Naishadhiya Charita · Chapter p3
taṃ vidarbharamaṇīmaṇisaudhādujjihānamanudarśitasevaiḥ /
aparṇānnijakarasya narendrairātmanaḥ karadatā punarūce
tasya cīnasicayairapi baddhā paddhatiḥ padayugātkaṭhineti /
tāṃ pyadhatta śirasāṃ khalu mālyairājarājirabhitaḥ praṇamantī
drāgupāhriyata tasya nṛpaitaddṛṣṭidānabahumānakṛtārthaiḥ /
svasya diśyamatha ratnamapūrvaṃ yatnakalpitaguṇādhikacitram
aṅgulīcalanalocanabhaṅgibhrūtaraṅgaviniveditadānam /
ratnamanyanṛpaḍhaukitamanye tatprasādamalabhanta nṛpāstat
tānasau kuśalasūnṛtasekaistarpitānatha piteva visṛjya /
astraśastrakhuralīṣu vininye śaiṣyakopanamitānamitaujāḥ
martyaduṣpracaramastravicāraṃ cāruśiṣyajanatāmanuśiṣya /
svedabindukitagodhiradhīraṃ sa śvasannabhavadāplavanecchuḥ
yakṣakardamamṛdūnmṛditāṅgaṃ prākkuraṅgamadamīlitamaulim /
gandhavārbhiranubandhitabhṛṅgairaṅganā siṣicuruccakucāstam
bhṛbhṛtaṃ pṛthutapoghanamāptastaṃ śuciḥ snapayati sma purodhāḥ /
saṃdadhajjaladharaskhaladoghastīrthavārilaharīrupariṣṭāt
preyasīkucaviyogahavirbhugjanmadhūmavitatīriva bibhrat /
snāyinaḥ karasaroruhayugmaṃ tasya garbhadhṛtadarbhamarājat
kalpyamānamamunācamanāarthaṃ gāṅgamambu culukodaracumbi /
nirmalatvamilitapratibimbadyāmayacchadupanīya kare nu
muktamāpya damanasya bhaginyā bhūmirātmadayitaṃ dhṛtarāgā /
aṅgamaṅgamanukaṃ parirebhe taṃ mṛdo jalamṛdūrgṛhayālum
mūlamadhyaśikharasthitavedhaḥśauriśaṃbhukarakāṅghriśiraḥsthaiḥ /
tasya mūrdhni cakare śuci darbhairvāri vāntamiva gāṅgataraṅgaiḥ
prāṇamāyatavato jalamadhye mañjimānamabhajanmukhamasya /
āpagāparivṛḍhodarapūre pūrvakālamuṣitasya sitāṃśoḥ
martyalokamadanaḥ sadaśatvaṃ bibhradabhraviśadadyutitāram /
ambaraṃ paridadhe vidhumauleḥ spardhayeva daśadigvasanasya
bhīmajāmanu calatprativelaṃ saṃyiyaṃsuriva rājaṛṣīndraḥ /
āvavāra hṛdayaṃ na samantāduttarīyapariveṣamiṣeṇa
snānavārighaṭarājadurojā gauramṛttilakabindumukhenduḥ /
keśaśeṣajalamauktikadantā taṃ babhāja subhagāplavanaśrīḥ
śvaityaśaityajaladaivatamantrasvādutāpramuditāṃ caturakṣīm /
vīkṣya moghadhṛtasaurabhalobhaṃ ghrāṇamasya salilaghramivāsīt
rājñi bhānumadupasthitaye'sminnāttamambu kirati svakareṇa /
bhrāntayaḥ sphurati tejasi cakrustvaṣṭṛtarkucaladarkavitarkam
samyagasya japataḥ śrutimantrāḥ saṃnidhānamabhajanta karābje /
śuddhabījaviśadasphuṭavarṇāḥ sphāṭikākṣavalayacchalabhājaḥ
pāṇiparvaṇi yavaḥ punarākhyaddevatarpaṇayavārpaṇamasya /
nyupyamānajalayogitilaughaiḥ sa dviruktakarakālatilo'bhūt
pūtapāṇicaraṇaḥ śucinoccairadhvanānitarapādahatena /
brahmacāriparicāri surārcā veśma rājaṛṣireṣa viveśa
kvāpi yannabhasi dhūpajadhūmairmecakāgurubhavairbhramarāṇām /
bhūyate sma sumanaḥsumanaḥsragdāmadhāmapaṭale paṭalena
sāṅkureva rucipītatamā yairyaiḥ purāsti rajanī rajanīva /
te dhṛā vitarituṃ tridaśebhyo yatra hematilakā iva dīpāḥ
yatra mauktikamaṇerviraheṇa prītikāmadhṛtavahnipadena /
kaṅkumena paripūritamantaḥ śuktayaḥ śuśubhire'nubhavantyaḥ
aṅkacumbidhanacandanapaṅkaṃ yatra gāruḍaśilājamamatram /
prāpa kelikavalībhavadindoḥ siṃhikāsutamukhasya sukhāni
garbhamaiṇamadakardamasāndraṃ bhājanāni rajatasya bhajanti /
yatra sāmyamagamannamṛtāṃśoraṅkaraṅkukaluṣīkṛtakukṣeḥ
ujjihānasukṛtāṅkuraśaṅkā yatra dharmagahane khalu tene /
bhūriśarkarakarambhabalīnāmālibhiḥ sugatasaudhasakhānām
skharvamākhyadamaraughanivāsaṃ parvataṃ kvacana campakasaṃpat /
mallikākusumarāśirakāṛṣīdyatra ca sphaṭikasānumanuccam
svātmanaḥ priyamapi prati guptiṃ kurvatī kulavadhūmavajajñau /
hṛdyadaivatanivedyaniveśādyatra bhūmiravakāśadaridrā
yatra kāntakarapīḍitanīlagrāvaraśmicikurāsu virejuḥ /
gātṛmūrdhavidhuteranubimbātkuṭṭimakṣitiṣu kuṭṭimitāni
naikavarṇamaṇibhūṣaṇapūrṇe sa kṣitīnduranavadyanivedye /
adhyatiṣṭhadamalaṃ maṇipīṭhaṃ tatra citrasicayoccayacārau
samyagarcati nale'rkamatūrṇaṃ bhaktigandhiramunākali karṇaḥ /
śraddadhānahṛdayaprati cātaḥ sāmbamambaramaṇirniracaiṣīt
tattadaryamarahasyajapeṣu sraṅnayaḥ śayamamuṣya babhāja /
raktimānamiva śikṣitumuccai raktacandanajabījasamājaḥ
hemanāmakataruprasavena tryambakastadupakalpitapūjaḥ /
āttayā yudhi vijitya ratīśaṃ rājitaḥ kusumakāhalayeva
arcayanharakaraṃ smitabhājā nāgakesarataroḥ prasavena /
soyamāpayadatiryagavāgdikpālapāṇḍurakapālavibhūṣām
nīlanīraruhamālyamayīṃ sa nyasya tasya galanālavibhūṣām /
sphāṭikīmapi tanuṃ niramāsīnnīlakaṇṭhapadasānvayatāyai
prītimeṣyati kṛtena mamedṛkkarmaṇā puraripurmadanāriḥ /
tatpuraḥ puramatoyamadhākṣīddhūparūpamatha kāmaśaraṃ ca
tanmuhūrtamapi bhīmatanūjāviprayogamasahiṣṇurivāyam /
śūlimauliśaśibhītatayā'bhūddhyānamūrcchananimīlitanetraḥ
daṇḍavadbhuvi luṭhansa nanāma tryambakaṃ śaraṇabhāgiva kāmaḥ /
ātmaśastraviśikhāsanabāṇānnyasya tatpadayuge kusumāni
tryambakasya padayoḥ kusumāni nyasya saiṣa nijaśastranibhāni /
daṇḍavadbhuvi luṭhankimu kāmastaṃ śaraṇyamupagamya nanāma
vyāpṛtasya śatarudriyajaptau pāṇimasya navapallavalīlam /
bhṛṅgabhaṅgiriva rudraparākṣaśreṇiraśrayata rudraparasya
uttamaṃ sa mahati sma mahībhṛtpūruṣaṃ puruṣasūktavidhānaiḥ /
dvādaśāpi ca sa keśavamūrtīrdvādaśākṣaramudīrya vavande
mallikākusumaduṇḍubhakena sa bhrāmīvalayitena kṛte tam /
āsane nihitamaikṣata sākṣātkuṇḍalīndratanukuṇḍalabhājam
mecakotpalamayī balibanddhustadvalisragurasi sphurati sma /
kaustubhākhyamaṇikuṭṭimavāstuśrīkaṭākṣavikaṭāyitakoṭiḥ
svarṇaketakaśatāni sa hemnaḥ puṇḍarīkaghaṭanāṃ rajatasya /
mālayāruṇamaṇeḥ karavīraṃ tasya mūrdhni punaruktamakārṣīt
nālpabhaktabalirannanivedyaistasya hāriṇamadena sa kṛṣṇaḥ /
śaṅkhacakrajalajātavadarcaḥ śaṅkhacakrajalapūjanayābhūt
rājñi kṛṣṇalaghudhūpanadhūmāḥ pūjayatyahiripudhvajamasmin /
niryayurbhavadhṛtā bhujagā bhīduryaśomalinitā iva jālaiḥ
arghaniḥsvamaṇimālyavimiśraiḥ smerajātimayadāmasahasraiḥ /
taṃ pidhāya vidadhe bahuratnakṣīranīranidhimagnamivaiṣaḥ
akṣasūtragatapuṣkarabījaśreṇirasya karasaṃkarametya /
śaurimuktajapituḥ punarāpatpadmasadmaciravāsavilāsam
kaiṭabhāripadayornitamūrdhnā sañjitā vicakilasraganena /
jahnujeva bhuvanaprabhuṇā'bhātsevitānunayatāyatamānā
svānurāgamanaghaḥ kamalāyāṃ sūcayannapi hṛdi nyasanena /
gauravaṃ vyadhita vāgadhidevyāḥ śrīgṛhordhvanijakaṇṭhaniveśāt
ityavetya vasunā bahunāpi prāpnuvanna mudamarcanayā saḥ /
sūktimauktikamayairatha hārairbhaktimaihata harerupahāraiḥ
dūrataḥ stutiravāgviṣayaste rūpamasmadabhidhā tava nindā /
tatkṣamasva yadahaṃ pralapāmītyuktipūrvamayametadavocat
svaprakāśa jaḍa eṣa janaste varṇanaṃ yadabhilaṣyati kartum /
nanvaharpatimahaḥ prati sa syānna prakāśanarasastamasaḥ kim
maiva vāṅmanasayorviṣayo bhūstvāṃ punarna kathamuddiśatāṃ te /
utkacātakayugasya ghanaḥ syāttṛptaye ghanamanāpnuvato'pi
chadmamatsyavapuṣastava pucchāsphālanājjalamivoddhatamabdheḥ /
śvaityametya gaganāṅgaṇasaṅgādāvirasti vibudhālayagaṅgā
bhūrisṛṣṭidhṛtabhūvalayānāṃ pṛṣṭhasīmani kiṇairiva cakraiḥ /
cumbitāvatu jagatsitirakṣākarmaṭhasya kamaṭhastava mūrtiḥ
dikṣu yatkhuracatuṣṭayamudrāmabhyavaimi caturo'pi samudrān /
tasya potrivapuṣāstava daṃṣṭrā tuṣṭaye'stu mama vā'stu jagatyāḥ
uddhṛtiskhaladilāparirambhāllomabhirbahiritairbahuhṛṣṭaiḥ /
brāhmamaṇḍamabhavadvalinīpaṃ kelikola tava tatra na mātaḥ
dānavādyagahanaprabhavastvaṃ siṃha māmava ravairghanaghoraiḥ /
vairidāridiviṣatsukṛtāstragrāmasaṃbhavabhavanmanujārdhaḥ
daityabharturudarāndhuniviṣṭāṃ śakrasaṃpadamivoddharataste /
pātu pāṇiśṛṇipañcakamasmāñchinnarajjunibhalagnatadantram
svena pūryata iyaṃ sakalāśā bho bale na mama kiṃ bhavateti /
tvaṃ baṭuḥ kapaṭavāci paṭīyāndehi vāmana manaḥpramadaṃ naḥ
dānavārirasikāyavibhūtervaśmi te'smi sutarāṃ pratipattim /
ityudagrapulakaṃ balinoktaṃ tvāṃ namāmi kṛtavāmanamāyam
bhogibhiḥ kṣititale divi vāsaṃ bandhameṣyasi ciraṃ dhriyamāṇaḥ /
pāṇireṣa bhuvanaṃ vitareti chadmavāgbhirava vāmana viśvam
āśayasya vivṛtiḥ kriyate kiṃ ditsurasmi hi bhavaccaraṇebhyaḥ /
viśvamityabhihito balināsmānvāmana praṇatapāvana pāyāḥ
kṣattrajātirudiyāya bhujābhyāṃ yā tavaiva bhuvanaṃ sṛjataḥ prāk /
jāmadagnyavapuṣastava tasyāstau layārthamucitau vijayetām
pāṃsulā bahupatirniyataṃ yā vedhasāraci ruṣā navakhaṇḍā /
tāṃ bhuvaṃ kṛtavato dvijabhuktāṃ yuktakāritaratā tava jīyāt
kārtavīryabhidureṇa daśāsye raiṇukeya bhavatā sukhanāśye /
kālabhedavirahādasamādhiṃ naumi rāmapunaruktimahaṃ te
hastalekhamasṛjatkhalu janmasthānareṇukamasau bhavadartham /
rāma rāmamadharīkṛtatattallekhakaḥ prathamameva vidhātā
udbhavājatanujādaja kāmaṃ viśvabhūṣaṇa na dūṣaṇamatra /
dūṣaṇapraśamanāya samarthaṃ yena deva tava vaibhavameva
no dadāsi yadi tattvadhiyaṃ me yaccha mohamapi taṃ raghuvīra /
yena rāvaṇacamūryudhi mūḍhā tvanmayaṃ jagadapaśyadaśeṣam
ājñayā ca piturajñabhiyā ca śrīrahīyata mahīprabhavā dviḥ /
laṅghitaśca bhavatā kimu nadvirvārirāśirudakāṅkagalaṅkaḥ
kāmadevaviśikhaiḥ khalu neśaṃ māṛpayajjanakajāmiti rakṣaḥ /
daivatādamaraṇe varavākyaṃ tathyayatsvamapunādbhavadastraiḥ
tadyaśo hasati kambukadambaṃ śambukasya na kimambudhicumbi /
nāmaśeṣitasasainyadaśāsyādastamāpa yadasau tava hastāt
mṛtyubhītikarapuṇyajanendratrāsadānajamupāṛjya yaśastat /
hrīṇavānasi kathaṃ na vihāya kṣudradurjanabhiyā nijadārān
iṣṭadāravirahaurvapayodhistvaṃ śaraṇya śaraṇaṃ sa mamaidhi /
lakṣmaṇakṣāṇaviyogakṛśānau yaḥ svajīvitatṛṇāhutiyajvā
krauñcaduḥkhamapi vīkṣya śucā yaḥ ślokamekamasṛjatkavirādyaḥ /
sa tvadutthakaruṇaḥ khalu kāvyaṃ ślokasindhumucitaṃ prababandha
viśravaḥpitṛkayāptumanarhaṃ saśravastvamanayetyucitajñaḥ /
kiṃ cakartitha na śūrpaṇakhāyā lakṣmaṇena vapuṣā śravasī vā
te harantu duritavratatiṃ me yaiḥ sa kalpaviṭapī tava dorbhiḥ /
chadmayādavatanorudapāṭi spardhamāna iva dānamadena
bālakeliṣu tadā yadalāvīḥ karparībhirabhihatya taraṅgān /
bhāvibāṇabhujabhedanalīlāsūtrapātra iva pātu tadasmān
karṇaśaktimaphalāṃ khalu kartuṃ sajjitārjunarathāya namaste /
ketanena kapinorasi śaktiṃ lakṣmaṇaṃ kṛtavatā hṛtaśalyam
nāpageyamanayaḥ saśarīraṃ dyāṃ vareṇa nitarāmapi bhaktam /
mā sa bhūtsuravadhūsuratajño divyapi vratavilopabhiyeti
ghātitārkasutakarṇadayālurjaitritendukulapārthakṛtārthaḥ /
ardhaduḥkhasukhamabhyanayastvaṃ sāsrubhānuvihasadvidhunetraḥ
prāṇavatpraṇayirādha na rādhā putraśatrusakhitā sadṛśī te /
śrīpriyasya sadṛgeva tavaśrīvatsamātmahṛdi dhartumajasram
tāvakāparatanoḥ sitakeśastvaṃ halī kila sa eva ca śeṣaḥ /
sādhvasāvavatarastava dhatte tajjaraccikuranālavilāsaḥ
hṛdyagandhavahabhogavatīśaḥ śeṣarūpamapi bibhradaśeṣaḥ /
bhogabhūtimadirāruciraśrīrullasatkumudabandhurucistvam
revatīśasuṣamā kila nīlasyāmbarasya rucirā tanubhāsā /
kāmapāla bhavataḥ kumudāvirbhāvabhāvitarucerucitaiva
ekacittatatiradvayavādinnatrayīparicito'tha budhastvam /
pāhi māṃ vidhutakoṭicatuṣkaḥ pañcabāṇavijayī ṣaḍabhijñaḥ
tatra mārajayini tvayi sākṣātkurvati kṣaṇikatātmaniṣedhau /
puṣpavṛṣṭirapatatsurahastātpuṣpaśastraśarasaṃtatireva
tāvake hṛdi nipātya kṛteyaṃ manmathena dṛḍhadhairyatanutre /
kuṇṭhanādatitamāṃ kusumānāṃ chattramittramukhataiva śarāṇām
yattava stavavidhau vidhirāsye cāturīṃ carati taccaturāsyaḥ /
tvayyaśeṣavidi jāgrati śarvaḥ sarvavidbruvatayā śitikaṇṭhaḥ
bhūmavatkalayatā yudhi kālaṃ mlecchakalpaśikhināṃ karavālam /
kalkinā daśatayaṃ mama kalkaṃ tvaṃ vyudasya daśamāvatareṇa
dehineva yaśasā bhramatorvyāṃ pāṇḍureṇa raṇareṇubhiruccaiḥ /
viṣṇunā janayiturbhavatābhūnnāma viṣṇuyaśasaśca sadartham
santamadvayamaye'dhvani dattātreyamarjunayaśorjanabījam /
naumi yogajayitānaghasaṃjñaṃ tvāmalarkabhavamohatamorkam
bhānusunumanugṛhya jaya tvaṃ rāmamūrtihatavṛtrahaputraḥ /
indranandanasapakṣamapi tvāṃ naumi kṛṣna nihatārkatanūjam
vāmanādaṇutamādanujīyāstvaṃ trivikramatanūbhṛtadikkaḥ /
vītahiṃsanakathādatha buddhātkalkinā hatasamasta namaste
māṃ trivikrama punīhi pade te kiṃ lagannajani rāhurupānat /
kiṃ pradakṣiṇanakṛdbhramipāśaṃ jāmbavānadita te balibandhe
ardhacakravapuṣārjunabāhūnyo'lunātparaśunātha sahasram /
tena kiṃ sakalacakravilūne bāṇabāhunicaye'ñcati cikram
pāñcajanyamadhigatya kareṇāpāñcajanyamasurāniti vakṣi /
cetanāḥ stha kila paśyata kiṃ nācetano'pi mayi muktavirodhaḥ
tāvakorasi lasadvanamāle śrīphaladviphalaśākhikayeva /
sthīyate kamalayā tvadajasrasparśakaṇṭakitayotkucayā ca
tyajyate na jalajena karaste śikṣituṃ subhagabhūyamivoccaiḥ /
ānanaṃ ca nayanāyitabimbaḥ sevate kumudahāsakarāṃśuḥ
ye hiraṇyakaśipuṃ ripumuccai rāvaṇaṃ ca kuruvīracayaṃ ca /
hanta hantumabhavaṃstava yogāste narasya ca hareśca jayanti
keyamardhabhavatā bhavatohe māyinā nanu bhavaḥ sakalastvam /
śeṣatāmapi bhajantamaśeṣaṃ veda vedanayano hi janastvām
prāgbhavairudagudagbhavagumphānmuktiyuktivihatāviha tāvat /
nāparaḥ sphurati kasyacanāpi tvatsamādhimavadhūya samādhiḥ
ūrdhvadikkadalanāṃ dvirakārṣīḥ kiṃ tanuṃ hariharībhavanāya /
kiṃ ca tiryagabhino nṛharitve kaḥ svatantramanu nanvanuyogaḥ
āptakāma sṛjasi trijagatkiṃ kiṃ bhinatsi yadi nirmitameva /
pāsi cedamavatīrya muhuḥ kiṃ svātmanāpi yadavaśyavināśyam
jāhnavījalajakaustubhacandrānpādapāṇihṛdayekṣaṇavṛttīn /
utthitābdhisalilāttvayi lolā śrīḥsthitā paricitānparicintya
vastu vāstu ghaṭate na bhidānāṃ yauktanaikavidhabādhavirodhaiḥ /
tattvadīhitavijṛmbhitatattadbhedametaditi tatvaniruktiḥ
vastu viśvamudare tava dṛṣṭvā bāhyavatkila mṛkaṇḍutanūjaḥ /
svaṃ vimiśramubhayaṃ na viviñcanniryayau sa katamastvamavaiṣi
brahmaṇo'stu tava śaktilatāyāṃ mūrdhni viśvamatha patyurahīnām /
bālatāṃ kalayato jaṭhare vā sarvathāsi jagatāmavalambaḥ
dharmabījasalilā saridaṅghrāvarthamūlamurasi sphurati śrīḥ /
kāmadaivatamapi prasavaste brahma muktidamasi svayameva
līlayāpi tava nāma janā ye gṛhṇate narakanāśakarasya /
tebhya eva narakairucitā bhīste tu bibhyatu kathaṃ narakebhyaḥ
mṛtyuhetuṣu na vajranipātādbhītimarhati janastvayi bhaktaḥ /
yattadoccarati vaiṣṇavakaṇṭhānniṣprayatnamapi nāma tava drāk
sarvathāpi śucini kriyamāṇe mandirodara ivāvakarā ye /
udbhavanti bhavināṃ hṛdi teṣāṃ śodhanī bhavadanusmṛtidhārā
asmadādyaviṣaye'pi viśeṣe rāmanāma tava dhāma guṇānām /
anvabandhi bhavataiva tu kasmādanyathā nanu janustritaye'pi
bhaktibhājamanugṛhya dṛśā māṃ bhāṣkareṇa kuru vītatamaskam /
arpitena mama nātha na tāpaṃ locanena vidhunā vidhunāsi
laṅghayannaharaharbhavadājñāmasmi hā vidhiniṣedhamayīṃ yaḥ /
durlabhaṃ sa tapasāpi giraiva tvatprasādamahamicchuralajjaḥ
viśvarūpa kṛtaviśva kiyatte vaibhavādbhutamaṇau hṛdi kurve /
hema nahyati kiyannijacīre kāñcanādrimadhigatya daridraḥ
ityudīrya sa hariṃ prati saṃprajñātavāsitatamaḥ samapādi /
bhāvanābalavilokitaviṣṇau prītibhaktisadṛśāni cariṣṇuḥ
viprapāṇiṣu bhṛśaṃ vasuvarṣī pātrasātkṛtapitṛkratukavyaḥ /
śreyasā hariharaṃ paripūjya prahva eṣa śaraṇaṃ praviveśa
mādhyaṃdinādanu vidhervasudhāṣudhāṃśurāsvāditāmṛtamayaudanamodamānaḥ /
prāñcaṃ sa citramavidūritavaijayantaṃ veśmācalaṃ nijarucībhiralaṃcakāra
bhīmātmajāpi kṛtadaivatabhaktipūjā patyau ca bhuktavati bhuktavatī tato'nu /
tasyāṅkamaṅkuritatatpariripsamadhyamadhyāsta bhūṣaṇabharātibharālasāṅgī
tāmanvagādaśitabimbavipākacañcoḥ spaṣṭaṃ śalāṭupariṇatyucitacchadasya /
kīrasya kāpi karavāriruhe vahantī saundaryapuñjamiva pañjaramekamālī
kūjāyujā bahulapakṣaśitimni sīmnā spaṣṭaṃ kuhūpadapadārthamitho'nvayena /
tiryagdhṛtasphaṭikadaṇḍakavartinaikā tāmanvavartata pikena madādhikena
śiṣyāḥ kalāvidhiṣu bhīmabhuvo vayasyā vīṇāmṛdukvaṇanakarmaṇi yāḥ pravīṇāḥ /
āsīnamenamupavīṇayituṃ yayustā gandharvarājatanujā manujādhirājam
tāsāmabhāsata kuraṅgadṛśāṃ vipañcī kiṃcitpuraḥ kalitaniṣkalakākalīkā /
bhaimītathāmadhurakaṇṭhalatopakaṇṭhe śabdāyituṃ prathamamapratibhāvatīva
sā yaddhṛtākhilakalāguṇabhūmabhūmībhaimītulādhigataye svarasaṃgatāsīt /
taṃ prāgasāvavinayaṃ parivādametya loke'dhunāpi viditā parivādinīti
nādaṃ niṣādamadhuraṃ tatamujjagāra sābhyāsabhāgavanibhṛtkulakuñjarasya /
stamberamīva kṛtasaśrutimūrdhakampā vīṇā vicitrakaracāpalamābhajantī
ākṛṣya sāramakhilaṃ kimu vallakīnāṃ tasyā mṛdusvaramasarji na kaṇṭhanālam /
tenāntaraṃ taralabhāvamavāpya vīṇā hrīṇā na koṇamamucatkimu vālayeṣu
taddampatiśrutimadhūnyatha cāṭugāthā vīṇāstathā jaguratisphuṭavarṇabandham /
itthaṃ yathā vasumatīratigṛhyakastāḥ kīraḥ kiranmudamudīrayati sma viśvāḥ
asmākamuktibhiravaiṣyatha eva buddhergādhaṃ yuvāmatimatī stumahe tathāpi /
jñānaṃ hi vāgavasarāvacanādbhavadbhyāmetāvadapyanavadhāritameva na syāt
bhūbhṛdbhavāṅkabhuvi rājaśikhāmaṇeḥ sā tvaṃ cāsya bhogasubhagasya samaḥ kramo'yam /
yannākapālakalanākalitasya bharturatrāpi janmani satī bhavatī sa bhedaḥ
eṣā ratiḥ sphurati cetasi kasya yasyāḥ sūte ratiṃ dyutiratha tvayi vā tanoti /
traiyakṣavīkṣaṇakhilīkṛtanirjaratvasiddhāyuradhvamakaradhvajasaṃśayaṃ kaḥ
etāṃ dharāmiva saricchavihārihārāmullāsitasvamidamānanacandrabhāsā /
bibhradvibhāsi payasāmiva rāśirantarvediśriyaṃ janamanaḥ priyamadhyadeśām
datte jayaṃ janitapattraniveśaneyaṃ sākṣīkṛtenduvadanā madanāya tanvī /
madhyasthadurbalatamatvaphalaṃ kimetadbhuktiryadatra tava bhartsitamatsyaketoḥ
cetobhavasya bhavatī kucapattrarājadhānīyaketumakarā nanu rājadhānī /
asyāṃ mahodayamahaspṛśimīnaketo ke toraṇaṃ taruṇi na bruvate bhruvau te
asyā bhavantamaniśaṃ bhavatastathaināṃ kāmaḥ śramaṃ na kathamṛcchati nāma gacchan /
chāyaiva vāmatha gatāgatamācariṣṇostasyādhvajaśramaharā makaradhvajasya
svedāplavapraṇayinī navaromarājī ratyai yadācarati jāgaritavratāni /
ābhāsitena naranātha madhūtthasāndramagnāsameṣuśarakeśaradanturāṅgaḥ
prāptā tavāpi nṛpa jīvitadevateyaṃ gharmāmbuśīkarakarambanamambujākṣī /
te te yathā ratipateḥ kusumāni bāṇāḥ svedastathaiva kimu tasya śarakṣatāsram
rāgaṃ pratītya yuvayostamimaṃ pratīcī bhānuśca kiṃ dvayamajāyata raktametat /
tadvīkṣya vāṃ kimiha kelisaritsarojaiḥkāmeṣutocitamukhatvamadhīyamānam
anyonyarāgavaśayoryuvayorvilāsasvacchandatācchidapayātu tadālivargaḥ /
atyājayansicayamājimakārayanvā dantairnakhaiśca madano madanaḥ kathaṃ syāt
iti paṭhati śuke mṛṣā yayustā bahu nṛpakṛtyamavetya sāṃdhivelam /
kupitanijasakhīdṛśārdhadṛṣṭāḥ kamalatayeva tadā nikocavatyaḥ
akṛta parabhṛtaḥ stuhistuhīti śrutavacanasraganūkticuñcucañcuḥ /
paṭhitanalanutiṃ pratīva kīraṃ tamiva nṛpaṃ prati jātanetrarāgaḥ
tuṅgaprāsādavāsādatha bhṛśakṛśatāmāyatīṃ kelikulyāmadrākṣodarkabimbapratikṛtimaṇinā bhīmajā rājamānām /
vakraṃ vakraṃ vrajantīṃ phaṇiyuvatiriti trasnubhirvyaktamuktānyonyaṃ vidrutya tīre rathapadamithunaiḥ sūcitāmartirutyā
atha rathacaraṇau vilokya raktāvativirahāsahatāhatāvivāsraiḥ /
api tamakṛta padmasuptikālaṃ śvasanavikīrṇasarojasaurabhaṃ sā
abhilapati patiṃ prati sma bhaimī sadaya vilokaya kokayoravasthām /
mama hṛdayamimau ca bhindatīṃ hā ka iva vilokya naro na roditīmām
kumudamudamudeṣyatīmasoḍhā raviravilambitukāmatāmatānīt /
pratitaru viruvanti kiṃ śakuntāḥ svahṛdi niveśitakokakākukuntāḥ
api virahamaniṣṭamācarantāvadhigamapūrvakapūrvasarvaceṣṭau /
idamahaha nidarśanaṃ vihaṃgau vidhivaśacetanaceṣṭanānumāne
aṅghristhāruṇimeṣṭakāvisaraṇaiḥ śoṇe kṛpāṇaḥ sphuṭaṃ kālo'yaṃ vidhinā rathāṅgamithunaṃ vicchettumanvicchatā /
raśmigrāhigarutmadagrajasamārabdhāvirāmabhramau daṇḍabhrājini bhānuśāṇavalaye saṃsajya kiṃ nijyate
iti sa vidhumukhīmukhena mugdhālapitasudhāsavamarpitaṃ nipīya /
smitaśabalavalanmukho'vadattāṃ sphuṭamidamīdṛśamīdṛśaṃ yathāttha
strīpuṃsau pravibhajya jetumakhilāvālocitaucityayornamrāṃ vedmi ratiprasūnaśarayoścāpadvayīṃ tvadbhruvau /
tvannāsācchalanihnutāṃ dvinalikīṃ nālīkamuktyeṣiṇostvanniśvāsalate madhuśvasanajaṃ vāyavyamastraṃ tayoḥ
pīto varṇaguṇaḥ sa cātimadhuraḥ kāye'pi te'yaṃ yathā yaṃ bibhratkanakaṃ suvarṇamiti kairādṛtya notkīrtyate /
kā varṇāntaravarṇanā dhavalimā rājaiva rūpeṣu yastadyogādapi yāvadeti rajataṃ durvarṇatāduryaśaḥ
khaṇḍakṣodamṛdi sthale madhupayaḥkādambinītarpaṇātkṛṣṭe rohati dohadena payasāṃ piṇḍena cetpuṇḍrakaḥ /
sa drākṣādravasecanairyadi phalaṃ dhatte tadā tvadgirāmuddeśāya tato'pyudeti madhurādhārastamappratyayaḥ
unmīladguḍapākatantulatayā rajjvā bhramīrarjayandānāntaḥśrutaśaṛkarācalamathaḥ svenāmṛtāndhāḥ smaraḥ /
navyāmikṣurasodadheryadi sudhāmutthāpayetsā bhavajjihvāyāḥ kṛtimāhvayeta paramāṃ matkarṇayoḥ pāraṇām
āsye yā tava bhāratī vasati tallīlāravindollasadvāse tatkalavaiṇanikvaṇamiladvāṇīvilāsāmṛte /
tatkelibhramaṇārhagairikasudhānirmāṇaharmyādhare tanmuktāmaṇihāra eva kimayaṃ dantasrajau rājataḥ
vāṇī manmathatīrthamujjvalarasasrotasvatī kāpi te khaṇḍaḥ khaṇḍa itīdamīyapulinasyālapyate vālukā /
etattīramṛdaiva kiṃ viracitāḥ pūtāḥ sitāścakrikāḥ kiṃ pīyūṣamidaṃpayāṃsi kimidaṃ tīre tavaivādharau
parabhṛtayuvatīnāṃ samyagāyāti gātuṃ na tava taruṇi vāṇī yaṃ sudhāsindhuveṇī /
kati na rasikakaṇṭhe kartumabhyasyate'sau bhavadupavipināmre tābhirāmreḍitena
ūrdhvaste radanacchadaḥ smaradhanurbandhūkamālāmayaṃ maurvī tatra tavādharādharataṭādhaḥsīmalekhālatā /
eṣā vāgapi tāvakī nanu dhanurvedaḥ priye mānmathaḥ so'yaṃ koṇadhanuṣmatībhirucitaṃ vīṇābhirabhyasyate
sa grāmyaḥ sa vidagdhasaṃsadi sadā gacchatyapāṅkteyatāṃ taṃ ca sprasṣṭumapi smarasya viśikhā mugdhe vigānonmukhāḥ /
yaḥ kiṃ madhviti nādharaṃ tava kathaṃ hemeti na tvadvapuḥ kīdṛṅnāma sudheti pṛcchati na te datte giraṃ cottaram
madhye baddhāṇimā yatsagarimamahimaśroṇivakṣojayugmā jāgraccetovaśitvā smitadhṛtalighimā māṃ pratīśitvameṣi /
sūktau prākāmyaramyā diśi vidiśi yaśolabdhakāmāvasāyā bhūtīraṣṭāvapīśastadadita muditaḥ svasya śilpāya tubhyam
tvadvācaḥ stutaye vayaṃ na paṭavaḥ pīyūṣameva stumastasyārthe garuḍāmarendrasamaraḥ sthāne sa jāne'jani /
drākṣāpānakamānamardanasṛjā kṣīre dṛḍhāvajñayā yasminnāma dhṛto'nayā nijapadaprakṣālanānugrahaḥ
śokaścetkokayostvāṃ sudati tudati tadvyāharājñākaraste gatvā kulyāmanastaṃ vrajitumanunaye bhānumetajjalastham /
baddhe mayyañjalāvapyanunayavimukhaḥ syānmamaikagraho'yaṃ dattvaivābhyāṃ tadambhoñjalimiha bhavatīṃ paśya māmeṣyamāṇam
tadānandāya tvatparihasitakandāya bhavatī nijālīnāṃ līnāṃ sthitimiha muhūrtaṃ mṛgayatām /
itivyājātkṛtvāliṣu calitacittāṃ sahacarīṃ svayaṃ soyaṃ sāyaṃtanavidhividhitsurbahirabhūt
śrīharṣaṃ kavirājarājimukuṭālaṃkārahīraḥ sutaṃ śrīhīraḥ suṣuve jitendriyacayaṃ māmalladevī ca yam /
tasyāgādayamekaviṃśagaṇanākāvye'tinavye kṛtau bhaimībhartṛcaritravarṇanamaye sargo nisargojjvalaḥ
Original text: naiṣadhīyacaritam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0