Narada Smriti · Chapter v6

bhṛtānāṃ vetanasyokto dānādānavidhikramaḥ /
vetanasyānapākarma tad vivādapadaṃ smṛtam //

bhṛtāya vetanaṃ dadyāt karmasvāmī yathākramam /
ādau madhye 'vasāne vā karmaṇo yad viniścitam //

bhṛtāvaniścitāyāṃ tu daśabhāgaṃ samāpnuyuḥ /
lābhagobījasasyānāṃ vaṇiggopakṛṣībalāḥ //

karmopakaraṇaṃ caiṣāṃ kriyāṃ prati yad āhṛtam /
āptabhāvena kurvīta na jihmena samācaret //

karmākurvan pratiśrutya kāryo dattvā bhṛtiṃ balāt /
bhṛtiṃ gṛhītvākurvāṇo dviguṇāṃ bhṛtim āvahet //

kāle 'pūrṇe tyajet karma bhṛtināśo 'sya cārhati /
svāmidoṣād apākrāman yāvat kṛtam avāpnuyāt //

bhṛtiṣaḍbhāgam ābhāṣya pathi yugyakṛtaṃ tyajan /
adadat kārayitvā tu karmaivaṃ sodayāṃ bhṛtim //

anayan bhāṭayitvā tu bhāṇḍavān yānavāhane /
dāpyo bhṛticaturbhāgaṃ samam ardhapathe tyajan //

anayan vāhako 'py evaṃ bhṛtihānim avāpnuyāt /
dviguṇāṃ tu bhṛtiṃ dāpyaḥ prasthāne vighnam ācaran //

bhāṇḍaṃ vyasanam āgacched yadi vāhakadoṣataḥ /
dāpyo yat tatra naṣṭaṃ syād daivarājakṛtād ṛte //

gavāṃ śatād vatsatarī dhenuḥ syād dviśatād bhṛtiḥ /
prati samvatsaraṃ gope sadohaś cāṣṭame 'hani //

upānayet gā gopāya pratyahaṃ rajanīkṣaye /
cīṛṇāḥ pītāś ca tā gopaḥ sāyāhne pratyupānayet //

syāc ced govyasanaṃ gopo vyāyacchet tatra śaktitaḥ /
aśaktas tūrṇam āgamya svāmine tan nivedayet //

avyāyac channavikrośan svāmine cānivedayan /
voḍhum arhati gopas tāṃ vinayaṃ cāpi rājani //

naṣṭavinaṣṭaṃ kṛmibhiḥ śvahataṃ viṣame mṛtam /
hīnaṃ puruṣakāreṇa gopāyaiva nipātayet //

ajāvike tathāruddhe vṛkaiḥ pāle tv anāyati /
yat prasahya vṛko hanyāt pāle tatkilbiṣam bhavet //

tāsāṃ caivāniruddhānāṃ carantīnāṃ mitho vane /
yām utpatya vṛko hanyān na pālas tatra kilbiṣī //

vighuṣya tu hṛtaṃ caurair na pālo dātum arhati /
yadi deśe ca kāle ca svāminaḥ svasya śaṃsati //

etena sarvapālānāṃ vivādaḥ samudāhṛtaḥ /
mṛteṣu ca viśuddhiḥ syāt pālasyāṅkādidarśanāt //

śulkaṃ gṛhītvā paṇyastrī necchantī dvis tad āvahet /
aprayacchaṃs tadā śulkam anubhūya pumān striyam //

ayonau kramate yas tu bahubhir vāpi vāsayet /
śulkam aṣṭaguṇaṃ dāpyo vinayas tāvad eva ca //

parājire gṛhaṃ kṛtvā stomaṃ dattvā vaset tu yaḥ /
sa tad gṛhītvā nirgacchet tṛṇakāṣṭheṣṭakādikam //

stomavāhīni bhāṇḍāni pūrṇakālāny upānayet /
grahītur ābhaved bhagnaṃ naṣṭaṃ cānyatra saṃplavāt //