Language

ENहिગુ
Scripture Library

Narada Purana · Chapter 1.58

1.58.1

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne dvitīyapāde saṅkṣiptacchandovarṇanaṃ nāma saptapañcāśattamo 'dhyāyaḥ
nārada uvāca
anūcānaprasaṃgena vedāṅgānyakhilāni ca /
śrutāni tvanmukhāṃbhojātsamāsavyāsayogataḥ

1.58.2

śukotpattiṃ samācakṣva vistareṇa mahāmate /
sanandana uvāca
meruśṛṅge kila purā karṇikāravanāyate

1.58.3

vijahāra mahodevo bhaumaibhūtagaṇaivṛtaḥ /
śailarājasutā caiva devī tatrābhavatpurā

1.58.4

tatra divyaṃ tapastepe kṛṣṇadvaipāyanaḥ prabhuḥ /
yogenātmānamāviśya yogadharmaparāyaṇaḥ

1.58.5

dhārayansa tapastepe putrārthaṃ sunisaṃttamaḥ /
agnerbhūmestathā vāyorantarikṣasya cābhitaḥ

1.58.6

vīryeṇa saṃmataḥ putro mama bhūyāditi sma ha /
saṃkalpenātha so 'nena duṣprāpamakagṛtātmabhiḥ

1.58.7

varayāmāsa deveśamāsthitastapa uttamam /
atiṣṭanmārutāhāraḥ śataṃ kila samāḥ prabhuḥ

1.58.8

ārādhayanmahādevaṃ bahurūpamumāpatim /
tatra brahmarṣayaścaiva sarve devarṣayastathā

1.58.9

lokapālāśca sādhyāśca vasubhiścāṣṭabhiḥ saha /
ādityāścaiva rudrāśca divākaraniśākarau

1.58.10

viśvā vasuśca gandharvaḥ siddhāścāpsarāsāṃgaṇāḥ /
tatra rudro mahādevaḥ karṇikāramayīṃ śubhām

1.58.11

dhārayānaḥ srajaṃ bhāti śāradīva niśākaraḥ /
tasnin divye vane ramye devadevarṣisaṃkule

1.58.12

āsthitaḥ paramaṃ yogaṃ vyāsaḥ putrārthamudyataḥ /
na cāsya hīyate varṇo na glānirupajāyate

1.58.13

trayāṇāmapilokānāṃ tadadbhutamivābhavat /
jaṭāśca tejasā tasya vaiśvānaraśikhopamāḥ

1.58.14

prajvalantyaḥ sma dṛśyante yuktasyāmitatejasaḥ /
evaṃ vidhena tapasā tasya bhaktyā ca nārada

1.58.15

maheśvaraḥ prasannātmā cakāra manasā matim /
uvāca cainaṃ bhagavāṃstryaṃbakaḥ prahasanniva

1.58.16

yathā hyagniyathā vāyuryathā bhūmiryathā jalam /
yathā khe ca tathā śuddho bhaviṣyati sutastaṃva

1.58.17

tadbhāvabhāgī tadbuddhistadātmā tadupāśrayaḥ /
tejasā tasya lokāṃstrīnyaśaḥ prāpsyati kevalam

1.58.18

evaṃ labdhvā varaṃ devo vyāsaḥ satyavatīsutaḥ /
araṇiṃ tvatha saṃgṛhya mamanthāgnicikīrṣayā

1.58.19

atha rūpaṃ paraṃ vipra bibhratīṃ svena tejasā /
ghṛtācīṃ nāmāpsarasaṃ dadarśa bhagavānnṛṣiḥ

1.58.20

sa tāmapsarasaṃ dṛṣṭvā sahasā kāmamohitaḥ /
abhavadbhagavānvyāso vane tasminmunīśvara

1.58.21

sā tu kṛtvā tadā vyāsaṃ kāmasaṃvignamānasam /
śukībhūyā mahāramyā ghṛtācī samupāgamat

1.58.22

sa tāmapsarasaṃ dṛṣṭvā rūpeṇānyenasaṃvṛtām /
smararājenānugataḥ sarvagātrātigena ha

1.58.23

sa tu mahatā nigṛhṇan hṛcchayaṃ muniḥ /
na śaśāka niyantuṃ taṃ vyāsaḥ pravisṛtaṃ manaḥ

1.58.24

bhāvitvāñcaiva bhāvyasya ghṛtācyā vapuṣā /
hṛtam yatnānniyacchataścāpi mune etañcikīrṣayā

1.58.25

araṇyāmeva sahasā tasya śukramavāpatat /
śukre nirmathyamāne 'syāṃ śuko jajñe mahātapāḥ

1.58.26

paramarṣirmahāyogī araṇīgarbhasaṃbhavaḥ /
yathaiva hi samiddho 'gnirbhāti havyamupāttavān

1.58.27

tathā rūpaḥ śuko jajñe prajvalanniva tejasā /
bibhrañcitraṃ ca viprendra rūpavarṇamanuttamam

1.58.28

taṃ gaṅgāṃ saritāṃ śreṣṭhāṃ merupṛṣṭhe svarūpiṇīm /
abhyetya snāpayāmāsa vāriṇā svena nārada

1.58.29

kṛṣṇājinaṃ cāntarikṣācchukārthe bhuvyavāpatat /
jagīyanta ca gandharvā nanṛtuñcāpsarogaṇāḥ

1.58.30

devadundubhayaścaiva prāvādyanta mahāsvanāḥ /
viśvāvasuśca gandharvastathā tuṃburunāradau

1.58.31

hāhāhūhūśca gandharvauṃ tuṣṭuvuḥ śukasaṃbhavam /
tatra śakrapurogāśca lokapālāḥ samāgatāḥ

1.58.32

devā devarṣathayaścaṭaiva tathā brahmarṣayo 'pi ca /
divyāni sarvapuṣpāṇi pravavarṣa ca mārutaḥ

1.58.33

jaṅgamaṃ sthāvaraṃ caiva prahṛṣṭamabhavajjagat /
taṃ mahātmā svayaṃ prītyā devyā saha mahādyutiḥ

1.58.34

jātamātraṃ muneḥ putraṃ vidhinopānayattadā /
tasya deveśvaraḥ śakto divyamadbhutadarśanam

1.58.35

dadau kamaṇḍaluṃ prītyā devā vāsāṃsi cābhitaḥ /
haṃsāśca śatapatrāśca sārasāśca sahasraśaḥ

1.58.36

pradakṣiṇamavartanta śukāścāṣāśca nārada /
āraṇe yastadā divyaṃ prāpya janma mahāmuniḥ

1.58.37

tatraivovāsa medhāvī vratacārī samāhitaḥ /
utpannamātraṃ taṃ vedāḥ sarahasyāḥ sasaṃgrahāḥ

1.58.38

upatasthurmuniśreṣṭhaṃ yathāsya pitaraṃ tathā /
bṛhaspatiṃ sa vavre ca vedavedāṅgabhāṣyavit

1.58.39

upādhyāyaṃ dvijaśreṣṭha dharmamevānucintayan /
so 'dhītya vedānakhilānsarahasyānsasaṃgrahān

1.58.40

itihāsaṃ ca kārtsnyena vedaśāstrāṇi cābhitaḥ /
gurave dakṣiṇāṃ dattvā samāvṛtto mahāmuniḥ

1.58.41

ugraṃ tapaḥ samārebhe brahmacārī samāhitāḥ /
devatānāmṛṣīṇāṃ ca bālye 'pi sumahātapāḥ

1.58.42

saṃmatraṇīyo janyaśca jñānena tapasā tathā /
na tvasya ramate buddhi rāśrameṣu munīśvara

1.58.43

triṣu gārhasthyamūleṣu mokṣadharmānudarśinaḥ /
sa mokṣamanucintyaiva śukaḥ pitaramabhyagāt

1.58.44

prāhābhivādya ca tadā śreyor'thī vinayānvitaḥ /
mokṣadharmeṣu kuśalo bhagavān prabravītu me

1.58.45

yathaiva manasaḥ śāntiḥ paramā saṃbhavenmune /
śṛtvā putrasya vacanaṃ paramarṣiruvāca tam

1.58.46

adhīṣva mokṣaśāstraṃ vai dharmāṃśca vividhānapi /
piturnideśājjagrāha śuko brahmavidāṃ varaḥ

1.58.47

yogaśāstraṃ ca nikhilaṃ kāpilaṃ caiva nārada /
śataṃ brāhmyā śriyā yuktaṃ brahmatulyaparākramam

1.58.48

mene putraṃ yathā vyāso mokṣaśāstraviśāradam /
uvāca gaccheti tadā janakaṃ mithileśvaram

1.58.49

sa te vakṣyati mokṣārthaṃ nikhilena narādhipaḥ /
piturniyogādagamajjanakaṃ methakhilaṃ nṛpam

1.58.50

praṣṭuṃ dharmasya niṣṭāṃ vai mokṣasya ca parāyaṇam /
uktaśca mānuṣeṇa tvaṃ tathā gacchetyavismitaḥ

1.58.51

na prabhāveṇa gantavyamantarikṣacareṇa vai /
ārjavenaiva gantavyaṃ na sukhāya kṣaṇāttvayā

1.58.52

na draṣṭavyā viśeṣā hi viśeṣā hi prasaṃginaḥ /
ahṝṅkāro na kartavyo yājye tasminnarādhipe

1.58.53

sthātavyaṃ vasathe tasya sa te chetsyati saṃśayam /
sa dharmakuśalo rājā mokṣaśāstraviśāradaḥ

1.58.54

yathā yathā ca te brūyāttatkāryamaviśaṅkayā /
evamuktaḥ sa dharmātmā jagāma mithilāṃ muniḥ

1.58.55

pabhdyāṃ śaktontarikṣeṇa krāntuṃ bhūmiṃ sasāgarām /
sagirīṃ ścāpyatikramya bhārataṃ varṣamāsadat

1.58.56

sa deśānvividhānsphītānatikramya mahāmuniḥ /
videhānvai samāsādya janakena samāgamat

1.58.57

rājadvāraṃ samāsādya dvārapālairnivāritaḥ //ṭa
tasthau tatra mahāyogī kṣutpipāsādivarjitaḥ

1.58.58

ātape glānirahito dhyānayuktaśca nārada /
teṣāṃ tu dvārapālānāmekastatra vyavasthitaḥ

1.58.59

madhyaṅgatamivādityaṃ dṛṣṭvā śukamavasthitam /
jūjayitvā yathānyāyamabhivādya kṛtāñjaliḥ

1.58.60

prāveśayattataḥ kakṣaāṃ dvitīyāṃ rājaveśmanaḥ /
tatrāntaḥpurasaṃbaddhaṃ mahaccaitragthopamam

1.58.61

suvibhaktajalākrīḍaṃ ramyaṃ puṣpitapādapam /
darśayitvāsane sthāpya rājānaṃ ca vyajijñapat

1.58.62

śrutvā rājā śukaṃ prāptaṃ vārastrīḥ sa nyayuṅkta ca /
sevāyai tasya bhāvasya jñānāya munisatama

1.58.63

taṃ cārukeśyaḥ śuśreṇyastaruṇyaḥ priyadarśanāḥ /
sūkṣmaraktāṃbaradharāstaptakāñcanabhūṣaṇāḥ

1.58.64

saṃlāpālāpakuśālā bhāvajñāḥ sarvakovidāḥ /
paraṃ pañcāśatastasya pādyādīni vyakalpayan

1.58.65

deśa kālopapannena sādhvannenāpyatarpayan /
tasya bhuktavatastāta tāstataḥ purakānanam

1.58.66

suramyaṃ darśayāmāsurekaikatvena nārada /
krīḍantyaśca hasaṃtyaśca gāyantyaścaiva tāḥ śukam

1.58.67

udārasatvaṃ satvajñāḥsarvāḥ paryyacaraṃstadā /
āraṇeyastu śuddhātmā jitakrodho jitendriyaḥ

1.58.68

dhyānastha eva satataṃ na hṛṣyati na kupyati /
pādaśaucaṃ tu kṛtvā vai śukaḥ saṃdhyāmupāsya ca

1.58.69

niṣasādāsane puṇye tamevārthaṃ vyacintayat /
pūrvarātre tu tatrāsau bhūtvā dhyānaparāyaṇaḥ

1.58.70

madhyarātre yathānyāyyaṃ nidrāmāhārayatprabhuḥ /
tataḥ prātaḥ samutthāya kṛtvā śaucamanantaram

1.58.71

strībhiḥ parivṛtto dhīmāndhyānamevānvapadyata /
anena vidhinā tatra tadahaḥśeṣamapyuta

1.58.72

tāṃ ca rātriṃ nṛpakule vartayāmāsa nārada

Original text: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc