Naishadhiya Charita · Chapter p4
tāṃ devatāmiva mukhenduvasatprasādāmakṣṇā rasādanimiṣeṇa nibhālayantīm /
lābhāya cetasi dhṛtasya varasya bhīmabhūmīndrajā tadanu rājasabhāṃ babhāja
tannirmalāvayavabhittiṣu tadvibhūṣāratneṣu ca pratiphalannijadehadambhāt /
dṛṣṭyā paraṃ na hṛdayena na kevalaṃ taiḥ sarvātmanaiva sutanau yuvabhirmamajje
dyāmantarā vasumatīmapi gādhijanmā yadyanyameva niramāsyata nākalokam /
cāruḥ sa yādṛgabhaviṣyadabhūdvimānaistādṛktadabhramavalokitumāgatānām
kurvadbhirātmabhavasaurabhasaṃpradānaṃ bhūpālacakracalacāmaramārutaugham /
ālokanāya divi saṃcaratāṃ surāṇāṃ tatrārcanāvidhirabhūdadhivāsadhūpaiḥ
tatrāvanīndracayacandanacandralepanepathyagandhavahagandhavahapravāham /
ālībhirāpatadanaṅgaśarānusārī saṃrudhya saurabhamagāhata bhṛṅgavargaḥ
uttuṅgamaṅgalamṛdaṅganinādabhaṅgīsarvānuvādavidhibodhitasādhumedhāḥ /
saudhasrajaḥ plutapatākatayābhininyurmanye janeṣu nijatāṇḍavapaṇḍitatvam
saṃbhāṣaṇaṃ bhagavatī sadṛśaṃ vidhāya vāgdevatā vinayavandhurakaṃdharāyāḥ /
ūce caturdaśajagajjanatānamasyā tannāśritā sadasi dakṣiṇapakṣamasyāḥ
abhyāgamanmukhabhujāmiha koṭireṣā yeṣāṃ pṛthakkathanamabdaśatātipāti /
asyāṃ vṛṇīṣva manasā paribhāvya kaṃcidyaṃ cittavṛttiranudhāvati tāvakīnā
eṣāṃ tvadīkṣaṇarasādanimeṣataiṣā svābhāvikānimiṣatāmilitā yathābhūt /
āsye tathaiva tava nanvadharopabhogairmugdhe vidhāvamṛtapānamapi dvidhāṣtu
eṣāṃ gireḥ sakalaratnaphalastaruḥ sa prāgdugdhabhūmisurabheḥ khalu pañcaśākhaḥ /
muktāphalaṃ phalanasānvayanāma tanvannābhāti bindubhiriva cchuritaḥ payodheḥ
vaktrendusaṃnidhinimīladalāravindadvandvabhramakṣamamathāñjalinātmamaulau /
kṛtvāparādhabhayacañcalamīkṣamāṇā sānyatra gantumamaraiḥ kṛpayānvamāni
tattadvirāgamuditaṃ śibikādharasthāḥ sākṣādviduḥ sma na manāgapi yānadhuryāḥ /
āsannanāyakaviṣaṇṇamukhānumeyabhaimīviraktacaritānumayā tu jajñuḥ
rakṣaḥsvarakṣaṇamavekṣya nijaṃ nivṛtto vidyādhareṣvadharatāṃ vapuṣaiva bhaimyāḥ /
gandharvasaṃsadi na gandhamapi svarasya tasyā vimṛśya vimukho'jani yānavargaḥ
dīneṣu satsvapi kṛtāphalavittarakṣairyakṣairadarśi na mukhaṃ trapayaiva bhaimyām /
te jānate sma suraśākhipativratāṃ kiṃ tāṃ kalpavīrudhamadhikṣiti nāvatīrṇām
janyāstataḥ phaṇabhṛtāmadhipaḥ suraughānmāñjiṣthamañjimavagāhipadoṣṭhalakṣmīm /
tāṃ mānasaṃ nikhilavāricayānnavīnā haṃsāvalīmiva ghanā gamayāṃbabhūvuḥ
yasyā vibhorakhilavāṅmayavistaro'yamākhyāyate pariṇatirmunibhiḥ punaḥ sā /
udgatvarāmṛtakarārdhaparārdhyabhālāṃ bālāmabhāṣata sabhāsatatapragalbhā
āśleṣalagnagirijākucakuṅkumena yaḥ paṭṭasūtraparirambhaṇaśoṇaśobhaḥ /
yajñopavītapadavīṃ bhajate sa śaṃbhoḥ sevāsu vāsukirayaṃ prasitaḥ sitaśrīḥ
pāṇau phaṇī bhajati kaṅkaṇabhūyamaiśe so'yaṃ manoharamaṇīramaṇīyamuccaiḥ /
koṭīrabandhanadhanurguṇayogapaṭṭavyāpārapāragamamuṃ bhaja bhūtabhartuḥ
dhṛtvaikayā rasanayāmṛtamīśvarendorapyanyayā tvadadharasya rasaṃ dvijihvaḥ /
āsvādayanyugapadeṣa paraṃ viśeṣaṃ nirṇetumetadubhayasya yadi kṣamaḥ syāt
āśīviṣeṇa radanacchadadaṃśadānametena te punaranarthatayā na gaṇyam /
bādhāṃ vidhātumadhare hi na tāvakīne pīyūṣasāradhaṭite ghaṭate'sya śaktiḥ
tadvisphuratphaṇavilokanabhūtabhīteḥ kampaṃ ca vīkṣya pulakaṃ ca tatonu tasyāḥ /
saṃjātasātvikavikāradhiyaḥ svabhṛtyānnṛtyānnyaṣedhaduragādhipatirvilakṣāḥ
taddarśibhiḥ svavaraṇe phaṇibhirnirāśairniḥśvasya tatkimapi sṛṣṭamanātmanīnam /
yattānprayātumanaso'pi vimānavāhā hā hā pratīpapavanāśakunānna jagmuḥ
hrīsaṃkucatphaṇagaṇāduragapradhānāttāṃ rājasaṅghamanayanta vimānavāhāḥ /
saṃdhyānamaddalakulātkamalādvinīya kahlāramindukiraṇā iva hāsabhāsam
devyābhyadhāyi bhava bhīru dhṛtāvadhānā bhūmībhujo bhajata bhīmabhuvo nirīkṣām /
ālokitāmapi punaḥ pibatāṃ dṛśaināmicchā vigacchati na vatsarakoṭibhirvā
lokeśakeśavaśivānapi yaścakāra śṛṅgārasāntarabhṛśāntaraśāntabhāvān /
pañcendriyāṇi jagatāmiṣupañcakena saṃkṣobhayanvitanutāṃ vitanurmadaṃ vaḥ
puṣpeṣuṇā dhruvamamūniṣuvarṣajaptihuṃkāramantrabalabhasmitaśāntaśaktīn /
śṛṅgārasargarasikadvyaṇukodari tvaṃ dvīpādhipānnayanayornaya gocaratvam
svādūdake jalanidhau savanena sārdhaṃ bhavyā bhavantu tava vārivihāralīlāḥ /
dvīpasya taṃ patimamuṃ bhaja puṣkarasya nistandrapuṣkaratiraskaraṇakṣamākṣi
sāvartabhāvabhavadadbhutanābhikūpe svarbhaumametadupavartanamātmanaiva /
svārājyamarjayasi na śriyametadīyāmetadgṛhe parigṛhāṇa śacīvilāsam
devaḥ svayaṃ vasati tatra kila svayaṃbhūrnyagrodhamaṇḍalatale himaśītale yaḥ /
sa vāṃ vilokya nijaśilpamananyakalpaṃ sarveṣu kāruṣu karotu kareṇa darpam
nyagrodhanādiva divaḥ patadātapādernyagrodhamātmabharadhāramivāvarohaiḥ /
taṃ tasya pākiphalanīladaladyutibhyāṃ dvīpasya paśya śikhipattrajamātapatram
na śvetatāṃ caratu vā bhuvaneṣu rājahaṃsasya na priyatamā kathamasya kirtiḥ /
citraṃ tu yadviśadimādvayamāviśantī kṣīraṃ ca nāmbu ca mithaḥ pṛthagātanoti
śūre'pi sūripariṣatprathamāṛcite'pi śṛṅgārabhaṅgimadhure'pi kalākare'pi /
tasminnavadyamiyamāpa tadeva nāma yatkomalaṃ na kila tasya naleti nāma
bhrūvallivellitamathākṛtibhaṅgimeṣā liṅgaṃ cakāra tadanādaraṇasya vijñā /
rājño'pi tasya tadalābhajatāpavahniścihnībabhūva malinacchavibhūmadhūmaḥ
rājāntarābhimukhamindumukhīmathaināṃ janyā janīṃ hṛdayaveditayaiva ninyuḥ /
anyānapekṣitavidhau na khalu pradhānavācāṃ bhavatyavasaraḥ sati bhavyabhṛtye
ūce punarbhagavatī nṛpamanyamasyai nirdiśya dṛśyatamatāvamatāśvineyam /
ālokyatāmayamaye kulaśīlaśālī śālīnatānatamudasya nijāsyabimbam
etatpuraḥpaṭhadapaśramabandivṛndavāgḍambarairanavakāśatare'mbare'smin /
utpattumasti padameva na matpadānāmartho'pi nāṛthapunaruktiṣu pātukānām
nanvatra havya iti viśrutanāmni śākadvīpapraśāsini sudhīṣu sudhībhavantyā /
etadbhujābirudabandijayānayāpi kiṃ rāgi rājani girājani nāntaraṃ te śākaḥ
śukacchadasamacchavipattramālabhārī hariṣyati tarustava tatra cittam /
yatpallavaughaparirambhavijṛmbhitena khyātā jagatsu harito haritaḥ sphuranti
sparśena tatra kila tattarupattrajanmā yanmārutaḥ kamapi saṃmadamādadhāti /
kautūhalaṃ tadanubhūya vidhehi bhūyaḥ śraddhāṃ parāśarapurāṇakathāntare'pi
kṣīrārṇavastavakaṭākṣarucicchaṭānāmanvetu tatra vikaṭāyitamāyatākṣi /
velāvanīvanatatipratibimbacumbikirmīritormicayacārimacāpalābhyām
kallolajālacalanopanatena pīvā jīvātunānavaratena payorasena /
asminnakhaṇḍaparimaṇḍalitorumūrtiradhyāsyate madhubhidā bhujagādhirājaḥ
tvadrūpasaṃpadavalokanajātaśaṅkā pādābjayoriha karāṅgulilālanena /
bhūyāccirāya kamalā kalitāvadhānā nidrānubandhamanurodhayituṃ dhavasya
bālātapaiḥ kṛtakagairikatāṃ kṛtāṃ dvistatrodayācalaśilāḥ pariśīlayantu /
tvadvibhramabhramaṇajaśramavāridhāripādāṅgulīgalitayā nakhalākṣayāpi
nṝṇāṃ karambitamudāmudayanmṛgāṅkaśaṅkāṃ sṛjatvanaghajaṅghi paribhramantyāḥ /
tatrodayādriśikhare tava dṛśyamāsyaṃ kaśmīrasaṃbhavasamāracanābhirāmam
etena te virahapāvakametya tāvatkāmaṃ svanāma kalitānvayamanvabhāvi /
aṅgīkaroṣi yadi tattava nandanādyairlabdhānvayaṃ svamapi nanvayamātanotu
lakṣmīlatāsamavalambabhujadrume'pi vāgdevatāyatanamañjumukhāmbuje'pi /
sāmutra dūṣaṇamajīgaṇadekameva nāṛthī babhūva maghavā yadamuṣya devaḥ
lakṣmīvilāsavasateḥ sumanaḥsu mukhyādasmādvikṛṣya bhuvi labdhaguṇaprasiddhim /
sthānāntaraṃ tadanu ninyurimāṃ vimānavāhāḥ punaḥ surabhitāmiva gandhavāhāḥ
bhūyastato nikhilavāṅmayadevatā sā hemopameyatanubhā samabhāṣatainām /
etaṃ svabāhubahuvāranivāritāriṃ citte kuruṣva kuruvindasakāntidanti
dvīpasya paśya dayitaṃ dyutimantamenaṃ krauñcasya cañcaladṛgañcalavibhrameṇa /
yanmaṇḍale sa parimaṇḍalasaṃniveśaḥ pāṇḍuścakāsti dadhimaṇḍapayodhipūraḥ
tatrādrirasti bhavadaṅghrivihārayācī krauñcaḥ sphuriṣyati guṇāniva yastvadīyān /
haṃsāvalī kalakalapratinādavāgbhiḥ skandeṣuvṛndavivarairvivarītukāmaḥ
vaidarbhi darbhadalapūjanayāpi yasya garbhe janaḥ punarudeti na jātu mātuḥ /
tasyārcanāṃ racaya tatra mṛgāṅkamaulestanmātradaivatajanābhijanaḥ sa deśaḥ
cūḍāgracumbimihirodayaśailaśīlastenāḥ stanaṃdhayasudhākaraśekharasya /
tasminsuvarṇarasabhūṣaṇaramyaharmyabhūbhṛddhaṭā ghaṭaya hemaghaṭāvataṃsāḥ
tasminmalimluca iva smarakelijanmagharmodabindumayayauktikamaṇḍanaṃ te /
jālairmilandadhimahodadhipūralolakallolacāmaramaruttaruṇi chinattu
etadyaśo navanavaṃ khalu haṃsaveṣaṃ veśantasaṃtaraṇadūragamakrameṇa /
abhyāsamarjayati saṃtarituṃ samudrāngantuṃ ca niḥśramamitaḥ sakalāndigantān
tasminguṇairapi bhṛte gaṇanādaridraistanvī na sā hṛdayabandhamavāpa bhūpe /
daive nirundhati nibandhanatāṃ vahanti hanta prayāsaparuṣāṇi na pauruṣāṇi
te ninyire nṛpatimanyamimāmamuṣmādaṃsāvataṃsaśibikāṃśabhṛtaḥ pumāṃsaḥ /
ratnākarādiva tuṣāramayūkhalekhāṃ lekhānujīvipuruṣā giriśottamāṅgam
ekaikamadbhutaguṇaṃ dhutadūṣaṇaṃ ca hitvānyamanyamupagatya parityajantīm /
enāṃ jagāda jagadañcitapādapadmā padmāmivācyutabhujāntaravicyutāṃ sā
īśaḥ kuśeśayasanābhiśaye kuśena dvīpasya lāñchitatanoryadi vāñchitaste /
jyotiṣmatā samamanena vanīghanāsu tattvaṃ vinodaya ghṛtodataṭīṣu cetaḥ
vātormidolanacaladdalamaṇḍalāgrabhinnābhramaṇḍalagalajjalajātasekaḥ /
stambaḥ kuśasya bhavitāmbaracumbicūḍaścitrāya tatra tava netranipīyamānaḥ
pāthodhimāthasamayotthitasindhuputrīpatpaṅkajārpaṇapavitraśilāsu tatra /
patyā sahāvaha vihāramayairvilāsairānandamindumukhi mandarakandarāsu
ārohaṇāya tava sajja ivāsti tatra sopānaśobhivapuraśmavalicchaṭābhiḥ /
bhogīndraveṣṭaśataghṛṣṭikṛtābhirabdhikṣubdhācalaḥ kanakaketakagotragātri
manthā nagaḥ sa bhujagaprabhuveṣṭaghṛṣṭilekhāvaladdhavalanirjharavāridhāraḥ /
tvannetrayoḥ svabharayantritaśīrṣaśeṣaśeṣāṅgaveṣṭitatanubhramamātanotu
etena te stanayugena surebhakumbhau pāṇidvayena diviṣahrumapallavāni /
āsyena sa smaratu nīradhimanthanotthaṃ svacchandamindumapi sundari mandarādriḥ
vedairvacobhirakhilaiḥ kṛtakīrtiratne hetuṃ vinaiva dhṛtanityaparārthayatne /
mīmāṃsayeva bhagavatyamṛtāṃśumaulau tasminmahībhuji tayānumatirna bheje
tasmādimāṃ narapaterapanīya tanvīṃ rājanyamanyamatha janyajanaḥ sa ninye /
strībhāvadhāvitapadāmavimṛśya yācñāmarthī nivartya vidhanādiva vittavittam
devī pavitritacaturbhujavāmabhāgā vāgālapatpunarimāṃ garimābhirāmām /
asyāriniṣkṛpakṛpāṇasanāthapāṇeḥ pāṇigrahādanugṛhāṇa gaṇaṃ guṇānām
dvīpasya śālmala iti prathitasya nāthaḥ pāthodhinā valayitasya surāmbunāyam /
asminvapuṣmati na vismayase guṇābdhau raktā tilaprasavanāsiki nāsi kiṃ vā
vipre dhayatyudadhimekatamaṃ trasatsu yasteṣu pañcasu bibhāya na sīdhusindhuḥ /
tasminnanena ca nijālijanena ca tvaṃ sārdhaṃ vidhehi madhurā madhupānakelīḥ
droṇaḥ sa tatra vitariṣyati bhāgyalabhyasaubhāgyakāṛmaṇamayīmupadāṃ giriste /
taddvīpadīpa iva dīptibhirauṣadhīnāṃ cūḍāmilajjaladakajjaladarśanīyaḥ
tadvīpalakṣmapṛthuśālmalitūlajālaiḥ kṣoṇītale mṛduni mārutacārukīrṇaiḥ /
līlāvihārasamaye caraṇārpaṇāni yogyāni te sarasasārasakośamṛdvi
etadguṇaśravaṇakālavijṛmbhamāṇatallocanāñcalanikocanasūcitasya /
bhāvasya cakrarucitaṃ śibikābhṛtaste tāmekataḥ kṣitipateraparaṃ nayantaḥ
tāṃ bhāratī punarabhāṣata nanvamuṣminkāśmīrapaṅkanibhalagnajanānurāge /
śrīkhaṇḍalepamayadigjayakīrtirājirājadbhuje bhaja mahībhuji bhaimi bhāvam
dvīpaṃ dvipādhipati mandapade praśāsti plakṣopalakṣitamayaṃ kṣitipastadasya /
medhātithestvamurasi sphura sṛṣṭasaukhyā sākṣādyathaiva kamalā yamalārjunāreḥ
plakṣe mahīyasi mahīvalayātapatre tatrekṣite khalu tavāpi matirbhavitrī /
khelāṃ vidhātumadhiśākhavilambidolālolākhilāṅgajanatājanitānurāge
pītvā tavādharasudhāṃ vasudhāsudhāṃśurna śraddadhātu rasamikṣurasodavārām /
dvīpasya tasya dadhatāṃ pariveṣaveṣaṃ so'yaṃ camatkṛtacakoracalācalākṣi
sūraṃ na saura iva nendumavīkṣya tasminnāśnāti yastaditaratridaśānabhijñaḥ /
tasyaindavasya bhavadāsyanirīkṣayaiva darśe śnato'pi na bhavatyavakīrṇibhāvaḥ
utsarpiṇī na kila tasya tariṅgiṇī yā tvannetrayorahaha tatra vipāśi jātā /
nīrājanāya navanīrajarājirāstāmatrāñjasānuraja rājani rājamāne
etadyaśobhirakhile'mbuni santu haṃsā dugdhīkṛte tadubhayavyatibhedamugdhāḥ /
kṣīre payasyapi pade dvayavācibhūyaṃ nānārthakoṣaviṣayo'dya mṛṣodyamastu
brūmaḥ kimasya nalamapyalamājuhūṣoḥ kīrtiṃ sa caiṣa ca samādiśataḥ sma kartum /
svadvīpasīmasaridīśvarapūrapāravelācalākramaṇavikramamakrameṇa
ambhojagarbharucirātha vidarbhasubhrūstaṃ garbharūpamapi rūpajitatrilokam /
vairāgyarūkṣamavalokayati sma bhūpaṃ dṛṣṭiḥ puratrayariporiva puṣpacāpam
te tāṃ tato'pi cakṛṣurjagadekadīpādaṃsasthalasthitasamānavimānadaṇḍāḥ /
caṇḍadyuterudayinīmiva candralekhāṃ sotkaṇṭhakairavavanīsukṛtaprarohāḥ
bhūpeṣu teṣu na manāgapi dattacittā vismerayā vacanadevatayā tayātha /
vāṇīguṇodayatṛṇīkṛtapāṇivīṇānikvāṇayā punarabhāṇi mṛgekṣaṇā sā
yanmauliratnamuditāsi sa eṣa jambūdvīpastvadarthamilitairyuvabhirvibhāti /
dolāyitena bahunā bhavabhītikampraḥ kaṃdarpaloka iva khātpatitastruṭitvā
viṣvagvṛtaḥ parijanairayamantarīpaisteṣāmadhīśa iva rājati rājaputri /
hemādriṇā kanakadaṇḍamahātapatraḥ kailāsaraśmicayacāmaracakracihnaḥ
etattarustaruṇi rājati rājajambūḥ sthūlopalāniva phalāni vimṛśya yasyāḥ /
siddhastriyaḥ priyamidaṃ nigadanti dantiyūthāni kena tarumāruruhuḥ patheti
jāmbūnadaṃ jagati viśrutimeti mṛtsnā kṛtsnāpi sā tava rucā vijitaśri /
yasyāḥ tajjāmbavadravabhavāsya sudhāvidhāmburjambūsaridvahati sīmani kambukaṇṭhi
asmiñjayanti jagatīpatayaḥ sahasramasrāsrusārdrariputadvaniteṣu teṣu /
rambhoru cāru katicittava cittabindhirūpānnirūpaya mudāhamudāharāmi
pratyarthiyauvatavataṃsatamālamālonmīlattamaḥprakarataskaraśauryasūrye /
asminnavantinṛpatau guṇasaṃtatīnāṃ viśrāntidhāmani mano damayanti kiṃ te
tatrānutīravanavāsitapasviviprā śiprā tavormibhujayā jalakelikāle /
āliṅganāni dadatī bhavatā vayasyā hāsyānubandhiramaṇīyasaroruhāsyā
asyādhiśayya puramujjayinīṃ bhavānī jāgarti yā subhagayauvatamaulimālā /
patyā'rdhakāyaghaṭanāya mṛgākṣi tasyāḥ śiṣyā bhaviṣyasi ciraṃ varivasyayāpi
niḥśaṅkamaṅkuritatāṃ rativallabhasya devaḥ svacandrakiraṇāmṛtasecanena /
tatrāvalokya sudṛśāṃ hṛdayeṣu rudrastaddehadāhaphalamāha sa kiṃ na vidmaḥ
āgaśśataṃ vidadhato'pi samiddhakāmā nādhīyate paruṣāmakṣaramasya vāmāḥ /
cāndrī na tatra haramauliśayālurekānadhyāyahetutithiketurapaiti lekhā
bhūpaṃ vyalokata na dūratarānuraktaṃ sā kuṇḍināvanipuraṃdaranandinī tam /
anyānurāgavirasena vilokanādvā jānāmi samyagavilokanameva ramyam
bhaimīṅgitāni śibikāmadhare vahantaḥ sākṣānna yadyapi kathaṃcana jānate sma /
jajñustathāpi savidhasthitasaṃmukhīnabhūpālabhūṣaṇamaṇiprativimbitena
bhaimīmavāpayata janyajanastadanyaṃ gaṅgāmiva kṣititalaṃ radhuvaṃśadīpaḥ /
gāṅgeyapītakucakumbhayugāṃ ca hāracūḍāsamāgamavaśena vibhūṣitāṃ ca
tāṃ matsyalāñchanadarāñchitacāpabhāsā nīrājitabhruvamabhāṣata bhāṣiteśā /
vrīḍājaḍe kimapi sūcaya cetasā cetkrīḍārasaṃ vahasi gauḍaviḍaujasīha
etadyaśobhiramalāni kulāni bhāsāṃ tathyaṃ tuṣārakiraṇasya tṛṇīkṛtāni /
sthāne tato vasati tatra sudhāmbusindhau raṅkustadaṅkuravanīkavalābhilāṣāt
āliṅgitaḥ kamalavatkarakastvayā'yaṃ śyāmaḥ sumeruśisvayeva navaḥ payodaḥ /
kandarpamūrdharuhamaṇḍanacampakasragdāmatvadaṅgarucikañcukitaścakāstu
etena saṃmukhamilatkarikumbhamuktāḥ kaukṣeyakābhihatibhirvibabhurvimuktāḥ /
etadbhujoṣmabhṛśaniḥsahayā vikīrṇāḥ prasvedabindava ivārinarendralakṣmyā
āścaryamasya kakubhāmavadhīnavāpadājānugādbhujayugāduditaḥ pratāpaḥ /
vyāpatsadāśayavisāritasaptatantujanmā caturdaśa jaganti yaśaḥpaṭaśca
audāsyasaṃvidavalambitaśūnyamudrāmasmindṛśornipatitāmavagamya bhaimyāḥ /
svenaiva janyajanatānyamajīgamattāṃ sujñaṃ pratīṅgitavibhāvanameva vācaḥ
etāṃ kumāranipuṇāṃ punarapyabhāṇīdvāṇī sarojamukhi nirbharamārabhasva /
asminnasaṃkucitapaṅkajasakhyaśikṣāniṣṇātadṛṣṭiparirambhavijṛmbhitāni
pratyarthipārthivapayonidhimāthamanthapṛthvīdharaḥ pṛthurayaṃ mathurādhināthaḥ /
aśmaśrujātamanuyāti na śarvarīśaḥ śyāmāṅkakarburavapurvadanābjamasya
bāle'dharādharitanaikavidhapravāle pāṇau jagadvijayakārmaṇamasya paśya /
jyāghātajena ripurājakadhūmaketutārāyamāṇamuparajya maṇiṃ kiṇena
etadbhujāraṇisamudbhavavikramāgnicihnaṃ dhanurguṇakiṇaḥ khalu dhūmalekhā /
jātaṃ yayāripariṣanmaśakāṛthayāśruviśrāṇanāya ripudāradṛgambujebhyaḥ
śyāmīkṛtā mṛgamadairiva māthurīṇāṃ dhautaiḥ kalindatanayāmadhimadhyadeśam /
tatrāptakāliyamahāhradanābhiśobhā romāvalīmiva vilokayitāsi bhūmeḥ
govardhanācalakalāpicayapracāranirvāsitāhini ghane surabhiprasūnaiḥ /
tasminnanena saha nirviśa nirviśaṅkaṃ vṛndāvane vanavihārakutūhalāni
bhāvī karaḥ kararuhāṅkurakorako'pi tadvallipallavacaye tava saukhyalakṣyaḥ /
antastvadāsyahṛtasāratuṣārabhānuśokānukārikaridantajakaṅkaṇāṅkaḥ
tajjaḥ śramāmbu suratāntamudā nitāntamutkaṇṭake stanataṭe tava saṃcariṣṇuḥ /
khañjanprabhañjanajanaḥ pathikaḥ pipāsuḥ pātā kuraṅgamadapaṅkilamapyaśaṅkam
pūjāvidhau makhabhujāmupayogino ye vidvatkarāḥ kamalanirmalakāntibhājaḥ /
lakṣmīmanena dadhate'nudinaṃ vitīrṇaiste hāṭakaiḥ sphuṭavarāṭakagauragarbhāḥ
vairiśriyaṃ pratiniyuddhamanāpnuvanyaḥ kiṃcinna tṛpyati dharāvalayaikavīraḥ /
sa tvāmavāpya nipatanmadaneṣuvṛndasyandīti tṛpyatu madhūni pibannivāyam
tasmādiyaṃ kṣitipatikramagamyamānamadhvānamaikṣata nṛpādavatāritākṣī /
tadbhāvabodhabudhatāṃ nijaceṣṭayaiva vyācakṣate sma śibikānayane niyuktāḥ
bhūyo'pi bhūpamaparaṃ prati bhāratī tāṃ trasyaccamūrucalacakṣuṣamācacakṣe /
etasya kāśinṛpatestvamavekṣya lakṣmīmakṣṇoḥ sukhaṃ janaya khañjanamañjunetre
etasya sāvanibhujaḥ kularājadhānī kāśī bhavottaraṇadharmatariḥ smarāreḥ /
yāmāgatā duritapūritacetaso'pi pāpaṃ nirasya cirajaṃ virajībhavanti
ālokya bhāvividhikartṛkalokasṛṣṭikaṣṭāni roditi purā kṛpayaiva rudraḥ /
nāmecchayeti miṣamātramadhatta yattāṃ saṃsāratāraṇatarīmasṛjatpurīṃ saḥ
vārāṇasī niviśate na vasuṃdharāyāṃ tatra sthitirmakhabhujāṃ bhuvane nivāsaḥ /
tattīrthamuktavapuṣāmata eva muktiḥ svargātparaṃ padamudetu mude tu kīdṛk
sāyujyamṛcchati bhavasya bhavābdhiyādastāṃ patyuretya nagarīṃ nagarājaputryāḥ /
bhūtābhidhānapaṭumadyatanīmavāpya bhīmodbhave bhavatibhāvamivāstidhātuḥ
nirviśya nirvirati kāśinivāsi bhogānnirmāya narma ca mitho mithunaṃ yatheccham /
gaurīgirīśaghaṭanādhikamekabhāvaṃ śarmormikañcukitamañcati pañcatāyām
na śraddadhāsi yadi tanmama maunamastu kathyā nijāptatamayaiva tavānubhūtyā /
na syātkanīyasitarā yadi nāma kāśyā rājanvatī mudiramaṇḍanadhanvanā bhūḥ
jñānādhikāsi sukṛtānyadhikāśi kuryāḥ kāryaṃ kimanyakathanairapi yatra mṛtyoḥ /
ekaṃ janāya satatābhayadānamanyaddhanye vahatyamṛtasattramavāritārthi
bhūbharturasya ratiredhi mṛgākṣi mūrtā so'yaṃ tavāstu kusumāyudha eva mūrtaḥ /
bhātaṃ ca tāviva purā giriśaṃ virāddhamārāddhumāśu puri tatra kṛtāvatārau
kāmānuśāsanaśate sutarāmadhītī so'yaṃ raho nakhapadairmahatu stanau te /
ruṣṭādrijācaraṇakuṅkumapaṅkarāgasaṃkīrṇaśaṃkaraśaśāṅkakalāṅkakāraiḥ
pṛthvīśa eṣa nudatu tvadanaṅgatāpamāliṅgya kīrticayacāmaracārucāpaḥ /
saṅgrāmasaṃgatavirodhiśirodhidaṇḍakhaṇḍikṣurapraśarasaṃprasaratpratāpaḥ
vakṣastvadugravirahādapi nāsya dīrṇaṃ vajrāyate patanakuṇṭhataśatruśastram /
tatkandakandalatayā bhujayorna tejo vahnirnamatyarivadhūnayanāmbunāpi
kiṃ na drumā jagati jāgrati lakṣasaṃkhyāstulyopanītapikakākaphalopabhogāḥ /
stutyastu kalpaviṭapī phalasaṃpradānaṃ kurvansa eṣa vibudhānamṛtaikavṛttīn
asmai karaṃ pravitarantu nṛpā na kasmādasyaiva tatra yadabhūtpratibhūḥ kṛpāṇaḥ /
daivādyadā pravitaranti na te tadaiva nedaṃkṛpā nijakṛpāṇakaragrahāya
etadbalaiḥ kṣaṇikatāmapi bhūkhurāgrasparśāyuṣāṃ rayarasādasamāpayadbhiḥ /
dṛkpeyakevalanabhaḥkramaṇapravāhairvāhairalupyata sahasradṛgarvagarvaḥ
tadvarṇanāsamaya eva sametalokaśobhāvalokanaparā tamasau nirāse /
mānī tayā guṇavidā yadanādṛto'sau tadbhūbhṛtāṃ sadasi duryaśaseva mamlau
sānantānāpyatejaḥsakhanikhilamarutpārthivāndiṣṭabhājaścittenāśājuṣastānsamamasamaguṇānmuñcatī gūḍhabhāvā /
pārevāgvartirūpaṃ puruṣamanu cidambhodhimekaṃ śubhāṅgī niḥsīmānandamāsīdupaniṣadupamā tatparībhūya bhūyaḥ
śrīharṣaṃ kavirājarājimukuṭālaṃkārahīraḥ sutaṃ śrīhīraḥ suṣuve jitendriyacayaṃ māmalladevī ca yam /
śṛṅgārāmṛtaśītagāvayamagādekādaśastanmahākāvye cāruṇi naiṣadhīyacarite sargo nisargojjvalaḥ
Original text: naiṣadhīyacaritam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0