नामलिङ्गानुशासन · अध्याय 1.7
निषादर्षभगान्धारषड्जमध्यमधैवताः
पञ्चमश्चेत्यमी सप्त तन्त्रीकण्ठोत्थिताः स्वराः
काकली तु कले सूक्ष्मे ध्वनी तु मधुरास्फुटे
कलो मन्द्रस्तु गम्भीरे तारो ऽत्युच्चैस्त्रयस्त्रिषु
## इन् थे स्तोमछ् fओर्म् 22 लोw तोनेस् (स्ह्रुति). थेय् बेचोमे मेदिउम् ओर् हिघ् पित्छेद् इf मदे इन् थ्रोअत् ओर् हेअद्.##
नृणामुरसि मध्यस्थो द्वाविंशतिविधो ध्वनिः
स मन्द्रः कण्ठमध्यस्थस्तारः शिरसि गीयते
## हर्मोन्य् (1), लुते (वेएन) (3), सेवेन् स्त्रिन्गेद् लुते (1) ##
समन्वितलयस्त्वेकतालो वीणा तु वल्लकी
त्रिपञ्ची सा तु तन्त्रीभिः सप्तभिः परिवादिनी
## स्त्रिन्ग् इन्स्त्रुमेन्त् (1), द्रुम् इन्स्त्रुमेन्त् (1), wइन्द् इन्स्त्रुमेन्त् (1), बेल्ल् ओर् गोन्ग् (1) ##
ततं वीणादिकं वाद्यमानद्धं मुरजादिकम्
वंशादिकं तु सुषिरं कांस्यतालादिकं घनम्
## अन्य् ओf थेसे fओउर् इन्स्त्रुमेन्त्स् (2), त्wओfअचेद् द्रुम् (2), इत्स् थ्रेए त्य्पेस् ##
चतुर्विधमिदं वाद्यं वादित्रातोद्यनामकम्
मृदङ्गा मुरजा भेदास्त्वङ्क्यालिङ्ग्योर्ध्वकास्त्रयः
## लर्गे द्रुम् (2), केत्त्ले द्रुम् (2), लर्गे केत्त्ले द्रुम् (2), बोw (fओर् प्लयिन्ग् स्त्रिन्ग् इन्स्त्रुमेन्त्) (1) ##
स्याद् यशःपटहो ढक्का भेरी स्त्री दुन्दुभिः पुमान्
आनकः पटहो ऽस्त्री स्यात् कोणो वीणादि वादनम्
## पर्त्स् ओf थे लुते: नेच्क् (1), थे बोwल् (2) ##
वीणादण्डः प्रवालः स्यात् ककुभस्तु प्रसेवकः
सिx नमेस् ओf ओथेर् स्पेचिअल् द्रुम्स्, (fएमले) दन्चेर् (2) ## थे बोद्य् (1), स्त्रिन्ग् अत्तछ्मेन्त् (1) ##
कोलम्बकस्तु कायो ऽस्या उपनाहो निबन्धनम्
186
वाद्यप्रभेदा डमरुमड्डुडिण्डिमझर्झराः
मर्दलः पणवो ऽन्ये च नर्तकीलासिके समे
## दन्चिन्ग् स्पेएद्स् लोw, मेदिउम्, हिघ्, बेअतिन्ग् तिमे(1), मुसिचल् पौसे ओर् रेस्त् (1)##
विलम्बितं द्रुतं मध्यं तत्त्वमोघो घनं क्रमात्
तालः कालक्रियामानं लयः साम्यममथास्त्रियाम्
## दन्चे (6), थे मुसिचल् अर्त्स् (दन्चे, सोन्ग्, इन्स्त्रुमेन्त्) (1) ##
ताण्डवं नटनं नाट्यं लास्यं नृत्यं च नर्तने
तौर्यत्रिकं नृत्यगीतवाद्यं नाट्यमिदं त्रयम्
## fएमले इम्पेर्सोनतोर् दन्चेर् इन् द्रम (3), चोउर्तेसन् (1) ##
भ्रकुंसश्च भ्रुकुंसश्च भ्रूकुंसश्चेति नर्तकः
स्त्रीवेषधारी पुरुषो नाट्योक्तौ गणिकाञ्जुका
## हुस्बन्द् ओf सिस्तेर् (1), लेअर्नेद् मन् (1), fअथेर् (1), प्रिन्चे (2)##
भगिनीपतिरावुत्तो भावो विद्वानथावुकः
जनको युवराजस्तु कुमारो भर्तृदारकः
## किन्ग् (2), प्रिन्चेस्स् (1), qउएएन् (1), ओथेर् wइवेस् ओf अ किन्ग् (1) ##
राजा भट्टारको देवस्तत्सुता भर्तृदारिका
देवी कृताभिषेकायामितरासु तु भट्टिनी
## इन्तेर्जेच्तिओन् fओर् अ fओर्बिद्देन् अच्त् (1), किन्ग्ऽस् ब्रोथेर्-इन्-लw (1) ##
अब्रह्मण्यमवध्योक्तौ राजश्यालस्तु राष्ट्रियः
## मोथेर् (1), योउन्ग् लस्स् (2), वेनेरब्ले मन् (1), चतस्त्रोफे ओर् एन्द् ओf द्रम (2) ##
अम्बा माताथ बाला स्याद्वासूरार्यस्तु मारिषः
अत्तिका भगिनी ज्येष्ठा निष्ठा निर्वहणे समे
## वोचतिवेस् fओर् दिffएरेन्त् fएमले सेर्वन्त्स् (1) एअछ्, गेस्तुरे (2), एxप्रेस्सिवे गेस्तुरे (2) ##
हण्डे हञ्जे हलाह्वाने नीचां चेटीं सखीं प्रति
अङ्गहारो ऽङ्गविक्षेपो व्यञ्जकाभिनयौ समौ
## अच्तिन्ग् ब्य् बोद्य् ओर् एxप्रेस्सिओन् (1), एइघ्त् त्य्पेस् ओf एमोतिओन्स् (रस) लिस्तेद् ##
निर्वृत्ते त्वङ्गसत्त्वाभ्यां द्वे त्रिष्वाङ्गिकसात्त्विके
शृङ्गारवीरकरुणाद्भुतहास्यभयानकाः
## लोवे एमोतिओन् (3), हेरोइस्म् (2), तेन्देर्नेस्स् (7), मेर्रिमेन्त् (3), दिस्गुस्त्(2) ##
बीभत्सरौद्रौ च रसाः शृङ्गारः शुचिरुज्ज्वलः
उत्साहवर्धनो वीरः कारुण्यं करुणा घृणा
कृपा दयानुकम्पा स्यादनुक्रोशो ऽप्यथो हसः
हासो हास्यं च बीभत्सं विकृतं त्रिष्विदं द्वयम्
## wओन्देर्मेन्त् (4), तेर्रोर् (9), अन्गेर् ओर् होर्रोर् (2), fएअर् (6) ##
विस्मयो ऽद्भुतमाश्चर्यं चित्रमप्यथ भैरवम्
दारुणं भीषणं भीष्मं घोरं भीमं भयानकम्
भयङ्करं प्रतिभयं रौद्रं तूग्रममी त्रिषु
चतुर्दश दरस्त्रासो भीतिर्भीः साध्वसं भयम्
## मेन्तल् सेन्तिमेन्त् ओर् अत्तितुदे (1), एxप्रेस्सिओन् ओf इत् (1) ##
विकारो मानसो भावो ऽनुभावो भावबोधकः
## प्रिदे (5), अर्रोगन्चे (6), दिस्रेस्पेच्त् (9) ##
गर्वो ऽभिमानो ऽहङ्कारो मानश्चित्तसमुन्नतिः
दर्पो ऽवलोको ऽवष्टम्भश्चित्तोद्रेकः स्मयो मदः
अनादरः परिभवः परीभावस्तिरस्क्रिया
रीढावमाननावज्ञावहेलनमसूर्क्षणम्
## मोदेस्त्य् ओर् स्हमे (5), बस्ह्fउल्नेस्स् (1) ##
मन्दाक्षं ह्रीस्त्रपा व्रीडा लज्जा सापत्रपान्यतः
## पतिएन्चे, तोलेरन्चे (2), ग्रेएद् (fओर् ओथेर्ऽस् प्रोपेर्त्य्) (1) ##
क्षान्तिस्तितिक्षाभिध्या तु परस्य विषये स्पृहा
## जेअलोउस्य् ओर् एन्व्य् (2), नित्पिच्किन्ग् (1), एन्मित्य् (3), ग्रिएf (3) ##
अक्षान्तिरीर्ष्यासूया तु दोषारोपो गुणेष्वपि
वैरं विरोधो विद्वेषो मन्युशोकौ तु शुक् स्त्रियाम्
## रेपेन्तन्चे (3), wरथ् ओर् रगे (7) ##
पश्चात्तापो ऽनुतापश्च विप्रतीसार इत्यपि
कोपक्रोधामर्षरोषप्रतिघा रुट् कृधौ स्त्रियौ
## छरच्तेर् ओर् गोओद् चोन्दुच्त् (1), इन्सनित्य् (2) ##
शुचौ तु चरिते शीलमुन्मादश्चित्तविभ्रमः
## अffएच्तिओन् ओर् किन्द्नेस्स् (3), देसिरे ओर् wइस्ह् (12), लुस्त् (1) ##
प्रेमा ना प्रियता हार्दं प्रेमस्नेहो ऽथ दोहदम्
इच्छा काङ्क्षा स्पृहेहा तृड् वाञ्छा लिप्सा मनोरथः
कामो ऽभिलाषस्तर्षश्च सो ऽत्यर्थं लालसा द्वयोः
## मोरल् रेfलेच्तिओन् (1), मेन्तल् देचेअसे (1) रेचोल्लेच्तिओन् (3) अन्xइएत्य् (2) ##
उपाधिर्ना धर्मचिन्ता पुंस्याधिर्मानसी व्यथा
स्याच्चिन्ता स्मृतिराध्यानमुत्कण्ठोत्कलिके समे
## पेर्सेवेरन्चे ओर् एन्थुसिअस्म् (2), fओर्तितुदे (1) ##
उत्साहो ऽध्यवसायः स्यात् स वीर्यमतिशक्तिभाक्
## fरौद् ओर् देचेइत् (9), चरेलेस्स्नेस्स् ओर् एर्रोर् (2) ##
कपटो ऽस्त्री व्याजदम्भोपधयश् छद्मकैतवे
कुसृतिर्निकृतिः शाठ्यं प्रमादो ऽनवधानता
## एअगेर्नेस्स् ओर् चुरिओसित्य् (4), wओमेन्ऽस् अffएच्तिओनते अच्तिओन्स् (सिx लिस्तेद्) (1) ##
कौतूहलं कौतुकं च कुतुकं च कुतूहलम्
स्त्रीणां विलासबिब्बोकविभ्रमा ललितं तथा
हेला लीलेत्यमी हावाःक्रियाः शृङ्गारभावजाः
## स्पोर्त् ओर् अमुसेमेन्त् (6), चोन्चेअल्मेन्त् ओर् दिस्गुइसे (3) ##
द्रवकेलिपरीहासाः क्रीडा लीला च नर्म च
व्याजो ऽपदेशो लक्ष्यं च क्रीडा खेला च कूर्दनम्
## स्wएअत् (3), उन्चोन्स्चिओउस्नेस्स् (2), चमोउfलगे (2), एxचितेमेन्त् ओर् हुर्र्य् (2) ##
घर्मो निदाघः स्वेदः स्यात्प्रलयो नष्टचेष्टता
अवहित्थाकारगुप्तिः समौ संवेगसंभ्रमौ
## थ्रेए लौघ्स्: लोउद् अर्तिचुलतेद् (1), स्मिले (1), लौघ् (1), थ्रिल्ल् (गोओसेपिम्प्लेस्) (2) ##
स्यादाच्छुरितकं हासः सोत्प्रासः स मनाक् स्मितम्
मध्यमः स्याद्विहसितं रोमाञ्चो रोमहर्षणम्
## wएएपिन्ग् (3), यwनिन्ग् (2), दिस्होनेस्त् तल्क् (2), देविअतिओन् ओर् fऐलुरे (2) ##
क्रन्दितं रुदितम् क्रुष्टं जृम्भस्तु त्रिषु जृम्भणम्
विप्रलम्भो विसंवादो रिङ्गणं स्खलनं समे
## स्लेएप् (5), स्लेएपिनेस्स् ओर् लस्सितुदे (2), fरोwन् (3)##
स्यान्निद्रा शयनं स्वापः स्वप्नः संवेश इत्यपि
तन्द्री प्रमीला भ्रकुटिर्भ्रुकुटिर्भ्रूकुटिः स्त्रियाम्
## (अन्ग्र्य्) स्तरिन्ग् (1), नतुरल् स्तते ओर् नतुरे (5), त्रेम्ब्लिन्ग् (2), एलतिओन् ओर् fएस्तिवल् (5) ##
अदृष्टिः स्यादसौम्ये ऽक्ष्णि संसिद्धिप्रकृती त्विमे
स्वरूपं च स्वभावश्च निसर्गश्चाथ वेपथुः
कम्पो ऽथ क्षण उद्धर्षो मह उद्धव उत्सवः
पातालभोगिवर्गः}
## नेथेर् wओर्ल्द् (5), होले ओर् एम्प्त्य् स्पचे (11) ##
## थे wओर्द् ##सुस्ह्हिरम्## हस् अ वरिअन्त् ##स्हुस्ह्हिरम्##. सिमिलर् fओर् ##सुस्ह्हिह्## अल्सो ##
मूल पाठ: Nāmaliṅgānuśāsana = Amarakośa · Data entry Avinash Sathaye · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0