Language

ENहिગુ
Scripture Library

Naishadhiya Charita · Chapter p9

p9.13.1

kalpadrumānparimalā iva bhṛṅgamālāmātmāśrayāmakhilanindanaśākhivṛndāt /
tāṃ rājakādapagamayya vimānadhuryā ninyurnalākṛtidharānatha pañcavīrān

p9.13.2

sākṣātkṛtākhilajagajjanatācaritrā tatrādhināthamadhikṛtya divastathā sā /
ūce yathā sa ca śacīpatirabhyadhāyi prākāśi tasya na ca naiṣadhakāyamāyā

p9.13.3

brūmaḥ kimasya varavarṇini vīrasenodbhūtiṃ dviṣadbalavijitvarapauruṣasya /
senācarībhavadibhānanadānavārivāsena yasya janitāsurabhīraṇaśrīḥ

p9.13.4

śubhrāṃśuhāragaṇahāripayodharāṅkacumbīndracāpakhacitadyumaṇiprabhābhiḥ /
anvāsyate samiti cāmaravāhinībhiryātrāsu caiṣa bahulābharaṇārcitābhiḥ

p9.13.5

kṣoṇībhṛtāmatulakarkaśavigrahāṇāmuddāmadarpaharikuñjarakoṭibhājām /
pakṣacchidāmayamudagrabalo vidhāya magnaṃ vipajjalanidhau jagadujjahāra

p9.13.6

bhūmībhṛtaḥ samiti jiṣṇumapavyapāyaṃ jānīhi na tvamaghavantamamuṃ kathaṃcit /
guptaṃ ghaṭapratibhaṭastani bāhunetraṃ nālokase'tiśayamadbhutametadīyam

p9.13.7

lekhā nitambini balādisamṛddharājyaprājyopabhogapiśunā dadhate sarāgam /
etasya pāṇicaraṇaṃ tadanena patyā sārdhaṃ śacīva hariṇā mudamudvahasva

p9.13.8

ākarṇya tulyamakhilāṃ sudatī lagantīmākhaṇḍale'pi ca nale'pi ca vācametām /
rūpaṃ samānamubhayatra vigāhamānā śrotrānna nirṇayamavāpadasau na netrāt

p9.13.9

śakraḥ kimeṣa niṣādhādhipatiḥ sa veti dolāyamānamanasaṃ paribhāvya bhaimīm /
nirdiśya tatra pavanasya sakhāyamasyāṃ bhūyo'sṛjadbhagavatī vacasaḥ srajaṃ sā

p9.13.1

eṣa pratāpanidhirudgatimānsadā'yaṃ kiṃ nām nārjitamanena dhanaṃjayena /
hema prabhūtamadhigaccha śuceramuṣmānāsyeva kasyacana bhāsvararūpasaṃpat

p9.13.11

asyarthahetipaṭutākavalībhavattattatpārthivādhikaraṇaprabhavā'sya bhūtiḥ /
apyaṅgarāgajananāya maheśvarasya saṃjāyate rucirakarṇi tapasvino'pi

p9.13.12

etanmukhā vibudhasaṃsadasāvaśeṣā mādhyasthyamasya yamato'pi mahendrato'pi /
enaṃ mahasvinamupehi sadāruṇoccairyenāmunā pitṛmukhi dhriyate karaśrīḥ

p9.13.13

naivālpamedhasi paṭo rucimattvamasya madhyesaminnivasato ripavastṛṇāni /
utthānavāniha parābhavituṃ tarasvī śakyaḥ punarbhavati kena virodhināyam

p9.13.14

sādhāraṇīṃ giramuṣarbudhanaiṣadhābhyāmetāṃ nipīya na viśeṣamavāptavatyā /
ūce nalo'yamiti taṃ prati cittamekaṃ brūte sma cānyadanalo'yamitīdamīyam

p9.13.15

etādṛśīmatha vilokya sarasvatī tāṃ saṃdehacitrabhayacitritacittavṛttim /
devasya sūnumaravindavikāsiraśmeruddiśya dikpatimudīrayituṃ pracakre

p9.13.16

daṇḍaṃ bibhartyayamaho jagatastataḥ syātkampākulasya sakalasya na paṅkapātaḥ /
svarvaidyayorapi madavyayadāyinībhiretasya rugbhiramaraḥ kimu kaścidasti

p9.13.17

mittrapriyopajananaṃ prati heturasya saṃjñā śrutāsuhṛdayaṃ na janasya kasya /
chāyedṛgasya ca na kutracidadhyagāyi taptaṃ yamena niyamena tapo'munaiva

p9.13.18

kiṃca prabhāvanamitākhilarājatejā devaḥ pitāmbaramaṇī ramaṇīyamūrtiḥ /
utkrāntidā kamanu na pratibhāti śaktiḥ kṛṣṇatvamasya ca pareṣu gadānniyoktuḥ

p9.13.19

ekaḥ prabhāvamayameti paretarājau tajjīviteśadhiyamatra nidhatsva mugdhe /
bhūteṣu yasya khalu bhūriyamasya vaśyabhāvaṃ samāśrayati dasrasahodarasya

p9.13.2

gumpho girāṃ śamananaiṣādhayoḥ samānaḥ śaṅkāmanekanaladarśanajātaśaṅke /
citte vidarbhavasudhādhipateḥ sutāyā yannirmame khalu tadeṣa pipeṣa piṣṭam

p9.13.21

tatrāpi tatrabhavatī bhṛśasaṃśayālorālokya sā vidhiniṣedhanivṛttimasyāḥ /
yāthaḥpatiṃ prati dhṛtābhimukhāṅgulīkapāṇiḥ kramocitamupākramatābhidhātum

p9.13.22

yā sarvatomukhatayā vyavatiṣṭhamānā yādoraṇairjayati naikavidārakā yā /
etasya bhūritaravārinidhiścamūḥ sā yasyāḥ pratītiviṣayaḥ parato na rodhaḥ

p9.13.23

nāsīrasīmani ghanadhvanirasya bhūyānkumbhīravānsamakaraḥ sahadānavāriḥ /
utpadmakānanasakhaḥ sukhamātanoti ratnairalaṃkaraṇabhāvamitairnadīnaḥ

p9.13.24

sasyandanaiḥ pravahaṇaiḥ pratikūlapātaṃ kā vāhinī na tanute punarasya nāma /
tasyā vilāsavati karkaśatāśritā yā bhūmaḥ katham bahutayāsikatā vayaṃ tāḥ

p9.13.25

śoṇaṃ padapraṇayinaṃ guṇamasya paśya kiṃcāsya sevanaparaiva sarakhatī sā /
enaṃ bhajasva subhage bhuvanādhināthaṃ kiṃ vā bhajanti tamimaṃ kamalāśayā na

p9.13.26

śaṅkālatātatimanekanalāvalambāṃ vāṇī navardhayatu tāvadabhedikeyam /
bhīmodbhavāṃ prati nale ca jaleśvare ca tulyaṃ tathāpi yadavardhayadatra citram

p9.13.27

bālāṃ vilokya vibudhairapi māyibhistairacchadmitāmiyamalīkanalīkṛtasvaiḥ /
āha sma tāṃ bhagavatī niṣadhādhināthaṃ nirdiśya rājapariṣatpariveṣabhājam

p9.13.28

atyājilabdhavijayaprasarastvayā kiṃ vijñāyate rucipadaṃ na mahīmahendraḥ /
pratyarthidānavaśatāhitaceṣṭayāsau jīmūtavāhanadhiyaṃ na karoti kasya

p9.13.29

yenāmunā bahuvigāḍhasureśvarādhvarājyābhiṣekavikasanmahasā babhūve /
āvarjanaṃ tamanu te nanu sādhu nāmagrāhaṃ mayā nalamudīritamevamatra

p9.13.3

yaccaṇḍimāraṇavidhivyasanaṃ ca tattvaṃ buddhvāśayāśritamamuṣya ca dakṣiṇatvam /
saiṣā nale sahajarāgabharādamuṣminnātmānamarpayitumarhasi dharmarāje

p9.13.31

kiṃ te tathā matiramuṣya yathāśayaḥ syāttvatpāṇipīḍanavinirmitaye'napāśaḥ /
kānmānavānavati no bhuvanaṃ cariṣṇūnnāsāvamutra naratā bhavatīti yuktam

p9.13.32

ślokādiha prathamato hariṇā dvitīyāddhūmadhvajena śamanena samaṃ tṛtīyāt /
turyācca tasya varuṇena samānabhāvaṃ sā jānatī punaravādi tayā vimugdhā

p9.13.33

tvaṃ yā'rthinī kila nale na śubhāya tasyāḥ kva syānnijārpaṇamamuṣya catuṣṭaye te /
indrānalāryamatanūjapayaḥpatīnāṃ prāpyaikarūpyamiha saṃsadi dīpyamāne

p9.13.34

devaḥ patirviduṣi naiṣa dharājagatyā nirṇīyate na kimu na vriyate bhavatyā /
nāyaṃ nalaḥ khalu tavātimahānalābho yadyenamujjhasi varaḥ kataraḥ paraste

p9.13.35

indrāgnidakṣiṇadigīśvarapāśibhistāṃ vācaṃ nale taralitātha samāṃ pramāya /
sā sindhuveṇiriva vāḍavavītihotraṃ lāvaṇyabhūḥ kamapi bhīmasutāpa tāpam

p9.13.36

sāptuṃ prayacchati na pakṣacatuṣṭaye tāṃ tallābhaśaṃsini na pañcamakoṭimātre /
śraddhāṃ dadhe niṣadharāḍvimatau matānāmadvaitatattva iva satyatare'pi lokaḥ

p9.13.37

kāriṣyate paribhavaḥ kalinā nalasya tāṃ dvāparastu sutanūmadunotpurastāt /
bhaimīnalopayamanaṃ piśunau sahete na dvāparaḥ kila kaliśca yuge jagatyām

p9.13.38

utkaṇṭhayanpṛthagimāṃ yugapannaleṣu pratyekameṣu parimohayamāṇabāṇaḥ /
jānīvahe nijaśilīmukhaśīlisaṃkhyāsāphalyamāpa sa tadā yadi pañcabāṇaḥ

p9.13.39

devāniyaṃ niṣādharājarucastyajantī rūpādarajyata nale na vidarbhasubhrūḥ /
janmāntarādhigatakarmavipākajanmaivonmīlati kvacana kasyacanānurāgaḥ

p9.13.4

kva prāpyate sa patagaḥ paripṛcchyate yaḥ pratyemi tasya hi pureva nalaṃ gireti /
sasmāra sasmaramatiḥ prati naiṣadhīyaṃ tatrāmarālayamarālamarālakeśī

p9.13.41

ekaikamaikṣata muhurmahatādareṇa bhedaṃ viveda na ca pañcasu kaṃcideṣā /
śaṅkāśataṃ vitaratā haratā punastadunmādineva manaseyamidaṃ tadāha

p9.13.42

asti dvicandramatirasti janasya tatra bhrāntau dṛgantacipiṭīkaraṇādirādiḥ /
svacchopasarpaṇamapi pratimābhimāne bhedabhrame punaramīṣu na me nimittam

p9.13.43

kiṃ vā tanoti mayi naiṣadha eva kāvavyūhaṃ vidhāya parihāsamasau vilāsī /
vijñānavaibhavabhṛtaḥ kimu tasya vidyā sā vidyate na turagāśayavediteva

p9.13.44

eko nalaḥ kimayamanyatamaḥ kimailaḥ kāmo'paraḥ kimu kimu dvayamāśvineyau /
kiṃ rūpadheyabharasīmatayā sameṣu teṣveva neha nalamohamahaṃ vahe vā

p9.13.45

pūrvaṃ mayā virahaniḥsahayāpi dṛṣṭaḥ so'yaṃ priyastata ito niṣadhādhirājaḥ /
bhūyaḥ kimāgatavatī mama sā daśeyaṃ paśyāmi yadvilasitena nalānalīkān

p9.13.46

mugdhā dadhāmi kathamitthamathāpaśaṅkāṃ saṃkrandanādikapaṭaḥ sphuṭamīdṛśo'yam /
devyānayaiva racitā hi tathā tathaiṣāṃ gāthā yathā digadhipānapi tāḥ spṛśanti

p9.13.47

etanmadīyamativañcakapañcakasthe nāthe kathaṃ nu manujasya cakāstu cihnam /
lakṣmāṇi tāni kimamī na vahanti hanta barhirmukhā dhutarajastanutāmukhāni

p9.13.48

yāce nalaṃ kimamarānathavā tadarthaṃ nityārcanādapi mamāphalinairalaṃ taiḥ /
kaṃdarpaśoṣaṇaśilīmukhapātapītakāruṇyanīranidhigahvaradhoracittaiḥ

p9.13.49

īśā diśāṃ nalabhuvaṃ pratipadya lekhā varṇiśriyaṃ guṇavatāmapi vaḥ kathaṃ vā /
mūrkhāndhakūpapatanādiva pustakānāmastaṃ gataṃ bata paropakṛtivratatvam

p9.13.5

yasyeśvareṇa yadalekhi lalāṭapaṭṭe tatsyādayogyamapi yogyamapāsya tasya /
kā vāsanāstu bibhṛyāmiha yāṃ hṛdāhaṃ nārkātapairjalajameti himaistu dāham

p9.13.51

itthaṃ yatheha madabhāgyamanena manye kalpadrumo'pi sa mayā khalu yācyamānaḥ /
saṃkocasaṃjvaradalāṅgulipallavāgrapāṇībhavanbhavati māṃ prati baddhamuṣṭiḥ

p9.13.52

devyāḥ kare varaṇamālyamathārpaye vā yo vairaseniriha tatra niveśayeti /
saiṣā mayā makhabhujāṃ dviṣatī kṛtā syātsvasmai tṛṇāya tu vihanmi na bandhuratnam

p9.13.53

yaḥ syādamīṣu paramāṛthanalaḥ sa mālāmaṅgīkarotu varaṇāya mameti cainām /
taṃ prāpayāmi yadi tattu visṛjya lajjāṃ kurve kathaṃ jagati śṛṅvati hī viḍambaḥ

p9.13.54

itaranalatulābhāgeṣa śeṣāḥ sudhābhiḥ snapayati mama ceto naiṣadhaḥ kasya hetoḥ /
prathamacaramayorvā śabdayorvarṇasakhye vilasati carame'nuprāsabhāsāṃ vilāsaḥ

p9.13.55

iti manasi vikalpānudyataḥ saṃtyajantī kvacidapi damayantī nirṇayaṃ nāsasāda /
mukhamatha paritāpāskanditānandamasyā mihiraviracitāvaskandaminduṃ nininda

p9.13.56

śrīharśaṃ kavirājarājimukuṭālaṃkārahīraḥ sutaṃ śrīhīraḥ suṣuve jitendriyacayaṃ māmalladevī ca yam /
svādūtpādabhṛti trayodaśatayādeśyastadīye mahākāvye'yaṃ vyaramannalasya carite sargo rasāmbhonidhiḥ

Original text: naiṣadhīyacaritam‌ · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0

Esc