Nyaya Sutras · Chapter 2.1
samānānekadharmādhyavasāyāt anyataradharmādhyavasāyāt vā na saṃśayaḥ
{saṃśaya-}
viprattipattyavyavasthādhyavasāyāt ca
{saṃśaya-}
viprattipattau ca saṃprattipatteḥ
{saṃśaya-}
avyavasthā ātmani vyavasthitatvāt ca avyavasthāyāḥ
{saṃśaya-}
tathā atyantasaṃśayaḥ taddharmasātatyopapatteḥ
{saṃśaya-}
yathoktādhyavasāyāt eva tadviśeṣāpekṣāt saṃśaye na asaṃśayaḥ na atyantasaṃśayaḥ vā
{saṃśaya-}
yatra saṃśayaḥ tatra evam uttarottaraprasaṅgaḥ
{saṃśaya-}
[pramāṇasāmānyaparīkṣāprakaraṇam]
pratyakṣādīnām aprāmāṇyaṃ traikālyāsiddheḥ
{pūrvapakṣasūtram}
pūrvaṃ hi pramāṇasiddhau na indriyārthasannikarṣāt pratyakṣotpattiḥ
{pūrvapakṣasūtram}
paścātsiddhau na pramāṇebhyaḥ prameyasiddhiḥ
{pūrvapakṣasūtram}
yugapatsiddhau pratyarthaniyatatvāt kramavṛttitvābhāvaḥ buddhīnām
{pūrvapakṣasūtram}
traikālyāsiddheḥ pratiṣedhānupapattiḥ
{pūrvapakṣasūtram}
sarvapramāṇapratiṣedhāt ca pratiṣedhānupapattiḥ
{pūrvapakṣasūtram}
tatprāmāṇye vā na sarvapramāṇavipratiṣedhaḥ
{pūrvapakṣasūtram}
traikālyāpratiṣedhaḥ ca śabdāt ātodyasiddhivat tatsiddheḥ
{pūrvapakṣasūtram}
prameyā ca tulāprāmāṇyavat
{pūrvapakṣasūtram}
pramāṇataḥ siddheḥ pramāṇānām pramāṇāntarasiddhiprasaṅgaḥ
{pūrvapakṣasūtram}
tadvinivṛtteḥ vā pramāṇasiddhivat prameyasiddhiḥ
{pūrvapakṣasūtram}
na, pradīpaprakāśasiddhivat tatsiddheḥ
{siddhāntalakṣaṇam}
kvacit nivṛttidarśanāt anivṛttidarśanāt ca kvacit anekāntaḥ
{siddhāntalakṣaṇam}
[pratyakṣaparīkṣāprakaraṇām]
pratyakṣalakṣaṇānupapattiḥ asamagravacanāt
{pratyakṣalakṣaṇa-}
{pratyakṣalakṣaṇaparīkṣā}
na ātmamanasoḥ sannikarṣābhāve pratyakṣotpattiḥ
(do)
digdeśakālākāśeṣu api evaṃ prasaṅgaḥ
(do)
jñānaliṅgatvāt ātmanaḥ na anavarodhaḥ
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtram}
tadayaugapadyaliṅgatvāt ca na manasaḥ
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtra}
pratyakṣanimittatvāt ca indriyārthayoḥ sannikarṣasya svaśabdena vacanam
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtra}
suptavyāsaktamanasāṃ ca indriyārthayoḥ sannikarṣanimittatvāt
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtra}
taiḥ ca apadeśaḥ jñānaviśeṣāṇām
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtra}
vyāhatatvāt ahetuḥ
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtra}
na arthaviśeṣaprābalyāt
{pratyakṣalakṣaṇa-siddhānta-sūtra}
[viṣayaparīkṣā-prakaraṇām]
pratyakṣam anumānam ekadeśagrahaṇāt upalabdheḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
na, pratyakṣeṇa yāvat tāvat api upalambhāt
{siddhānta-sūtra}
na caikadeśopalabdhiravayavisadbhāvāt
{siddhānta-sūtra}
[prasaṅgopāttā avayaviparīkṣā]
sādhyatvāt avayavini sandehaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
sarvāgrahaṇam avayavyasiddheḥ
{siddhānta-sūtra}
dhāraṇākarṣaṇopapatteḥ ca
{siddhānta-sūtra}
senāvanavat grahaṇam iti cet na atīndriyatvāt aṇūnām
{siddhānta-sūtra}
[anumānaparīkṣāprakaraṇam]
rodhopaghātasādṛśyebhyaḥ vyabhicārāt anumānam apramāṇam
{pūrvapakṣa-sūtra}
na, ekadeśatrāsasādṛśyebhyaḥ arthāntarabhāvāt
{siddhānta-sūtra}
{vartamānakālaparīkṣā}
vartamānābhāvaḥ, patataḥ patitapatitavyakālopapatteḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
tayoḥ api abhāvaḥ vartamānābhāve, tadapekṣatvāt
{siddhānta-sūtra}
na atītānāgatayoḥ itaretarāpekṣā siddhiḥ
{siddhānta-sūtra}
vartamānābhāve sarvāgrahaṇaṃ pratyakṣānupapatteḥ
{siddhānta-sūtra}
kṛtatākarttavyatopapatteḥ tu ubhayathā grahaṇam
{siddhānta-sūtra}
[upamānaparīkṣāprakaraṇam]
atyantaprāyaikadeśasādharmyāt upamānāsiddhiḥ
{siddhānta-sūtra}
prasiddhasādharmyāt upamānasiddheḥ yathoktadoṣānupapattiḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
pratyakṣeṇa apratyakṣasiddheḥ
{siddhānta-sūtra}
na apratyakṣe gavaye pramāṇārtham upamānasya paśyāmaḥ
{siddhānta-sūtra}
tathā iti upasaṃhārāt upamānasiddheḥ na aviśeṣaḥ
{siddhānta-sūtra}
[śabdasāmānyaparīkṣāprakaraṇam]
śabdaḥ anumānam arthasya anupalabdheḥ anumeyatvāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
upalabdheḥ advipravṛttitvāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
sambandhāt ca
{pūrvapakṣa-sūtra}
āptopadeśasāmarthyāt śabdāt arthasampratyayaḥ
{siddhānta-sūtra}
pūraṇapradāhapāṭanānupalabdheḥ ca sambandhābhāvaḥ
{siddhānta-sūtra}
śabdārthavyavasthānāt apratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}
na, sāmayikatvāt śabdārthasampratyayasya
{siddhānta-sūtra}
jātiviśeṣe ca aniyamāt
{siddhānta-sūtra}
[śabdaviśeṣaparīkṣāprakaraṇam]
tadaprāmāṇyam anṛtavyāghātapunaruktadoṣebhyaḥ
{siddhānta-sūtra}
na, karmakartṛsādhanavaiguṇyāt
{siddhānta-sūtra}
abhyupetya kālabhede doṣavacanāt
{siddhānta-sūtra}
anuvādopapatteḥ ca
{siddhānta-sūtra}
vākyavibhāgasya ca arthagrahaṇāt
{siddhānta-sūtra}
vidhyarthavādānuvādavacanaviniyogāt
{siddhānta-sūtra}
vidhiḥ vidhāyakaḥ
{siddhānta-sūtra}
stutiḥ nindā parakṛtiḥ purākalpaḥ iti arthavādaḥ
{siddhānta-sūtra}
{arthavāda-bhedaḥ}
vidhivihitasya anuvacanam anuvādaḥ
{arthavāda-}
na anuvādapunaruktayoḥ viśeṣaḥ, śabdābhyāsopapatteḥ
{siddhānta-sūtra}
śīghrataragamanopadeśavat abhyāsāt na aviśeṣaḥ
{siddhānta-sūtra}
mantrāyurvedaprāmāṇyavat ca tatprāmāṇyam, āptaprāmāṇyāt
{siddhānta-sūtra}
(iti nyāyasūtre dvitīyādhyāyasya prathamam āhnikam)
(dvitīyam āhnikam)
[pramāṇacatuṣṭvaparīkṣāprakaraṇam]
Original text: Nyāyasūtra · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0