Naishadhiya Charita · Chapter p20
vṛtaḥ pratasthe sa rathairatho rathī gṛhānvidarbhādhipaterdharādhipaḥ /
purodhasaṃ gautamamātmavittamaṃ dvidhā puraskṛtya gṛhītamaṅgalaḥ
vibhūṣaṇāṃśupratibimbitaiḥ sphuṭaṃ bhṛśāvadātaiḥ svanivāsibhirguṇaiḥ /
mṛgekṣaṇānāṃ samupāsi cāmarairvidhūyamānaiḥ sa vidhuprabhaiḥ prabhuḥ
parārdhyaveṣābharaṇaiḥ puraḥsaraiḥ samaṃ jihāne niṣadhāvanībhuji /
dadhe sunāsīrapadābhidheyatāṃ sa rūḍhimātrādyadi vṛtraśātravaḥ
nalasya nāsīrasṛjāṃ mahībhujāṃ kirīṭaratnaiḥ punaruktadīpayā /
adīpi rātrau varayātrayā tayā camūrajomiśratamisrasaṃpadā
vidarbharājaḥ kṣitipānanukṣaṇaṃ śubhakṣaṇāsannataratvasatvaraḥ /
dideśa dūtānpathi yānyathottaraṃ camūmamuṣyopacikāya taccayaḥ
haridvipadvīpibhirāṃśukairnabhonabhasvadādhmāpanapīnitairabhūt /
tarasvadaśvadhvajinīdhvajairvanaṃ vicitracīnāmbaravallivellivellitam
bhuvāhvayantīṃ nijatoraṇasrajā gajālikarṇānilakhelayā tataḥ /
dadarśa dūtīmiva bhīmajanmanah sa tatpratīhāramahīṃ mahīpatiḥ
ślathairdalaiḥ stambhayugasya rambhayoścakāsti caṇḍātakamaṇḍitā sma sā /
priyāsakhīvāsya manaḥsthitisphuratsukhāgatapraśnitatūryaniḥsvanā
vinetṛbhartṛdvayabhītidāntayoḥ parasparasmādanavāptavaiśasaḥ /
ajāyata dvāri narendrasenayoḥ samāgamaḥ sphāramukhāravodgamaḥ
nirdiśya bandhūnita ityudīritaṃ damena gatvārdhapathe kṛtārhaṇam /
vinītamā dvārata eva padgatāṃ gataṃ tamaikṣiṣṭa mudā vidarbharāṭ
athāyamutthāya visārya doryugaṃ mudā pratīyeṣa tamātmajanmanaḥ /
surasravantyā iva pātramāgataṃ bhṛtābhitovīcigatiḥ saritpatiḥ
yathāvadasmai puruṣottamāya tāṃ sa sādhulakṣmīṃ bahuvāhinīśvaraḥ /
śivāmatha svasya śivāya nandanāṃ dade patiḥ sarvavide mahībhṛtām
asisvadadyanmadhuparkamarpitaṃ sa tadvyadhāttarkamudarkadarśine /
yadeṣa pāsyanmadhu bhīmajādharaṃ miṣeṇa puṇyāhavidhiṃ tadākṛta
varasya pāṇiḥ paradhātakautukī vadhūkaraḥ paṅkajakāntitaskaraḥ /
surājñi tau tatra vidarbhamaṇḍale tato nibaddhau kimu karkaśaiḥ kuśaiḥ
vidarbhajāyāḥ karavārijena yannalasya pāṇerupari sthitaṃ kila /
viśaṅkya sūtraṃ puruṣāyitasya tadbhaviṣyato'smāyi tadā tadālibhiḥ
sakhā yadasmai kila bhīmasaṃjñayā sa yakṣasakhyādhigataṃ dadau bhavaḥ /
dadau tadeṣa śvaśuraḥ surocitaṃ nalāya cintāmaṇidāma kāmadam
bahordurāpasya varāya vastunaścitasya dātuṃ pratibimbakaitavāt /
babhautarāmantaravasthitaṃ dadhadyadarthamabhyarthitadeyamarthine
asiṃ bhavānyāḥ kṣatakāsarāsuraṃ varāya bhīmaḥ sma dadāti bhāsuram /
dade hi tasmai dhavanāmadhāriṇe sa śaṃbhusaṃbhoganimagnayānayā
adhāri yaḥ prāṅnahiṣāsuradviṣā kṛpāṇamasmai tamadatta kūkudaḥ /
ahāyi tasyā hi dhavārdhamajjinā sa dakṣiṇārdhena parāṅgadāraṇaḥ
uvāha yaḥ sāndratarāṅgakānanaḥ svaśauryasūryodayaparvatavratam/
sanirjharaḥ śāṇanadhautadhārayā samūḍhasaṃdhyaḥ kṣataśatrujāsṛjā
yamena jihvā prahiteva yā nijā tamātmajāṃ yācitumarthinā bhṛśam /
sa tāṃ dade'smai parivāraśobhinīṃ karagrahārhāmasiputrikāmapi
yadaṅgabhūmī babhatuḥ svayoṣitāmurojapattrāvalinetrakajjale /
raṇasthalasthaṇḍilaśāyitāvratairgṛhītadīkṣairiva dakṣiṇīkṛte
puraiva tasminsamadeśi tatsutābhikena yaḥ sauhṛdanāṭināgninā /
nalāya viśrāṇayati sma taṃ rathaṃ nṛpaḥ sulaṅghyādrisamudrakāpatham
prasūtavattā nalakūbarānvayaprakāśitāsyāpi mahārathasya yat /
kuberadṛṣṭāntabalena puṣpakaprakṛṣṭataitasya tato'numīyate
mahendramuccaiḥśravasā pratārya yannijena patyā'kṛta sindhuranvitam /
sa taddade'smai hayaratnamarpitaṃ purā'nubandhuṃ varuṇena bandhutām
javādavārīkṛtadūradṛkpathastathākṣiyugmāya dade mudaṃ na yaḥ /
dadaddidṛkṣādaradāsatāṃ yathā tayaiva tatpāṃsulakaṇṭhanālatām
divaspaterādaradarśinādarādaḍhauki yastaṃ prati viśvakarmaṇā /
tamekamāṇikyamayaṃ mahonnataṃ patadgrahaṃ grāhitavānnalena saḥ
nalena tāmbūlavilāsitojjhitairmukhasya yaḥ pūgakaṇairbhṛto na vā /
iti vyaveci svamayūkhamaṇḍalādudañcaduccāruṇacāruṇaścirāt
mayena bhīmaṃ bhagavantamarcatā nṛpeti pūjā prabhunāmni yā kṛtā /
adatta bhīmo'pi sa naiṣadhāya tāṃ harinmaṇerbhojanabhājanam mahat
chade sadaiva cchavimasya bibhratāṃ na kekināṃ sarpaviṣaṃ visarpati /
na nīlakaṇṭhatvamadhāsyadatra cet sa kālakūṭaṃ bhagavānabhokṣyata
virādhya durvāsasamaskhaladdivaḥ srajaṃ tyajannasya kimindrasindhuraḥ /
adatta tasmai sa madacchalātsadā yamabhramātaṅgatayaiva varṣukam
madānmadagre bhavatāthavā bhiyā paraṃ digantādapi yāta jīvata /
iti sma yo dikkariṇaḥ svakarṇayorvinaiva varṇasrajamāgatairgataiḥ
babhāra bījaṃ nijakīrtaye radau dviṣāmakīrtyai khalu dānavipluṣaḥ /
śravaḥśramaiḥ kumbhakucāṃ śiraḥśriyaṃ mude madasvedavatīmupāsta yaḥ
na tena vāheṣu vivāhadakṣiṇīkṛteṣu saṃkhyānubhave'bhavatkṣamaḥ /
na śātakumbheṣu na mattakumbhiṣu prayatnavānko'pi na ratnarāśiṣu
karagrahe vāmyamadhatta yastayoḥ prasādya bhaimyānu ca dakṣiṇīkṛtaḥ /
kṛtaḥ puraskṛtya tato nalena sa pradakṣiṇastatkṣaṇamāśuśukṣaṇiḥ
sthirā tvamaśmeva bhaveti mantravāganeśadāśāsya kimāśu tāṃ hriyā /
śilā caletpreraṇayā nṛṇāmapi sthitestu nācāli biḍaujasāpi sā
priyāṃśukagranthinibaddhavāsasaṃ tadā purodhā vidadhe vidarbhajām /
jagāda vicchidya paṭaṃ prayāsyato nalādaviśvāsamivaiṣa viśvavit
dhruvāvalokāya tadunmukhabhuvā nirdiśya patyābhidadhe vidarbhajā /
kimasya na syādaṇimākṣisākṣikastathāpi tathyo mahimāgamoditaḥ
dhavena sādarśi vadhūrarundhatīṃ satīmimāṃ paśya gatāmivāṇutām /
kṛtasya pūrvaṃ hṛdi bhūpateḥ kṛte tṛṇīkṛtasvargapaterjanāditi
prasūnatā tatkarapallavasthitairuḍucchavirvyomavihāribhiḥ pathi /
mukhe'marāṇāmanale radāvalerabhāji lājairanayojjhitairdyutiḥ
tayā pratīṣṭāhutidhūmapaddhatirgatā kapole mṛganābhiśobhitām /
yayau dṛśorañjanatāṃ śrutau śritā tamālalīlāmalike'lakāyitā
apahnutaḥ svedabharaḥ kare tayostrapājuṣordānajalairmilanmuhuḥ /
dṛśorapi prasrutamasru sāttvikaṃ ghanaiḥ samādhīyata dhūmalaṅghanaiḥ
bahūni bhīmasya vasūni dakṣiṇāṃ prayacchataḥ sattvamavekṣya tatkṣaṇam /
janeṣu romāñcamiteṣu miśratāṃ yayustayoḥ kaṇṭakakuḍmalaśriyaḥ
babhūva na stambhavijitvarī tayoḥ śrutikriyārambhaparamparātvarā /
na kampasaṃpattimalumpadagrataḥ sthito'pi vahniḥ samidhā samedhitaḥ
damasvasuḥ pāṇimamuṣya gṛhṇataḥ purodhasā saṃvidadhetarāṃ vidheḥ /
maharṣiṇevāṅgirasena sāṅgatā pulomajāmudvahataḥ śatakratoḥ
sakautukāgāramagātpuraṃdhribhiḥ sahasrarandhrīkṛtamīkṣituṃ tataḥ /
adhātsahasrākṣatanutramitratāmadhiṣṭhitaṃ yatkhalu jiṣṇunāmunā
tathāśanāya niraśeṣi no hriyā na samyagāloki parasparakriyā /
vimuktasaṃbhogamaśāyi saspṛhaṃ vareṇa vadhvā ca yathāvidhi tryaham
kaṭākṣaṇājjanyajanairnijaprajāḥ kvacitparīhārasamacīkarttarām /
dharāpsarobhirvarayātrayāgatānabhojayadbhojakulāṅkuraḥ kvacit
sa kaṃcidūce racayantu temanopahāramatrāṅgaruceryathocitam /
pipāsataḥ kāścana sarvatomukhaṃ tavārpayantāmapi kāmamodanam
mukhena tetropaviśatvasāviti prayācya sṛṣṭānumatiṃ khalāhasat /
varāṅgabhāgaḥ svamukhaṃ mato'dhunā sa hi sphuṭaṃ yena kilopaviśyate
yuvāmime me stritame itīriṇau gale tathoktā nijagucchamekikā /
na bhāsyadastucchagalo vadanniti nyadhatta janyasya tataḥ parākṛṣat
nalāya vālavyajanaṃ vidhunvatī damasya dāsyā nibhṛtaṃ pade'rpitāt /
ahāsi lokaiḥ saraṭātpaṭojjhinī bhayena jaṅghāyatilaṅghiraṃhasaḥ
puraḥsthalāṅgūlamadātkhalā vṛsīmupāviśattatra ṛjurvaradvijaḥ /
punastadutthāpya nijāmatervadā'hasacca paścātkṛtapucchatatpradā
svayaṃ kathābhirvarapakṣasubhruvaḥ sthirīkṛtāyāḥ padayugmamantarā /
pareṇa paścānnibhṛtaṃ nyadhāpayaddadarśa cādarśatalaṃ hasankhalu
athopacāroddhuracārulocanā vilāsanirvāsitadhairyasaṃpadaḥ /
smarasya śilpaṃ varavargavikriyā vilokakaṃ lokamahāsayanmuhuḥ
tirovaladvaktrasarojanālayā smite smitaṃ yatkhalu yūni bālayā /
tayā tadīye hṛdaye nikhāya tadvyadhīyatāsaṃmukhalakṣyavedhitā
kṛtaṃ yadanyatkaraṇocitatyajā didṛkṣu cakṣuryadavāri bālayā /
hṛdastadīyasya tadeva kāmuke jagāda vārtāmakhilāṃ khaluṃ khalu
jalaṃ dadatyāḥ kalitānatermukhaṃ vyavasyatā sāhasikena cumbitam /
pade patadvāriṇi mandapāṇinā pratīkṣito'nyekṣaṇavañcanakṣaṇaḥ
yuvānamālokya vidagdhaśīlayā svapāṇipāthoruhanālanirmitaḥ /
ślatho'pi sakhyāṃ paridhiḥ kalānidhau dadhāvaho taṃ prati gāḍhabandhatām
natabhruvaḥ svacchanakhānubimbanacchalena ko'pi sphuṭakampakaṇṭakaḥ /
payo dadatyāścaraṇe bhṛśaṃ kṣataḥ smarasya bāṇaiḥ śaraṇe nyavikṣata
mukhaṃ yadasmāyi vibhujya subhruvā hriyaṃ yadālambya natāsyamāsitam /
avādi vā yanmṛdu gadgadaṃ yuvā tadeva jagrāha tadāptilagnakam
vilokya yūnā vyajanaṃ vidhunvatīmavāptasattvena bhṛśaṃ prasiṣvade /
udastakaṇṭhena mṛṣoṣmanāṭinā vijitya lajjāṃ dadṛśe tadānanam
sa tatkucaspṛṣṭakaceṣṭidorlatācaladdalābhavyajanānilākulaḥ /
avāpa nānānalajālaśṛṅkhalānibaddhanīḍodbhavavibhramaṃ yuvā
avacchaṭā kāpi kaṭākṣaṇasya sā tathaiva bhaṅgī vacanasya kācana /
yathā yuvabhyāmanunāthane mithaḥ kṛśo'pi dūtasya na śeṣitaḥ śramaḥ
papau na ko'pi kṣamamāsyamelitaṃ jalasya gaṇḍūṣamudītasaṃmadaḥ /
cucumba tatra pratibimbitaṃ mukhaṃ puraḥ sphuratyāḥ smarakāṛmukabhruvaḥ
harinmaṇerbhojanabhājane'rpite gatāḥ prakopaṃ kila vārayātrikāḥ /
bhṛtaṃ na śākaiḥ pravitīrṇamasti vastviṣedamevaṃ hariteti bodhitāḥ
dhruvaṃ vinītaḥ smitapūrvavāgyuvā kimapyapṛcchanna vilokayanmukham /
sthitāṃ puraḥ sphāṭikakuṭṭime vadhūṃ tadaṅghriyugmāvanimadhyabaddhadṛk
amī lasadbāṣpamakhaṇḍitākhilaṃ viyuktamanyonyamamuktamāṛdavam /
rasottaraṃ gauramapīvaraṃ rasādabhuñjatāmodanamodanaṃ janāḥ
vayovaśastokavikasvarastanīṃ tirastiraścumbati sundare dṛśā /
svayaṃ kila srastamuraḥsthamambaraṃ gurustanī hrīṇatarā parādade
yadādihetuḥ surabhiḥ samudbhave bhavedyadājyaṃ surabhirdhruvaṃ tataḥ /
vadhūbhirebhyaḥ pravitīrya pāyasaṃ tadoghakulyātaṭasaikataṃ kṛtam
yadaṣyapītā vasudhālayaiḥ sudhā tadapyadaḥ svādu tato'numīyate /
api kratūṣarbudhadagdhagandhine spṛhāṃ yadasmai dadhate sudhāndhasaḥ
abodhi no hrīnibhṛtaṃ madiṅgitaṃ pratītya vā nādṛtavatyasāviti /
lunāti yūnaḥ sma dhiyaṃ kiyadgatā nivṛtya bālādaradarśaneṣuṇā
na rājikārāddhamabhoji tatra kairmukhena sītkārakṛtā dadhaddadhi /
dhutottamāṅgaiḥ kaṭubhāvapāṭavādakāṇḍakaṇḍūyitamūrdhatālubhiḥ
viyogidāhāya kaṭūbhavattviṣastuṣārabhānoriva khaṇḍamāhṛtam /
sitaṃ mṛdu prāgatha dāhadāyi tatkhalaḥ suhṛtpūrvamivāhitastataḥ
navau yuvānau nijabhāvagopināvabhūmiṣu prāgvihitabhramikramaḥ /
dṛśorvidhattaḥ sma yadṛcchayā kila tribhāgamanyonyamukhe punaḥ punaḥ
vyadhustamāṃ te mṛgamāṃsasādhitaṃ rasādaśitvā mṛdu temanaṃ manaḥ /
niśādhavotsaṅgakuraṅgajairadaḥ palaiḥ sapīyūṣajalaiḥ kimaśrapi
parasparākūtajadūtakṛtyayoranaṅgamārāddhumapi kṣaṇaṃ prati /
nimeṣaṇenaiva kiyaccirāyuṣā janeṣu yūnorudapādi nirṇayaḥ
aharniśā veti ratāya pṛcchati kramoṣṇaśītānnakarārpaṇādviṭe /
hriyā vidagdhā kila tanniṣedhinī nyadhatta saṃdhyāmadhure'dhare'ṅgulim
krameṇa kūraṃ spṛśatoṣmaṇaḥ padaṃ sitāṃ ca śītāṃ catureṇa vīkṣitā /
dadhau vidagdhāruṇite'dhare'ṅgulīmanaucitīcintanavismitā kila
kiyattyajannodanamānayankiyatkarasya papraccha gatāgatena yām /
ahaṃ kimeṣyāmi kimeṣyasīti sā vyadhatta namraṃ kila lajjayānanam
yathāmiṣe jagmuranāmiṣabhramaṃ nirāmiṣe cāmiṣamohamūhire /
tathā vidagdhaiḥ parikarmanirmitaṃ vicitramete parihasya bhojitāḥ
nakhena kṛtvādharasannibhāṃ nibhādyuvā mṛduvyañjanamāṃsaphālikām /
dadaṃśa dantaiḥ praśaśaṃsa tadrasaṃ vihasya paśyanpariveṣikādharam
anekasaṃyojanayā tathākṛternikṛtya niṣpiṣya ca tādṛgarjanāt /
amī kṛtākālikavastuvismayaṃ janā bahu vyañjanamabhyavāharan
pipāsurasmīti vibodhitā mukhaṃ nirīkṣya bālā suhitena vāriṇaḥ /
punaḥ kar kartumanā galantikāṃ hasātsakhīnāṃ sahasā nyavartata
yuvā samāditsuramatragaṃ ghṛtaṃ vilokya tatraiṇadṛśo'nubimbanam /
cakāra tannīviniveśinaṃ karaṃ babhūva tacca sphuṭakaṇṭakotkaram
pralehajasnehadhṛtānubimbanāṃ cucumba ko'pi śritabhojanacchalaḥ /
muhuḥ parispṛśya karāṅgulīmukhaistato nu raktaiḥ svamavāpitairmukham
arādhi yanmīnamṛgājapattrijaiḥ palairmṛdu svādu sugandhi temanam /
aśāki lokaiḥ kuta eva jemituṃ na tattu saṃkhyātumapi sma śakyate
kṛtārthanaścāṭubhiriṅgitaiḥ purā parāsi yaḥ kiṃcanakuñcitabhuvā /
kṣipanmukhe bhojanalīlayāṅgulīḥ punaḥ prasannānanayānvakampi saḥ
akāri nīhāranibhaṃ prabhañjanādadhūpi yaccāgurusāradārubhiḥ /
nipīya bhṛṅgārakasaṅgi tatra tairavarṇi vāri prativāramīdṛśam
tvayā vidhātaryadakāri cāmṛtaṃ kṛtaṃ ca yajjīvanamambu sādhu tat /
vṛthedamārambhi tu sarvatomukhastathocitaḥ kartuṃidaṃpibastava
sarojakośābhinayena pāṇinā sthite'pi kūre muhureva yācate /
sakhi tvamasmai vitara tvamityubhe mitho na vādāddadatuḥ kilaudanam
iyaṃ kiyaccārukuceti paśyate payaḥpradāyā hṛdayaṃ samāvṛtam /
dhruvaṃ manojñā vyataradyuduttaraṃ bhiṣeṇa bhṛṅgāradhṛte karadvayī
amībhirākaṇṭhamabhoji tadgṛhe tuṣāradhārāmṛditeva śarkarā /
hayadviṣadbaṣkayaṇīpayaḥsutaṃ sudhāhradātpaṅkamivoddhṛtaṃ dadhi
tadantarantaḥ suṣirasya bindubhiḥ karambitaṃ kalpayatā jagatkṛtā /
itastataḥ spaṣṭamacori māyinā nirīkṣya tṛṣṇācalajihvatābhṛtā
dadāsi me tanna ruceryadāspadaṃ na yatra rāgaḥ sitayāpi kiṃ tayā /
itīriṇe bimbaphalaṃ phalecchalādadāyi bimbādharayārucecca tat
samaṃ yayoriṅgitavānvayasyayostayorvihāyopahṛtapratīṅgitām /
akāri nākūtamavāri sā yayā vidagdhayā'rañji tayaiva bhāvavit
sakhīṃ prati smāha yuveṅgitekṣiṇī krameṇa te'yaṃ kṣamate na ditsutām /
viloma tadvyañjanamarpyate tvayā varaṃ kimasmai na nitāntamarthine
samāptilipyeva bhujikriyāvidherdalodaraṃ vartulayālayīkṛtam /
alaṃkṛtaṃ kṣīravaṭaistadaśnatāṃ rarāja pākārpitagairikaśriyā
cucumba norvīvalayorvaśīṃ paraṃ puro'dhipāri pratibimbitāṃ viṭaḥ /
punaḥpunaḥ pānakapānakaitavāccakāra taccumbanacuṃkṛtānyapi
ghanairamīṣāṃ pariveṣakairjanairavarṣi varṣopalagolakāvalī /
caladbhujābhūṣaṇaratnarociṣā dhṛtendracāpaiḥ śritacāndrasaurabhā
kiyadbahu vyañjanametadarpyate mameti tṛptervadatāṃ punaḥpunaḥ /
amūni saṃkhyātumasāvaḍhauki taiśchalena teṣāṃ kaṭhinīva bhūyasī
vidagdhabāleṅgitagupticāturī pravahlikotpāṭanapāṭave hṛdaḥ /
nijasya ṭīkāṃ prababandha kāmukaḥ spṛśadbhirākūtaśataistadaucitīm
ghṛtaplute bhojanabhājane puraḥ sphuratpuraṃdhripratibimbitākṛteḥ /
yuvā nidhāyorasi laḍḍukadvayaṃ nakhairlilekhātha mamarda nirdayam
vilokite rāgitareṇa sasmitaṃ hriyātha vaimukhyamite sakhījane /
tadālirānīya kuto'pi śārkarīṃ kare dadau tasya vihasya putrikām
nirīkṣya ramyāḥ pariveṣikā dhruvaṃ na bhuktamevaibhiravāptatṛptibhiḥ /
aśaknuvidbhirbahubhuktavattayā yadujjhitā vyañjanapuñjarāśayaḥ
pṛthakprakāreṅgitaśaṃsitāśayo yuvā yayodāsi tayāpi tāpitaḥ /
tato nirāśaḥ paribhāvayanparāmaye tayātoṣi saroṣāyaiva saḥ
payaḥ smitā maṇḍakamaṇḍanāmbarā vaṭānanenduḥ pṛthulaḍḍukastanī /
padaṃ rucerbhojyabhujāṃ bhujikriyā priyā babhūvojjvalakūrahāriṇī
ciraṃ yuvākūtaśataiḥ kṛtāṛthanaściraṃ saroṣeṅgitayā ca nirdhutaḥ /
sṛjankarakṣālanalīlayāñjalīnaseci kiṃcidvidhutāmbudhārayā
na ṣaḍvidhaḥ ṣiṅgajanasya bhojane tathā yathā yauvatavibhramodbhavaḥ /
apāraśṛṅgāramayaḥ samunmiṣanbhṛśaṃ rasastoṣamadhatta saptamaḥ
mukhe nidhāya kramukaṃ nalānugairathaujjhi parṇāliravekṣya vṛścikam /
damārpitāntarmukhavāsanirmitaṃ bhayāvilaiḥ svabhramahāsitākhilaiḥ
amīṣu tathyānṛtaratnajātayorvarāṭarāṭcārunitāntacāruṇoḥ /
svayaṃ gṛhāṇaikamihetyudīrya taddvayaṃ dadau śeṣajighṛkṣave hasan
iti dvikṛtvaḥ śucimṛṣṭabhojināṃ dināni teṣāṃ katicinmudā yayuḥ /
dviraṣṭasaṃvatsaravārasundarīparīṣṭibhistuṣṭimupeyuṣāṃ niśi
uvāsa vaidarbhagṛheṣu pañcaṣā niśāḥ kṛśāṅgīṃ pariṇīya tāṃ nalaḥ /
atha pratasthe niṣadhānsahānayā rathena vārṣṇeyagṛhītaraśminā
parasya na spraṣṭumimāmadhikriyā priyā śiśuḥ prāṃśurasāviti bruvan /
rathe sa bhaimīṃ svayamadhyarūruhanna tatkilāślikṣadimāṃ janekṣitaḥ
iti smaraḥ śīghramatiścakāra taṃ vadhūṃ ca romāñcabhareṇa karkaśau /
skhaliṣyati snigdhatanuḥ priyādiyaṃ mradīyasī pīḍanabhīrudoryugāt
tathā kimājanmanijāṅkavardhitāṃ prahitya putrīṃ pitarau viṣedatuḥ /
visṛjya tau taṃ duhituḥ patiṃ yathā vinītatālakṣaguṇībhavadguṇam
nijādanuvrajya sa maṇḍalāvadhernalaṃ nivṛttau caṭulāpatāṃ gataḥ /
taḍāgakallola ivānilaṃ taṭāddhṛtānatirvyāvavṛte varāṭarāṭ
pitātmanaḥ puṇyamanāpadaḥ kṣamā dhanaṃ manastuṣṭirathākhilaṃ nalaḥ /
ataḥ paraṃ putri na ko'pi te'hamityudasrureṣa vyasṛjannijaurasīm
priyaḥ priyaikācaraṇāccireṇa tāṃ pituḥ smarantīmacikitsadādhiṣu /
tathāsta tanmātṛviyogavāḍavaḥ sa tu priyapremamahāmbudhāvapi
asau mahībhṛdbahudhātumaṇḍitastayā nijopatyakayeva kāmapi /
bhuvā kuraṅgakṣaṇadanticārayorbabhāra śobhāṃ kṛtapādasevayā
tadekatānasya nṛpasya rakṣituṃ ciroḍhayā bhāvamivātmani śriyā /
vihāya sāpatnyamarañji bhīmajā samagratadvāñchitapūrtivṛttibhiḥ
masāramālāvalitoraṇāṃ puraṃ nijādviyogādiva lambitālakām /
dadarśa paśyāmiva naiṣadhaḥ priyāmathāśritodgrīvikamunnatairgṛhaiḥ
purīnirīkṣānyamanā manāgiti priyāya bhaimyā nibhṛtaṃ visarjitaḥ /
yayau kaṭākṣaḥ sahasā nivartinā tadīkṣaṇenārdhapathe samāgamam
atha nagaradhṛtairamātyaratnaiḥ pathi samiyāya sa jāyayābhirāmaḥ /
madhuriva kusumaśriyā sanāthaḥ kramamilitairalibhiḥ kutūhalotkaiḥ
kiyadapi kathayansvavṛttajātaṃ śravaṇakutūhalacañcaleṣu teṣu /
kiyadapi nijadeśavṛttamebhyaḥ śravaṇapathaṃ sa nayanpurīṃ viveśa
atha pathi pathi lājairātmano bāhuvallīmukulakulasakulyaiḥ pūjayantyo jayeti /
kṣitipatimupanemustaṃ dadhānā janānāmamṛtajalamṛṇālīsaukumāṛyaṃ kumāryaḥ
abhinavadamayantīkāntijālāvalokapravaṇapurapurandhrīvaktracandrānvayena /
nikhilanagarasaudhāṭṭāvalīcandraśālāḥkṣāṇamiva nijasaṃjñāṃsānvayāmanvabhūvan
niṣadhanṛpamukhenduśrīsudhāṃ saudhavātāyanavivaragaraśmiśreṇinālopanītām /
papurasamapipāsāpāṃsulatvotparāgāṇyakhilapurapurandhrīnetranīlotpalāni
avanipatipathāṭṭastraiṇapāṇipravālaskhalitasurabhilājavyājabhājaḥpratīcchan /
upari kusumavṛṣṭīreṣa vaimānikānāmabhinavakṛtabhaimīsaudhabhūmiṃ viveśa
iti pariṇayamitthaṃ yānamekatra yāne daracakitakaṭākṣaprekṣaṇaṃ cānayostat /
divi diviṣadadhīśāḥkautukenāvalokya praṇidadhurivagantuṃ nākamānandasāndrāḥ
śrīharṣaṃ kavirājarājimukuṭālaṃkārahīraḥ sutaṃ śrīhīraḥ suṣuve jitendriyacayaṃ māmalladevī ca yam /
kāśmīrairmahite caturdaśatayīṃ vidyāṃ vidadbhirmahākāvye tadbhuvi naiṣadhīyacarite sargo'gamatṣoḍaśaḥ
Original text: naiṣadhīyacaritam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0