na mukhyamityarthaāḥ | na yāvat kiñcit upacārādanumānaśabdena vaktuṃ śakyaṃ tāvat sarva vyākhyeyam, kintvanumānaṃ vyākhyātukāmena anumānasvarūpasya vyākhyeyatvānnimitaṃ vyākhyeyam | nimittaṃ ca trirūpaṃ liṅgam | tacca svayaṃ vā pratītamanumānasya nimittaṃ bhavati, pareṇa vā pratipāditaṃ bhavati | tasmālliṅgasya svarūpaṃ ca vyākhyeyam, tatpratipādakaśca śabdaḥ | tatra svarūpaṃ svārthānumāne vyākhyātam | pratipādakaśca śabda
3 tad dvividham |
4 prayogabhedāt ||
5 sādharmyavad vaidharmyavacca ||
kāraṇaṃ hi vacanam, kārya cānumānamiti vacane tasminnanumānāropāt tadvacanamevānumānamityabhidhīyate | anumānakāraṇatvāt anumānam ityucyate iti śeṣaḥ
taddvividhamiti | atra taditi parārthānumānam | trirūpaliṅgākhyānaṃ tat
kathaṃ dvividhamiti cet? āha- prayogabhedāditi | prayogastu śabdata upasthānam | tasya bhedena dvaividhyamiti
kiṃ tat prakāraheyamiti āha? āha- sādharmyavaditi |
samāno dharmo yasya sa sadharmā, sadharmaṇo bhāvaḥ sādharmyam, tadayasyāsti tat sādharmyavat | visadṛśo dharmo yasya sa vidharmā, vidharmaṇo bhāvo vaidharmyam, tadayasyāsti tad vaidharmyavat | anvayavat vyatirekavacceti śeṣaḥ
Original text: Nyāyabinduprakaraṇa with Vinītadeva's Nyāyabinduvistaraṭīkā (Śiṣyahita) and Dharmottara's Nyāyabinduṭīkā · Edition: Swami Dwarikadas Shastri: Nyāyabindu Prakaraṇa of Ācārya Dharmakīrti, with Commentary of Ārya Vinītadeva and Dharmottara. Varanasi 1994 (Bauddha Bhārati Series, 18). · Data entry members of the Digital Sanskrit Buddhist Canon Input Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0