Narada Purana · Chapter 1.64

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne tṛtīyapāde triṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ
sanatkumāra uvāca
atha jīvasya pāśaughacchedanāyeṣṭasiddhidam /
dīkṣāvidhiṃ pravakṣyāmi mantrasāmarthyadāyakam

divyaṃ bhāvaṃ yato dadyātkṣiṇuyā dduritāni ca /
ato dīkṣeti sā proktā sarvāgamaviśāradaiḥ

mananaṃ sarvaveditvaṃ trāṇaṃ saṃkhāryanugrahaḥ /
mananātrāṇadharmattvānmantra ityabhidhīyate

strīpuṃnapuṃsakātmānaste mantrāstu tridhā matāḥ /
strīmantrāstu dviṭhāntāḥ syuḥ puṃmantrā huṃphaḍantakāḥ

klībāścaiva narmo 'tāḥ smurmantrāṇāṃ jātayaḥ smṛtāḥ /
pundaivatāstu mantrā syurvidyāḥ strīdaivatā matāḥ

ṣaṭ kramasu praśastāste manavastrividhāḥ punaḥ /
tārāntyarephaḥ svāhāstu tatrāgneyāḥ samīritāḥ

saumyāstu bhṛgupīyūṣabījaḍhyāḥ kathitā mune /
agnīṣomātmakā hyevaṃ mantrā jñeyā manīṣibhiḥ

bodhamāyānti cāgneyāḥ śvasane piṅgalāśrite /
saumayāścaiva prabudhyante vāme vahati māruteḥ

sarve mantrāḥ prabudhyante vāyau nāḍidvayāśrite /
svāpakāle tu mantrasya japo 'narthaphalapradaḥ

pratyekaṃ mantramuñcārya nāvyānāṃ tānsamuñcaret /
anulobhe binduyuktānvilobhe sargasaṃyutān

japto yadi sa vai devaṃ prabuddhaḥ kṣiprasiddhidaḥ /
anayā mālayā japto duṣṭamantro 'pi siddhyati

krūre karmāṇi cāgneyāḥ saumyāḥ saumya phalapradāḥ /
śāntajñānetiraudreyaśāntijāti samanvitaḥ

śānto 'pi raudratāmeti huṃphaṭīpallavayojanāt /
chinnādidoṣayuktāste naiva rakṣanti sādhakam

chinno ruddhaḥ śaktihīnastataścaiva parāṅmukhaḥ /
karmahīno netrahīnaḥ kīlitaḥ staṃbhitastathā

dagdhaḥ srastaśca bhītaśca malinaśca tiraskṛtaḥ /
bheditaśca suṣuptaśca madonmattaśca mūrcchitaḥ

hatavīryo bhrāntasaṃjñaḥ pradhvasto bālakastathā /
kumāro 'tha yuvā prauḍho vṛddho nistriṃśakastathā

nirbījaḥ sidvihīnaśca mandaḥ kūṭo niraṃśakaḥ /
sattvahīnaḥ kekaraśca bījahīnaśca dhṛmitaḥ

āliṅgito mohitaśca kṣudhārtaścātidīptakaḥ /
aṅgahīno 'tikruddhaścātikrūre vrīḍitastathā

praśāntamānasaḥ sthānabhraṣṭaśca vikalastathā /
ativṛddho 'tiniḥsnehaḥ pīḍitaśca tathā punaḥ

doṣā hyete samākhyātā vakṣyāmyeṣāṃ ca lakṣaṇam /
saṃyuktaṃ vā viyuktaṃ vā tridhā vā svarasaṃyutam

manoryasyādimadhyanti vahnibījaṃ tathocyate /
caturddhā pañcadhā vāpi sa mantraśchinnasaṃjñakaḥ

manoryasyādimadhyānte bhūbījadvayamucyate /
sa tu ruddho manujñeyo hyatiklaśena siddhidaḥ

tāravarmatrayā lakṣmīrevaṃ hīnastu yo manuḥ /
śaktihīnaḥ sa vijñeyaścirakālaphavapradhaḥ

kāmabījaṃ mukhe māyāhyante caivāṅkuśaṃ tathā /
asau parāṅmukho jñeyo bhajatāṃ cirasiddhidaḥ

ādimadhyāvasāneṣu sakāro dṛśyate yadi /
sa mantro badhiraḥ proktaḥ kaṣṭenālpaphalapradaḥ

pañcārṇo yadi repharkabinduvarjitavigrahaḥ /
netrahīnastu vijñeyaḥ kleśenāpi na siddhidaḥ

ādimadhyāvasāneṣu haṃsaḥ prāsādavāgbhavau /
haṃseṃdurvā sakāro vā phakāro varma vā puna

māprā namāmi ca padaṃ nāsti yasminsa kīlitaḥ /
evaṃ madhye dvayaṃ mūrghni yasminnasralakārakau

na vidyete sa mantrastu staṃbhitaḥ siddhirodhakṛt /
agniḥ pavanasaṃyukto manoryasya tu mūrddhani

sa sārṇo dṛśyate yastu sa mantro dagdhasaṃjñakaḥ /
asraṃ dvābhyāṃ tribhiḥ ṣaḍbhiraṣṭābhirdṛśyate 'kṣareḥ

trastaḥ sa mantro vijñeyo mukhe tāravivarjitaḥ /
hakāraḥ śaktirathavā bhīto mantraḥ sa eva hi

manoryasyādimadhyānte syānmakāracatuṣṭayam /
malinastu sa vijñeyo hyatikleśena siddhidaḥ

dārṇo yasya manormadhye mūrdhni krodhayugaṃ tathā /
asraṃ cāsti sa mantrastu tiraskṛta udīritaḥ

myodvayaṃ hṛdayaṃ śīrṣe vaṣaḍvauṣaṭkamadhyamaḥ /
yasya syādbhedito mantrastyājyaḥ kliṣṭaphalapradaḥ

tryakṣaro haṃsahīno yaḥ suṣuptaḥ kīrtitastu saḥ /
vidyā vāpyathavā mantro bhavetsaptadaśākṣaraḥ

ṣaṭkārapañcakādiryo madonmattastu sa smṛtaḥ /
yasya madhye sthitaṃ cāsraṃ sa mantro mūrcchitaḥ smṛtaḥ

virāmasthānagaṃ cāsraṃ hatavīryaḥ sa ucyate /
mantrasyādau ca madhye ca mūrdhni cāsracatuṣṭayam

jñātavyo bhrānta ityeṣa yaḥ syādaṣṭā daśākṣaraḥ /
punarviśativarṇo vā yo mantraḥ smarasaṃyutaḥ

hṛllekhākuṃśabījāḍhyaḥ pradhvastaḥ sa kathyate /
saptārṇo bālamantrastu kumāro vasuvarṇavān

ṣoḍaśārṇo yuvā prauḍhaścatvāriṃśativarṇakaḥ /
triṃśadvarṇaścatuḥṣaṣṭivarṇaścāpi śatākṣaraḥ

catuḥśatākṣaro mantro vṛddha ityabhidhīyate /
navārṇastārasaṃyukto mantro nistriṃśa ucyate

yasyānte hṛdayaṃ proktaṃ śiromantro 'tha madhyagaḥ /
śikhā varma ca yasyānte netramasraṃ ca dṛśyate

śiva śaktyārṇahīno vā nirbījaḥ sa manuḥ smṛtaḥ /
ādyantamadhye phaṭkāraḥ ṣoḍhā yasminpradṛśyate

sa manuḥ siddhihīnaḥ syānmandaḥ paṅktyakṣaro manuḥ /
kūṭa ekākṣaro mantraḥ sa evokto niraṃśakaḥ

dvivarṇaḥ sattvahīnaḥ syātkekaraścaturakṣaraḥ /
ṣaḍvarṇo bījahīno vā sārddhasaptākṣaro 'pi vā

sārddhadvādaśavarṇo vā dhūmito rniditastu saḥ /
sārddhabījatrayayuto mantro viṃśativarṇavān

triṃśadvarṇaścaikaviṃśadvarṇaścārliṅgitastu saḥ /
yo mantro dantavarṇastu mohitaḥ sa tu kīrtitaḥ

caturviśativarṇo vā saptaviṃśativarṇavān /
kṣudhārtaḥ sa tu vijñeyo mantrasiddhivivarjitaḥ

ekādaśākṣaro vāpi pañcaviṃśativarṇakaḥ /
trayorviṃśativarṇo vā sa manurdṛptasaṃjñakaḥ

ṣaḍviṃśatyakṣaro vāpi ṣaṭtriṃśadvarṇaṅko 'pi vā /
ekona triṃśadarṇo vā mantro hīnāṅgakaḥ smṛtaḥ

aṣṭāviṃśativarṇo vā tathaikatriṃśadarṇakaḥ /
atikrūraḥ sa vijñeyo 'khilakarmasu garhitaḥ

catvāriṃśatsamārabhya triṣaṣṭyantastu yo manuḥ /
vrīḍitaḥ sa tu vijñeyaḥ sarvakarmasu na kṣamaḥ

pañcaṣaṣṭyakṣarā mantrā jñeyā vai śāntamānasāḥ /
pañcaṣaṣaaṭyarṇamārabhya navanandākṣarāvadhi

ye mantrāste tu vijñeyāḥ sthānabhraṣṭā munīśvara /
trayodaśārṇā ye mantrāstithyarṇāśca tathā punaḥ

vikasāsteṃ samākhyātāḥ sarvatantraviśāradaiḥ /
śataṃ sārddhaśataṃ vāpi śatadvayamathāpi vā

dvinavatyekahīno vā śatatrayamathāpi vā /
ye mantrā varṇasaṃkhyākā niḥsnehāste prakīrtitāḥ

catuḥśataṃ samārabhya sahasrārṇāvadhi dvija /
ativṛddhāḥ prayogeṣu śithilāste samīritāḥ

sahasravarṇadadhikā mantrāste pīḍitāhvayāḥ /
tadvarddhvaṃ caiva ye mantrāḥ stotrarūpāstu te smṛtāḥ

evaṃ vidhāḥ samākhyātā manavo doṣa saṃyutāḥ /
doṣānetānavijñāya mantrānetāñjapanti ye

siddhirna jāyate teṣāṃ kalpakoṭiśatairapi /
chinnādidoṣaduṣṭānāṃ mantrāṇāṃ sādhanaṃ bruve

yonimudrāsane sthitvā prajapedyaḥ samāhitaḥ /
yaṃ kañcidapi vā mantraṃ tasya syuḥ sarvasiddhayaḥ

savyapāṣṇi gude sthāpya dakṣiṇaṃ ca dhvajopari /
yonimudrābandha evaṃ bhavedāsanamuttamam

anyo 'pyatra prakāro 'sti yonimudrānibandhane /
tadagre sarahasyaṃ te kathayiṣyāmi nārada

pāraṃparyakramaprāpto nityānuṣṭānatatparaḥ /
gurvanujñārataḥ śrīmānabhiṣekasamanvitaḥ

suṃdaraḥ sumukhaḥ śāntaḥ kulīnaḥ sulabho vaśī /
mantratantrārthatattvajño nigrahānugrahakṣamaḥ

nirapekṣo munirdānto hitavādī vicakṣaṇaḥ /
tattvaniṣkāsane dakṣo vinayī ca suveṣavān

āśramī dhyānanirataḥ saṃśayacchitsuvuddhimān /
nityānuṣṭānasaṃyuktastvācāryaḥ parikīrtitaḥ

śānto vinītaḥ śuddhātmā sarvalakṣaṇasaṃyutaḥ /
śamādisādhanopetaḥ śraddhāvān susthirāśayaḥ

śuddhadeho 'nnapānadyairddhārmikaḥ śuddhamānasaḥ /
dṛḍhavratasamācāraḥ kṛtajñaḥ pāpabhīrukaḥ

gurudhyānastutikathāsevanāsaktamānasaḥ /
evaṃvidho bhavecchiṣyastvanyathā guruduḥkhadaḥ