નામલિઙ્ગાનુશાસન · અધ્યાય 1.7

નિષાદર્ષભગાન્ધારષડ્જમધ્યમધૈવતાઃ

પઞ્ચમશ્ચેત્યમી સપ્ત તન્ત્રીકણ્ઠોત્થિતાઃ સ્વરાઃ

કાકલી તુ કલે સૂક્ષ્મે ધ્વની તુ મધુરાસ્ફુટે

કલો મન્દ્રસ્તુ ગમ્ભીરે તારો ઽત્યુચ્ચૈસ્ત્રયસ્ત્રિષુ
## ઇન્ થે સ્તોમછ્ fઓર્મ્ 22 લોw તોનેસ્ (સ્હ્રુતિ). થેય્ બેચોમે મેદિઉમ્ ઓર્ હિઘ્ પિત્છેદ્ ઇf મદે ઇન્ થ્રોઅત્ ઓર્ હેઅદ્.##

નૃણામુરસિ મધ્યસ્થો દ્વાવિંશતિવિધો ધ્વનિઃ

સ મન્દ્રઃ કણ્ઠમધ્યસ્થસ્તારઃ શિરસિ ગીયતે
## હર્મોન્ય્ (1), લુતે (વેએન) (3), સેવેન્ સ્ત્રિન્ગેદ્ લુતે (1) ##

સમન્વિતલયસ્ત્વેકતાલો વીણા તુ વલ્લકી

ત્રિપઞ્ચી સા તુ તન્ત્રીભિઃ સપ્તભિઃ પરિવાદિની
## સ્ત્રિન્ગ્ ઇન્સ્ત્રુમેન્ત્ (1), દ્રુમ્ ઇન્સ્ત્રુમેન્ત્ (1), wઇન્દ્ ઇન્સ્ત્રુમેન્ત્ (1), બેલ્લ્ ઓર્ ગોન્ગ્ (1) ##

તતં વીણાદિકં વાદ્યમાનદ્ધં મુરજાદિકમ્

વંશાદિકં તુ સુષિરં કાંસ્યતાલાદિકં ઘનમ્
## અન્ય્ ઓf થેસે fઓઉર્ ઇન્સ્ત્રુમેન્ત્સ્ (2), ત્wઓfઅચેદ્ દ્રુમ્ (2), ઇત્સ્ થ્રેએ ત્ય્પેસ્ ##

ચતુર્વિધમિદં વાદ્યં વાદિત્રાતોદ્યનામકમ્

મૃદઙ્ગા મુરજા ભેદાસ્ત્વઙ્ક્યાલિઙ્ગ્યોર્ધ્વકાસ્ત્રયઃ
## લર્ગે દ્રુમ્ (2), કેત્ત્લે દ્રુમ્ (2), લર્ગે કેત્ત્લે દ્રુમ્ (2), બોw (fઓર્ પ્લયિન્ગ્ સ્ત્રિન્ગ્ ઇન્સ્ત્રુમેન્ત્) (1) ##

સ્યાદ્ યશઃપટહો ઢક્કા ભેરી સ્ત્રી દુન્દુભિઃ પુમાન્

આનકઃ પટહો ઽસ્ત્રી સ્યાત્ કોણો વીણાદિ વાદનમ્
## પર્ત્સ્ ઓf થે લુતે: નેચ્ક્ (1), થે બોwલ્ (2) ##

વીણાદણ્ડઃ પ્રવાલઃ સ્યાત્ કકુભસ્તુ પ્રસેવકઃ
સિx નમેસ્ ઓf ઓથેર્ સ્પેચિઅલ્ દ્રુમ્સ્, (fએમલે) દન્ચેર્ (2) ## થે બોદ્ય્ (1), સ્ત્રિન્ગ્ અત્તછ્મેન્ત્ (1) ##

કોલમ્બકસ્તુ કાયો ઽસ્યા ઉપનાહો નિબન્ધનમ્
186

વાદ્યપ્રભેદા ડમરુમડ્ડુડિણ્ડિમઝર્ઝરાઃ

મર્દલઃ પણવો ઽન્યે ચ નર્તકીલાસિકે સમે
## દન્ચિન્ગ્ સ્પેએદ્સ્ લોw, મેદિઉમ્, હિઘ્, બેઅતિન્ગ્ તિમે(1), મુસિચલ્ પૌસે ઓર્ રેસ્ત્ (1)##

વિલમ્બિતં દ્રુતં મધ્યં તત્ત્વમોઘો ઘનં ક્રમાત્

તાલઃ કાલક્રિયામાનં લયઃ સામ્યમમથાસ્ત્રિયામ્
## દન્ચે (6), થે મુસિચલ્ અર્ત્સ્ (દન્ચે, સોન્ગ્, ઇન્સ્ત્રુમેન્ત્) (1) ##

તાણ્ડવં નટનં નાટ્યં લાસ્યં નૃત્યં ચ નર્તને

તૌર્યત્રિકં નૃત્યગીતવાદ્યં નાટ્યમિદં ત્રયમ્
## fએમલે ઇમ્પેર્સોનતોર્ દન્ચેર્ ઇન્ દ્રમ (3), ચોઉર્તેસન્ (1) ##

ભ્રકુંસશ્ચ ભ્રુકુંસશ્ચ ભ્રૂકુંસશ્ચેતિ નર્તકઃ

સ્ત્રીવેષધારી પુરુષો નાટ્યોક્તૌ ગણિકાઞ્જુકા
## હુસ્બન્દ્ ઓf સિસ્તેર્ (1), લેઅર્નેદ્ મન્ (1), fઅથેર્ (1), પ્રિન્ચે (2)##

ભગિનીપતિરાવુત્તો ભાવો વિદ્વાનથાવુકઃ

જનકો યુવરાજસ્તુ કુમારો ભર્તૃદારકઃ
## કિન્ગ્ (2), પ્રિન્ચેસ્સ્ (1), qઉએએન્ (1), ઓથેર્ wઇવેસ્ ઓf અ કિન્ગ્ (1) ##

રાજા ભટ્ટારકો દેવસ્તત્સુતા ભર્તૃદારિકા

દેવી કૃતાભિષેકાયામિતરાસુ તુ ભટ્ટિની
## ઇન્તેર્જેચ્તિઓન્ fઓર્ અ fઓર્બિદ્દેન્ અચ્ત્ (1), કિન્ગ્ઽસ્ બ્રોથેર્-ઇન્-લw (1) ##

અબ્રહ્મણ્યમવધ્યોક્તૌ રાજશ્યાલસ્તુ રાષ્ટ્રિયઃ
## મોથેર્ (1), યોઉન્ગ્ લસ્સ્ (2), વેનેરબ્લે મન્ (1), ચતસ્ત્રોફે ઓર્ એન્દ્ ઓf દ્રમ (2) ##

અમ્બા માતાથ બાલા સ્યાદ્વાસૂરાર્યસ્તુ મારિષઃ

અત્તિકા ભગિની જ્યેષ્ઠા નિષ્ઠા નિર્વહણે સમે
## વોચતિવેસ્ fઓર્ દિffએરેન્ત્ fએમલે સેર્વન્ત્સ્ (1) એઅછ્, ગેસ્તુરે (2), એxપ્રેસ્સિવે ગેસ્તુરે (2) ##

હણ્ડે હઞ્જે હલાહ્વાને નીચાં ચેટીં સખીં પ્રતિ

અઙ્ગહારો ઽઙ્ગવિક્ષેપો વ્યઞ્જકાભિનયૌ સમૌ
## અચ્તિન્ગ્ બ્ય્ બોદ્ય્ ઓર્ એxપ્રેસ્સિઓન્ (1), એઇઘ્ત્ ત્ય્પેસ્ ઓf એમોતિઓન્સ્ (રસ) લિસ્તેદ્ ##

નિર્વૃત્તે ત્વઙ્ગસત્ત્વાભ્યાં દ્વે ત્રિષ્વાઙ્ગિકસાત્ત્વિકે

શૃઙ્ગારવીરકરુણાદ્ભુતહાસ્યભયાનકાઃ
## લોવે એમોતિઓન્ (3), હેરોઇસ્મ્ (2), તેન્દેર્નેસ્સ્ (7), મેર્રિમેન્ત્ (3), દિસ્ગુસ્ત્(2) ##

બીભત્સરૌદ્રૌ ચ રસાઃ શૃઙ્ગારઃ શુચિરુજ્જ્વલઃ

ઉત્સાહવર્ધનો વીરઃ કારુણ્યં કરુણા ઘૃણા

કૃપા દયાનુકમ્પા સ્યાદનુક્રોશો ઽપ્યથો હસઃ

હાસો હાસ્યં ચ બીભત્સં વિકૃતં ત્રિષ્વિદં દ્વયમ્
## wઓન્દેર્મેન્ત્ (4), તેર્રોર્ (9), અન્ગેર્ ઓર્ હોર્રોર્ (2), fએઅર્ (6) ##

વિસ્મયો ઽદ્ભુતમાશ્ચર્યં ચિત્રમપ્યથ ભૈરવમ્

દારુણં ભીષણં ભીષ્મં ઘોરં ભીમં ભયાનકમ્

ભયઙ્કરં પ્રતિભયં રૌદ્રં તૂગ્રમમી ત્રિષુ

ચતુર્દશ દરસ્ત્રાસો ભીતિર્ભીઃ સાધ્વસં ભયમ્
## મેન્તલ્ સેન્તિમેન્ત્ ઓર્ અત્તિતુદે (1), એxપ્રેસ્સિઓન્ ઓf ઇત્ (1) ##

વિકારો માનસો ભાવો ઽનુભાવો ભાવબોધકઃ
## પ્રિદે (5), અર્રોગન્ચે (6), દિસ્રેસ્પેચ્ત્ (9) ##

ગર્વો ઽભિમાનો ઽહઙ્કારો માનશ્ચિત્તસમુન્નતિઃ

દર્પો ઽવલોકો ઽવષ્ટમ્ભશ્ચિત્તોદ્રેકઃ સ્મયો મદઃ

અનાદરઃ પરિભવઃ પરીભાવસ્તિરસ્ક્રિયા

રીઢાવમાનનાવજ્ઞાવહેલનમસૂર્ક્ષણમ્
## મોદેસ્ત્ય્ ઓર્ સ્હમે (5), બસ્હ્fઉલ્નેસ્સ્ (1) ##

મન્દાક્ષં હ્રીસ્ત્રપા વ્રીડા લજ્જા સાપત્રપાન્યતઃ
## પતિએન્ચે, તોલેરન્ચે (2), ગ્રેએદ્ (fઓર્ ઓથેર્ઽસ્ પ્રોપેર્ત્ય્) (1) ##

ક્ષાન્તિસ્તિતિક્ષાભિધ્યા તુ પરસ્ય વિષયે સ્પૃહા
## જેઅલોઉસ્ય્ ઓર્ એન્વ્ય્ (2), નિત્પિચ્કિન્ગ્ (1), એન્મિત્ય્ (3), ગ્રિએf (3) ##

અક્ષાન્તિરીર્ષ્યાસૂયા તુ દોષારોપો ગુણેષ્વપિ

વૈરં વિરોધો વિદ્વેષો મન્યુશોકૌ તુ શુક્ સ્ત્રિયામ્
## રેપેન્તન્ચે (3), wરથ્ ઓર્ રગે (7) ##

પશ્ચાત્તાપો ઽનુતાપશ્ચ વિપ્રતીસાર ઇત્યપિ

કોપક્રોધામર્ષરોષપ્રતિઘા રુટ્ કૃધૌ સ્ત્રિયૌ
## છરચ્તેર્ ઓર્ ગોઓદ્ ચોન્દુચ્ત્ (1), ઇન્સનિત્ય્ (2) ##

શુચૌ તુ ચરિતે શીલમુન્માદશ્ચિત્તવિભ્રમઃ
## અffએચ્તિઓન્ ઓર્ કિન્દ્નેસ્સ્ (3), દેસિરે ઓર્ wઇસ્હ્ (12), લુસ્ત્ (1) ##

પ્રેમા ના પ્રિયતા હાર્દં પ્રેમસ્નેહો ઽથ દોહદમ્

ઇચ્છા કાઙ્ક્ષા સ્પૃહેહા તૃડ્ વાઞ્છા લિપ્સા મનોરથઃ

કામો ઽભિલાષસ્તર્ષશ્ચ સો ઽત્યર્થં લાલસા દ્વયોઃ
## મોરલ્ રેfલેચ્તિઓન્ (1), મેન્તલ્ દેચેઅસે (1) રેચોલ્લેચ્તિઓન્ (3) અન્xઇએત્ય્ (2) ##

ઉપાધિર્ના ધર્મચિન્તા પુંસ્યાધિર્માનસી વ્યથા

સ્યાચ્ચિન્તા સ્મૃતિરાધ્યાનમુત્કણ્ઠોત્કલિકે સમે
## પેર્સેવેરન્ચે ઓર્ એન્થુસિઅસ્મ્ (2), fઓર્તિતુદે (1) ##

ઉત્સાહો ઽધ્યવસાયઃ સ્યાત્ સ વીર્યમતિશક્તિભાક્
## fરૌદ્ ઓર્ દેચેઇત્ (9), ચરેલેસ્સ્નેસ્સ્ ઓર્ એર્રોર્ (2) ##

કપટો ઽસ્ત્રી વ્યાજદમ્ભોપધયશ્ છદ્મકૈતવે

કુસૃતિર્નિકૃતિઃ શાઠ્યં પ્રમાદો ઽનવધાનતા
## એઅગેર્નેસ્સ્ ઓર્ ચુરિઓસિત્ય્ (4), wઓમેન્ઽસ્ અffએચ્તિઓનતે અચ્તિઓન્સ્ (સિx લિસ્તેદ્) (1) ##

કૌતૂહલં કૌતુકં ચ કુતુકં ચ કુતૂહલમ્

સ્ત્રીણાં વિલાસબિબ્બોકવિભ્રમા લલિતં તથા

હેલા લીલેત્યમી હાવાઃક્રિયાઃ શૃઙ્ગારભાવજાઃ
## સ્પોર્ત્ ઓર્ અમુસેમેન્ત્ (6), ચોન્ચેઅલ્મેન્ત્ ઓર્ દિસ્ગુઇસે (3) ##

દ્રવકેલિપરીહાસાઃ ક્રીડા લીલા ચ નર્મ ચ

વ્યાજો ઽપદેશો લક્ષ્યં ચ ક્રીડા ખેલા ચ કૂર્દનમ્
## સ્wએઅત્ (3), ઉન્ચોન્સ્ચિઓઉસ્નેસ્સ્ (2), ચમોઉfલગે (2), એxચિતેમેન્ત્ ઓર્ હુર્ર્ય્ (2) ##

ઘર્મો નિદાઘઃ સ્વેદઃ સ્યાત્પ્રલયો નષ્ટચેષ્ટતા

અવહિત્થાકારગુપ્તિઃ સમૌ સંવેગસંભ્રમૌ
## થ્રેએ લૌઘ્સ્: લોઉદ્ અર્તિચુલતેદ્ (1), સ્મિલે (1), લૌઘ્ (1), થ્રિલ્લ્ (ગોઓસેપિમ્પ્લેસ્) (2) ##

સ્યાદાચ્છુરિતકં હાસઃ સોત્પ્રાસઃ સ મનાક્ સ્મિતમ્

મધ્યમઃ સ્યાદ્વિહસિતં રોમાઞ્ચો રોમહર્ષણમ્
## wએએપિન્ગ્ (3), યwનિન્ગ્ (2), દિસ્હોનેસ્ત્ તલ્ક્ (2), દેવિઅતિઓન્ ઓર્ fઐલુરે (2) ##

ક્રન્દિતં રુદિતમ્ ક્રુષ્ટં જૃમ્ભસ્તુ ત્રિષુ જૃમ્ભણમ્

વિપ્રલમ્ભો વિસંવાદો રિઙ્ગણં સ્ખલનં સમે
## સ્લેએપ્ (5), સ્લેએપિનેસ્સ્ ઓર્ લસ્સિતુદે (2), fરોwન્ (3)##

સ્યાન્નિદ્રા શયનં સ્વાપઃ સ્વપ્નઃ સંવેશ ઇત્યપિ

તન્દ્રી પ્રમીલા ભ્રકુટિર્ભ્રુકુટિર્ભ્રૂકુટિઃ સ્ત્રિયામ્
## (અન્ગ્ર્ય્) સ્તરિન્ગ્ (1), નતુરલ્ સ્તતે ઓર્ નતુરે (5), ત્રેમ્બ્લિન્ગ્ (2), એલતિઓન્ ઓર્ fએસ્તિવલ્ (5) ##

અદૃષ્ટિઃ સ્યાદસૌમ્યે ઽક્ષ્ણિ સંસિદ્ધિપ્રકૃતી ત્વિમે

સ્વરૂપં ચ સ્વભાવશ્ચ નિસર્ગશ્ચાથ વેપથુઃ

કમ્પો ઽથ ક્ષણ ઉદ્ધર્ષો મહ ઉદ્ધવ ઉત્સવઃ
પાતાલભોગિવર્ગઃ}
## નેથેર્ wઓર્લ્દ્ (5), હોલે ઓર્ એમ્પ્ત્ય્ સ્પચે (11) ##
## થે wઓર્દ્ ##સુસ્હ્હિરમ્## હસ્ અ વરિઅન્ત્ ##સ્હુસ્હ્હિરમ્##. સિમિલર્ fઓર્ ##સુસ્હ્હિહ્## અલ્સો ##