Narada Purana · Chapter 1.120
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde dvādaśamāsasthitadaśamīvratanirūpaṇaṃ nāmaikonaviṃśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
sanātana uvāca
ekādaśyāṃ tu dalayornirāhāraḥ samāhitaḥ /
nānāpuṣpairmune kṛtvā vicitraṃ maṇḍapaṃ śubham
srātvā samyagvidhānena sopavāso jitendriyaḥ /
saṃpūjya vidhivadviṣṇuṃ śraddhayā susamāhitaḥ
upacārairbahuvidhairjapairhemaiḥ pradakṣiṇaiḥ /
stotrapāṭhairbahuvidhairgītavādyairmanoharaiḥ
daṇḍavatpraṇipātaiśca jayaśabdairmanoharaiḥ /
rātrau jāgaraṇaṃ kṛtvā yāti viṣṇoḥ paraṃ padam
caitrasya śuklaikādaśyāṃ sopavāso narottamaḥ /
kṛtvā ca niyamānsarvānvakṣyamāṇāndinatraye
dvādaśyāmarcayedbhaktayā vāsudevaṃ sanātanam /
upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ saṃbhojya bāndhavān
datvā ca dakṣiṇāṃ tebhyo visṛjyāśnīta ca svayam ///
iyaṃ tu kāmadā nāma sarvapātakanāśinī
bhuktimuktipradā vipra bhaktyā samyagupoṣitā /
vaiśākhakṛṣṇaikādaśyāṃ samupoṣya vidhānataḥ
varūthinīṃ paradine pūjayenmṛdhusūdanam /
svarṇānnakanyādhenūnāṃ dānamatra praśasyate
varūthinīvrataṃ kṛtvā naro niyamatatparaḥ /
sarvapāpa vinirmukto vaiṣṇavaṃ labhate padvam
vaiśākhaśuklaikādaśyāṃ samupoṣya ca mohinīm /
snātvā pare 'hni saṃpūjya gandhādyaiḥ puruṣottamam
saṃbhojya viprānmucyeta pātakebhyo na saṃśayaḥ /
jeṣṭhasya kṛṣṇakādaśyāṃ samupoṣya parāṃ nṛpa
dvādaśyāṃ naityikaṃ kṛtvā samabhyarcya trivikramam /
tato dvijāgryānsaṃbhojya datvā tebhyaśca dakṣiṇām
sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ vrajennaraḥ /
jyeṣṭhasya śuklaikādaśyāṃ nirjalāṃ samupoṣya tu
udayādudayaṃ yāvadbhāskarasya dvijottama /
prabhāte kṛtanityastu dvādaśyāmupacārakaiḥ
hyaṣīkeśaṃ samabhyarcya viprān saṃbhojya bhaktitaḥ /
caturviṃśaikādaśīnāṃ phalaṃ yattatsamāpnuyāt
āṣāḍhakṛṣṇaikādaśyāṃ yoginīṃ samupoṣya vai /
nārāyaṇaṃ samabhyarcya dvādaśyāṃ kṛtanityakaḥ
tataḥ saṃbhojya viprāgryāndatvā tebhyaśca dakṣiṇām /
sarvadānaphalaṃ prāpya modate viṣṇumandire
āṣāḍhaśuklaikādaśyāṃ yadbidhānaṃ śṛṇuṣva tat /
upoṣya tasmin divase vidhivanmaṇḍape śubhe
sthāpayetpratimāṃ viṣṇoḥ śaṅkhacakragadāṃbujaiḥ /
lasaccaturbhujāmagryāṃ kāñcanīṃ vātha rājatīm
pītāṃbaradharāṃ śubhre paryyaṅke svāstṛte dvija /
tataḥ pañcāmṛtaiḥ snāpya mantraiḥ śuddhajalena ca
pauruṣeṇaiva sūktena hyupacārān prakalpayet /
nīrājanāntānpādyādīṃstataḥ saṃprārthayeddharim
supte tvayi jagannātha jagatsuptaṃ bhavedidam /
vibuddhe tvayi buddhaṃ ca jagatsarvaṃ carācaram
iti saṃprārthya devāgre cāturmāsyapracoditān /
niyamāṃstu yathāśakti gṛhṇīyādbhaktimānnaraḥ
tataḥ prabhāte dvādaśyāṃ samarceccheṣaśāyinam /
upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ saṃbhojya vāḍavān
pratoṣya dabhiṇābhiśca svayaṃ bhuñjīta vāgyataḥ /
tataḥ prabhṛti viprendra gandhādyaiḥ pratyahaṃ yajet
kṛtvaivaṃ vidhinā vipra devasya śayanīvratam /
bhuktimuktiyuto martyo bhavedviṣṇoḥ prasādataḥ
śrāvaṇe kṛṣṇapakṣe tu ekādaśyāṃ dvijottama /
kāmikāṃ samupoṣyaiva niyamena narottama
dvādaśyāṃ kṛtanityastu śrīdharaṃ pūjayeddharim /
upacāraiḥ ṣoḍaśa bhistataḥ saṃbhojya vai dvijān
datvā ca dakṣiṇāṃ tebhyo visṛjyāśnīta bāndhavaiḥ /
evaṃ yaḥ kurute viprakāmikāvratamuttamam
sa sarvakāmāṃllabdhveha yāti viṣṇoḥ paraṃ padam /
ekādaśyāṃ nabhaḥśukle pavitrāṃ samupoṣya vai
dvādaśyāṃ niyato bhūtvā pūjayecca janārdanam /
upacāraiḥ ṣoḍaśabhistataḥ saṃbhojya vāḍavān
.
datvā ca dakṣiṇāṃ tebhyaḥ putraṃ prāpyeha sadguṇam /
yāti viṣṇoḥ padaṃ sākṣātsarvadevanamaskṛtaḥ
nabhasyakṛṣṇaikā daśyāmajākhyāṃ samupoṣya vai /
arcedurpendraṃ dvādaśyāmupacāraiḥ pṛthagvidhaiḥ
viprānsaṃbhojya miṣṭānnairvisṛjetprāptadakṣiṇān /
evaṃ kṛtavrato viprabhaktyājāyāḥ samāhitaḥ
bhuktveha bhogānakhilānyātyante vaiṣṇavaṃ kṣayam /
nabhasyaśuklaikādaśyāṃ padmākhyāṃ samupoṣya vai
kṛtvā nityārcanaṃ tatra kaṭidānamathācaret /
pūrvaṃ saṃsthāpitāyāstu pratimāyā dvijottama
samutsavavidhānena nītvā tāṃ salilāśaye /
kṛtāṃbusparśanāṃ tatra saṃprapūjya vidhānataḥ
ānīya maṇḍape tasmin vāmapārśvena śāyayet /
tataḥ prabhāpte dvādaśyāṃ gandhādyairarcya vāmanam
saṃbhojya vāḍavāndatvā dakṣiṇāṃ ca visarjayet /
evaṃ yaḥ kurute vipra padmāvratamanuttamam
bhuktiṃ prāpyeha muktiṃ tu labhateṃ'te prapañcataḥ /
iṣasya kṛṣṇaikā daśyāmindirāṃ samupoṣya vai
śālagrāmaśilāgre tu madhyāhne śrāddhamācaret /
viṣṇoḥ prītikaraṃ vipra tataḥ prātarharerdine
padnanābhaṃ samabhyarcya bhūdevānbhojayetsudhīḥ /
visṛjya dakṣiṇāṃ datvā tāṃstato 'śnīta ca svayam
evaṃ kṛtavrato martyo bhuktvā bhogānihepsitān /
pitṝṇāṃ koṭimuddhṛtya yātyante vaiṣṇavaṃ gṛham
ekādaśyāmiṣe śukle vipra pāśāṅkuśāhvayām /
upoṣya vidhivadviṣṇordine viṣṇuṃ samarcayet
tataḥ saṃbhojya viprāgryāndatvā tebhyaśca dakṣiṇām /
bhaktyā praṇamya visṛjedaśnīyācca svayaṃ tataḥ
evaṃ yaḥ kurute bhaktyā naraḥ pāśāṅkuśāvratam /
sa bhuktveha varānbhogānyāti viṣṇoḥ salokatām
kārtike kṛṣṇapakṣe tu ekādaśyāṃ dvijottama /
ramāmupoṣya vidhivaddvādaśyāṃ prātararcayet
keśavaṃ keśihṝntāraṃ devadevaṃ sanātanam /
bhojayecca tato viprānvisṛjellabdhadakṣiṇān
evaṃ kṛtavrato vipra bhogānbhuktveha vāñchitān /
vyomayānena sāṃnidhyaṃ labhate ca ramāpateḥ
ūrjasya śuklaikādaśyāṃ samupoṣya prabodhinīm /
keśavaṃ bodhayedrātrau suptaṃ gītādimaṅgalaiḥ
ṛgyajuḥsāmamantraiśca vādyairnānāvidhairapi /
drākṣekṣudāḍimaiścānyai raṃbhāśṛṅgāṭakādibhiḥ
samarpaṇaistato rātryāṃ vyatītāyāṃ pare 'hani /
snātvā nityakriyāṃ kṛtvā gadādāmodaraṃ yajet
upacāraiḥ ṣoḍaśabhiḥ pauruṣeṇāpi sūktataḥ /
saṃbhojya viprānvisṛjeddakṣiṇābhiḥ pratoṣitān
tatastāṃ pratimāṃ haimīṃ sadhenuṃ guraver'payet /
evaṃ yaḥ kurute bhaktyā bodhinīvratamādṛtaḥ
sa bhuktveha varānbhogānvaiṣṇavaṃ labhate padam /
mārgasya kṛṣṇaikādaśyāmutpannāṃ samupoṣya vai
dvādaśyāṃ kṛṣṇamabhyarcedgandhādyairupacārakaiḥ /
tataḥ saṃbhojya viprāgryāndatvā tebhyaśca dakṣiṇām
visṛjya paścādbhuñjīta svayamiṣṭaiḥ samāhitaḥ /
evaṃ yo bhaktibhāvena utpannāvratamācaret
sa vimānaṃ samāruhya yātyante vaiṣṇavaṃ padam /
mārgasya śuklaikādaśyāṃ mokṣākhyāṃ samupoṣya vai
dvādaśyāṃ prātarabhyarcya hyanantaṃ viśvarūpakam /
sarvairevopacāraistu viprānsaṃbhojayeddvijaḥ
visṛjya dakṣiṇāṃ datvā svayaṃ bhuñjīta bāndhavaiḥ /
evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra bhuktvā bhogānihepsitān
daśa pūrvāndaśa parānsamuddhṛtya vrajeddharim /
paupasya kṛṣṇaikādaśyāṃ saphalāṃ samupoṣya vai /
dvādaśyāmacyutaṃ prārcya sarvairevopacārakaiḥ
saṃbhojya viprānmadhurairvisṛjellabdhadakṣiṇān /
evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra saphalāyā vidhānataḥ
bhuktveha bhogānakhilānyātyante vaiṣṇavaṃ padam /
pauṣasya śuklaikādaśyāṃ putradāṃ samupoṣya vai
dvādaśyāṃ cakriṇaṃ prāryedarghādyairupacārakaiḥ /
tataḥ saṃbhojya viprāgryāndatvā tebhyastu dakṣiṇām
visṛjya svayamaśnīyāccheṣānnaṃ sveṣṭabāndhavaiḥ /
evaṃ kṛtavrato vipra bhukvā bhogānihepsitān
vimānavaramāruhya yātyante harimandiram /
māghamya kṛṣṇaikādaśyāṃ ṣaṭtilāṃ samupoṣya vai
snātvā datvā tarpayitvā hutvā bhuktvā samarcya ca /
tilaireva dvijaśreṣṭha dvādaśyāṃ prātareva hi
vaikuṇṭhaṃ samyagabhyarvya sarvairevopacārakaiḥ /
dvijānsaṃbhojya visṛjeddatvā tebhyaśca dakṣiṇām
evaṃ kṛtvā vrataṃ vipra vidhinā susamāhitaḥ /
bhuktveha vāñchitānbhogānante viṣṇupadaṃ labhet
māghasya śuklaikādaśyāṃ samupoṣya jayāhvayām /
prātarhari dine 'bhyarccecchrīpatiṃ puruṣaṃ dvija
bhojayitvā dakṣiṇāṃ ca datvā viprānvisṛjya ca /
svayaṃ bhuñjīta taccheṣaṃ prayato nijabāndhavaiḥ
ya evaṃ kurute vipra vrataṃ keśavatoṣaṇam /
sa bhuktveha varānbhogānante viṣṇoḥ padaṃ vrajet
tapasyakṛṣṇaikādaśyāṃ vijayāṃ samupoṣya vai /
dvādaśyāṃ prātarabhyarcya yogīśaṃ gandhapūrvakaiḥ
tataḥ saṃbhojya bhūdevāndakṣiṇābhiḥ pratoṣya tān /
visṛjya bāndhavaiḥ sārddhaṃ svayamaśnīta vāgyataḥ
evaṃ kṛtavrato martyo bhuktvā bhogānihepsitān /
dehānte vaiṣṇavaṃ lokaṃ yāti devaiḥ susatkṛtaḥ
phaālgunasya site pakṣe ekādaśyāṃ dvijottama /
upoṣyāmalakīṃ bhaktyā dvādaśyāṃ prātararcayet
puṇḍarīkākṣamakhilairupacāraistato dvijān /
bhojayitvā varānnena dadyāttebhyastu dakṣiṇām
evaṃ kṛtvā vidhānenāmalakyāṃ pūjanādikam /
sitaikādaśyāṃ tapasye vrajedviṣṇoḥ paraṃ padam
caitrasya kṛṣṇaikādaśīṃ pāpamocanikāṃ dvija /
upāṣya dvādaśyāṃprātargovindaṃ pūjayettathā
upacāraiḥ ṣoḍaśabhirdvijānsaṃbhojya dakṣiṇām /
datvā tebhyo visṛjyātha svayaṃ bhuñjīta bāndhavaiḥ
eva yaḥ kurute vipra pāpamocanikāvratām /
sa yāti vaiṣṇavaṃ lokaṃ vimānena tu bhāsvatā
itthaṃ kṛṣṇo tathā śukle vrataṃ caikādaśībhavam /
mokṣadaṃ kīrtitaṃ vipra nāstyasminsaṃśayaḥ kvacit
yatastridinasaṃsādhyaṃ kīrtinaṃ pāpanāśanam /
sarvavratottamaṃ vipra tato jñeyaṃ mahāphalam
tyajeccatvāri bhuktāni nāradai taddinatraye /
ādyantayorekamekaṃ madhyame dvayameva hi
atha te niyamānvacmi vrate hyasmindinatraye /
kāṃsyaṃ māṃsaṃ masūrānnaṃ caṇakānkodravāṃstathā
śākaṃ madhu parānnaṃ ca punarbhojanamaithune /
daśamyāṃ daśa vastūni varjayedvaiṣṇavaṛ sadā
dyūtakrīḍāṃ ca nidrāṃ ca tāṃbūlaṃ dantadhāvanam /
parāpavādaṃ paiśunyaṃ steyaṃ hiṃsāṃ tathā ratim
kopaṃ hyanṛtavākyaṃ ca ekādaśyāṃ vivarjjayet /
kāṃsyaṃ māṃsaṃ surāṃ kṣaudraṃ tailaṃ viṇmlecchabhāṣaṇam
vyāyāmaṃ ca pravāsaṃ ca punarbhojanamaithune /
aspṛśyasparśamāśūre dvādaśyāṃ dvādaśa tyajet
evaṃ niyamakṛdvipra upavāsaṃ samācaret /
śakto 'śaktustu matimānekabhuktaṃ na naktakam
ayācitaṃ vāpi carenna tyajedvratamīdṛśam
Original text: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0