Nārāyaṇīya · Chapter 12.331

brahman sumahad ākhyānaṃ bhavatā parikīrtitam
yac chrutvā munayaḥ sarve vismayaṃ paramaṃ gatāḥ //

idaṃ śatasahasrād dhi bhāratākhyānavistarāt
āmathya matimanthena jñānodadhim anuttamam //

navanītaṃ yathā dadhno malayāc candanaṃ yathā
āraṇyakaṃ ca vedebhya oṣadhibhyo 'mṛtaṃ yathā //

samuddhṛtam idaṃ brahman kathā-mṛtam anuttamam
taponidhe tvayoktaṃ hi nārāyaṇakathāśrayam //

sa hīśo bhagavān devaḥ sarvabhūtātmabhāvanaḥ
aho nārāyaṇaṃ tejo durdarśaṃ dvijasattama //

yatrāviśanti kalpānte sarve brahmādayaḥ surāḥ
ṛṣayaś ca sagandharvā yac ca kiṃcic carā-caram
na tato 'sti paraṃ manye pāvanaṃ divi ceha ca //

sarvāśramābhigamanaṃ sarvatīrthāvagāhanam
na tathā phaladaṃ cāpi nārāyaṇakathā yathā //

sarvathā pāvitāḥ smeha śrutvemām āditaḥ kathām
harer viśveśvarasyeha sarvapāpapraṇāśanīm //

na citraṃ kṛtavāṃs tatra yad āryo me dhanaṃjayaḥ
vāsudevasahāyo yaḥ prāptavāñ jayam uttamam //

na cāsya kiṃcid aprāpyaṃ manye lokeṣv api triṣu
trailokyanātho viṣṇuḥ sa yasyāsīt sāhyakṛt sakhā //

dhanyāś ca sarvae evāsan brahmaṃs te mama pūrvakāḥ
hitāya śreyase caiva yeṣām āsīj janārdanaḥ //

tapasāpi na dṛśyo hi bhagavāṃl lokapūjitaḥ
yaṃ dṛṣṭavantas te sākṣāc chrīvatsāṅkavibhūṣaṇam //

tebhyo dhanyataraś caiva nāradaḥ parameṣṭhijaḥ
na cālpatejasam ṛṣiṃ vedmi nāradam avyayam

śvetadvīpaṃ samāsādya yena dṛṣṭaḥ svayaṃ hariḥ //

devaprasādānugataṃ vyaktaṃ tat tasya darśanam
yad dṛṣṭavāṃs tadā devam aniruddhatanau sthitam //

badarīm āśramaṃ yat tu nāradaḥ prādravat punaḥ
naranārāyaṇau draṣṭuṃ kiṃ nu tatkāraṇaṃ mune //

śvetadvīpān nivṛttaś ca nāradaḥ parameṣṭhijaḥ
badarīm āśramaṃ prāpya samāgamya ca tāv ṛṣī //

kiyantaṃ kālam avasat kāḥ kathāḥ pṛṣṭavāṃś ca saḥ
śvetadvīpād upāvṛtte tasmin vā sumahātmani //

kim abrūtāṃ mahātmānau naranārāyaṇāv ṛṣī
tad etan me yathātattvaṃ sarvam ākhyātum arhasi //

namo bhagavate tasmai vyāsāyā-mitatejase
yasya prasādād vakṣyāmi nārāyaṇakathām imām //

prāpya śvetaṃ mahādvīpaṃ dṛṣṭvā ca harim avyayam
nivṛtto nārado rājaṃs tarasā merum āgamat
hṛdayenodvahan bhāraṃ yad uktaṃ paramātmanā //

paścād asyābhavad rājann ātmanaḥ sādhvasaṃ mahat
yad gatvā dūram adhvānaṃ kṣemī punar ihāgataḥ //

tato meroḥ pracakrāma parvataṃ gandhamādanam
nipapāta ca khāt tūrṇaṃ viśālāṃ badarīm anu //

tataḥ sa dadṛśe devau purāṇāv ṛṣisattamau
tapaś carantau sumahad ātmaniṣṭhau mahāvratau //

tejasābhyadhikau sūryāt sarvalokavirocanāt
śrīvatsalakṣaṇau pūjyau jaṭāmaṇḍaladhāriṇau //

jālapādabhujau_2 tau tu pādayoś cakralakṣaṇau
vyūḍhoraskau dīrghabhujau_2 tathā muṣkacatuṣkiṇau //

ṣaṣṭidantāv aṣṭadaṃṣṭrau meghaughasadṛśasvanau
svāsyau pṛthulalāṭau ca suhanū subhrunāsikau //

ātapatreṇa sadṛśe śirasī devayos tayoḥ
evaṃ lakṣaṇasaṃpannau mahāpuruṣasaṃjñitau //

tau dṛṣṭvā nārado hṛṣṭas tābhyāṃ ca pratipūjitaḥ
svāgatenābhibhāṣyātha pṛṣṭaś cānāmayaṃ tadā //

babhūvāntargatamatir nirīkṣya puruṣottamau
sadogatās tatra ye vai sarvabhūtanamaskṛtāḥ //

śvetadvīpe mayā dṛṣṭās tādṛśāv ṛṣisattamau
iti saṃcintya manasā kṛtvā cābhipradakṣiṇam
upopaviveśe tatra pīṭhe kuśamaye śubhe //

tatas tau tapasāṃ vāsau yaśasāṃ tejasām api
ṛṣī śamadamopetau kṛtvā pūrvāhṇikaṃ vidhim //

paścān nāradam avyagrau pādyārghyābhyāṃ prapūjya ca
pīṭhayoś copaviṣṭau tau kṛtātithyāhnikau nṛ

teṣu tatropaviṣṭeṣu sa deśo 'bhivyarājata
ājyāhutimahājvālair yajñavāṭo 'gnibhir yathā //

atha nārāyaṇas tatra nāradaṃ vākyam abravīt
sukhopaviṣṭaṃ viśrāntaṃ kṛtātithyaṃ sukhasthitam //

apīdānīṃ sa bhagavān paramātmā sanātanaḥ
śvetadvīpe tvayā dṛṣṭa āvayoḥ prakṛtiḥ parā //

dṛṣṭo me puruṣaḥ śrīmān viśvarūpadharo 'vyayaḥ
sarve hi lokās tatrasthās tathā devāḥ sahar1ṣibhiḥ
adyāpi cainaṃ paśyāmi yuvāṃ paśyan sanātanau //

yair lakṣaṇair upetaḥ sa harir avyaktarūpadhṛk
tair lakṣaṇair upetau hi vyaktarūpadharau yuvām //

dṛṣṭau mayā yuvāṃ tatra tasya devasya pārśvataḥ
iha caivāgato 'smy adya visṛṣṭaḥ paramātmanā //

ko hi nāma bhavet tasya tejasā yaśasā śriyā
sadṛśas triṣu lokeṣu ṛte dharmātmajau yuvām //

tena me kathitaṃ pūrvaṃ nāma kṣetrajñasaṃjñitam
prādurbhāvāś ca kathitā bhaviṣyanti hi ye yathā //

tatra ye puruṣāḥ śvetāḥ pañcendriyavivarjitāḥ
pratibuddhāś ca te sarve bhaktāś ca puruṣottamam //

te 'rcayanti sadā devaṃ taiḥ sārdhaṃ ramate ca saḥ
priyabhakto hi bhagavān paramātmā dvijapriyaḥ //

ramate so 'rcyamāno hi sadā bhāgavatapriyaḥ
viśvabhuk sarvago_1 devo bāndhavo bhaktavatsalaḥ
sa kartā kāraṇaṃ caiva kāryaṃ cātibaladyutiḥ //

tapasā yojya so ātmānaṃ śvetadvīpāt paraṃ hi yat
teja ity abhivikhyātaṃ svayaṃbhāsāvabhāsitam //

śāntiḥ sā triṣu lokeṣu siddhānāṃ bhāvitātmanām
etayā śubhayā buddhyā naiṣṭhikaṃ vratam āsthitaḥ //

na tatra sūryas tapati na somo 'bhivirājate
na vāyur vāti deveśe tapaś carati duścaram //

vedīm aṣṭatalotsedhāṃ bhūmāv āsthāya viśvabhuk
ekapādasthito deva ūrdhvabāhur udaṅmukhaḥ
sāṅgān āvartayan vedāṃs tapas tepe suduścaram //

yad brahmā ṛṣayaś caiva svayaṃ paśupatiś ca yat
śeṣāś ca vibudhaśreṣṭhā daityadānavarākṣasāḥ //

nāgāḥ suparṇā gandharvāḥ siddhā rājar1ṣayaś ca ye
havyaṃ kavyaṃ ca satataṃ vidhipūrvaṃ prayuñjate
kṛtsnaṃ tat tasya devasya caraṇāv upatiṣṭhati //

yāḥ kriyāḥ saṃprayuktās tu ekāntagatabuddhibhiḥ
tāḥ sarvāḥ śirasā devaḥ pratigṛhṇāti vai svayam //

na tasyānyaḥ priyataraḥ pratibuddhair mahātmabhiḥ
vidyate triṣu lokeṣu tato 'smy aikāntikaṃ gataḥ
iha caivāgatas tena visṛṣṭaḥ paramātmanā //

evaṃ me bhagavān devaḥ svayam ākhyātavān hariḥ
āsiṣye tatparo bhūtvā yuvābhyāṃ saha nityaśaḥ //