Language

ENहिગુ
Scripture Library

Narada Purana · Chapter 1.11

1.11.1

iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge prathamapāde gaṅgātpattau balikṛtadevaparājayavarṇanannāma daśamo 'dhyāyaḥ
nārada uvāca
aho hyatyadbhutaṃ proktaṃ tvayā bhrātaridaṃ mama /
sa vahniraditiṃ muktvā kathaṃ tānadahatkṣaṇāt

1.11.2

vadāditermahāsattvaṃ viśeṣāścaryakāraṇam /
paropadeśaniratāḥ sajjanā hi munīśvarāḥ

1.11.3

sanaka uvāca
śṛṇu nārada māhātmyaṃ haribhaktiratātmanām /
haridhyānaparānsādhūnkaḥ samarthaḥ prabādhitum

1.11.4

haribhaktiparo yatra tatra brahmā hariḥ śivaḥ /
devāḥ siddhā munīśvāśca nityaṃ tiṣṭanti sattamāḥ

1.11.5

harirāste mahābhāga hṛdaye śāntacetasām /
harināmaparāṇāṃ ca kimu dhyānaratātmanām

1.11.6

śivapūjārato vāpi viṣṇupūjāparo 'pi vā /
yatra tiṣṭati tatraiva lakṣmīḥ sarvāśca devatāḥ

1.11.7

yatra pūjāparo viṣṇorvahnistatra na bādhate /
rājā vā taskaro vāpi vyādhayaśca na santi hi

1.11.8

pretāḥ piśācāḥ kūṣmāṇḍagrahā bālagrahāstathā /
ḍākinyo rākṣasāścaiva na bādhante 'cyutārcakam

1.11.9

parapīḍāratā ye tu bhūtavetālakādayaḥ /
naśyanti yatra sadbhakto harilakṣmyarcane rataḥ

1.11.10

ṭa
jitendriyaḥ sarvahito dharmakarmaparāyaṇaḥ /
yatra tiṣṭati tatraiva sarvatīrthāni devatāḥ

1.11.11

nimiṣaṃ nimiṣārddhaṃ vā yatra tiṣṭanti yoginaḥ /
tatraiva sarvaśreyāṃsi tattīrthaṃ tattapovanam

1.11.12

yannāmoccāraṇādeva sarve naśyantyupadravāḥ /
stotrairvāpyarhaṇābhirvā kimu dhyānena kathyate

1.11.13

evaṃ tenāgninā vipra dagdhaṃ sāsurakānanam /
sāditirnaiva dagdhābhūdviṣṇucakrābhira kṣitā

1.11.14

tataḥ prasannavadanaḥ pahmapatrāyatekṣaṇaḥ /
prādurāsītsamīpe 'syāḥ śaṅkhacakragadādharaḥ

1.11.15

īṣadvāsyasphuraddantaprabhābhāṣitadiṅmukhaḥ /
spṛśankareṇa puṇyena prāha kaśyapavallabhām

1.11.16

śrībhagavānanuvāca
devamātaḥ prasanno 'smi tapasārādhitastvayā /
ciraṃ śrāntāsi bhadraṃ te bhaviśaṣyati na saṃśayaḥ

1.11.17

varaṃ varaya dāsyāmi yatte manasi rocate /
mā bhairbhadre mahābhāge dhruvaṃ śreyo bhaviṣyati

1.11.18

ityuktādevamātā sā devadevena cakriṇā /
tuṣṭāva praṇipatyainaṃ sarvalokasukhāvaham

1.11.19

aditiruvāca
namaste devadeveśa sarvavyāpiñjanārdanā /
sattvādiguṇabhedena lokavyāpārakāraṇa

1.11.20

namaste bahuparupāyārupāya ca mahātmane /
sarvaikaruparupāya nirguṇāya guṇātmane

1.11.21

namaste lokanāthāya paramajñānarupiṇe /
sadbhaktajanavātsalyaśāline maṅgalātmane

1.11.22

yasyāvatārarupāṇi hyarcayanti munīśvarāḥ /
tamādipuruṣaṃ devaṃ namāmi hyarthasiddhaye

1.11.23

śrutayo yaṃ na jānanti na jānanti ca sūrayaḥ /
taṃ namāmi jagaddhetuṃ samāyaṃ cāpyamāyinam

1.11.24

yasyāvalokanaṃ citraṃ māyopadravakāraṇam /
jagadrūpaṃ jagaddhetuṃ taṃ vandeṃ sarvavanditam

1.11.25

yatpādāmbujakiñjalkasevārakṣitamastakāḥ /
avāpuḥ paramāṃ siddhiṃ taṃ vande kamalādhavam

1.11.26

yasya brahmādayo devā mahimānaṃ na vai viduḥ /
atyāsannaṃ ca bhaktānāṃ taṃ vande bhaktasaṃginam

1.11.27

yo devastyaktasaṅgānāṃ śāntānaṃ karuṇārṇavaḥ /
karoti hyātmanaḥ saṅgaṃ taṃ devaṃ saṅgavarjitam

1.11.28

yajñeśvaraṃ yajñakarmasu niṣṭitam /
namāmi yajñaphaladaṃ yajñakarmaprabodhakam

1.11.29

ajāmilo 'pi pāpātmā yannāmoccāraṇādanu /
prātpavānparamaṃ dhāma taṃ vande lokasākṣiṇam

1.11.30

harirupī mahādevaḥ śivarupī janārdanaḥ /
iti lokasya netā yastaṃ namāmi jagadgurum

1.11.31

brahmādyā api deveśā yanmāyāpāśayantritāḥ /
na jānanti paraṃ bhāvaṃ taṃ vande sarvanāyakam

1.11.32

hyatpahmastho 'piñyogyānāṃ dūrastha iva bhāsate /
pramāṇātītasadbhāvastaṃ vande jñānasākṣiṇam

1.11.33

yanmukhaḥ drvāhyaṇo jāto bāhubhyāṃ kṣatriyo 'jani /
ūrvorvaiśyaḥ samutpannaḥ padyāṃ śūdro 'bhyajāyata

1.11.34

manasaścandramā jāto jātaḥ sūryaśca cakṣuṣaḥ /
mukhādagnistarthendraśca prāṇādvāyurajāyata

1.11.35

ṛgyajuḥsāmarupāya satyasvaragatātmane /
ṣaḍaṅgarupiṇe tubhyaṃ bhūyobhūyo namo namaḥ

1.11.36

tvamindraḥ pavanaḥ somastvamīśānastvamantakaḥ /
tvamagnirnirṛtiścaiva varuṇastvaṃ divākaraḥ

1.11.37

devāśca sthāvarāścaiva piśācāścaiva rākṣasāḥ /
girayaḥ siddhagandharvānadyo bhūmiśca sāgarāḥ

1.11.38

tvameva jagatāmīśo yatrāsi tvaṃ parātparaḥ /
tvadrūpamakhilaṃ deva tasmānnityaṃ namo 'stu te

1.11.39

anāthānātha sarvajña bhūtadevendravigraha /
daiteyairbādhitānputrānmama pāhi janārdana

1.11.40

iti stutvā devamātā devaṃ natvā punaḥ punaḥ /
uvāca prāñjalirbhūtvā harṣāśrukṣālitastanī

1.11.41

anugrāhyāsmi deveṃśa tvayā sarvādikāraṇa /
akaṇṭakāṃ śriyāṃ dehi matsutānāṃ divaukasām

1.11.42

antaryyāmiñjagadrūpa sarvajñā parameśvara /
ajñātaṃ kiṃ tava śrīśa kiṃ māmīhayasi prabho

1.11.43

tathāpi tava vakṣyāmi yanme manasi rocate /
vṛthāputrāsmi deveśa daiteyaiḥ paripīḍitā

1.11.44

tānna hiṃsitumicchāmi yataste 'pi sutā mama /
tānahatvā śriyaṃ dehi matsutebhyaḥ sureśvara

1.11.45

ityukto devedeveśaḥ punaḥ prītimupāgataḥ /
uvāca harṣayanvipra devamātaramādarāt

1.11.46

śrībhagavānuvāca
prīto 'smi devi bhadraṃ te bhaviṣyāmi suto hyaham /
yataḥ sapantiputreṣu vātsalyaṃ devi durlabham

1.11.47

tvayā tu yatkṛtaṃ stotraṃ tatpaṭhānti narāstu ye /
teṣāṃ saṃpadvarā putrā na hīyante kadācana

1.11.48

tvātmaje vānyaputre vā yaḥ samatvena vartate /
na tasya putraśokaḥ syādeṣa dharmaḥ sanātanaḥ

1.11.49

aditiruvāca
tāha voḍhuṃ kṣamā deva tvāmādyapuruṣaṃ param /
asaṃkhyātāṇḍaromāṇaṃ sarveśaṃ sarvakāraṇam

1.11.50

yatprabhāvaṃ na jānanti śrutayaḥ sarvadevatāḥ /
tamahaṃ devadeveśaṃ dhārayāma kithaṃ prabho

1.11.51

aṇoraṇīyāṃsamajaṃ parātparataraṃ prabhum /
dhārayāmi kathaṃ deva tvāmahaṃ puruṣottamam

1.11.52

mahāyātakayukto 'pi yannāmasmṛtimātrataḥ /
mucyate sa kathaṃ devogrāmyeṣu janimarhati

1.11.53

yathā śūkaramatsyādyā avatārāstava prabho /
tathāyamapi ko veda tava viśveśa ceṣṭitam

1.11.54

tvatpādapahmapraṇatātvannāmasmṛtitatparā /
tvāmeva cintaye deva yathecchāsi tathā kuru

1.11.55

sanaka uvāca
tayoktaṃ vacanaṃ śrutvā devadevo janārdanaḥ /
dattvābhayaṃ devamāturidaṃ vacanamabravīt

1.11.56

śrībhagavānuvāca
satyamuktaṃ mahābhāge tvayā nāstyatra saṃśayaḥ /
tathāpi śṛṇu vakṣyāmi guhyādguhyataraṃ śubhe

1.11.57

rāgadveṣavihīnā ye madbhaktā matparāyaṇāḥ /
vaṃhati satataṃ teṃ māṃ gatāsūyā adāmbhikāḥ

1.11.58

paropatāpavimukhāḥ śivabhaktiparāyaṇaḥ /
matkathāśravaṇāsaktā vahanti satataṃ hi mām

1.11.59

pativratāḥ pariprāṇāḥ patibhaktiparāyaṇāḥ /
vahanti satataṃ devi striyo 'pi tyaktapratsarāḥ

1.11.60

mātāpitrośca śuśrūṣurgurubhakto 'tithipriyaḥ /
hitakṛdvāhyaṇānāṃ yaḥ sa māṃ vahati sarvadā

1.11.61

puṇyatīrtharatā nityaṃ satsaṅganiratāstathā /
lokānugrahaśīlāśca satataṃ te vahanti mām

1.11.62

paropakāraviratāḥ paradravyaparāṅmukhāḥ /
naṣuṃsakāḥ parastrīṣu te vahanti ca māṃ sadā

1.11.63

tulasyupāsanaratāḥ sadā nāmaparāyaṇāḥ /
gorakṣaṇaparā ye ca satataṃ māṃ vahanti te

1.11.64

pratigrahanivṛttā ye parānnavimukhāstathā /
annodakapradātāro vahṝnti satataṃ hi mām

1.11.65

tvaṃ tu devi patiprāṇā sādhvī bhūtahite ratā /
saṃprāpya putrabhāvaṃ te sādhayiṣye manoratham

1.11.66

ityuktvā devedevaśo hyaditiṃ devamātaram /
dattvā kaṇṭhagatāṃ mālāmabhayaṃ ca tirodadhe

1.11.67

sā tu saṃhṛṣṭamanasā devasīrdakṣanandinī /
praṇamya kamalākāntaṃ punaḥ svasthaānamāvrajat

1.11.68

tato 'ditirmahābhāgā suprītā lokavanditā /
asūta samaye putraṃ sarvalokanamaskṛtam

1.11.69

śaṅgacakradharaṃ śāntaṃ candramaṇḍalamadhyagam /
sudhākalaśadadhyannakaraṃ vāmanasaṃjñitam

1.11.70

sahasrādityasaṃkāśaṃ vyākośakamalekṣaṇam /
sarvābharaṇaṃsaṃyuktaṃ pītāmbaradharaṃ harim

1.11.71

stutyaṃ munigaṇairyuktaṃ sarvalokaikanāyakam /
āvirbhūtaṃ hariṃ jñātvā kaśyapo harṣavihvalaḥ /
praṇamya prañjalirbhūtva stotuṃ samupacakrame

1.11.72

kaśyapa uvāca
namonamaste 'khilakāraṇāya namonamaste 'khailapālakāya /
namonamaste 'maranāyakāya namonamo daiteyavināśanāya

1.11.73

namonamo bhaktajanapriyāya namonamaḥ sajjanarañjitāya /
namonamo durjananāśanāya namo 'stu tasmai jagadīśvarāya

1.11.74

namonamaḥ kāraṇavāmanāya nārāyaṇāyāmitavikramāya /
saśārṅgacakrāsigadādhārāya namo 'stu tasmai puruṣottamāya

1.11.75

namaḥ payorāśinivāsanāya namo 'stu saddhṛtkamalasthitāya /
namo 'stu sūryādyamitaprabhāya namonamaḥ puṇyakathāgatāya

1.11.76

namonamor'kenduvilocanāya namo 'stu te yajñaphalapradāya /
namo 'stu yajñāṅgavirājitāya namo 'stu te sajjanavallabhāya

1.11.77

namo jagatkāraṇakāraṇāya namo 'stu śabdādivivarjitāya /
namo 'stu te divyasukhapradāya namo namo bhaktamanogatāya

1.11.78

namo 'stu te dhvāntavināśakāya namo 'stu śabdādivivarjitāya /
namo 'stu te dhvāntavināśakāya mandaradhārakāya /
namo 'stu te yajñavarāhanāmne namo hiraṇyākṣavidārakāya

1.11.79

namo 'stu te vāmanarupabhāje namo 'stu te kṣatrakulāntakāya /
namo 'stu te rāvaṇamardanāya namo 'stu te nandasutāgrajāya

1.11.80

namaste kamalākānta namaste sukhadāyine /
smṛtārtināśine tubhyaṃ bhūyo bhūyo namonamaḥ

1.11.81

yajñeśa yajñavinyāsa yajñavinghavināśana /
yajñarupa yajadrūpa yajñāṅgaṃ tvāṃ yajāmyaham

1.11.82

iti stutaḥ sa deveśo vāmano lokapāvanaḥ //
uvāca prahasanharṣaṃ vardhdayankaśyapasya saḥ

1.11.83

śrībhagavānuvāca
tāta tuṣṭo 'smi bhadraṃ te bhaviṣyati surārcitā /
acirātsādhayiṣyāmi nikhilaṃ tvanmanoratham

1.11.84

ahaṃ janmadvaye tvevaṃ yuvayoḥ putraghatāṃ gataḥ /
asmiñjanmanyapi tathā sādayāmyuttamaṃ sukham

1.11.85

atrāntare balirdaityo dīrghasatraṃ mahāmakham /
ārebhe guruṇā yuktaḥ kāvyena ca munīśvaraiḥ

1.11.86

tasminmakhe samāhūto viṣṇurlakṣmīsamanvitaḥ /
haviḥ svīkaraṇārthāya ṛṣibhirbrahmavādibhiḥ

1.11.87

pravṛddhaiśvaryardaityasya varttamāne mahākratau /
āmantrya mātāpitarau sa baṭurvāmano yayau

1.11.88

smitena mohayaṃllokaṃ vāmano bhaktavatsalaḥ /
havirbhoktumivāyāto baleḥ pratyakṣato hariḥ

1.11.89

durvṛtto vā suvṛtto vā jaḍo vāyaṃ hito 'pi vā /
yo bhaktiyuktastasyāntaḥ sadā saṃnihito hariḥ

1.11.90

āyāntaṃ vāmanaṃ dṛṣṭvā ṛṣayo jñānacakṣauṣaḥ /
jñātvā nārāyaṇaṃ devamudyayuḥ sabhyasaṃyutāḥ

1.11.91

etajjñātvā daityagururekānte balimabravīt /
svasāramavicāryaiva khalāḥ kāryāṇi kurvate

1.11.92

śukra uvāca
bho bho daityapate saumya hyapahartā tava śriyam /
viṣṇurvāmanarupeṇa hyaditeḥ putrātāṃ gataḥ

1.11.93

tavādhvaraṃ sa āyāti tvayā tasyāsureśvara /
na kiñcidapi dātavyaṃ manmataṃ śṛṇu paṇḍita

1.11.94

ātmabuddhiḥ sukhakarī gurubuddhirviśeṣataḥ /
parabuddhirvināśāya strībudhdiḥ pralayaṅkarī

1.11.95

śatrūṇāṃ hitakṛtadyastu sa hantavyo viśeṣataḥ

1.11.96

baliruvāca
evaṃ guro na vaktavyaṃ dharmamārgavirodhataḥ /
yadādatte svayaṃ viṣṇuḥ kimasmādadhikaṃ varam

1.11.97

kurvanti viduṣo yajñānviṣṇuprīṇanakāraṇāt /
sa cetsākṣāddhavirbhogī mattaḥ ko 'bhyadhiko bhuvī

1.11.98

daridreṇāpi yatkiñciddīyate viṣṇave guro /
tadeva paramaṃ dānaṃ dattaṃ bhavati cākṣayam

1.11.99

smṛto 'pi parayā bhaktyā punāti puruṣottamaḥ /
yena kenāpyarcitaśveddadāti paramāṃ gatim

1.11.100

harirharati pāpāniduṣṭacittairapi smṛtaḥ /
anicchayāpi saṃspṛṣṭo dahatyeva hi pāvakaḥ

1.11.101

jihvāgre vasate yasya hari rityakṣaradvayam /
sa viṣṇulokamānpoti punarāvṛttidurlabham

1.11.102

govindeti sadā dhyāyedyastu rāgādivarjitaḥ /
sa yāti viṣṇubhavanamiti prāhurmanīṣiṇaḥ

1.11.103

agnau vā brahmaṇe vāpihūyate yadvavirguro /
haribhaktyā mahābhāga tena viṣṇuḥ prasīdati

1.11.104

ahaṃ tu harituṣyyarthaṃ karomyadhvaramuttamam /
svayamāyāti cedviṣṇuḥ kṛtārtho 'smi na saṃśayaḥ

1.11.105

evaṃ vadati daityandre viṣṇurvāmanarupadhṛk /
praviveśādhvarasthānaṃ hutavahnimanoramam

1.11.106

taṃ dṛṣṭvā koṭisūryābhaṃ yogyāvayavasundaram /
vāmanaṃ sahasotthāya pratyagṛhṇātkṛtāñjaliḥ

1.11.107

dattvāsanaṃ ca prakṣālya pādau vāmanarupiṇam /
sakuṭuṃbo vahanmūrdhnā paramāṃ mudamātpavān

1.11.108

viṣṇave 'smai jagaddhānme dattvārghyaṃ vidhivadūliḥ /
romāñcitatanurbhūtvā harṣāśrunayano 'bravīt

1.11.109

baliruvāca
adya me saphalaṃ janma adya me saphalo maravaḥ /
jīvitaṃ saphalaṃ me 'dya kṛtārtho 'smi na saṃśayaḥ

1.11.110

amoghāmṛtavṛṣṭirme samāyātātidurlabhā /
tvadāgamanamātreṇa hyanāyāso mahotsavaḥ

1.11.111

ete ca ṛṣayaḥ sarve kṛtārthāṃ nātra saṃśayaḥ /
yaiḥ pūrvaṃ hi tapastaptaṃ tadadya saphalaṃ prabho

1.11.112

kṛtārtho 'smi kṛtārtho 'smi kṛtārtho 'smi na saṃśayaḥ /
tasmāttubhyaṃ namastubhyaṃ namastubhyaṃ namastubhyaṃ namonamaḥ

1.11.113

tvadājñayā tvanniyogaṃ sādhayāmīti manmanaḥ /
atyutsāhasamāyuktaṃ samājñāpaya māṃ prabho

1.11.114

evamurke dīkṣitena prahasanvāmano 'bravīt /
dehi me tapasi sthātuṃ bhūmiṃ tripadasaṃmitām

1.11.115

etacchṛātvā baliḥ prāha rājyaṃ yācitavānnahi /
grāmaṃ vā nagaraṃ cāpi dhanaṃ vā kiṃ kṛtaṃ tvayā

1.11.116

tanniśamya baliṃ prāha viṣṇuḥ sarvaśarīrabhṛt /
āsannabhraṣṭarājyasya vairāgyaṃ janamannivā

1.11.117

śrībhagavānuvāca
śṛṇu daityandra vakṣyāmi guhyādguhyatamaṃ param /
sarvasaṃgavihīnānāṃ kimarthaiḥ sādhyatevada

1.11.118

ahaṃ tu sarvabhūtānāmantaryāmīti bhāvaya /
mayi sarvamidaṃ daitya kimanyaiḥ sādhyate vada

1.11.119

rāgadveṣavihīnānāṃ śāntānāṃ tyaktamāyinām /
nityānandasvarupāṇāṃ kimanyaiḥ sādhyate dhanaiḥ

1.11.120

ātmavatsarvabhūtāni paśyatāṃ śāntacetasām /
abhinnamātmanaḥ sarvaṃ ko dātā dīyate ca kim

1.11.121

pṛthvīyaṃ kṣatriyavaśā iti śāstreṣu niścitam /
tadājñāyāṃ sthitāḥ sarve labhante paramaṃ sukham

1.11.122

dātavyo munibhiścāpi ṣaṣṭāṃśo bhūbhuje bale /
mahīyaṃ brāhmaṇānāṃ tu dātavyā sarva yatnataḥ

1.11.123

bhūmidānasya māhātmyaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati /
paraṃ nirvāṇamānpoti bhūmido nātra saṃśayaḥ

1.11.124

svalpāmapi mahīṃ dattvā śrotriyāyāhitāgnaye /
brahmalokamavāpnoti punarāvṛttidurlabham

1.11.125

bhūmidaḥ sarvadaḥ prokto bhūmido mokṣabhāgbhavet /
atidānaṃ tu tajjñeyaṃ sarvapāpaprāṇāśanam

1.11.126

mahāpātakayukto vā yukto vā sarvapātakaiḥ /
daśahastāṃ mahīṃ dattvā sarvapāpaiḥ pramucyate

1.11.127

satpātre bhūmidātā yaḥ sarvadānaphalaṃ labhet /
bhūmidānasamaṃ nānyatriṣu lokeṣu vidyate

1.11.128

dvijāya vṛttihīnāya yaḥ pradadyānmahīṃ bale /
tasya puṇyaphalaṃ vaktuṃ na kṣamo 'bdaśatairaham

1.11.129

saktāya devapūjāsu vṛttihīnāya daityapa /
svalpāmapi mahīṃ dadyādyaḥ sa viṣṇurna saṃśayaḥ

1.11.130

ikṣugodhūma tuvarīpūgavṛkṣādisaṃyutā /
pṛthvī pradīyate yena sa viṣṇurnātra saṃśayaḥ

1.11.131

vṛttihīnāya viprāya daridrāya kuṭumbine /
svalpāmapi mahīndattvā viṣṇusāyujyamānpuyāt

1.11.132

saktāya devapūjāsu viprāyāḍhakikāṃ mahīm /
dattvā labheta gaṅgāyāṃ trirātrasnānajaṃ phalam

1.11.133

viprāya vṛttihīnāya sadācāraratāya ca /
droṇikāṃ pṛthivīṃ dattvā yatphalaṃ labhate śṛṇu

1.11.134

gaṅgātīrthāśvamedhānāṃ śatāni vidhivannaraḥ /
kṛtvā yatphalamānpoti tadāpnoti sa puṣkalam

1.11.135

dadāti khārikāṃ bhūmiṃ daridrāya dvijāya yaḥ /
tasya puṇyaṃ pravakṣyāmi vadato me niśāmaya

1.11.136

aśvamedhasahasrāṇi vājapeyaśatāni ca /
vidhāya jāhnavītīre patphalaṃ tallabheddhuvam

1.11.137

bhūmidānaṃ mahādānamatidānaṃ prakīrttitam /
sarvapāpapraśamanamapavargaphalapradam

1.11.138

atrotihāsaṃ vakṣyāmi śṛṇu daityakuleśvara /
yacchutvā śraddhayā yukto bhūmidānaphalaṃ labhet

1.11.139

āsītpurā dvijavaro brāhmakalpe mahāmatiḥ /
daridro vṛttihīnaśca nāmnā bhadramatirbale

1.11.140

śrutāni sarvaśāstrāṇi tena vedadivāniśam /
śrutāni ca purāṇāni dharmaśāstrāṇi sarvaśaḥ

1.11.141

abhavaṃstasya ṣaṭpatnyaḥ śrutiḥ sindhuryaśovatī /
kāminī mālinī caiva śobhā ceti prakīrtitāḥ

1.11.142

āsu pantīṣu tasyāsañcatvariṃśacchatadvayam /
putrāṇāmasuraśreṣṭha sarve nityaṃ bubhukṣitāḥ

1.11.143

akiñcano bhadramatiḥ kṣudhārttānātmajānpriyāḥ /
paśyansvayaṃ kṣudhārttaśca vilalāpākulendriyaḥ

1.11.144

dhigjanma bhāgyarahitaṃ dhigjanma dhanavarjitam /
dhigjanma dharmarahitaṃ dhigjanma khyātivarjitam

1.11.145

narasya bahvapatyasya dhigjanmaiśvaryavārjitam /
aho guṇāḥ saumyatā ca vidvattā janma satkule

1.11.146

dāridyāmbudhimagnasya sarvametanna śobhate /
priyāḥ putrāścapautrāśca bāndhavā bhrātarastathā

1.11.147

śiṣyāśca sarvamanujāstyajantyaiśvaryavārjitam /
cāṇḍālo vā dvijo vāpi bhāgyavāneva pūjyate

1.11.148

daridraḥ puruṣo loke śavavallokaninditaḥ /
aho saṃpatsaṃmāyukto niṣṭuro vāpyaniṣṭhuraḥ

1.11.149

guṇahīno 'pi guṇavānmūrkho vāpyatha paṇḍitaḥ /
aiśvaryaguṇayuktaścetpūjya eva na saṃśayaḥ

1.11.150

aho daridratā duḥkhaṃ tatrāpyāśātiduḥkhadā /
āśābhibhūtāḥ puruṣā duḥkhamaśnuvate 'kṣayam

1.11.151

āśayādāsā ye dāsāste sarvalokasya /
āśā dāsī yeṣāṃ teṣāṃ dāsāyate lokaḥ

1.11.152

māno hi mahatāṃ loke dhanamakṣayamucyate /
tasminnāśākhyaripuṇā māne naṣṭe daridratā

1.11.153

sarvaśāstrārthavettāpi daridro bhāti mūrkhavat /
naiṣkiñcanyamahāgrāhagrastānāṃ ko vimocacakaḥ

1.11.154

aho duḥkhamaho duḥkhamaho duḥkhaṃ daridratā /
tatrāpi putrabhāryāṇāṃ bāhulyamatiduḥkhadam

1.11.155

evamuktvā bhadramatiḥ sarvaśāstrārthapāragaḥ /
anyamaiśvaryadaṃ dharmaṃ manasācintayattadā

1.11.156

bhūmidānaṃ viniścitya sarvadānottamottamam /
dānena yo 'numantāti sa eva kṛtavānpurā

1.11.157

prāpakaṃ paramaṃ dharmaṃ sarvakāmaphalapradam /
dānānāmuttamaṃ dānaṃ bhūdānaṃ parikīrtitam

1.11.158

yaddattvā samavānpoti yadyadiṣṭatamaṃ naraḥ /
iti niścatya matimāndhīro bhadramatirbale

1.11.159

kauśāmbīṃnāma nagarīṃ kalatrāpatyayugyayau /
sughoṣanāmaviprendraṃ sarvaiśvaryasamanvalitam

1.11.160

gatvā yācitavānbhūmiṃ pañcahastāyatāṃ bale /
sughoṣo dharmaniratastaṃ nirīkṣya kuṭumbikram

1.11.161

manasā prīyamāṇena samabhyarcyedamabravīt /
kṛtārtho 'haṃ bhadramate saphalaṃ mama janma ca

1.11.162

matkula pāvanaṃ jātaṃ tvadanugrahato dvija /
ityuktvā taṃ samabhyarcya sughoṣo dharmatatparaḥ

1.11.163

pañcahastamitāṃ bhūmiṃ dadau tasmai mahāmatiḥ /
pṛthivī vaiṣṇavī puṇyā pṛthivīṃ viṣṇupālitā

1.11.164

pṛthivyāstu pradānena prīyatāṃ me janārdanaḥ /
mantreṇānena daityendra sughoṣastaṃ dvijottamam

1.11.165

viṣṇubuddhyā samabhyarcya tāvatīṃ pṛthivīṃ dadau /
so 'pi bhadramatirvipro dhīmatā yācitāṃ bhuvam

1.11.166

dattavānharibhaktāya śrotriyāya kuṭumbine /
sughoṣo bhūmidānena koṭivaṃśasamanvitaḥ

1.11.167

prapede viṣṇubhavanaṃ yatra gatvā na śocati /
bale bhadramatiścāpi yataḥ prārthitavāñchriyam

1.11.168

sthitavānviṣṇubhavane sakuṭumbo yugāyutam /
tathaiva brahmasadane sthitvā koṭiyugāyutam

1.11.169

aindraṃ padaṃ samāsādya sthitavānkalpapañcakam /
tato bhuvaṃ samāsādya sarvaiśvaryasamanvitaḥ

1.11.170

jātismaro mahābhāgo bubhuje bhogamuttamam /
tato bhadramatirdaitya niṣkāmo viṣṇutatparaḥ

1.11.171

pṛthivīṃ vṛttihīnebhyo brahmaṇebhyaḥ pradattavān /
tasya viṣṇuḥ prasannātmā tattvaiśaavaryamanuttamam

1.11.172

koṭivaṃśasametasya dadau mokṣamanuttamam /
tasmāddaityapate mahyaṃ sarvadharmaparāyaṇa

1.11.173

tapaścariṣyemokṣāya dehi me tripadāṃ mahīm /
vairocanistato dṛṣṭaḥ kalaśaṃ jalapūritam

1.11.174

ādade pṛthivīṃ dātuṃ varṇine vāmanāya /
viṣṇuḥ sarvagatojñātvā jaladhārāvarodhinam

1.11.175

kāvyaṃ hastasthadarbhāgraṃ tacchare saṃnyaveśayat /
darbhāgre 'bhūnmahāśāstraṃ koṭisūryasamaprabham

1.11.176

amodhaṃ brahmamatyugraṃ kāvyākṣigrāsalolupam /
āyāya bhārgavasurānasurānekacakṣuṣā

1.11.177

paśyeti vāndideśe ca darbhāgraṃ śastrasannibham /
balirdadau mahāviṣṇormahīṃ tripadasaṃmitām

1.11.178

vavṛdhe so 'pi viśvātmā ābrahmabhuvanaṃ tadā /
amimīta mahīṃ dvābhyāṃ padbhyāṃ viśvatanurhariḥ

1.11.179

sa ābrahmakaṭāhāntapadānyetāni saprabhaḥ /
pādāṅkuṣṭāgranirbhinnaṃ brahmāṇḍaṃ vibhide dvidhā

1.11.180

taddārā bāhyasalilaṃ bahudhāraṃ samāgatam /
dhautaviṣṇupadaṃ toyaṃ nirmalaṃ lokapāvanam

1.11.181

ajāṇḍabāhyanilayaṃ dhārārupamavarttata /
tajjalaṃ pāvanaṃ śreṣṭhaṃ brahmādīnpāvayatsurān

1.11.182

satparṣisevitaṃ caiva nyapatanmerumūrddhani

1.11.183

etaddaṣṭvādbhutaṃ karma brahmādyā devatāgaṇāḥ /
ṛṣayo manavaścaiva hyastuvanharṣavihvalāḥ

1.11.184

devā ūcuḥ
namaḥ pareśāya parātmarupiṇe parātparāyāpararupadhāriṇe /
brahmātmane brahmaratātmabuddhaye namo 'stu te 'vyāhatakarmaśīline

1.11.185

pareśa paramānanda paramātmanparātpara /
sarvātmane jaganmūrtte pramāṇātīta te namaḥ

1.11.186

viśvataśvakṣuṣe tubhyaṃ viśvato bāhave namaḥ /
viśvataḥ śirase caiva viśvato gataye namaḥ

1.11.187

evaṃra stuto mahāviṣṇurbrahmādyaiḥ svarddavaukasām /
dattvābhayaṃ ca mumude devadevaḥ sanātanaḥ

1.11.188

virocanātmajaṃ daityaṃ padaikārthaṃ babandha ha /
tataḥ prapannaṃ tu baliṃ jñātvā cāsmai rasātalam /
dadau tadvārapālaśca bhaktavaśyo babhūva ha

1.11.189

nārada uvāca
rasātale mahāviṣṇurvirocanasutasya vai /
kiṃ bhojyaṃ kalpayāmāsa ghore sarpabhayākule

1.11.190

sanaka uvāca
amantritaṃ haviryattu hūyate jātavedasi /
apātre dīyate yacca taddhoraṃ bhogasādhanam

1.11.191

hutaṃ haviraśucinā dṛttaṃ satkarma yatkṛtam /
tatsarvaṃ tatra bhogārhamadhaḥ pātaphalapradam

1.11.192

evaṃ rasātalaṃ viṣṇurbalaye sāsurāya tu /
dattvābhayaṃ ca sarveṣāṃ surāṇāṃ tridivaṃ dadau

1.11.193

pūjyamāno 'maragaṇaiḥ stūyamāno maharṣibhiḥ /
gandharvairgīyamānaśca punarvāmanatāṃ gataḥ

1.11.194

etaddṛṣṭvā mahatkarmamuno brahmavādinaḥ /
paraspare smitamukhāḥ praṇebhuḥ puruṣottamam

1.11.195

sarvabhūtatmako viṣṇurvāmanatvamupāgataḥ /
mohayannikhilaṃ lokaṃ prapede tapase vanam

1.11.196

evaṃ prabhāvā sā devī gaṅgā viṣṇupadodbhavā /
yasyāḥ smaraṇamātreṇa mucyate sarvapātakaiḥ

1.11.197

idaṃ tu gaṅgāmāhātmyaṃ yaḥ paṭhe cchṛṇuyādapi /
devālaye nadītīre so 'śvamedhaphalaṃ labhet

Original text: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc