Navasāhasāṅkacarita · Chapter 15
atha sāndragharmajalabindu lulitatilakaḥ pracakrame
hemakamalasubhage saritaḥ salile nimaṅktum asitekṣaṇājanaḥ //
śramam etya muñcata madambu rabhasaparirambhalīlayā
evam avadad iva dīrghadṛśaḥ kalahaṃsayūthaninadena jāhnavī //
marutāvadhūtakaladhauta kamalamakarandagandhinā
ūrmidalanaśiśireṇa balād abalājanasya nunude pariśramaḥ //
parividdharekham adhitīra viracitapade vadhūjane
kāntim udavahad amartyasarit taṭarūḍhakāñcanalateva kāṃ cana //
sitacakṣuṣām asitaratna rucimuṣi mṛṇālinīdale
sthūlajalalavanibhena dadhe navamauktikārdha iva jāhnukanyayā //
uditatrapā iva vilāsa masṛṇagamanena subrhuvām
jagmur amarasaritaḥ pulinaṃ sahasā vihāya kalahaṃsapaṅktayaḥ //
dhavalābhrakachuritabhitti likhitalalitāṅganālipim
apsu kuvalayadṛśāṃ pratimāḥ sitaratnadarpaṇanibhāsu lebhire //
atha vallabhārpitakarāgra nihitanijapāṇipallavāḥ
vārivikacakanakābjarajaḥ kapiśormimālam abalā jagāhire //
sudṛśāṃ nimajjya surasindhu payasi niyamasthitair iva
ūrmitaralitamayūkhaśikhair maṇinūpuraiḥ sapadi maunam ādade //
kucaluptapatralatayātha vigalitavisūtrahārayā
prāpi ratiramaṇavilāsatulā lalitabhruvāṃ jalavihāralīlayā //
navakuṅkumāruṇapurandhri kucakalaśatāḍitaṃ payaḥ
rāgam abhajata na kasya bhavet sulabhāṅgakhelad abalasya vikriyā //
vikiran vihasya maṇiśṛṅga dhṛtam udakam etya pṛṣṭhataḥ
sācimukulitadṛśā dadṛśe dayito muhur valitakaṇṭham ekayā //
pariṇāhavat kucaniṣiddha karaṇavalanotkadorlatam
lolamukharamaṇikaṅkaṇayā vidadhe jale murajavādyamanyayā //
hariṇīdṛśo hṛtapurandhri kucakalaśakuṅkumāṅkitā
kṣipram adhijaghanam ūrmilatā śithileva hemaraśanā vididyute //
salilaṃ kirantam avalokya ramaṇam aparāṅganāmukhe
citram aviraladhṛtāśrulave nimimīla kā cid abalā vilocane //
drutam atruṭad vibudhasindhu nibiḍalaharīkarāhatam
hāravalayam aravindadṛśāṃ kuśalaṃ kuto 'sti guṇināṃ jaḍāntare //
śuśubhe kayāpi karayantra nihitaśucivāridhārayā
muktasitakusumasāyakayā makarāṅkacāpalatayeva bālayā //
pariveṣavibhramaniveśi manasijatuṣāradīdhiteḥ
ko 'pi karakisalaye kamitā vidadhe mṛṇālavalayaṃ mṛgīdṛśaḥ //
hṛdayeśamuktajaladhauta malayajavilepanair hriyā
lakṣyanavanakhapadāv aparā nalinīdalena pidadhe payodharau //
abhito 'ṅganāmukhamṛgāṅkam uḍunikarakāntim ādade
kelitaralataruṇīnibiḍa stanatāḍite payasi budbudotakaraḥ //
vidadhe vadhūr nijakarāgra galitamaṇikaṅkaṇāṅkite
meghaśakala iva sendradhanur valayodare nayanam abjinīdale //
asitāñjanāṅkam abhijāta kuvalayadṛśāṃ dṛśo 'ntarāt
nīramahṛta na hi śuddhimatāṃ taṭavṛttir āśritakalaṅkamārjane //
taralormilaṅghitanitamba phalakalulitācchavāsaḥ
phenapaṭalam asitābjadṛśaḥ kṣaṇam ekam aṃśukavilāsam ādade //
sudṛśaḥ sphuṭaṃ navanakhāṅkam urasi jaladhatakuṅkume
kāntanihitanayanaṃ pidadhe pṛthuhāratārataralāṃśupallavaḥ //
lulitāñjanasya nayanasya sahabhuvam ivekṣituṃ śriyam
lagnajalasaralitair alakair luluṭhe lalāṭataṭasīmni subhruvaḥ //
dadhatīva kāpi rucim āpa manasijavilāsavallakīm
aṃsavinihitamṛṇālalatā talavarty alābuparivartulastanī //
salilāhatitruṭitahāra parigalitamauktikabhramāt
mugdhayuvatir aparā nidadhe dṛśam abjinīdalapuṭodabinduṣu //
dhavalodarair bhayavaśena taralavalitair vilocanaiḥ
nīlanalinadaladāmadṛśāṃ śapharaiḥ samaṃ suciram apsu babhrame //
galitāṅgadā gurutaraṅga dalitamaṇikarṇapūrakāḥ
srastakanakavalayāḥ sudṛśaḥ ślathabandharatnaraśanāś cakāśire //
atikampam ūrmikuṭilabhru bahalanavakuṅkumāruṇam
straiṇakaratalanirastam abhūd upajātakopam iva jāhnavījalam //
akarot padaṃ pṛthunitamba vilulitajalārdraveṇiṣu
nīralavaśabalagaṇḍatalāsv abalāsu kuṇḍalitakārmukaḥ smaraḥ //
cyutaratnabhūṣaṇamarīci racitasuracāpamaṇḍalam
keśakusumaśabalam śuśubhe sudṛśām anaṅgamadadīpanaṃ payaḥ //
atha tābhir ekatapanīya sarasijasanāthapāṇibhiḥ
śrībhir iva samudatāri tataḥ punaruktacāṭupaṭubhiḥ priyaiḥ saha //
sajalāṃśukāntiviśadāṅga janitanibiḍatrapākulāḥ
vyaktanavanakhapadābharaṇāḥ priyalocanāny aramayan mṛgīdṛśaḥ //
atha tā gṛhītaśaradindu dhavalasicayāḥ prasādhanām
cakrur adhivapur amartyasarit pulinasthalīkanakavallidhāmasu //
tilakāṅkitāḥ pracurapuṣpa parimalamuco mṛgīdṛśaḥ
ūḍhanavalalitapatralatā dadhur aṅgajopavanarājivibhramam //
na cirād alaṅkṛtiviśeṣa vihitarucayo 'tipeśalāḥ
lakṣyanavanavarasāḥ śucayaḥ kavipuṅgavoktaya ivāṅganā babhuḥ //
vahati sma nirmalakapola likhitamṛganābhipatrakam
kāpi nibhṛtamadhupāvalimat kaladhautakokanadakāntam ānanam //
adhikarṇam udgatamayūkha marakatamanoharodaram
bālam iva madanakalpataror dalam ekayā kanakapatram ādade //
dhṛtayāvakāṅkam api kānta vadanaparicumbanocite
rāgamadhurarucake nidadhe dayite ca kā cana cakoralocanā //
hariṇāṅkasundaram aneka viśadaguṇagumphitākṛtim
hāram avahad aparā na paraṃ hṛdi kāntam apy asamabāṇadīpanam //
itarā padāṅkam iva matta madanakariṇo 'likodare
sāndramṛgamadanamaṣīracitaṃ tilakaṃ kuraṅgatilakānanā dadhe //
hṛtasuptahemaśatapatra rucimukulitāṅgulīdale
kā cid itarakarasaṅghaṭitaṃ nidadhe vilāsamaṇikaṅkaṇaṃ kare //
uditāsu kāñciguṇamadhya marakatamarīcisūciṣu
vyaktim alabhata na romalatā smaradīpakajjalaśikhā mṛgīdṛśām //
sarasāgaseva ramaṇena caraṇanalinānuṣaṅgiṇā
puṣpaśarataralitā dadhire maṇinūpureṇa mṛgalocanā rucim //
dadhatībhir indukarajāla śabalatimirormivibhramam
ūḍhadhavalakusumābhir alaṃ kabarīlatābhir abalāś cakāśire //
priyapāṇipaṅkajadhṛteṣu sakalaśaśibimbabandhuṣu
vaktrakamalam aviloladṛśo maṇidarpaṇeṣu dadṛśuḥ purandhrayaḥ //
prakaṭaṃ dadhaj jhaṭiti rāgam alaghum atha vāruṇīṃ prati
kāntinikara iva tigmarucer vanitājano 'bhimukhatāṃ samādade //
udiyāya mānatimiraugha vighaṭanapaṭur mano'mbare
bālakuvalayadṛśāṃ viśade śanakair manobhuvakuraṅgalāñchanaḥ //
aruṇāṅgulīdalaniruddha navakanakakośakarṇikaiḥ
sāndramadhuparimalaī ruruce karapaṅkajair atha cakoracakṣuṣām //
maṇiśuktiṣu kṣaṇam upoḍha kuvalayasugandhisīdhuṣu
nyasyad asamaśarayantram iva bhramati sma bhṛṅgakulam utsukotsukam //
ruruce 'limaṇḍalam udaṃśu kamalacaṣakopari sthitam
ekam iva ratipater uditaṃ tapanīyadaṇḍam asitoṣṇavāraṇam //
vidhṛtā kare priyatamena katipayaśilīmukhānvitā
cittam akṛta vivaśaṃ sudṛśāṃ kusumeṣukārmukalateva vāruṇī //
atirāgiṇi praṇayiṇīva madhuni paricumbitānane
vyaktim alabhata mado hṛdaye pulakaḥ kapolaphalake ca subhruvām //
pratimāgatendukarajāla dhavalitam iva śriyaṃ dadhe
pānanamitamukhamugdhavadhū vigaladvilāsahasitachaṭaṃ madhu //
madhu kāpi pāṭalakapola taralakaladhautakuṇḍalā
lolanijamukhatuṣārakara pratibimbagarbham abhikārpitaṃ papau //
atiraktam āyatatareṇa vilasadasitotpalaśriyā
kāmam apibadaparendumukhī caṣakeṇa sīdhu, nayanena vallabham //
agamat trayasya samam eva parimalarasajñatām aliḥ
kalpaviṭapimadhunaḥ pramadā mukhamārutasya vikacotpalasya //
adharāgracumbanam avāpya kamaladaladīrghacakṣuṣām
śvāsataralam ajaniṣṭa mudā muhurāttalāsyam iva kāpiśāyanam //
madam āsavena rameṇa nakhapadam ivārpitaṃ hṛdi
nātiviśadapadabandhamatho navasāhasāṅkacaritaṃ jaguḥ striyaḥ //
madirārpitādharadalena yuvatir amṛtachaṭopamā
premarasamṛduṣu dīrghadṛśāṃ hṛdayeṣu pallavayati sma manmatham //
dayitāhite yuvajanena vilasadatipāṭaladyutau
kāmasuhṛdi vihitaḥ praṇayaḥ prathamaṃ madhuny adharapallave tataḥ //
avadhūtamānamadhupāna rasarabhasataḥ prasannatām
prāpur atipṛthudṛśāṃ sahasā hṛdayāni cācchamaṇibhājanāni ca //
dayitām anaṅgamadasūtim asitanalināvataṃsakām
sāndraruciyuvajano madirāṃ paricumbati sma na paraṃ vadhūm api //
anayan sahaiva śithilatvam ubhayam ubhayena yoṣitām
vrīḍam aruṇarucinā madhunā maṇikāñcidāma ca kareṇa kāminaḥ //
sudṛśāṃ madād atha parisrud aruṇitasitodarāḥ karāt
petur amarasaritaḥ puline maṇiśuktayaḥ priyatame ca dṛṣṭayaḥ //
navapallavāruṇam uvāha dhṛtataruṇavāruṇīmadaḥ
rāgam atha śucini gaṇḍatale nayanodare ca madirekṣanājanaḥ //
aparisphuṭoktilalitāsu madamukuladīrghadṛṣṭiṣu
tāsu śabalakusumāṃsalasat kabarīlatāsu padam ādadhe smaraḥ //
āpānabhūr avasitāsavarāgadīrgha sendīvarasphaṭikaśuktiśatā cakāse
kautūhalān madavilolavadhūvilāsa vyālokanonmiṣitavaktraparampareva //
aviralamaṇidīpoddyotadūrāpasarpat timiram amarasindhoḥ kūlakacchaṃ praviśya
atha samamasunāthais tāḥ salīlaṃ niṣeduḥ sarasakanakajambūpallavaprastareṣu //
sāndronmīlatsaurabhāṇy udvahantyo vidyullekhapiṅgalāny aṅkāni
lakṣmīṃ hemāmbhojamālā ivāpuḥ sāraṅgākṣyaḥ preyasāṃ kaṇṭhalagnāḥ //
tato visūtracyutahārayaṣṭiḥ śīrṇāṅgado bhaṅgurakarṇapūraḥ
madena sadyo madirekṣaṇānāṃ ratotsavaḥ pallavito babhūva //
nānāṅgarāgaśabale ślathabandhalola dhammillamālyakusumaprakarāvakīrṇe
puṣpeṣutalpe iva vakṣasi vallabhānāṃ nidrām avāpur atha tāḥ surataśrameṇa //
kandarpasya trilokīhaṭhavijayamahāsāhasotsāhahetur dhunvaṃs tatpakṣmadhūlivyatikarakapiśaḥ kāñcanāmbhoruhāṇi
tanvānas tīrarūḍhatridaśatarulatālāsyam ālasyabhājāṃ tāsāṃ saṃbhogakeliklamabharam aharajjāhnavīvīcivātaḥ //
Original text: Navasāhasāṅkacarita · Edition: Vamanasastri Islampurakara, Bombay : Govt. Central Book Depot (Bombay Sanskrit Series, 53) · Data entry Somadeva Vasudeva · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0