Naishadhiya Charita · Chapter p2
so'yamitthamatha bhīmanandinīṃ dārasāramadhigamya naiṣadhaḥ /
tāṃ tṛtīyapuruṣārthavāridheḥ pāralambhanatarīmarīramat
ātmavitsaha tayā divāniśaṃ bhogabhāgapi na pāpamāpa saḥ /
āhṛtā hi viṣayaikatānatā jñānadhautamanasaṃ na limpati
nyasya mantriṣu sa rājyamādarādārarādha madanaṃ priyāsakhaḥ /
naikavarṇamaṇikoṭikuṭṭime hemabhūmibhṛti saudhabhūdhare
vīrasenasutakaṇṭhabhūṣaṇībhūtadivyamaṇipaṅktiśaktibhiḥ /
kāmanopanamadarthatāguṇādyastṛṇīkṛtasuparvaparvataḥ
dhūpitaṃ yadudarāntaraṃ ciraṃ mecakairagarusāradārubhiḥ /
jālajāladhṛtacandracandanakṣodamedurasamīraśītalam
kvāpi kāmaśaravṛttavartayo yaṃ mahāsurabhitailadīpikāḥ /
tenire vitimiraṃ smarasphuraddoḥpratāpanikarāṅkuraśriyaḥ
kuṅkumaiṇamadapaṅkalepitāḥ kṣalitāśca himavālukāmbubhiḥ /
rejuradhvatataśailajasrajo yasya mugdhamaṇikuṭṭimā bhuvaḥ
naiṣadhāṅgaparimardamedurāmodamāṛdavamanojñavarṇayā /
yadbhuvaḥ kvacana sūnaśayyayābhaji bhālatilakapragalbhatā
kvāpi yannikaṭaniṣkuṭasphuratkorakaprakarasaurabhormibhiḥ /
sāndramādriyata bhīmanandanānāsikāpuṭakuṭīkuṭumbitā
ṛddhasarvaṛtuvṛkṣavāṭikākīrakṛttasahakāraśīkaraiḥ /
yajjuṣaḥ sma kulamukhyamāśugaḥ prāṇavātamupadābhirañcati
kutracitkanakanirmitākhilaḥ kvāpi yo vimalaratnajaḥ kila /
kutracidracitacitraśālikaḥ kvāpi cāsthiravidhaindrajālikaḥ
citratattadanukāryavibhramādhāyyanekavidharūparūpakam /
vīkṣya yaṃ bahu dhuvañśiro jarāvātakī vidhirakalpi śilpirāṭ
bhittigarbhagṛhagopitairjanairyaḥ kṛtādbhutakathādikautukaḥ /
sūtrayantrajaviśiṣṭaceṣṭayāścaryasañjibahuśālabhañjikaḥ
tāmasīṣvapi tamīṣu bhittigai ratnaraśmibhiramandracandrikaḥ /
yastapepi jalayantrapātukāsāradūradhutatāpatandrikaḥ
yatra puṣpaśaraśāstrakārikāsārikādhyuṣitanāgadantikā /
bhīmajāniṣadhasārvabhaumayoḥ pratyavaikṣata rate kṛtākṛte
yatra mattakalaviṅkaśīlitāślīlakelipunaruktavattayoḥ /
kvāpi dṛṣṭibhiravāpi vāpikottaṃsahaṃsamithunasmarotsavaḥ
yatra vaiṇaravavaiṇavasvarairhuṃkṛtairupavanīpikālinām /
kaṅkaṇālikalahaiśca nṛtyatāṃ kubjitaṃ suratakūjitaṃ tayoḥ
sītkṛtānyaśṛṇutāṃ viśaṅkayoryatpratiṣṭhitaratismarārcayoḥ /
jālakairapavarāntare'pi tau tyājitaiḥ kapaṭakuḍyatāṃ niśi
kṛṣṇasāramṛgaśṛṅgabhaṅgurā svādurujjvalarasaikasāriṇī /
nāniśaṃ truṭati yanmukhe purā kinnarīvikaṭagītijhaṃkṛtiḥ
bhitticitralikhitākhilakramā yatra tasthuritihāsasaṃkathāḥ /
padmanandanasutāriraṃsutāmandasāhasahasanmanobhuvaḥ
puṣpakāṇḍajayaḍiṇḍimāyitaṃ yatragautamakalatrakāminaḥ /
pāradārikavilāsasāhasaṃ devabharturudaṭaṅki bhittiṣu
uccalatkalaravālikaitavādvaijayantavijayārjitā jagat /
yasya kīrtiravadāyati sma sā kārtikītithiniśīthinīsvasā
gaurabhānugurugehinīsmarodvṛttabhāvamitivṛttamāśritāḥ /
rejire yadajire'bhinītibhirnāṭikā bharatabhāratīsudhā
śaṃbhudāruvanasaṃbhujikriyāmādhavavrajavadhūvilāsayoḥ /
gumphitairuśanasā subhāṣitairyasya hāṭakaviṭaṅkamaṅkitam
ahni bhānubhuvi dāśadārikāṃ yaccaraḥ paricarantamujjagau /
kāladeśaviṣāyāsahātsmarādutsukaṃ śukapitāmahaṃ śukaḥ
nītameva karalabhyapāratāmapratīrya munayastaporṇavam /
apsaraḥkucaghaṭāvalambanātsthāyinā kvacana yatra citragāḥ
svāminā ca vahatā ca taṃ mayā sa smaraḥ suratavarjanājjitaḥ /
yo'yamīdṛgiti nṛtyate sma yatkekinā murajanisvanairghanaiḥ
yatra vīkṣya nalabhīmasaṃ bhave mahyato ratiratīśayorapi /
spardhayeva jayatorjayāya te kāmakāmaramaṇībabhūvatuḥ
tatra saudhasurabhūdhare tayorāvirāsuratha kāmakelayaḥ /
ye mahākavibhirapyavīkṣitāḥ pāṃsulābhirapi ye na śikṣitāḥ
pauruṣaṃ dadhati yoṣitā nale svāmini śritatadīyabhāvayā /
yūni śaiśavamatīrṇayā kiyatprāpi bhīmasutayā na sādhvasam
dūtyasaṃgatigataṃ yadātmanaḥ prāgaśiśravadiyaṃ priyaṃ giraḥ /
taṃ vicintya vinayavyayaṃ hriyā na sma veda karavāṇi kīdṛśam
yattayā sadasi naiṣādhaḥ svayaṃ prāgvṛtaḥ sapadi vītalajjayā /
tannijaṃ manasikṛtya cāpalaṃ sā śaśāka na vilokituṃ nalam
āsane maṇimarīcimāṃsale yāṃ diśaṃ sa parirabhya tasthivān /
tāmasūyitavatīva māninī na vyalokayadiyaṃ manāgapi
hrīsarannijanimajjanocitaṃ maulidūranamanaṃ dadhānayā /
dvāri citrayuvatiśriyā tayā bhartṛhūtiśatamaśrutīkṛtam
veśma patyuraviśanna sādhvasādveśitāpi śayanaṃ na sā'bhajat /
bhājitāpi savidhaṃ na sāsvapatsvāpitāpi na ca saṃmukhābhavat
kevalaṃ na khalu bhīmanandinī dūramatrapata naiṣadhaṃ prati /
bhīmajāhṛdi jitaḥ striyā hriyā manmatho'pi niyataṃ sa lajjitaḥ
ātmanāpi haradārasundarī yatkimapyabhilalāṣa ceṣṭitum /
svāminā yadi tadarthamarthitā mudritastadanayā tadudyamaḥ
hrībharādvimukhayā tayā bhiyaṃ sañjitāmananurāgaśaṅkini /
sa svacetasi lulopa saṃsmarandūtyakālakalitaṃ tadāśayam
pārśvamāgami nijaṃ sahālibhistena pūrvamatha sā tayaikayā /
kvāpi tāmapi niyujya māyinā svātmamātrasacivāvaśeṣitā
saṃnidhāvapi nije niveśitāmālibhiḥ kusumaśastraśāstravit /
ānayadvyavadhimāniva priyāmaṅkapālivalayena saṃnidhim / १८.४ //
prāgacumbadalike hriyānatāṃ tāṃ kramāddaranatāṃ kapolayoḥ /
tena viśvasitamānasāṃ jhaṭityānane sa paricumbya siṣmiye
lajjayā prathamametya huṃkṛtaḥ sādhvasena balinātha tarjitaḥ /
kiṃciducchvasita eva taddhṛdi nyagbabhūva punararbhakaḥ smaraḥ
vallabhasya bhujayoḥ smarotsave ditsatoḥ prasabhamaṅkapālikām /
ekakaściramarodhi bālayā talpayantraṇanirantarālayā
hāracārimavilokane mṛṣākautukaṃ kimapi nāṭayannayam /
kaṇṭhamūlamadasīyamaspṛśatpāṇinopakucadhāvinā dhavaḥ
yattvayāsmi sadasi srajāñcitastanmayāpi bhavadarhaṇārhati /
ityudīrya nijahāramarpayannaspṛśatsa tadurojakorakau
nīvisīmni nihitaṃ sa nidrayā subhruvo niśi niṣiddhasaṃvidaḥ /
kampitaṃ śayamapāsa yannayaṃ dolanairjanitabodhayā'nayā
sa priyoruyugakañcukāṃśuke nyasya dṛṣṭimatha siṣmiye nṛpaḥ /
āvavāra tadathāmbarāñcalaiḥ sā nirāvṛtiriva trapāvṛtā
buddhimānvyadhita tāṃ kramādayaṃ kiṃciditthamapanītasādhvasām /
kiṃca tanmanasi cittajanmanā hrīranāmi dhanuṣā samaṃ manāk
siṣmiye hasati na sma tena sā prīṇitāpi parihāsabhāṣaṇaiḥ /
sve hi darśayati te pareṇa kānardhyadantakuruvindamālike
vīkṣya bhīmatanayāstanadvayaṃ magnahāramaṇimudrayāṅkitam /
soḍhakāntaparirambhagāḍhatā sānvamāyi sumukhī sakhījanaiḥ
yācate sma paridhāpikāḥ sakhīḥ sā svanīvinibiḍakriyāṃ yadā /
anvaminvata tadā vihasya tā vṛttamatra patipāṇicāpalam
kurvatī niculitaṃ hriyā kiyatsauhṛdādvivṛtasaurabhaṃ kiyat /
kuḍnalonmiṣitasūnasevinīṃ padminīṃ jayati sā sma padminī
nāvilokya nalamāsituṃ smaro hrīrna vīkṣitumadatta subhruvaḥ /
taddṛśaḥ patidiśācalannatha vrīḍitāḥ samakucanmuhuḥ pathaḥ
nā'nayā patiranāyi netrayorlakṣyatāmapi parokṣatāmapi /
vīkṣyate sa khalu yadvilokane tatra tatra nayate dadānayā
vāsare virahaniḥsahā niśāṃ kāntasaṅgasamayaṃ samaihata /
sā hriyā niśi punardinodayaṃ vāñchatisma patikelilajjitā
tatkaromi paramabhyupaiṣi yanmā hriyaṃ vraja bhiyaṃ parityaja /
ālivarga iva te'hamityamūṃ śaśvadāśvasanamūcivānnalaḥ
yena tanmadanavahninā sthitaṃ hrīmahauṣadhiniruddhaśaktinā /
siddhimadbhirudateji taiḥ punaḥ sa priyapriyavacobhimantraṇaiḥ
yadvidhūya dayitārpitaṃ karaṃ dordvayena pidadhe kucau dṛḍham /
pārśvagaṃ priyamapāsya sā hriyā taṃ hṛdisthitamivālilaṅga tat
anyadasmi bhavatīṃ na yācitā vāramekamadharaṃ dhayāmi te /
ityasisvadadupāṃśukākuvāksopamardahaṭhavṛttireva tam
pītatāvakamukhāsavo'dhunā bhṛtya eṣa nijakṛtyamarhati /
tatkaromi bhavadūrumityasau tatra saṃnyadhita pāṇipallavam
cumbanādiṣu babhūva nāma kiṃ tadvṛthā bhiyamihāpi mā kṛthāḥ /
ityudīrya rasanāvalivyayaṃ nirmame mṛgadṛśo'yamādimam
astivāmyabharamastikautukaṃ sāstigharmajalamastivepathu /
astibhīti ratamastivāñchitaṃ prāpadastisukhamastipīḍanam / १८.६२ //
hrīstaveyamucitaiva yannavastāvake manasi matsamāgamaḥ /
tattu nistrapamajasrasaṃgamādvīḍamāvahati māmakaṃ manaḥ
ityupālabhata saṃbhujikriyārambhavighnaghanalajjitairjitām /
tāṃ tathā sa caturo'tha sā yathā traptumeva tamanu trapāmayāt
bāhuvaktrajaghanastanāṅghritadbandhagandharatasaṃgatānatīḥ /
icchurutsukajane dinesmite vīkṣite ti samaketi tena sā
prātarātmaśayanādviniryatīṃ saṃnirudhya yadasādhyamanyadā /
tanmukhārpaṇamukhaṃ sukhaṃ bhuvo jambhajitkṣitiśacīmacīkarat
nāyakasya śayanādaharmukhe nirgatā mudamudīkṣya subhruvām /
ātmanā nijanavasmarotsavasmāriṇīyamahṛṇīyata svayam
tāṃ mitho'bhidadhatīṃ sakhīṃ priyasyātmanaśca sa niśāviceṣṭitam /
pārśvagaḥ suravarātpidhāṃ dadhaddṛśyatāṃ śṛutakatho hasangataḥ
cakradāravirahekṣaṇakṣaṇe bibhyatī dhavahasāya sābhavat /
kvāpi vastuni vadatyanāgataṃ cittamudyadanimittavaikṛtam
cumbitaṃ na mukhamācakarṣa yatpatyurantaramṛtaṃ vavarṣa tat /
sā nunoda na bhujaṃ tadarpitaṃ tena tasya kimabhūnna tarpitam
nītayoḥ stanapidhānatāṃ tayā dātumāpa bhujayoḥ karaṃ paraṃ /
vītabāhuni tato hṛdaṃśuke kevale'pyatha sa tatkucadvaye
yācanānna dadatīṃ nakhakṣataṃ tāṃ vidhāya kathayā'nyacetasam /
vakṣasi nyasitumāttatatkaraḥ svaṃ vibhidya mumude sa tannakhaiḥ
sa prasahya hṛdayāpavārakaṃ hartumakṣamata subhruvo bahiḥ /
hrīmayaṃ tu na tadīyamāntaraṃ tadvinetumabhavatprabhuḥ prabhuḥ
sā smareṇa balinā'pyahāpitā hrīkṣame bhṛśamaśobhatābalā /
bhāti cāpi vasanaṃ vinā natu vrīḍadhairyaparivarjanairjanaḥ
āttha neti ratayācinaṃ na yanmāmato'numatavatyasi sphuṭam /
ityamuṃ tadabhilāpanotsukaṃ dhūnitena śirasā nirāsa sā
yā śirovidhutirāha neti te sā mayā na kimiyaṃ samākali /
tanniṣedhasamasaṃkhyatā vidhiṃ vyaktameva tava vakti vāñchitam
nāttha nāttha śṛṇvāni te na kiṃ tena vācamiti tāṃ nigadya saḥ /
sā sma dūtyagatamāha taṃ yathā tajjagāda mṛdubhistaduktibhiḥ
nīvisīmni nibiḍaṃ purā'ruṇatpāṇinā'tha śithilena tatkaram /
sā krameṇa nananeti vādinī vighnamācaradamuṣya kevalam
rūpaveṣavasanāṅgavāsanābhūṣaṇādiṣu pṛthagvidagdhatām /
sānyadivyayuvatibhramakṣamāṃ nityametya tamagānnavā navā
iṅgitena nijarāganīradhiṃ saṃvibhāvya caṭubhirguṇajñatām /
bhaktatāṃ ca paricaryayā'niśaṃ sādhikādhikavaśaṃ vyadhatta tam
svāṅgamarpayitumetya vāmatāṃ roṣitaṃ priyamathānunīya sā /
ātadīyahaṭhasaṃbubhukṣutāṃ nānvamanyata punastamarthinam
ādyasaṃgamasamādarāṇyadhādvallabhāya dadatī kathaṃcana /
aṅgakāni ghanamānavāmatāvrīḍalambhitadurāpatāni sā
patyurāgiriśamātaru kramātsvasya cāgirijamālataṃ vapuḥ /
tasya cārhamakhilaṃ pativratā krīḍati sma tapsā vidhāya sā
na sthalī na jaladhirna kānanaṃ nādribhūrna viṣāyo na viṣṭapam /
krīḍitā na saha yatra tena sā sā vidhaiva na yayā yayā na vā
namrayāṃśukavikarṣiṇi priye vaktravātahatadīptadīpayā /
bhartṛmaulimaṇidīpitāstayā vismayena kakubho nibhālitāḥ
kāntamūrdhni dadatī pidhitsayā tanmaṇeḥ śravaṇapūramutpalam /
rantumarcanamivācaratpuraḥ sā svavallabhatanormanobhuvaḥ
taṃ pidhāya muditātha pārśvayorvīkṣya dīpamubhayatra sā svayoḥ /
cittamāpa kutukādbhutatrapātaṅkasaṃkaṭaniveśitasmaram
ekakasya śamane paraṃ punarjāgrataṃ śamitamapyavekṣya tam /
jātavahnivarasaṃsmṛtiḥ śiraḥ sā vidhūya nimimīla kevalam
paśya bhīru na mayāpi dṛśyase yannimīlitavatī dṛśāvasi /
ityanena parihasya sā tamaḥ saṃvidhāya samabhoji lajjitā
cumbyase'yamayamaṅkyase nakhaiḥ śliṣyaseyamayamarpyase hṛdi /
no punarna karavāṇi te giraṃ huṃ tyaja tyaja tavāsmi kiṃkarā
ityalīkaratakātarā priyaṃ vipralabhya surate hriyaṃ ca sā /
cumbanādi vitatāra māyinī kiṃ vidagdhamanasāmagocaraḥ
svepsitodgamitamātraluptayā dīpikācapalayā tamoghane /
nirviśaṅkaratajanmatanmukhākūtadarśanasukhānyabhuṅkta saḥ
yadbhruvau kuṭilite tayā rate manmathena tadanāmi kārmukam /
yattu huṃhumiti sā tadā vyadhāttatsmarasya śaramuktihuṃkṛtam
īkṣitopadiśatīva nartituṃ tatkṣaṇoditamudaṃ manobhuvam /
kāntadantaparipīḍitādharā pāṇidhūnanamiyaṃ vitanvatī
sā śaśāka parirambhadāyinī gāhituṃ bṛhaduraḥ priyasya na /
cakṣame ca sa na bhaṅgurabhruvastuṅgapīnakucadūratāṃ gatam
bāhuvalliparirambhamaṇḍalī yā parasparamapīḍayattayoḥ /
āsta hemanalinīmṛṇālajaḥ pāśa eva hṛdayeśayasya saḥ
vallabhena parirambhapīḍitau preyasīhṛdi kucāvavāpatuḥ /
kelatīmadanayorupāśraye tatra vṛttamilitopadhānatām
bhīmajoruyugalaṃ nalāṛpitaiḥ pāṇijasya mṛdubhiḥ padairbabhau /
tatpraśasti ratikāmayorjayastambhayugmamiva śātakumbhajam
bahvamāni vidhināpi tāvakaṃ nābhimūruyugamantarāṅgakam /
sa vyadhādadhikavarṇakairidaṃ kāñcanairyaditi tāṃ purāha saḥ
pīḍanaya mṛdunī vigāhya tau kāntapāṇinaline spṛhāvatī /
tatkucau kalaśapīnaniṣthurau hārahāsavihate vitenatuḥ
yau kuraṅgamadakuṅkumāñcitau nīlalohitarucau badhūkucau /
sa priyorasi tayoḥ svayaṃbhuvorācacāra nakhakiṃśukārcanam
ambudheḥ kiyadanutthitaṃ vidhuṃ svānubimbamilitaṃ vyaḍambayat /
cumbadambujamukhīmukhaṃ tadā naiṣadhasya vadanendumaṇḍalam
pūgabhāgabahutākaṣāyitairvāsitairudayabhāskareṇa tau /
cakraturnidhuvane'dharāmṛtaistatra sādhumadhupānavibhramam
āha nāthavadanasya cumbataḥ sā sma śītakaratāmanakṣaram /
sītkṛtāni sudatī vitanvatī sattvadattapṛthuvepathustadā
cumbanāya kalitapriyākucaṃ vīrasenasutavaktramaṇḍalam /
prāpa bhartumamṛtaiḥ sudhāṃśunā saktahāṭakaghaṭena mittratām
vīkṣya vīkṣya punaraikṣi sā mudā paryarambhi parirabhya cāsakṛt /
cumbitā punaracumbi cādarāttṛptirāpi na kathaṃcanāpi ca
chinnamapyatanu hāramaṇḍalaṃ mugdhayā suratalāsyakelibhiḥ /
na vyatarki sudṛśā cirādapi svedabindukitavakṣasā hṛdi
yattadīyahṛdi hāramauktikairāsi tatra guṇa eva kāraṇam /
anyathā kathamamutra vartituṃ tairaśāki na tadā guṇacyutaiḥ
ekavṛttirapi mauktikāvaliśchinnahāravitatau tadā tayoḥ /
chāyayā'nyahṛdaye vibhūṣaṇaṃ śrāntivāribharabhāvite'bhavat
vāmapādatalaluptamanmathaśrīmadena mukhavīkṣiṇāniśam /
bhujyamānanavayauvanāmunā pārasīmani cacāra sā mudām
āntarānapi tadaṅgasaṃgamaistarpitānavayavānamanyata /
netrayoramṛtasārapāraṇāṃ tadvilokanamacintayannalaḥ
bhūṣaṇairatuṣadāśritaiḥ priyāṃ prāgatha vyaṣadadeṣa bhāvayan /
tairabhāvi kiyadaṅgadarśane yatpidhānamayavighnakāribhiḥ
yojanāni parirambhaṇe'ntaraṃ romaharṣajamapi sma bodhataḥ /
tau nimeṣamapi vīkṣaṇe mitho vatsaravyavadhimadhyagacchatām
vīkṣya bhāvamadhigantumutsukāṃ pūrvamacchamaṇikuṭṭime mṛdum /
ko'yamityuditasaṃbhramīkṛtāṃ svānubimbamadadarśataiṣa tām
tatkṣaṇāvahitabhāvabhāvitadvādaśātmasitadīdhitisthitiḥ /
svāṃ priyāmabhimatakṣaṇodayāṃ bhāvalābhalaghutāṃ nunoda saḥ
svena bhāvajanane sa tu priyāṃ bāhumūlakucanābhicumbanaiḥ /
nirmame ratarahaḥsamāpanāśarmasārasamasaṃvibhāginīm
viślathairavayavairnimīlayā lomabhirdrutamitairvinidratām /
sūcitaṃ śvasitasītkṛtaiśca tau bhāvamakramakamadhyagacchatām
āsta bhāvamadhigacchatostayoḥ saṃmadeṣu karajakṣatārpaṇā /
phāṇiteṣu maricāvacūrṇanā sā sphuṭaṃ kaṭurapi spṛhāvahā
ardhamīlitavilolatārake sā dṛśau nidhuvanaklamālasā /
yanmuhūrtamavahanna tatpunastṛptirāsta dayitasya paśyataḥ
tatklamastamadidīkṣata kṣaṇaṃ tālavṛntacalanāya nāyakam /
tadvidhā hi bhavadaivataṃ priyā vedhaso'pi vidadhāi cāpalam
svedabindukitanāsikāśikhaṃ tanmukhaṃ sukhayati sma naiṣadham /
proṣitādharaśayāluyāvakaṃ sāmiluptapulakaṃ kapolayoḥ
hrīṇameva pṛthu sasmaraṃ kiyatklāntameva bahunirvṛtaṃ manāk /
kāntacetasi tadīyamānanaṃ tattadālabhata lakṣamādarāt
svedavāriparipūritaṃ priyāromakūpanivahaṃ yathāyathā /
naiṣadhasya dṛgapāttathātathā citramāpadapatṛṣṇatāṃ na sā
vītamālyakacahastasaṃyamavyastahastayugayā sphuṭīkṛtam /
bāhumūlamanayā tadujjvalaṃ vīkṣña saukhyajaladhau mamajja saḥ
vīkṣya patyuradharaṃ kṛśodarī bandhujīvamiva bhṛṅgasaṃgatam /
mañjulaṃ nayanakajjalairnijaiḥ saṃvarītumaśakatsmitaṃ na sā
tāṃ vilokya vimukhaśritasmitāṃ pṛcchato hasitahetumīśituḥ /
hrīmatī vyataraduttaraṃ vadhūḥ pāṇipaṅkaruhi darpaṇārpaṇām
lākṣayātmacaraṇasya cumbanāccārubhālamavalokya tanmukham /
sā hriyā natanatānanā'smaraccheṣarāgamuditaṃ patiṃ niśaḥ
svedabhāji hṛdaye'nubimbitaṃ vīkṣya mūrtamiva hṛdgataṃ priyam /
nirmame dhutarataśramaṃ nijairhrīnatātimṛdunāsikānilaiḥ
sūnanāyakanideśavibhramairapratītacaravedanodayam /
dandataṃśamadhare'dhigāmukā sāspṛśanmṛdu camaccakāra ca
vīkṣya vīkṣya karajasya vibhramaṃ preyasārjitamurojayoriyam /
kāntamaikṣata hasaspṛśaṃ kiyatkopakuñcitavilocanāñcalā
roṣarūṣitamukhīmiva priyāṃ vīkṣya bhītidarakampitākṣarām /
tāṃ jagāda sa na vedmi tanvi taṃ kaścakāra tava koparopaṇām
roṣakuṅkumavilepanānmanāṅganvavāci kṛśatanvavāci te /
bhūdayuktasamayaiva rañjanāmānane vidhubidheyamānane
kṣipramasya tu rujā nakhādijāstāvakīramṛtasīkaraṃ kirat /
etadarthamidamarthitaṃ mayā kaṇṭhacumbi maṇidāma kāmadam
svāparādhamalupatpayodhare matkaraḥ suradhanuṣkarastava /
sevayā vyajanacālanābhuvā bhūya eva caraṇau karotu vā
ānanasya mama cedanaucitī nirdayaṃ daśanadaṃśadāyinaḥ /
śodhyate sudati vairamasya tatkiṃ tvayā vada vidaśya nādharam
dīpalopamaphalaṃ vyadhatta yastvatpaṭāhṛtiṣu macchikhāmaṇiḥ /
no tadāgasi paraṃ samarthanā so'yamastu padapātukastava
itthamuktimupahṛtya komalāṃ talpacumbicikuraścakāra saḥ /
ātmamaulimaṇikāntibhaṅginīṃ tatpadāruṇasarojasaṅginīm
tatpadākhilanakhānubimbanaiḥ svaiḥ sametya samatāmiyāya saḥ /
rudrabhūmavijigīṣayā ratisvāminopadaśamūrtitābhṛtā
ākhyataiṣa kuru kopalopanaṃ paśya naśyati kṛśā madharniśā /
etameva tu niśāntare varaṃ roṣaśeṣamanurotsyasi kṣaṇam
sātha nāthamanayatkṛtārthatāṃ pāṇigopitanijāṅghripaṅkajā /
tatpraṇāmadhutamānamānanaṃ smerameva sudatī vitanvatī
tau mitho ratirasāyanātpunaḥ saṃbubhukṣumanasau babhūvatuḥ /
cakṣame natu tayormanorathaṃ durjanī rajaniralpajīvanā
svapnumāptaśayanīyayostayoḥ svairamākhyata vacaḥ priyāṃ priyaḥ /
utsavairadharadānapānajaiḥ sāntarāyapadamantarāntarā
devadūtyamupagamya nirdayaṃ dharmabhītikṛtatādṛśāgasaḥ /
astu seyamaparādhamārjanā jīvitāvadhi nalasya vaśyatā
sa kṣāṇaḥ sumukhi yattvadīkṣaṇaṃ taccarājyamuru yena rajyasi /
tannalasya sudhayābhiṣecanaṃ yattvadaṅgaparirambhavibhramaḥ
śarma kiṃ hṛdi hareḥ priyārpaṇaṃ kiṃ śivārdhaghaṭane śivasya vā /
kāmaye tava maheṣu tanvi taṃ nanvayaṃ saridudanvadanvayam
dhīyatāṃ mayi dṛḍhā mameti dhīrvaktumevamavakāśa eva kaḥ /
yadvidhūya tṛṇavaddivaspatiṃ krītavatyasi dayāpaṇena mām
śṛṇvatā nibhṛtamālibhirbhavadvāgvilāsamasakṛnmayā kila /
mogharāghavavivarjyajānakīśrāviṇī bhayacalāsi vīkṣitā
chuptapatravinimīlitātkṣupātkacchapasya dhṛtacāpalātpalāt /
tvatsakhīṣu saraṭācchirodhutaḥ svaṃ bhiyo'bhidadhatīṣu vaibhavam
tvaṃ madīyavirahānmayā nijāṃ bhītimīritavatī rahaḥśrutā /
nojjhitāsmi bhavatīṃ tadityayaṃ vyāharadvaramasatyakātaraḥ
saṃgamayya virahe'smi jīvikā yaiva vāmatha ratāya tatkṣaṇam /
hanta dattha iti ruṣṭayāvayornidrayā'dya kimu nopasadyate
īdṛśaṃ nigadati priye dṛśaṃ saṃmadātkiyadiyaṃ nyamīlayat /
prātarālapati kokile kalaṃ jāgarādiva niśaḥ kumudvatī
miśritoru militādharaṃ mithaḥ svapnavīkṣitaparasparakriyam /
tau tato'nu parirambhasaṃpuṭaiḥ pīḍanāṃ vidadhatau nidadratuḥ
tadyātāyātaraṃhacchalakalitarataśrāntiniśvāsadhārājasravyāmiśrabhāvasphuṭakathitamithaḥprāṇabhedavyudāsam /
bālāvakṣojapatrāṅkurakarimakarīṃ mudritorvīndravakṣaścihnākhyātaikabhāvobhayahṛdayamayāddvandvamānandanidrām
śrīharṣaṃ kavirājarājimukuṭālaṃkārahīraḥ sutaṃ śrīhīraḥ suṣuve jitendriyacayaṃ māmalladevī ca yam /
yāto'smiñśivaśaktisiddhibhaginīsaubhrātrabhavye mahākāvye tasya kṛtau nalīyacarite sargo'yamaṣṭādaśaḥ
Original text: naiṣadhīyacaritam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0