નવસાહસાઙ્કચરિત · અધ્યાય 15

અથ સાન્દ્રઘર્મજલબિન્દુ લુલિતતિલકઃ પ્રચક્રમે
હેમકમલસુભગે સરિતઃ સલિલે નિમઙ્ક્તુમ્ અસિતેક્ષણાજનઃ ॥

શ્રમમ્ એત્ય મુઞ્ચત મદમ્બુ રભસપરિરમ્ભલીલયા
એવમ્ અવદદ્ ઇવ દીર્ઘદૃશઃ કલહંસયૂથનિનદેન જાહ્નવી ॥

મરુતાવધૂતકલધૌત કમલમકરન્દગન્ધિના
ઊર્મિદલનશિશિરેણ બલાદ્ અબલાજનસ્ય નુનુદે પરિશ્રમઃ ॥

પરિવિદ્ધરેખમ્ અધિતીર વિરચિતપદે વધૂજને
કાન્તિમ્ ઉદવહદ્ અમર્ત્યસરિત્ તટરૂઢકાઞ્ચનલતેવ કાં ચન ॥

સિતચક્ષુષામ્ અસિતરત્ન રુચિમુષિ મૃણાલિનીદલે
સ્થૂલજલલવનિભેન દધે નવમૌક્તિકાર્ધ ઇવ જાહ્નુકન્યયા ॥

ઉદિતત્રપા ઇવ વિલાસ મસૃણગમનેન સુબ્ર્હુવામ્
જગ્મુર્ અમરસરિતઃ પુલિનં સહસા વિહાય કલહંસપઙ્ક્તયઃ ॥

ધવલાભ્રકછુરિતભિત્તિ લિખિતલલિતાઙ્ગનાલિપિમ્
અપ્સુ કુવલયદૃશાં પ્રતિમાઃ સિતરત્નદર્પણનિભાસુ લેભિરે ॥

અથ વલ્લભાર્પિતકરાગ્ર નિહિતનિજપાણિપલ્લવાઃ
વારિવિકચકનકાબ્જરજઃ કપિશોર્મિમાલમ્ અબલા જગાહિરે ॥

સુદૃશાં નિમજ્જ્ય સુરસિન્ધુ પયસિ નિયમસ્થિતૈર્ ઇવ
ઊર્મિતરલિતમયૂખશિખૈર્ મણિનૂપુરૈઃ સપદિ મૌનમ્ આદદે ॥

કુચલુપ્તપત્રલતયાથ વિગલિતવિસૂત્રહારયા
પ્રાપિ રતિરમણવિલાસતુલા લલિતભ્રુવાં જલવિહારલીલયા ॥

નવકુઙ્કુમારુણપુરન્ધ્રિ કુચકલશતાડિતં પયઃ
રાગમ્ અભજત ન કસ્ય ભવેત્ સુલભાઙ્ગખેલદ્ અબલસ્ય વિક્રિયા ॥

વિકિરન્ વિહસ્ય મણિશૃઙ્ગ ધૃતમ્ ઉદકમ્ એત્ય પૃષ્ઠતઃ
સાચિમુકુલિતદૃશા દદૃશે દયિતો મુહુર્ વલિતકણ્ઠમ્ એકયા ॥

પરિણાહવત્ કુચનિષિદ્ધ કરણવલનોત્કદોર્લતમ્
લોલમુખરમણિકઙ્કણયા વિદધે જલે મુરજવાદ્યમન્યયા ॥

હરિણીદૃશો હૃતપુરન્ધ્રિ કુચકલશકુઙ્કુમાઙ્કિતા
ક્ષિપ્રમ્ અધિજઘનમ્ ઊર્મિલતા શિથિલેવ હેમરશના વિદિદ્યુતે ॥

સલિલં કિરન્તમ્ અવલોક્ય રમણમ્ અપરાઙ્ગનામુખે
ચિત્રમ્ અવિરલધૃતાશ્રુલવે નિમિમીલ કા ચિદ્ અબલા વિલોચને ॥

દ્રુતમ્ અત્રુટદ્ વિબુધસિન્ધુ નિબિડલહરીકરાહતમ્
હારવલયમ્ અરવિન્દદૃશાં કુશલં કુતો ઽસ્તિ ગુણિનાં જડાન્તરે ॥

શુશુભે કયાપિ કરયન્ત્ર નિહિતશુચિવારિધારયા
મુક્તસિતકુસુમસાયકયા મકરાઙ્કચાપલતયેવ બાલયા ॥

પરિવેષવિભ્રમનિવેશિ મનસિજતુષારદીધિતેઃ
કો ઽપિ કરકિસલયે કમિતા વિદધે મૃણાલવલયં મૃગીદૃશઃ ॥

હૃદયેશમુક્તજલધૌત મલયજવિલેપનૈર્ હ્રિયા
લક્ષ્યનવનખપદાવ્ અપરા નલિનીદલેન પિદધે પયોધરૌ ॥

અભિતો ઽઙ્ગનામુખમૃગાઙ્કમ્ ઉડુનિકરકાન્તિમ્ આદદે
કેલિતરલતરુણીનિબિડ સ્તનતાડિતે પયસિ બુદ્બુદોતકરઃ ॥

વિદધે વધૂર્ નિજકરાગ્ર ગલિતમણિકઙ્કણાઙ્કિતે
મેઘશકલ ઇવ સેન્દ્રધનુર્ વલયોદરે નયનમ્ અબ્જિનીદલે ॥

અસિતાઞ્જનાઙ્કમ્ અભિજાત કુવલયદૃશાં દૃશો ઽન્તરાત્
નીરમહૃત ન હિ શુદ્ધિમતાં તટવૃત્તિર્ આશ્રિતકલઙ્કમાર્જને ॥

તરલોર્મિલઙ્ઘિતનિતમ્બ ફલકલુલિતાચ્છવાસઃ
ફેનપટલમ્ અસિતાબ્જદૃશઃ ક્ષણમ્ એકમ્ અંશુકવિલાસમ્ આદદે ॥

સુદૃશઃ સ્ફુટં નવનખાઙ્કમ્ ઉરસિ જલધતકુઙ્કુમે
કાન્તનિહિતનયનં પિદધે પૃથુહારતારતરલાંશુપલ્લવઃ ॥

લુલિતાઞ્જનસ્ય નયનસ્ય સહભુવમ્ ઇવેક્ષિતું શ્રિયમ્
લગ્નજલસરલિતૈર્ અલકૈર્ લુલુઠે લલાટતટસીમ્નિ સુભ્રુવઃ ॥

દધતીવ કાપિ રુચિમ્ આપ મનસિજવિલાસવલ્લકીમ્
અંસવિનિહિતમૃણાલલતા તલવર્ત્ય્ અલાબુપરિવર્તુલસ્તની ॥

સલિલાહતિત્રુટિતહાર પરિગલિતમૌક્તિકભ્રમાત્
મુગ્ધયુવતિર્ અપરા નિદધે દૃશમ્ અબ્જિનીદલપુટોદબિન્દુષુ ॥

ધવલોદરૈર્ ભયવશેન તરલવલિતૈર્ વિલોચનૈઃ
નીલનલિનદલદામદૃશાં શફરૈઃ સમં સુચિરમ્ અપ્સુ બભ્રમે ॥

ગલિતાઙ્ગદા ગુરુતરઙ્ગ દલિતમણિકર્ણપૂરકાઃ
સ્રસ્તકનકવલયાઃ સુદૃશઃ શ્લથબન્ધરત્નરશનાશ્ ચકાશિરે ॥

અતિકમ્પમ્ ઊર્મિકુટિલભ્રુ બહલનવકુઙ્કુમારુણમ્
સ્ત્રૈણકરતલનિરસ્તમ્ અભૂદ્ ઉપજાતકોપમ્ ઇવ જાહ્નવીજલમ્ ॥

અકરોત્ પદં પૃથુનિતમ્બ વિલુલિતજલાર્દ્રવેણિષુ
નીરલવશબલગણ્ડતલાસ્વ્ અબલાસુ કુણ્ડલિતકાર્મુકઃ સ્મરઃ ॥

ચ્યુતરત્નભૂષણમરીચિ રચિતસુરચાપમણ્ડલમ્
કેશકુસુમશબલમ્ શુશુભે સુદૃશામ્ અનઙ્ગમદદીપનં પયઃ ॥

અથ તાભિર્ એકતપનીય સરસિજસનાથપાણિભિઃ
શ્રીભિર્ ઇવ સમુદતારિ તતઃ પુનરુક્તચાટુપટુભિઃ પ્રિયૈઃ સહ ॥

સજલાંશુકાન્તિવિશદાઙ્ગ જનિતનિબિડત્રપાકુલાઃ
વ્યક્તનવનખપદાભરણાઃ પ્રિયલોચનાન્ય્ અરમયન્ મૃગીદૃશઃ ॥

અથ તા ગૃહીતશરદિન્દુ ધવલસિચયાઃ પ્રસાધનામ્
ચક્રુર્ અધિવપુર્ અમર્ત્યસરિત્ પુલિનસ્થલીકનકવલ્લિધામસુ ॥

તિલકાઙ્કિતાઃ પ્રચુરપુષ્પ પરિમલમુચો મૃગીદૃશઃ
ઊઢનવલલિતપત્રલતા દધુર્ અઙ્ગજોપવનરાજિવિભ્રમમ્ ॥

ન ચિરાદ્ અલઙ્કૃતિવિશેષ વિહિતરુચયો ઽતિપેશલાઃ
લક્ષ્યનવનવરસાઃ શુચયઃ કવિપુઙ્ગવોક્તય ઇવાઙ્ગના બભુઃ ॥

વહતિ સ્મ નિર્મલકપોલ લિખિતમૃગનાભિપત્રકમ્
કાપિ નિભૃતમધુપાવલિમત્ કલધૌતકોકનદકાન્તમ્ આનનમ્ ॥

અધિકર્ણમ્ ઉદ્ગતમયૂખ મરકતમનોહરોદરમ્
બાલમ્ ઇવ મદનકલ્પતરોર્ દલમ્ એકયા કનકપત્રમ્ આદદે ॥

ધૃતયાવકાઙ્કમ્ અપિ કાન્ત વદનપરિચુમ્બનોચિતે
રાગમધુરરુચકે નિદધે દયિતે ચ કા ચન ચકોરલોચના ॥

હરિણાઙ્કસુન્દરમ્ અનેક વિશદગુણગુમ્ફિતાકૃતિમ્
હારમ્ અવહદ્ અપરા ન પરં હૃદિ કાન્તમ્ અપ્ય્ અસમબાણદીપનમ્ ॥

ઇતરા પદાઙ્કમ્ ઇવ મત્ત મદનકરિણો ઽલિકોદરે
સાન્દ્રમૃગમદનમષીરચિતં તિલકં કુરઙ્ગતિલકાનના દધે ॥

હૃતસુપ્તહેમશતપત્ર રુચિમુકુલિતાઙ્ગુલીદલે
કા ચિદ્ ઇતરકરસઙ્ઘટિતં નિદધે વિલાસમણિકઙ્કણં કરે ॥

ઉદિતાસુ કાઞ્ચિગુણમધ્ય મરકતમરીચિસૂચિષુ
વ્યક્તિમ્ અલભત ન રોમલતા સ્મરદીપકજ્જલશિખા મૃગીદૃશામ્ ॥

સરસાગસેવ રમણેન ચરણનલિનાનુષઙ્ગિણા
પુષ્પશરતરલિતા દધિરે મણિનૂપુરેણ મૃગલોચના રુચિમ્ ॥

દધતીભિર્ ઇન્દુકરજાલ શબલતિમિરોર્મિવિભ્રમમ્
ઊઢધવલકુસુમાભિર્ અલં કબરીલતાભિર્ અબલાશ્ ચકાશિરે ॥

પ્રિયપાણિપઙ્કજધૃતેષુ સકલશશિબિમ્બબન્ધુષુ
વક્ત્રકમલમ્ અવિલોલદૃશો મણિદર્પણેષુ દદૃશુઃ પુરન્ધ્રયઃ ॥

પ્રકટં દધજ્ ઝટિતિ રાગમ્ અલઘુમ્ અથ વારુણીં પ્રતિ
કાન્તિનિકર ઇવ તિગ્મરુચેર્ વનિતાજનો ઽભિમુખતાં સમાદદે ॥

ઉદિયાય માનતિમિરૌઘ વિઘટનપટુર્ મનોઽમ્બરે
બાલકુવલયદૃશાં વિશદે શનકૈર્ મનોભુવકુરઙ્ગલાઞ્છનઃ ॥

અરુણાઙ્ગુલીદલનિરુદ્ધ નવકનકકોશકર્ણિકૈઃ
સાન્દ્રમધુપરિમલઈ રુરુચે કરપઙ્કજૈર્ અથ ચકોરચક્ષુષામ્ ॥

મણિશુક્તિષુ ક્ષણમ્ ઉપોઢ કુવલયસુગન્ધિસીધુષુ
ન્યસ્યદ્ અસમશરયન્ત્રમ્ ઇવ ભ્રમતિ સ્મ ભૃઙ્ગકુલમ્ ઉત્સુકોત્સુકમ્ ॥

રુરુચે ઽલિમણ્ડલમ્ ઉદંશુ કમલચષકોપરિ સ્થિતમ્
એકમ્ ઇવ રતિપતેર્ ઉદિતં તપનીયદણ્ડમ્ અસિતોષ્ણવારણમ્ ॥

વિધૃતા કરે પ્રિયતમેન કતિપયશિલીમુખાન્વિતા
ચિત્તમ્ અકૃત વિવશં સુદૃશાં કુસુમેષુકાર્મુકલતેવ વારુણી ॥

અતિરાગિણિ પ્રણયિણીવ મધુનિ પરિચુમ્બિતાનને
વ્યક્તિમ્ અલભત મદો હૃદયે પુલકઃ કપોલફલકે ચ સુભ્રુવામ્ ॥

પ્રતિમાગતેન્દુકરજાલ ધવલિતમ્ ઇવ શ્રિયં દધે
પાનનમિતમુખમુગ્ધવધૂ વિગલદ્વિલાસહસિતછટં મધુ ॥

મધુ કાપિ પાટલકપોલ તરલકલધૌતકુણ્ડલા
લોલનિજમુખતુષારકર પ્રતિબિમ્બગર્ભમ્ અભિકાર્પિતં પપૌ ॥

અતિરક્તમ્ આયતતરેણ વિલસદસિતોત્પલશ્રિયા
કામમ્ અપિબદપરેન્દુમુખી ચષકેણ સીધુ, નયનેન વલ્લભમ્ ॥

અગમત્ ત્રયસ્ય સમમ્ એવ પરિમલરસજ્ઞતામ્ અલિઃ
કલ્પવિટપિમધુનઃ પ્રમદા મુખમારુતસ્ય વિકચોત્પલસ્ય ॥

અધરાગ્રચુમ્બનમ્ અવાપ્ય કમલદલદીર્ઘચક્ષુષામ્
શ્વાસતરલમ્ અજનિષ્ટ મુદા મુહુરાત્તલાસ્યમ્ ઇવ કાપિશાયનમ્ ॥

મદમ્ આસવેન રમેણ નખપદમ્ ઇવાર્પિતં હૃદિ
નાતિવિશદપદબન્ધમથો નવસાહસાઙ્કચરિતં જગુઃ સ્ત્રિયઃ ॥

મદિરાર્પિતાધરદલેન યુવતિર્ અમૃતછટોપમા
પ્રેમરસમૃદુષુ દીર્ઘદૃશાં હૃદયેષુ પલ્લવયતિ સ્મ મન્મથમ્ ॥

દયિતાહિતે યુવજનેન વિલસદતિપાટલદ્યુતૌ
કામસુહૃદિ વિહિતઃ પ્રણયઃ પ્રથમં મધુન્ય્ અધરપલ્લવે તતઃ ॥

અવધૂતમાનમધુપાન રસરભસતઃ પ્રસન્નતામ્
પ્રાપુર્ અતિપૃથુદૃશાં સહસા હૃદયાનિ ચાચ્છમણિભાજનાનિ ચ ॥

દયિતામ્ અનઙ્ગમદસૂતિમ્ અસિતનલિનાવતંસકામ્
સાન્દ્રરુચિયુવજનો મદિરાં પરિચુમ્બતિ સ્મ ન પરં વધૂમ્ અપિ ॥

અનયન્ સહૈવ શિથિલત્વમ્ ઉભયમ્ ઉભયેન યોષિતામ્
વ્રીડમ્ અરુણરુચિના મધુના મણિકાઞ્ચિદામ ચ કરેણ કામિનઃ ॥

સુદૃશાં મદાદ્ અથ પરિસ્રુદ્ અરુણિતસિતોદરાઃ કરાત્
પેતુર્ અમરસરિતઃ પુલિને મણિશુક્તયઃ પ્રિયતમે ચ દૃષ્ટયઃ ॥

નવપલ્લવારુણમ્ ઉવાહ ધૃતતરુણવારુણીમદઃ
રાગમ્ અથ શુચિનિ ગણ્ડતલે નયનોદરે ચ મદિરેક્ષનાજનઃ ॥

અપરિસ્ફુટોક્તિલલિતાસુ મદમુકુલદીર્ઘદૃષ્ટિષુ
તાસુ શબલકુસુમાંસલસત્ કબરીલતાસુ પદમ્ આદધે સ્મરઃ ॥

આપાનભૂર્ અવસિતાસવરાગદીર્ઘ સેન્દીવરસ્ફટિકશુક્તિશતા ચકાસે
કૌતૂહલાન્ મદવિલોલવધૂવિલાસ વ્યાલોકનોન્મિષિતવક્ત્રપરમ્પરેવ ॥

અવિરલમણિદીપોદ્દ્યોતદૂરાપસર્પત્ તિમિરમ્ અમરસિન્ધોઃ કૂલકચ્છં પ્રવિશ્ય
અથ સમમસુનાથૈસ્ તાઃ સલીલં નિષેદુઃ સરસકનકજમ્બૂપલ્લવપ્રસ્તરેષુ ॥

સાન્દ્રોન્મીલત્સૌરભાણ્ય્ ઉદ્વહન્ત્યો વિદ્યુલ્લેખપિઙ્ગલાન્ય્ અઙ્કાનિ
લક્ષ્મીં હેમામ્ભોજમાલા ઇવાપુઃ સારઙ્ગાક્ષ્યઃ પ્રેયસાં કણ્ઠલગ્નાઃ ॥

તતો વિસૂત્રચ્યુતહારયષ્ટિઃ શીર્ણાઙ્ગદો ભઙ્ગુરકર્ણપૂરઃ
મદેન સદ્યો મદિરેક્ષણાનાં રતોત્સવઃ પલ્લવિતો બભૂવ ॥

નાનાઙ્ગરાગશબલે શ્લથબન્ધલોલ ધમ્મિલ્લમાલ્યકુસુમપ્રકરાવકીર્ણે
પુષ્પેષુતલ્પે ઇવ વક્ષસિ વલ્લભાનાં નિદ્રામ્ અવાપુર્ અથ તાઃ સુરતશ્રમેણ ॥

કન્દર્પસ્ય ત્રિલોકીહઠવિજયમહાસાહસોત્સાહહેતુર્ ધુન્વંસ્ તત્પક્ષ્મધૂલિવ્યતિકરકપિશઃ કાઞ્ચનામ્ભોરુહાણિ
તન્વાનસ્ તીરરૂઢત્રિદશતરુલતાલાસ્યમ્ આલસ્યભાજાં તાસાં સંભોગકેલિક્લમભરમ્ અહરજ્જાહ્નવીવીચિવાતઃ ॥