Naishadhiya Charita · Chapter p16
yāvadāgamayate'tha narendrānsa svayaṃvaramahāya mahīndraḥ /
tāvadeva ṛṣirindradidṛkṣurnāradastridaśadhāma jagāma
nātra citramanu taṃ prayayau yatparvataḥ sa khalu tasya sapakṣaḥ /
nāradastu jagato gururuccairvismayāya gaganaṃ vilalaṅghe
gacchatā pathi vinaiva vimānaṃ vyoma tena muninā vijagāhe /
sādhane hi niyamo'nyajanānāṃ yogināṃ tu tapasākhilasiddhiḥ
khaṇḍitendrabhavanādyabhimānāllaṅghate sma munireṣa vimānān /
arthito'pyatithitāmanumene naiva tatpatibhiraṅghrivinamraiḥ
tasya tāpanabhiyā tapanaḥ svaṃ tāvadeva samakocayadarciḥ /
yāvadeva divasena śaśīva drāgatapyata na tanmahasaiva
paryabhūddinamaṇirdvijarājaṃ yatkarairahaha tena tadā tam /
paryabhūtkhalu karairdvijarājaḥ karma kaḥ svakṛtamatra na bhuṅkte
viṣṭaraṃ taṭakuśālibhiradbhiḥ pādyamardhyamatha kaccharuhābhiḥ /
padmavṛndamadhubhirmadhuparkaṃ svargasindhuraditātithaye'smai
sa vyatītya viyadantaragādhaṃ nākanāyakaniketanamāpa /
saṃpratīrya bhavasindhumanādiṃ brahma śarmabharacāru yatīva
arcanābhirucitoccatarābhiścāru taṃ sadakṛtātithimindraḥ /
yāvadarhakaraṇaṃ kila sādhoḥ pratyavāyadhutaye na guṇāya
nāmadheyasamatāsakhamadreradribhinmunimathādriyata drāk /
parvato'pi labhatāṃ kathamarcāṃ na dvijaḥ savibudhaprabhulambhī
tadbhujādativitīrṇasaparyāddyudrumānapi viveda munīndraḥ /
svaḥsahasthitisuśikṣitayā tāndānapāramitayaiva vadānyāt
mudritānyajanasaṃkathanaḥ sannāradaṃ balaripuḥ samavādīt /
ākaraḥ svaparabhūrikathānāṃ prāyaśo hi suhṛdoḥ sahavāsaḥ
taṃ kathānukathanaprasṛtāyāṃ dūramālapanakautukitāyām /
bhūbhṛtāṃ ciramanāgatihetuṃ jñātumicchuravadacchatamanyuḥ
prāgiva prasuvate nṛpavaṃśāḥ kiṃ nu saṃprati na vīrakarīrān /
ye parapraharaṇaiḥ pariṇāme vikṣatāḥ kṣititale nipatanti
pārthivaṃ hi nijamājiṣu vīrā dūramūrdhvagamanasya virodhi /
gauravādvapurapāsya bhajante matkṛtāmatithigauravaṛddhim
sābhiśāpamiva nātithayaste māṃ yadadya bhagavannupayanti /
tena na śriyamimāṃ bahu manye svodaraikabhṛtikāṛyakadaryām
pūrvapuṇyavibhavavyayalabdhāḥ śrībharā vipada eva vimṛṣṭāḥ /
pātrapāṇikamalārpaṇamāsāṃ tāsu śāntikavidhirvidhidṛṣṭaḥ
tadvimṛjya mama saṃśayaśilpi sphītamatra viṣāye sahasāgham /
bhūyatāṃ bhagavataḥ śrutisārairadyavāgbhiraghamarṣaṇaṛgbhiḥ
ityudīrya maghavā vinayardhiṃ vardhayannavahitatvabhareṇa /
cakṣuṣāṃ daśaśatīmanimeṣāṃ tasthivānmunimukhe praṇidhāya
vīkṣya tasya vinaye paripākaṃ pākaśāsanapadaṃ spṛśato'pi /
nāradaḥ pramadagadgadayoktyā vismitaḥ smitapuraḥsaramūce
bhikṣitā śatamakhī sukṛtaṃ yattatpariśramavidaḥ svavibhūtau /
tatphale yadi paraṃ tava helā kleśalabdhamadhikādaradaṃ tu
saṃpadastavagirāmapi dūrā yanna nāma vinayaṃ vinayante /
śraddadhāti ka iveha na sākṣādāha cedanubhavaḥ paramāptaḥ
śrībharānatithisātkaravāṇi svopabhogaparatā na hiteti /
paśyato bahirivāntarapīyaṃ dṛṣṭisṛṣṭiradhikā tava kāpi
āḥ svabhāvamadhurairanubhāvaistāvakairatitarāṃ taralāḥ smaḥ /
dyāṃ praśādhi galitāvadhikālaṃ sādhu sādhu vijayasva biḍāujaḥ
saṃkhyavikṣatatanusravadasrukṣālitākhilanijāghalaghūnām /
yattvihānupagamaḥ śṛṇu rājñāṃ tajjagadyuvamudaṃ tamudantam
sā bhuvaḥ kimapi ratnamanarghaṃ bhūṣaṇaṃ jayati tatra kumārī /
bhīmabhūpatanayā damayantī nāma yā madanaśastramamogham
saṃprati pratimuhūrtamapūrvā kāpi yauvanajavena bhavantī /
āśikhaṃ sukṛtasārabhṛte sā kvāpi yūni bhajate kila bhāvam
kathyate na katamaḥ sa iti tvaṃ māṃ vivakṣurasi kiṃ caladoṣṭhaḥ /
ardhavartmani ruṇatsi na pṛcchāṃ nirgameṇa na pariśramayainām
yatpathāvadhiraṇuḥ paramaḥ sā yogidhīrapi na paśyati yasmāt /
bālayā nijamanaḥparamāṇau hrīdarīśayaharīkṛtamenam
sā śarasya kusumasya śaravyaṃ sūcitā virahavācibhiraṅgaiḥ /
tātacittamapi dhāturadhatta svasvayaṃvaramahāya sahāyam
manmathāya yadathādita rājñāṃ hūtidūtyavidhaye vidhirājñām /
tena tatparavaśāḥ pṛthivīśaḥ saṃgaraṃ garamivākalayanti
yeṣu yeṣu sarasā damayantī bhūṣaṇeṣu yadivāpi guṇeṣu /
tatra tatra kalayāpi viśeṣo yaḥ sa hi kṣitibhṛtāṃ puruṣārthaḥ
śaiśavavyayadināvadhi tasyā yauvanodayini rājasamāje /
ādarādaharahaḥ kusumeṣorullalāsa mṛgayābhiniveśaḥ
ityamī vasumatīṃ kamitāraḥ sādarastvadatithībhavituṃ na /
bhīmabhūsurabhuvorabhilāṣe dūramantaramaho nṛpatīnām
tena jāgradadhṛtirdivamāgāṃ saṃkhyasaukhyamanusartumanu tvām /
yanmṛdhaṃ kṣitibhṛtāṃ na viloke tannimagnamanasāṃ bhuvi loke
veda yadyapi na ko'pi bhavantaṃ hanta hantrakaruṇaṃ viruṇaddhi /
pṛcchyase tadapi yena vivekaproñchanāya viṣaye rasasekaḥ
evamuktavati devaṛṣīndre drāgabhedi maghavānanamudrā /
uttarottaraśubho hi vibhūnāṃ ko'pi mañjulatamaḥ kramavādaḥ
kānuje mama nije danujārau jāṅrati svaśaraṇe raṇacarcā /
yadbhujāṅkamupadhāya jayāṅkaṃ śarmaṇā svapimi vītaviśaṅkaḥ
viśvarūpakalanādupapannaṃ tasya jaiminimunitvamudīye /
vigrahaṃ makhabhujāmasahiṣṇurvyarthatāṃ madaśaniṃ sa nināya
īdṛśāni munaye vinayābdhistasthivānsa vacanānyupahṛtya /
prāṃśuniḥśvasitapṛṣṭhacarī vāgnāradasya niriyāya nirojāḥ
svārasātalabhavāhavaśaṅkī nirvṛṇomi na vasanvasumatyām /
dyāṃ gatasya hṛdi me durudarkaḥ kṣmātaladvayabhaṭājivitarkaḥ
vīkṣitastvamasi māmatha gantuṃ tanmanuṣyajagate'numanuṣva /
kiṃ bhuvaḥ parivṛḍhā na vivoḍhuṃ tatra tāmupagatā vivadante
ityudīrya sa yayau munirurvīṃ svarpatiṃ pratinivartya balena /
vārito'pyanujagāma sayatnaṃ taṃ kiyantyapi padānyaparāṇi
parvatena paripīya gabhīraṃ nāradīyamuditaṃ pratinede /
svasya kaścidapi parvatapakṣacchedini svayamadarśi na pakṣaḥ
pāṇaye balariporatha bhaimīśītakomalakaragrahamarham /
bheṣajaṃ ciracitāśanivāsavyāpadāmupadideśa ratīśaḥ
nākalokabhiṣājoḥ suṣamā yā puṣpacāpamapi cumbati saiva /
vedmi tādṛgabhiṣajyadasau taddvārasaṃkramitavaidyakavidyaḥ
mānuṣīmanusaratyatha patyau kharvabhāvamavalambya maghonī /
khaṇḍitaṃ nijamasūcayaduccairmānamānanasaroruhanatyā
yo maghoni divamuccaramāṇe rambhayā malinimālamalambhi /
varṇa eva sa khalūjjvalamasyāḥ śāntamāntaramabhāṣata bhaṅgyā
jīvitena kṛtamapsarasāṃ tatprāṇamuktiriha yuktimatī naḥ /
ityanakṣaramavāci ghṛtācyā dīrghaniḥśvasitanirgamitena
sādhu naḥ patanamevamitaḥ syādityabhaṇyata tilottamayāpi /
cāmarasya patanena karāgjāttadvilolanacaladbhujanālāt
menakā manasi tāpamudītaṃ yatpidhitsurakarodavahitthām /
tatsphuṭaṃ nijahṛdaḥ puṭapāke paṅkaliptimasṛjadbahirutthām
urvaśī guṇavaśīkṛtaviśvā tatkṣaṇastimitabhāvanibhena /
śakrasauhṛdasamāpanasīmastambhakāryamapuṣadvapuṣaiva
kāpi kāmapi babhāṇa bubhutsuṃ śṛṇvati tridaśabhartari kiṃcit /
eṣa kaśyapasutāmabhigantā paśya kaśyapasutaḥ śatamanyuḥ
ālimātmasubhagatvasagarvā kāpi śṛṇvati maghoni babhāṣe /
vīkṣaṇe'pi saghṛṇāsi nṛṇāṃ kiṃ yāsi na tvamapi sāṛthaguṇena
anvayurdyutipayaḥ pitṛnāthāstaṃ mudātha haritāṃ kamitāraḥ /
vartma karṣatu puraḥ paramekastadgatānugatiko na mahārghaḥ
preṣitāḥ pṛthagatho damayantyai cittacauryacaturā nijadūtyaḥ /
tadguruṃ prati ca tairupahārāḥ saṃkhyasaukhyakapaṭena nigūḍhāḥ
citramatra vibudhairapi yattaiḥ svarvihāya bata bhūranusasre /
dyaurna kācidathavāsti nirūḍhā saiva sā calati yatra hi cittam
śīghralaṅghitapathairatha vāhairlambhitā bhuvamamī surasārāḥ /
vakritonnamitakaṃdharabandhāḥ śuśruvurdhvanitamadhvani dūram
kiṃ ghanasya jaladherathavaivaṃ naiva saṃśayitumapyalabhanta /
syandanaṃ paramadūramapaśyanniḥsvanaśrutisahopanataṃ te
sūtaviśṛamadakautukibhāvaṃ bhāvabodhacaturaṃ turagāṇām /
tatra netrajanuṣaḥ phalamete naiṣadhaṃ bubudhire vibudhendrāḥ
vīkṣya tasya varuṇastaruṇatvaṃ yadbabhāra nibiḍaṃ jaḍabhūyam /
naucitī jalapateḥ kimu sāsya prājyavismayarasastimitasya
rūpamasya vinirūpya tathātimlānimāpa ravivaṃśavataṃsaḥ /
kīrtyate yadadhunāpi sa devaḥ kāla eva sakalena janena
yaṃ babhāra dahanaḥ khalu tāpaṃ rūpadheyabharamasya vimṛśya /
tatra bhūdanalatā janikartrī mā tadapyanalataiva tu hetuḥ
kāmanīyakamadhaḥ kṛtakāmaṃ kāmamakṣibhiravekṣya tadīyam /
kauśikaḥ svamakhilaṃ paripaśyanmanyate sma khalu kauśikameva
rāmaṇīyakaguṇādvayavādaṃ mūrtamutthitamamuṃ paribhāvya /
vismayāya hṛdayāni viterustena teṣu na surāḥ prababhūvaḥ
praiyarūpakaviśeṣaniveśaiḥ saṃvadadbhiramarāḥ śrutapūrvaiḥ /
eṣa eva sa nalaḥ kimitīdaṃ mandamandamitaretaramūcuḥ
teṣu tadvidhavadhūvaraṇārhaṃ bhūṣaṇaṃ sa samayaḥ sa rathādhvā /
tasya kuṇḍinapuraṃ pratisarpanbhūpatervyavasitāni śaśaṃsuḥ
dharmarājasalileśahutāśaiḥ prāṇatāṃ śritamamuṃ jagatastaiḥ /
prāpya hṛṣṭacalavistṛtatāpaiścetasā nibhṛtametadacinti
naiva naḥ priyatamobhayathāsau yadyamuṃ na vṛṇute vṛṇute vā /
ekato hi dhigamūmaguṇajñāmanyataḥ kathamadaḥpratilambhaḥ
māṃ variṣyati tadā yadi matto veda neyamiyadasya mahattvam /
īdṛśī ca kathamākalayitrī madviśeṣamaparānnṛpaputrī
naiṣadhe bata vṛte damayantyā vrīḍito nahi bahirbhavitāsmi /
svāṃ gṛhe'pi vanitāṃ kathamāsyaṃ hrīnimīli khalu darśayitāhe
ityavetya manasātmavidheyaṃ kiṃcana trivibudhī bubudhe na /
nākanāyakamapāsya tamekaṃ sā sma paśyati parasparamāsyam
kiṃ vidheyamadhuneti vimugdhaṃ svānugānanamavekṣya ṛbhukṣāḥ /
śaṃsati sma kapaṭe paṭuruccairvañcanaṃ samabhilaṣya nalasya
sarvataḥ kuśalavānasi kaccittvaṃ sa naiṣadha iti pratibhā naḥ /
svāsanārdhasuhṛdastvayi rekhāṃ vīrasenanṛpateriva vidmaḥ
kva prayāsyasi naletyalamuktvā yātrayātra śubhayājani yannaḥ /
tattayaiva phalasatvarayā tvaṃ nādhvano'rdhano'rdhamidamāgamitaḥ kim
eṣa naiṣādha sa daṇḍabhṛdeṣa jvālajālajaṭilaḥ sa hutāśaḥ /
yādasāṃ sa patireṣa ca śeṣaṃ śāsitāramadhigaccha surāṇām
arthino vayamamī samupemastvāṃ naleti phalitārthamavehi /
adhvanaḥ kṣaṇamapāsya ca khedaṃ kurmahe bhavati kāryanivedam
īdṛśīṃ giramudīrya biḍaujā joṣamāsa na viśiṣya babhāṣe /
nātra citramabhidhākuśalatve śaiśavāvadhigururgururasya
arthināmahṛṣitākhilalomā svaṃ nṛpaḥ sphuṭakadambakadambam /
arcanārthamiva taccaraṇānāṃ sa praṇāmakaraṇādupaninye
durlabhaṃ digadhipaiḥ kimamībhistādṛśaṃ kathamaho madadhīnam /
īdṛśaṃ manasikṛtya virodhaṃ naiṣadhena samaśāyi cirāya
jīvitāvadhi vanīyakamātrairyācyamānamakhilaiḥ sulabhaṃ yat /
arthine parivṛḍhāya surāṇāṃ kiṃ vitīrya parituṣyatu cetaḥ
bhīmajā ca hṛdi me paramāste jīvitādapi dhanādapi gurvī /
na svameva mama sāṛhati yasyāḥ ṣoḍaśīmapi kalāṃ kila norvī
mīyatāṃ kathamabhīpsitameṣāṃ dīyatāṃ kathamayācitameva /
taṃ dhigastu kalayannapi vāñchāmarthivāgavasaraṃ sahate yaḥ
prāpitena caṭukākuviḍambaṃ lambhitena bahuyācanalajjām /
arthinā yadaghamarjati dātā tanna lumpati vilambya dadānaḥ
yatpradeyamupanīya vadānyairdīyate salilamarthijanāya /
sārthanoktiviphalatvaviśaṅkātrāsamūrcchadapamṛtyucikitsā
arthine na tṛṇavaddhanamātraṃ kiṃ tu jīvanamapi pratipādyam /
evamāha kuśavajjaladāpī dravyadānavidhiruktividagdhaḥ
paṅkasaṃkaravigarhitamarhaṃ na śriyaḥ kamalamāśrayaṇāya /
arthipāṇikamalaṃ vimalaṃ tadvāsaveśma vidadhīta sudhīstat
yācamānajanamānasavṛtteḥ pūraṇāya bata janma na yasya /
tena bhūmiratibhāravatīyaṃ na drumairna giribhirna samudraiḥ
mā dhanāni kṛpaṇaḥ khalu jīvaṃstṛṣṇayārpayatu jātu parasmai /
tatra caiṣa kurute mama citraṃyattu nārpayati tāni mṛto'pi
māmamībhiriha yācitavadbhirdātṛjātamavamatya jagatyām /
yadyaśo mayi niveśitametanniṣkrayo'stu katamastu tadīyaḥ
loka eṣa paralokamupetā hā vihāya nidhane dhanamekaḥ /
ityamuṃ khalu tadasya ninīṣatyarthibandhurudayaddayacittaḥ
dānapātramadhamarṇamihaikagrāhi koṭiguṇitaṃ divi dāyi /
sādhureti sukṛtairyadi kartuṃ pāralaukikakusīdamasīdat
evamādi sa vicintya muhūrtaṃ tānavocata patirniṣadhānām /
arthidurlabhamavāpya saharṣānyācyamānamukhamullasitaśri
nāsti janyajanakavyatibhedaḥ satyamannajanito janadehaḥ /
vīkṣya vaḥ khalu tanūmamṛtādaṃ dṛṅnimajjanamupaiti sudhāyām
mattapaḥ kva na tanu kva phalaṃ vā yūyamīkṣaṇapathaṃ vrajatheti /
īdṛśaṃ pariṇamanti punarnaḥ pūrvapūruṣatapāṃsi jayanti
pratyatiṣṭhipadimāṃ khalu devīṃ karma sarvasahanavratajanma /
yūyamapyahaha pūjanamasyā yannijaiḥ sṛjatha pādapayojaiḥ
jīvitāvadhi kimapyadhikaṃ vā yanmanīṣitamito naraḍimbhāt /
tena vaścaraṇamarcatu so'yaṃ brūta vastu punarastu kimīdṛk
evamuktavati vītaviśaṅke vīrasenatanaye vinayena /
vakrabhāvaviṣamāmatha śakraḥ kāryakaitavagururgiramūce
pāṇipīḍanamahaṃ damayantyāḥ kāmayemahi mahīmihikāṃśo /
dūtyamatra kuru naḥ smarabhītiṃ nirjitasmara cirasya nirasya
āsate śatamadhikṣiti bhūpāstoyarāśirasi te khalu kūpāḥ /
kiṃ grahā divi na jāṅrati te te bhāskarasya katamastulayāste
viśvadṛśvanayanā vayameva tvadguṇāmbudhimagādhamavemaḥ /
tvāmihaivamaniveśya rahasye nirvṛtiṃ nahi labhemahi sarve
śuddhavaṃśajanito'pi guṇasya sthānatāmanubhavannapi śakraḥ /
kṣiprarenamṛjumāśu sapakṣaṃ sāyakaṃ dhanurivājani vakraḥ
tena tena vacasaiva maghonaḥ sa sma veda kapaṭaṃ paṭuruccaiḥ /
ācarattaducitāmatha vāṇīmārjavaṃ hi kuṭileṣu na nītiḥ
seyamuccataratā duritānāmanyajanmani mayaiva kṛtānām /
yuṣmadīyamapi yā mahimānaṃ jetumicchati kathāpathapāram
vittha cittamakhilasya na kuryāṃ dhuryakāryaparipanthi tu maunam /
hrīrgirāstu varamastu punarmā svīkṛtaiva paravāgaparāstā
yanmatau vimaladarpaṇikāyāṃ saṃmukhasthamakhilaṃ khalu tattvam /
te'pi kiṃ vitarathedṛśamājñāṃ yā na yasya sadṛśī vitarītum
yāmi yāmiha varītumaho taddūtatāṃ nu karavāṇi kathaṃ vaḥ /
īdṛśāṃ na mahatāṃ bata jātā vañcane mama tṛṇasya ghṛṇāpi
udbhramāmi virahātkhalu yasyā mohamemi ca muhūrtamahaṃ yaḥ /
brūta vaḥ prabhavitāsmi rahasyaṃ rakṣituṃ sa kathamīdṛgavasthaḥ
yāṃ manorathamayīṃ hṛdi kṛtvā yaḥ śvasimyatha kathaṃ sa tadagre /
bhāvaguptimavilambitumīśe durjayā hi viṣayā viduṣāpi
yāmikānanupamṛdya ca mādṛk tāṃ nirīkṣitumapi kṣamate kaḥ /
rakṣilakṣajayacaṇḍacaritre puṃsi viśvasiti kutra kumārī
ādadhīci kila dātṛkṛtārghaṃ prāṇamātrapaṇasīma yaśo yat /
ādade kathamahaṃ priyayā tat prāṇataḥ śataguṇena paṇena
arthanā mayi bhavadbhirivāsye kartumarhati mayāpi bhavatsu /
bhīmajāṛthaparayācanacāṭau yūyameva guravaḥ karaṇīyāḥ
arthitāḥ prathamato damayantīṃ yūyamanvahamupāsya mayā yat /
hrīrna cedvyatiyatāmapi tadvaḥ sā mamāpi sutarāṃ na tadastu
kuṇḍinendrasutayā kila pūrvaṃ māṃ varītumurarīkṛtamāste /
vrīḍameṣyati paraṃ mayi dṛṣṭe svīkariṣyati na sā khalu yuṣmān
tatprasīdata nidhatta na khedaṃ dūtyamatyasadṛśaṃ hi mamedam /
hāsyataiva sulabhā na tu sādhyaṃ tadvidhitsubhiranaupayikena
īdṛśāni gaditāni tadānīmākalayya sa nalasya balāriḥ /
śaṃsati sma kimapi smayamānaḥ svānugānanavilokanalolaḥ
nābhyadhāyi nṛpate bhavatedaṃ rohiṇīramaṇavaṃśabhuvaiva /
lajjate na rasanā tava vāmyādarthiṣu svayamurīkṛtakāmyā
bhaṅguraṃ na vitathaṃ na kathaṃ vā jīvalokamavalokayasīmam /
yena dharmayaśasī parihātuṃ dhīraho calati dhīra tavāpi
kaḥ kule'jani jaganmukuṭe vaḥ prārthakepsitamapūri na yena /
indurādirajaniṣṭa kalaṅkī kaṣṭamatra sa bhavānapi mā bhūt
yāpadṛṣṭirapi yā mukhamudrā yācamānamanu yā ca na tuṣṭiḥ /
tvādṛśasya sakalaḥ sa kalaṅkaḥ śītabhāsi śaśakaḥ paramaṅkaḥ
nākṣarāṇi paṭhatā kimapāṭhi prasmṛtaḥ kimathavā paṭhito'pi /
itthamarthicayasaṃśayadolākhelanaṃ khalu cakāra nakāraḥ
abravīttamanalaḥ kva naledaṃ labdhamujjhasi yaśaḥ śaśikalpam /
kalpavṛkṣapatimarthinamitthaṃ nāpa ko'pi śatamanyumihānyaḥ
na vyahanyata kadāpi mudaṃ yaḥ svaḥsadāmupanayannabhilāṣaḥ /
tatpade tvadabhiṣekakṛtāṃ naḥ sa tyajatvasamatāmadamadya
abravīdatha yamastamahṛṣṭaṃ vīrasenakuladīpa tamastvām /
yatkimapyabhibubhūṣati tatkiṃ candravaṃśavasateḥ sadṛśaṃ te
rohaṇaḥ kimapi yaḥ kaṭhinānāṃ kāmadhenurapi yā paśureva /
nainayorapi vṛthābhavadarthī hā vidhitsurasi vatsa kimetat
yācitaścirayati kva nu dhīraḥ prāṇane kṣaṇamapi pratibhūḥ kaḥ /
śaṃsati dvinayanī dṛḍhanidrāṃ drāṅnimeṣamiṣaghūrṇanapūrṇā
abhrapuṣpamapi ditsati śītaṃ sāṛthinā vimukhatā yadabhāji /
stokakasya khalu cañcupuṭena mlānirullasati taddhanasaṅghe
ūcivānucitamakṣaramenaṃ pāśapāṇirapi pāṇimudasya /
kīrtireva bhavatāṃ priyadārā dānanīrajharamauktikahārā
carma varma kila yasya na bhedyaṃ yasya vajramayamasthi ca tau cet /
sthāyināviha na karṇadadhīcī tanna dharmamavadhīraya dhīra
adyayāvadapi yena nibaddhau na prabhū vicalituṃ balivindhyau /
āsthitāvitathatāguṇapāśastvādṛśā sa viduṣā durapāsaḥ
preyasī jitasudhāṃśumukhaśrīryā na muñcati digantagatāpi /
bhaṅgisaṅgamakuraṅgadṛgarthe kaḥ kadarthayati tāmapi kīrtim
yānvaraṃ prati pare'rthayitāraste'pi yaṃ vayamaho sa punastvam /
naiva naḥ khalu manorathamātraṃ śura pūraya diśo'pi yaśobhiḥ
arthināṃ tvayi gateṣu sureṣu mlānadānajanijoruyaśaḥśrīḥ /
adya pāṇḍu gaganaṃ suraśākhī kevalena kusumena vidhattām
pravasate bharatārjunavainyavatsmṛtidhṛto'pi nala tvamabhīṣṭadaḥ /
svagamanāphalatāṃ yadi śaṅkase tadaphalaṃ nikhilaṃ khalu maṅgalam
iṣṭaṃ na prati te pratiśrutirabhūdyādya svarāhlādinī dharmārthā sṛja tāṃ śrutipratibhaṭīkṛtyānvitākhyāpadām /
tvatkīrtiḥ punatī punastribhuvanaṃ śubhrādvayādeśanāddravyāṇāṃ śitipītalohitaharinnāmānvayaṃ lumpatu
yaṃ prāsūta sahasrapādudabhavatpādena khajaḥ kathaṃ sa cchāyātanayaḥ sutaḥ kila pituḥ sādṛśyamanvicchati /
etasyottaramadya naḥ samajani tvattejasāṃ laṅghane sāhasrairapi paṅguraṅghribhirabhivyaktībhavanbhānumān
ityākarṇya kṣitīśastridaśapariṣadastā giraścāṭugarbhā vaidarbhīkāmuko'pi prasabhavinihitaṃ dūtyabhāraṃ babhāra /
aṅgīkāraṃ gate'sminnamaraparivṛḍhaḥ saṃbhṛtānandamūce bhūyādantardhisiddheranuvihitabhavaccittatā yatra tatra
śrīharṣaṃ kavirājarājimukuṭālaṃkārahīraḥ sutaṃ śrīhīraḥ suṣuve jitendriyacayaṃ māmalladevī ca yam /
tasya śrīvijayapraśastiracanātātasya navye mahākāvye cāruṇi naiṣadhīyacarite sargo'gamatpañcamaḥ
Original text: naiṣadhīyacaritam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0