Nārāyaṇīya · Chapter 12.324

yadā bhakto bhagavata āsīd rājā mahāvasuḥ
kimarthaṃ sa paribhraṣṭo viveśa vivaraṃ bhuvaḥ //

atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam
ṛṣīṇāṃ caiva saṃvādaṃ tridaśānāṃ ca bhārata //

ajena yaṣṭavyam iti devāḥ prāhur dvijottamān
sa ca chāgo hy ajo jñeyo nānyaḥ paśur iti sthitiḥ //

ṛṣaya ūcuḥ: bījair yajñeṣu yaṣṭavyam iti vai vaidikī śrutiḥ
ajasaṃjñāni bījāni chāgaṃ na ghnantum arhatha //

naiṣa dharmaḥ satāṃ devā yatra vadhyeta vai paśuḥ
idaṃ kṛtayugaṃ śreṣṭhaṃ kathaṃ vadhyeta vai paśuḥ //

teṣāṃ saṃvadatām evam ṛṣīṇāṃ vibudhaiḥ saha
mārgāgato nṛpa_2-śreṣṭhas taṃ deśaṃ prāptavān vasuḥ
antarikṣacaraḥ śrīmān samagrabalavāhanaḥ //

taṃ dṛṣṭvā sahasāyāntaṃ vasuṃ te tv antarikṣagam_1
ūcur dvijātayo devān eṣa chetsyati saṃśayam //

yajvā dānapatiḥ śreṣṭhaḥ sarvabhūtahitapriyaḥ
kathaṃ svid anyathā brūyād vākyam eṣa mahān vasuḥ //

evaṃ te saṃvidaṃ kṛtvā vibudhā ṛṣayas tathā
apṛcchan sahasābhyetya vasuṃ rājānam antikāt //

bho rājan kena yaṣṭavyam ajenāho svid auṣadhaiḥ
etan naḥ saṃśayaṃ chindhi pramāṇaṃ no bhavān mataḥ //

sa tān kṛtāñjalir bhūtvā paripapraccha vai vasuḥ
kasya vaḥ ko mataḥ pakṣo brūta satyaṃ samāgatāḥ //

ṛṣaya ūcuḥ: dhānyair yaṣṭavyam ity eṣa pakṣo 'smākaṃ narādhipa
devānāṃ tu paśuḥ pakṣo mato rājan vadasva naḥ //

devānāṃ tu mataṃ jñātvā vasunā pakṣasaṃśrayāt
chāgenājena yaṣṭavyam evam uktaṃ vacas tadā //

kupitās te tataḥ sarve munayaḥ sūryavarcasaḥ
ūcur vasuṃ vimānasthaṃ devapakṣārthavādinam //

surapakṣo gṛhītas te yasmāt tasmād divaḥ pata
adyaprabhṛti te rājan nākāśe vihitā gatiḥ
asmacchāpābhighātena mahīṃ bhittvā pravekṣyasi //

tatas tasmin muhūrte 'tha rājoparicaras tadā
adho vai saṃbabhūvāśu bhūmer vivarago_1 nṛpaḥ_2
smṛtis tv enaṃ na prajahau tadā nārāyaṇājñayā //

devās tu sahitāḥ sarve vasoḥ śāpavimokṣaṇam
cintayām āsur avyagrāḥ sukṛtaṃ hi nṛpasya_2 tat //

anenāsmatkṛte rājñā śāpaḥ prāpto mahātmanā
asya pratipriyaṃ kāryaṃ sahitair no divaukasaḥ //

iti buddhyā vyavasyāśu gatvā niścayam īśvarāḥ
ūcus taṃ hṛṣṭamanaso rājoparicaraṃ tadā //

brahmaṇyadevaṃ tvaṃ bhaktaḥ surāsuraguruṃ harim
kāmaṃ sa tava tuṣṭātmā kuryāc chāpavimokṣaṇam //

mānanā tu dvijātīnāṃ kartavyā vai mahātmanām
avaśyaṃ tapasā teṣāṃ phalitavyaṃ nṛpa_2-uttama //

yatas tvaṃ sahasā bhraṣṭa ākāśān medinītalam

ekaṃ tv anugrahaṃ tubhyaṃ dadmo vai nṛpa_2-sattama //

yāvat tvaṃ śāpadoṣeṇa kālam āsiṣyase 'nagha
bhūmer vivarago_1 bhūtvā tāvantaṃ kālam āpsyasi
yajñeṣu suhutāṃ viprair vasordhārāṃ mahātmabhiḥ //

prāpsyase 'smadanudhyānān mā ca tvāṃ glānir āspṛśet
na kṣutpipāse rājendra bhūmeś cchidre bhaviṣyataḥ //

vasordhārānupītatvāt tejasāpyāyitena ca

sa devo 'smadvarāt prīto brahmalokaṃ hi neṣyati //

evaṃ dattvā varaṃ rājñe sarve tatra divaukasaḥ

gatāḥ svabhavanaṃ devā ṛṣayaś ca tapodhanāḥ //

cakre ca satataṃ pūjāṃ viṣvaksenāya bhārata
japyaṃ jagau ca satataṃ nārāyaṇamukhodgatam //

tatrāpi pañcabhir yajñaiḥ pañcakālān ariṃdama
ayajad dhariṃ surapatiṃ bhūmer vivarago_1 'pi san //

tato 'sya tuṣṭo bhagavān bhaktyā nārāyaṇo hariḥ
ananyabhaktasya satas tatparasya jitātmanaḥ //

varado bhagavān viṣṇuḥ samīpasthaṃ dvijottamam
garutmantaṃ mahāvegam ābabhāṣe smayann iva //

dvijottama mahābhāga gamyatāṃ vacanān mama
samrāḍ rājā vasur nāma dharmātmā māṃ samāśritaḥ //

brāhmaṇānāṃ prakopena praviṣṭo vasudhātalam
mānitās te tu viprendrās tvaṃ tu gaccha dvijottama //

bhūmer vivarasaṃguptaṃ garuḍeha mamājñayā
adhaścaraṃ nṛpa_2-śreṣṭhaṃ khecaraṃ kuru māciram //

garutmān atha vikṣipya pakṣau mārutavegavān
viveśa vivaraṃ bhūmer yatrāste vāgyato vasuḥ //

tata enaṃ samutkṣipya sahasā vinatāsutaḥ

utpapāta nabhas tūrṇaṃ tatra cainam amuñcata //

tasmin muhūrte saṃjajñe rājoparicaraḥ punaḥ
saśarīro gataś caiva brahmalokaṃ nṛpa_2-uttamaḥ //

evaṃ tenāpi kaunteya vāgdoṣād devatājñayā
prāptā gatir ayajvārhā dvijaśāpān mahātmanā //

kevalaṃ puruṣas tena sevito harir īśvaraḥ
tataḥ śīghraṃ jahau śāpaṃ brahmalokam avāpa ca //

etat te sarvam ākhyātaṃ te bhūtā mānavā yathā
nārado 'pi yathā śvetaṃ dvīpaṃ sa gatavān ṛṣiḥ
tat te sarvaṃ pravakṣyāmi śṛṇuṣvaikamanā nṛ